Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 5:11

Γλυκός είναι ο ύπνος του δούλου, είτε λίγο είτε πολύ φάει. Διότι, εφόσον δεν υπάρχει τίποτα το περιττό, η ίδια ηδονή επέρχεται και στη μία και στην άλλη περίπτωση. Άλλωστε, δεν τα πράττουμε όλα για αυτόν τον σκοπό, για την ηδονή; Σε αυτόν όμως που έχει χορτάσει από τα πλούτη, δεν υπάρχει τίποτα που να τον αφήνει να κοιμηθεί. Εκείνος δε που απολαμβάνει περισσότερα αγαθά δεν μπορεί να κοιμηθεί με ευχαρίστηση. Έπειτα λέει ότι ο πλούτος ούτε καν σε αυτούς δεν μεταβιβάζεται.

Ηʹ. Αυτό θα μπορούσε να το διαπιστώσει κανείς να συμβαίνει και με τον ύπνο. Διότι ούτε το μαλακό στρώμα, ούτε το ασημοστόλιστο κρεβάτι, ούτε η ησυχία που επικρατεί στο δωμάτιο, ούτε κανένα άλλο από αυτά δεν συνηθίζει να κάνει τον ύπνο γλυκό και ευχάριστο, όσο ο μόχθος, η κούραση και το να ξαπλώνει κανείς νυστάζοντας και έχοντας απόλυτη ανάγκη από ύπνο· και αυτό ακριβώς το μαρτυρεί αφενός η πείρα των πραγμάτων, αφετέρου το επιβεβαιώνει, και πριν από την πείρα των πραγμάτων, η απόφανση των Γραφών. Διότι ο Σολομών, ο οποίος έζησε μέσα στην τρυφή, θέλοντας να δηλώσει ακριβώς αυτό, έλεγε: «Γλυκός είναι ο ύπνος για τον δούλο, είτε λίγο είτε πολύ φάει». Για ποιο λόγο πρόσθεσε τη φράση «είτε λίγο είτε πολύ φάει»; Και τα δύο αυτά συνήθως προκαλούν αϋπνία, δηλαδή και η στέρηση και η λαιμαργία· η μεν πρώτη επειδή ξηραίνει το σώμα, σκληραίνει τα βλέφαρα και δεν τα αφήνει να κλείσουν, η δε δεύτερη επειδή δυσχεραίνει την αναπνοή, την καταθλίβει και προκαλεί πολλούς πόνους. Αλλά παρ' όλα αυτά, είναι τόση η παρηγοριά των κόπων, ώστε, ακόμη κι αν συμβούν και τα δύο αυτά, ο υπηρέτης να μπορεί να κοιμάται. Επειδή, λοιπόν, καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας τρέχουν παντού υπηρετώντας τους κυρίους τους, μοχθώντας, ταλαιπωρούμενοι, και χωρίς να παίρνουν ούτε μια μικρή ανάσα, λαμβάνουν ως επαρκή αμοιβή για εκείνους τους κόπους και τους μόχθους την ηδονή του ύπνου.

Αυτοί δε, αφού περιέλθουν πρώτα στην ανάγκη όλων αυτών, με αυτόν τον τρόπο τα απολαμβάνουν, πράγμα που αυξάνει περισσότερο από όλα την ευχαρίστηση. Διότι, πες μου, γιατί και ο Σολομών αναφέρει ότι ο ύπνος του δούλου είναι γλυκός, λέγοντας τα εξής: «Γλυκός είναι ο ύπνος του δούλου, είτε πολύ είτε λίγο φάει;» Άραγε εξαιτίας του μαλακού στρώματος; Και όμως, οι περισσότεροι κοιμούνται πάνω στο έδαφος ή πάνω σε στιβάδα από άχυρα. Μήπως εξαιτίας της ελευθερίας; Μα δεν είναι κύριοι ούτε μιας ελάχιστης στιγμής του χρόνου. Μήπως εξαιτίας της ραστώνης;

Άδικος δικαστής, μολυσμένη συνείδηση. ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί χρηστών δούλων. «Ο συνετός υπηρέτης θα κυριαρχήσει επί αφρόνων κυρίων.» «Οι πράξεις του σοφού υπηρέτη θα ευοδωθούν, και οι οδοί του θα κατευθυνθούν ορθά. Σοφοί υπηρέτες θα δανείζουν στους δικούς τους κυρίους.» «Γλυκός είναι ο ύπνος του δούλου, είτε φάει λίγο είτε πολύ.» «Μην κακομεταχειρίζεσαι τον υπηρέτη που εργάζεται με ειλικρίνεια.

Θέλεις να πιεις; Αναβλύζει για σένα νερό, ένας κρατήρας που ρέει αδιάκοπα, ένα ποτό που δεν προκαλεί μέθη, μια αγαλλίαση χωρίς κλήματα. ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί ύπνου και αϋπνίας. «Γλυκός είναι ο ύπνος του δούλου, είτε λίγο είτε πολύ φάει.» «Ο ύπνος φέρνει υγεία όταν το στομάχι είναι μέτρια γεμάτο· η μέριμνα της αγρυπνίας θα απαιτήσει νύστα, και η ίδια η έγνοια διώχνει τον ύπνο.» «Κάθε υπναράς ντύνεται με σχισμένα ρούχα και κουρέλια.» Να ευχαριστείς, άνθρωπε, Εκείνον που μας απαλλάσσει ακούσια, μέσω του ύπνου, από τη συνέχεια των κόπων, και έπειτα από μια μικρή ανάπαυση μας επαναφέρει πάλι στην ακμή της δύναμής μας.

Και ποια είναι η οπτική δύναμη εκείνου που ενισχύεται από αυτήν; Διότι η ευεργετικότητα προς όσους έχουν ανάγκη, αποδιώκοντας μακριά την προσκόλληση στα υλικά —η οποία θολώνει τους νοερούς οφθαλμούς της ψυχής του και δεν τους επιτρέπει να ατενίζουν καθαρά την αλήθεια και να αγαπούν το όντως αγαθό—, είναι η αιτία που κάνει έναν τέτοιο άνθρωπο να βλέπει με τους προαναφερθέντες οφθαλμούς του τα πράγματα σύμφωνα με τη φυσική τους υπόσταση. Και εξαιτίας αυτού βλέπει ότι και όσοι βρίσκονται υποταγμένοι στη δουλεία διάγουν καλύτερο βίο από τους φιλόπλουτους. Διότι πράγματι, «Γλυκύς είναι ο ύπνος του δούλου, είτε λίγο είτε πολύ φάει· ενώ τον χορτασμένο από τον πλούτο, δεν υπάρχει τίποτε που να τον αφήνει να κοιμηθεί».

Δηλαδή, ο δούλος θα κοιμηθεί με άνεση, είτε έχει λίγη τροφή είτε χορτάσει από αυτήν, επειδή δεν περιβάλλεται από πολλές μέριμνες· ενώ εκείνον που είναι βαρύς από μεγάλη περιουσία χρημάτων όλα τον στερούν από τον ύπνο, καθώς καταδαπανάται από αδιάκοπες φροντίδες: άλλοτε πώς θα αποκτήσει περισσότερα, και άλλοτε πώς θα φυλάξει με ασφάλεια όσα απέκτησε. 12-16. Και άλλη πάλι ασθένεια υπάρχει, την οποία είδα κάτω από τον ήλιο: πλούτος που φυλάγεται από τον κάτοχό του προς κακό του· και χάνεται εκείνος ο πλούτος μέσα σε πονηρή περίσταση. Και γέννησε γιο, και δεν υπάρχει τίποτε στο χέρι του. Όπως βγήκε γυμνός από την κοιλιά της μητέρας του, έτσι θα επιστρέψει για να φύγει, όπως ήρθε· και δεν θα πάρει τίποτε από τον μόχθο του, ώστε να το έχει στο χέρι του όταν πορευθεί. Και πράγματι, κι αυτό είναι πονηρή ασθένεια· όπως ήρθε, έτσι και θα φύγει.