Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 2:3

Αφού έπραξα, λέγει, αυτά και τα παρόμοια, σκέφθηκα εάν η καρδιά μου θα ελκύσει ως οίνο τη σάρκα μου, δηλαδή πώς θα μπορούσε η ενασχόληση με τα νοητά να καταστεί ισχυρότερη από τις κινήσεις της σάρκας, ώστε να μην στασιάζει η φύση προς τον εαυτό της, επειδή άλλα μεν επιλέγει η διάνοια, ενώ προς άλλα παρασύρει η σάρκα. Αντιθέτως, σκοπός μου ήταν να καταστήσω υπάκουο και υποχείριο στο νοητό μέρος της ψυχής το φρόνημα της σάρκας μας, καθώς το υποδεέστερο ελκύεται και απορροφάται μέσα στο πλεονάζον, με τον τρόπο που συμβαίνει σε αυτούς που διψούν· διότι ο οίνος δεν εναπομένει στο κύπελλο, εάν πλησιάσει στο διψασμένο στόμα, αλλά μεταβαίνει σε αυτόν που πίνει και αφανίζεται, καθώς αναρροφάται με ταχύτητα προς τα μέσα. Όταν συνέβη αυτό, η οδήγησή μου προς τη γνώση των όντων κατέστη απλανής και ανεμπόδιστη. Διότι «η καρδιά μου», λέγει, «με καθοδήγησε με σοφία», διά της οποίας κατέστειλα την επανάσταση των ηδονών, και η πνευματική παιδεία έγινε για εμένα η αιτία να επικρατήσω με ευφροσύνη. Διότι αυτό υποδηλώνει η αλληλουχία του κειμένου. Αυτό μάλιστα που επιδίωκα με ιδιαίτερο ζήλο, όσον αφορά τη γνώση, ήταν το να μην αναλώνω τη ζωή μου σε τίποτε το μάταιο, αλλά να βρω εκείνο το αγαθό, το οποίο, εάν κάποιος το επιτύχει, δεν αστοχεί στην κρίση περί του πραγματικού συμφέροντος, το οποίο είναι διαρκές και όχι πρόσκαιρο και εκτείνεται σε όλη τη ζωή, γινόμενο εξίσου αγαθό για κάθε ηλικία, και την πρώτη και τη μεσαία και την τελευταία, και για ολόκληρο τον αριθμό των ημερών.

«Μέχρι να δω», λέει, «ποιο είναι το αγαθό για τους υιούς των ανθρώπων, το οποίο θα πράττουν κάτω από τον ήλιο καθ' όλο τον αριθμό των ημερών της ζωής τους». Διότι όσα επιδιώκονται μέσω της σαρκός, έστω κι αν προς το παρόν δελεάζουν σε υπέρτατο βαθμό τις αισθήσεις, προσφέρουν την ευφροσύνη τους εν ακαρεί· διότι δεν είναι δυνατόν να αισθάνεται κανείς διαρκή ευχαρίστηση για κανένα από όσα συμβαίνουν στο σώμα, αλλά η ηδονή της πόσης τερματίζεται ταυτόχρονα με τον κορεσμό, και στο φαγητό ομοίως, ο χορτασμός έσβησε την όρεξη, και κάθε άλλη επιθυμία με τον ίδιο τρόπο μαραίνεται με την απόλαυση του επιθυμητού, κι αν γεννηθεί και πάλι, μαραίνεται ξανά. Τίποτε από όσα τέρπουν τις αισθήσεις δεν διαρκεί παντοτινά, ούτε παραμένει αμετάβλητο. Και επιπλέον αυτών, άλλο είναι το αγαθό στη νηπιακή ηλικία και άλλο στην ακμή της ζωής, άλλο για εκείνον που αρχίζει να παρακμάζει και άλλο για τον προχωρημένο στην ηλικία, και πάλι άλλο για τον γέροντα που ήδη γέρνει προς τη γη.

«Εγώ όμως», λέει, «αναζητούσα εκείνο το αγαθό, το οποίο σε κάθε ηλικία και σε κάθε περίοδο της ζωής είναι εξίσου αγαθό, για το οποίο δεν αναμένεται κορεσμός και δεν υφίσταται χορτασμός, αλλά η όρεξη παρατείνεται μαζί με τη μέθεξη, και ο πόθος ακμάζει ταυτόχρονα με την απόλαυση και δεν τερματίζεται με την επίτευξη του επιθυμητού, αλλά όσο περισσότερο εντρυφά κανείς στο αγαθό, τόσο περισσότερο η επιθυμία αναφλέγεται μαζί με την απόλαυση, και η απόλαυση εντείνεται μαζί με την επιθυμία, και σε κάθε διάστημα της ζωής αποβαίνει πάντοτε καλό για όσους το επιδιώκουν, χωρίς καθόλου να μεταβάλλεται από την αστάθεια των ηλικιών και των χρόνων. Αυτό παραμένει εξίσου αγαθό και για εκείνον που έχει κλειστά τα μάτια του και για εκείνον που βλέπει, για εκείνον που ευημερεί και για εκείνον που θλίβεται, για εκείνον που ξαγρυπνά και για εκείνον που περνά την ημέρα του, για εκείνον που ταξιδεύει στη στεριά και για εκείνον που πλέει στη θάλασσα, για εκείνον που εργάζεται και για εκείνον που αναπαύεται, για εκείνον που άρχει και για εκείνον που δουλεύει, και γενικά, με μια λέξη, για όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους στον βίο τους, χωρίς να γίνεται ούτε χειρότερο ούτε καλύτερο, ούτε να ελαττώνεται ούτε να αυξάνεται από τις περιστάσεις που τυχαίνουν στον καθένα. Αυτό είναι, κατά τη δική μου κρίση, το όντως υπάρχον αγαθό, το οποίο επιζητούσε να διακρίνει ο Σολομών, αυτό που θα πράττουν οι άνθρωποι κάτω από τον ήλιο καθ' όλο τον αριθμό των ημερών της ζωής τους. Και αυτό δεν μου φαίνεται να είναι τίποτε άλλο παρά το έργο της πίστεως, της οποίας η ενέργεια είναι κοινή σε όλους, προσφέρεται ισότιμα σε όσους το επιθυμούν, και παραμένει στον βίο παντοδύναμα και διαρκώς».

Και εξέτασα εάν η καρδιά μου θα ελκύσει σαν κρασί τη σάρκα μου· και η καρδιά μου με οδήγησε με σοφία και στο να κρατηθώ στην ευφροσύνη, μέχρι να δω ποιο είναι το αγαθό για τους υιούς των ανθρώπων, το οποίο θα πράξουν κάτω από τον ήλιο κατά τον αριθμό των ημερών της ζωής τους.

Διότι Αυτός επιβλέπει όλη την υπ' ουρανόν, γνωρίζοντας όλα όσα εποίησε στη γη, το βάρος των ανέμων και τα μέτρα των υδάτων· όταν τα εποίησε, έτσι τα είδε και τα μέτρησε.» Αλλά και περί αυτών ο Κύριος του λέγει τα εξής: «Γνωρίζω λοιπόν ότι τότε είχες γεννηθεί, και ο αριθμός των ετών σου είναι μεγάλος... Και ποιος είναι αυτός που μετρά τα νέφη με σοφία... Και απαρίθμησες άραγε τους μήνες τους έως ότου συμπληρωθεί ο καιρός του τοκετού;» Ο δε Σολομών: «Μέχρις ότου δω», λέγει, «ποιο είναι το αγαθό για τους υιούς των ανθρώπων, το οποίο θα πράξουν κάτω από τον ήλιο για τον αριθμό των ημερών της ζωής τους... Και πάλι: Σε κάθε μόχθο του, με τον οποίο θα μοχθήσει κάτω από τον ήλιο για τον αριθμό των ημερών της ζωής του που του έδωσε ο Θεός... Και λίγο μετά: Διότι ποιος γνωρίζει ποιο είναι το αγαθό για τον άνθρωπο στη ζωή του, στον αριθμό των ημερών της μάταιης ζωής του.» Ο δε σοφότατος Σειράχ: «Ο αριθμός των ημερών του ανθρώπου», λέγει, «φθάνει το πολύ στα εκατό έτη· σαν σταγόνα του νερού της θάλασσας και σαν κόκκος άμμου, τόσο λίγα είναι τα έτη του μπροστά στην ημέρα της αιωνιότητας»...