Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 3:14

Αλλά εάν επέλεγαν να αποδειχθεί σαφώς ότι ο Υιός είναι νομοθέτης, πώς ή από πού θα μπορούσε να γίνει αυτό από εμάς; Α. Και όμως, θα θεωρήσω ότι αυτό που μόλις είπαμε θα είναι αρκετό ως προς αυτό, τουλάχιστον για τους πιο ευμαθείς. Διότι σχετικά με τον νόμο και τα όσα θεσπίστηκαν στους αρχαιότερους, εφόσον ο Θεός λέει ξεκάθαρα, σε αυτά δεν είναι δυνατόν να προστεθεί τίποτα και από αυτά δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθεί τίποτα —διότι το να νομοθετεί και να προσθέτει και να αφαιρεί ό,τι αν θέλει θα ταίριαζε αποκλειστικά και μόνο στην κυρίαρχη φύση των όλων— ο Υιός νομοθέτησε, και από τη μία αφαίρεσε την παλαιά εντολή ως ανωφελή, ενώ από την άλλη εισήγαγε τη νέα, δηλαδή την ευαγγελική, και το έπραξε αυτό ως νομοθέτης, όχι συγκαλυμμένα, αλλά με θεοπρεπή εξουσία. Θα επισφραγίσει μάλιστα αυτόν τον λόγο και ο σοφός Παύλος γράφοντας: «Έγινα στους Ιουδαίους σαν Ιουδαίος, για να κερδίσω τους Ιουδαίους· σε αυτούς που είναι υπό τον νόμο σαν να ήμουν υπό τον νόμο, ενώ ο ίδιος δεν είμαι υπό τον νόμο, για να κερδίσω αυτούς που είναι υπό τον νόμο· στους ανόμους σαν άνομος, ενώ δεν είμαι άνομος ενώπιον του Θεού, αλλά έννομος ως προς τον Χριστό, για να κερδίσω τους ανόμους». Διότι παρατήρησε πώς, αποκρούοντας το να είναι άνομος ενώπιον του Θεού, λέει ότι είναι έννομος ως προς τον Χριστό, αποδίδοντας σε Αυτόν τη δόξα και στα δύο, και αναγνωρίζοντας σε Αυτόν, ως Θεό κατά φύση, το κατ' εξαίρεση προνόμιο να νομοθετεί. Όταν λοιπόν, σύμφωνα με τη φωνή του αγίου, όποιος είναι έννομος ως προς τον Χριστό δεν θα ήταν άνομος ενώπιον του Θεού, ποια λογική θα μπορούσε πλέον να αποκλείσει τον Υιό από το να είναι και νομοθέτης και Θεός; Β. Καμία, όπως νομίζω.

Όταν, λοιπόν, διατηρούμε τα μέλη του σώματος χωρίς να έχουν τον μολυσμό της φιλοσαρκίας, τότε και ο Κύριος θα είναι στο σώμα· διότι κατοικεί στους αγίους, όντας άγιος κατά φύσιν ως Θεός. <Λέγω δε στους αγάμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς αν μείνουν όπως κι εγώ.> Οι εκ του Ισραήλ αποδεικνύονταν πολύ επιπόλαιοι και ευεπηρέαστοι προς καθετί που τους προκαλούσε ηδονή· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, δικαίως τους είχε αφαιρεθεί με νόμο το δικαίωμα να γνωμοδοτούν· διότι σ' αυτά, λέει, δεν επιτρέπεται να προστεθεί τίποτα, και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί τίποτα. Αντιθέτως, οι εισηγητές των ευαγγελικών θεσπισμάτων, έχοντας τον νου τους σταθερό στο αγαθό, και έχοντας τον ίδιο τον Χριστό να λαλεί μέσα τους, εύλογα πήραν το θάρρος να διατυπώνουν με πολλή εξουσία τους λόγους της διδασκαλίας τους, ακόμη και αν κάτι από τα πρακτέα δεν συμπεριλαμβανόταν στα ιερά γράμματα· τέτοιος ακριβώς όντας και ο θεσπέσιος Παύλος, λέει: Λέγω δε στους αγάμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς αν μείνουν όπως κι εγώ, και τα εξής· διότι, όπου μεν δεν έχουμε θείο νόμο, έθεσε αναγκαστικά το Λέγω· όπου όμως πρόσταζε ο Χριστός, χρησιμοποιεί το Παραγγέλλω, προσθέτοντας αμέσως το Όχι εγώ, αλλά ο Κύριος. Τι λοιπόν από τα αναγκαία έχει παραβλέψει ο Χριστός όταν νομοθετούσε; Μήπως οι μυσταγωγοί επινοούν κάτι το καλύτερο; Καίτοι, πώς δεν είναι εντελώς αμαθές και παράλογο να νομίζει κανείς ότι δεν είναι άρτια τα όσα προέρχονται από τον Χριστό; Τι λοιπόν θα πούμε;

Διότι δεν αναγγέλλει το δικό του θέλημα, ούτε προφέρει λόγια που πηγάζουν από τη δική του άποψη, αλλά αντίθετα υπηρετεί τα Δεσποτικά προστάγματα. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι και ως προς αυτά είναι αληθινό εκείνο που έχει ειπωθεί στο βιβλίο των Παροιμιών: «Επιθυμητός θησαυρός θα αναπαυθεί στο στόμα του σοφού, ενώ οι άφρονες άνδρες θα τον καταπιούν». Θα ήταν δε προς έπαινο εκείνων που αναγγέλλουν κάτι εκ μέρους του Θεού, το να μην προσθέτουν απολύτως τίποτα σε όσα αναγγέλλουν, ούτε βέβαια να τολμούν να κάνουν κάποια αφαίρεση. Ακριβώς επειδή θεώρησαν αυτό το γεγονός εντελώς ανάξιο λόγου, τα ανόσια στίφη των Φαρισαίων κατρακύλησαν από αμάθεια σε τέτοιο παραλήρημα, ώστε να διδάσκουν «ως διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων», και εξαιτίας της δικής τους παράδοσης να ακυρώνουν τις θείες εντολές. Διότι τέτοιες ήταν οι κατηγορίες που τους απηύθυνε ο Χριστός. Είναι ασφαλής, λοιπόν, ο νόμος σχετικά με τα θεία λόγια· διότι σε αυτά δεν επιτρέπεται να προστεθεί τίποτα, και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί τίποτα. Τα χείλη των ιερέων, επομένως, θα διαφυλάξουν τη γνώση του νόμου, και αυτόν θα αναγγέλλουν χωρίς να προσθέτουν τίποτα.

ΑΛΛΟ. «Ακούσατε ότι ελέχθη στους αρχαίους, Δεν θα φονεύσεις· όποιος δε φονεύσει, θα είναι ένοχος στην κρίση. Εγώ όμως σας λέω, ότι καθένας που οργίζεται εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση.» Δέξου, λοιπόν, πάλι εδώ έναν τέτοιο συλλογισμό, και εξέτασε προσεκτικά αν σου φαίνεται ότι μιλώ ορθά: Επειδή το να νομοθετεί ταιριάζει απόλυτα μόνο στον βασιλιά, σε κανένα από τα όντα δεν επιτρέπει ο Θεός να προσθέσει κάτι σε όσα έχουν διατυπωθεί από Αυτόν μέσω του Μωυσή. Διότι λέει: Σε αυτά δεν επιτρέπεται να προσθέσει κανείς κάτι, και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρέσει. Εάν όμως ο Σωτήρας αφαίρεσε το κατώτερο και προσέθεσε το ανώτερο και τελειότερο, άρα το πράττει αυτό ως Θεός και Κύριος του νόμου, ειδάλλως εξάπαντος, αν δεν συμβαίνει αυτό, δεν θα ήταν απαλλαγμένος από παρανομία, αφού αθέτησε την εντολή.

Αυτό είναι δώρο Θεού. Και όταν λέει δώρο Θεού, εννοεί ότι αυτό όρισε ο Θεός ως το μόνο καλό, θέλοντας να μας απομακρύνει από τον μόχθο του παρόντος βίου και από το να μοχθούμε για αυτά. Γνώρισα ότι όλα όσα εποίησε ο Θεός, αυτά θα παραμείνουν εις τον αιώνα· σε αυτά δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς τίποτα και από αυτά δεν είναι δυνατόν να αφαιρέσει. Εδώ πάλι θαυμάζει τη σοφία Του, διότι το έργο Του είναι τόσο διαρκές και ανελλιπές, ώστε να επαρκεί παντού.

Και ο Θεός τα έπραξε, ώστε να φοβηθούν ενώπιόν του. Πρόσεξε και τούτα: όχι μόνο για να κλονιστούν, αλλά και για να τον θαυμάσουν. Είναι εύλογο, λοιπόν, όσα έχουν γίνει ως προϋπόθεση για τη θεογνωσία, να είναι μεγάλα και θαυμαστά.

Εξαρχής γνώρισα από τα μαρτύριά σου, ότι τα θεμελίωσες αιώνια. Μαρτύρια ονομάζει τον ουρανό και τη γη. Διότι, όπως λέει, «αφού κατέβεις, επικαλέσου σε αυτούς ως μάρτυρες τον ουρανό και τη γη». Γι' αυτό και ο μέγας Μωυσής, αρχίζοντας την ωδή του, είπε: «Πρόσεχε, ουρανέ, και θα μιλήσω· ας ακούσει η γη τα λόγια από το στόμα μου». Μέσα σε αυτά διακρίνεται συνεχώς η πρόνοια του Θεού· διότι τα πάντα πορεύονται με πολλή τάξη. Από αυτό, λέει, γνώρισα με ακρίβεια ότι είσαι κοντά και παρίστασαι σε όσα γίνονται, και τίποτα από όσα πράττονται δεν σου διαφεύγει. Και με άλλη έννοια, από την αρχή, λέει, γνώρισα ότι είναι βέβαια όσα λαλείς, Δέσποτα, και είναι διαρκείς οι εντολές σου. Διότι οι νόμοι του Θεού δεν μεταβάλλονται, όπως μεταβάλλονται οι νόμοι των βασιλέων και των πόλεων· αλλά όπως ο ουρανός και η γη παραμένουν στον αιώνα, έτσι παραμένουν και οι εντολές του Θεού. Διότι σε αυτές, λέει, δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς κάτι, ούτε να αφαιρέσει από αυτές. Είπε άλλωστε και ο Κύριος: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν· τα δικά μου όμως λόγια δεν θα παρέλθουν».

Δηλαδή, κατανόησα ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο καλό στους ανθρώπους, παρά μόνο η ευθυμία και η ευποιία του καθενός καθ' όλη τη διάρκεια της πρόσκαιρης ζωής του, δεδομένου ότι η φθορά των ορατών πραγμάτων απαιτεί ευγνώμονα υπομονή εξαιτίας της οδύνης που είναι συνυφασμένη με αυτήν, και ευποιία για την κάλυψη των αναγκών εκείνων που στερούνται. Υπομονή δε και ευποιία είναι η αμετακίνητη στάση κατά την επέλευση των πειρασμών και η ευεργετική δράση απέναντι στις ανάγκες όσων έχουν ανάγκη. Διότι σε όποιον από όλους τους ανθρώπους δοθεί η δυνατότητα να έχει επάρκεια τροφής και ποτού και εξ αυτού να δει το καλό αποτέλεσμα κάθε κόπου του για τη συντήρηση της ζωής του, ένα τέτοιο δώρο προέρχεται από τον Θεό, επειδή κανείς δεν μπορεί να κάνει τίποτε χωρίς Αυτόν. 14. Και εγνώρισα ότι όλα όσα εποίησε ο Θεός, αυτά θα παραμείνουν εις τον αιώνα· σε αυτά δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς τίποτε, ούτε να αφαιρέσει από αυτά· και ο Θεός τα εποίησε, προκειμένου οι άνθρωποι να έχουν φόβο ενώπιόν Του.

Δηλαδή, κατανόησα ότι όλα τα δημιουργήματα του Θεού, και όχι τα των ανθρώπων, θα υπάρχουν καθ' όλον τον παρόντα αιώνα όπως ακριβώς έχουν από τη φύση τους, άλλα μεν διατηρώντας την ύπαρξή τους διά της διαδοχής του ενός από το άλλο, άλλα δε παραμένοντας τα ίδια· στα οποία δεν μπορούμε να προσθέσουμε τίποτε, έστω κι αν κοπιάσουμε πολύ, επειδή είναι τέλεια, ούτε να αφαιρέσουμε από αυτά, επειδή δεν έχουν τίποτε το περιττό. Αυτά τα εποίησε έτσι ο Θεός, ώστε εμείς, κατανοώντας το αήττητο της δυνάμεώς Του, διά της οποίας τα πάντα έχουν δημιουργηθεί και διατηρούνται –η οποία είναι ο Μονογενής Υιός και Λόγος Του, ο οποίος αποτελεί και τον χαρακτήρα Του– να λάβουμε εξαιτίας αυτού φόβο και να μη βιαζόμαστε να πράξουμε τίποτε πέρα από τον λόγο ή παρά τον λόγο, ώστε να μην υποστούμε, επιπλέον του ότι δεν θα κερδίσουμε τίποτε, και την έκπτωση από το καλό. Διότι: 15. Αυτό που έγινε υπάρχει ήδη, και όσα πρόκειται να γίνουν έχουν ήδη γίνει, και ο Θεός θα αναζητήσει τον καταδιωκόμενο.

Και αυτά μεν ορίζει η Τρίτη Σύνοδος σχετικά με το σύμβολο της πίστεως. Η δε αγία και οικουμενική Τετάρτη Σύνοδος εκθέτει ακριβώς αυτά, και επιπλέον λέει στον δικό της όρο: «Με κανέναν τρόπο δεν ανεχόμαστε να κλονίζεται από κάποιους η καθορισμένη πίστη, δηλαδή το σύμβολο της πίστεως των αγίων Πατέρων που συνήλθαν στη Νίκαια κατά καιρούς· ούτε βέβαια επιτρέπουμε σε αυτούς ή σε άλλους είτε να αλλάξουν λέξη από τα εκεί γραμμένα, είτε να παραβούν έστω και μία συλλαβή, ενθυμούμενοι αυτόν που λέει: ‘Μην μετακινείς τα αιώνια όρια που έθεσαν οι πατέρες σου’, διότι δεν ήταν αυτοί που μιλούσαν, αλλά το Πνεύμα του Θεού και Πατρός, το οποίο εκπορεύεται μεν από Αυτόν, αλλά δεν είναι ξένο προς τον Υιό ως προς την ουσία». Έτσι και ο μακάριος Κύριλλος, συμφωνώντας με τα προλεχθέντα, λέει για το σύμβολο της πίστεως γράφοντας προς τον Ακάκιο: «Σε αυτό δεν είναι δυνατόν να προστεθεί τίποτα, και από αυτό δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθεί τίποτα».