Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 5:4

24 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε ἢ τὸ εὔξασθαί σε καὶ μὴ ἀποδοῦναι.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–24 από 24

Μέγας Αθανάσιος Ἐπιστολαὶ πρὸς Κάστορα
Ὡς γὰρ τοῖς πιστῶς δουλεύουσι τῷ Δεσπότῃ δόξα, τιμὴ πρὸς τὸ μέλλον ἐπήγγελται, οὕτως τιμωρίαι βαρύταται τοῖς χλιαρῶς καὶ ῥᾳθύμως προσερχομένοις ταύτῃ τῇ ἐπαγγελίᾳ. Βέλτιον γάρ ἐστι κατὰ τὴν Γραφὴν μὴ εὔξασθαι, ἢ εὔξασθαι, καὶ μὴ ἀποδοῦναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνους που δουλεύουν πιστά στον Δεσπότη έχει υποσχεθεί δόξα και τιμή για το μέλλον, έτσι και βαρύτατες τιμωρίες αναμένουν όσους προσέρχονται σε αυτήν την επαγγελία χλιαρά και ράθυμα. Διότι είναι καλύτερο, σύμφωνα με τη Γραφή, να μην τάζει κανείς, παρά να τάζει και να μην αποδίδει.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον
Ἐπειδὴ δὲ τὰ τοῖς ἀρχαιοτέροις συμβεβηκότα πρὸς νουθεσίαν τῶν μετ᾽ αὐτοὺς ἀναγέγραπται, φέρε δή τι λέγωμεν τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου κεκινημένοι. οὐ γὰρ οἶμαι δεῖν ἐπαγγέλλεσθαί τι προχείρως τῷ Θεῷ, οὐδὲ κατορθοῦν ὑπισχνεῖσθαι τὸ ὑπὲρ δύναμιν ἔσθ᾽ ὅτε, ὡς κατεξουσιάζοντας τῶν πραγμάτων, καὶ τοῦτό φημι πρὸς τὰ ἐκ τῆς ἀποτυχίας ἐγκλήματα βλέπων· ἄλλως τε καὶ ὑπεροψίας οὐκ ἀπηλλάχθαι νομίζω τὸ προαλέστερον εἰπεῖν, ὅτι κατορθώσω τόδε τι τυχὸν, ἢ τόδε τι. καὶ γὰρ ἐφ᾽ ἅπασιν, οἷς ἄν τις δρᾶσαι προέλοιτο καὶ βούληται κατορθοῦν, ἐκεῖνο μάλιστα δεῖ φωνεῖν, ὅπερ εἴρηκεν ὁ σοφώτατος μαθητής “Ἐὰν ὁ Κύριος θέλῃ καὶ ζήσωμεν.” προθυμίαν μὲν γὰρ τὴν ἀγαθουργόν φημι δεῖν ταῖς τῶν φιλοθέων ἐνεῖναι ψυχαῖς, καὶ τὸ κατορθοῦν ἐθέλειν τὴν ἀρετὴν ἐξ ὅλης ἰσχύος ἐπείγεσθαι, τὴν δὲ ἐπὶ τούτοις ὁδὸν διὰ τῆς ἄνωθεν ἐξαιτεῖν εὐμενείας, οὐχ ὡς ἔχοντα προαλῶς ἐπαγγέλλεσθαι. ἀψευδῆ γὰρ οὕτω τῷ Θεῷ τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ἐπαγγελίαν τηρήσομεν, ἔξω τε πόδα αἰτίας ἕξομεν, κατὰ τὸν παρ᾽ Ἕλλησι λόγον. ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί τισιν, ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. <Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία.> Εἰς τοῦτο μικροψυχίας κατοιχήσεσθαι τὸν Πέτρον εἰπὼν, ὡς ἀρνήσασθαι τρὶς, καὶ ἐν μιᾷ τοῦτο πείσεσθαι νυκτὶ, τῇ τοῦ πράγματος ὑπερβολῇ μονονουχὶ τὸν ἀκμαιότατον τῶν κινδύνων ὑπέδειξε φόβον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επειδή δε όσα συνέβησαν στους παλαιότερους έχουν καταγραφεί για τη νουθεσία των μεταγενέστερων, ας πούμε λοιπόν κάτι από τα αναγκαία για ωφέλεια, παρακινούμενοι από αυτό το κεφάλαιο. Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει να υπόσχεται κανείς κάτι επιπόλαια στον Θεό, ούτε να υπόσχεται μερικές φορές ότι θα κατορθώσει κάτι που ξεπερνά τις δυνάμεις του, σαν να έχει την απόλυτη εξουσία των πραγμάτων, και το λέω αυτό αποβλέποντας στις κατηγορίες που προκύπτουν από την αποτυχία· άλλωστε νομίζω ότι δεν είναι απαλλαγμένο από αλαζονεία το να λέει κανείς υπερβολικά πρόθυμα ότι θα κατορθώσει αυτό ή εκείνο. Και πράγματι, σε όλα όσα θα προτιμούσε κάποιος να πράξει και επιθυμεί να κατορθώσει, εκείνο κυρίως πρέπει να λέει, το οποίο έχει πει ο σοφότατος μαθητής: «Εάν ο Κύριος θελήσει και ζήσουμε». Λέω, βέβαια, ότι πρέπει να υπάρχει η αγαθοεργός προθυμία στις ψυχές των φιλόθεων, και να αγωνίζονται με όλη τους τη δύναμη να θέλουν να κατορθώσουν την αρετή, αλλά για αυτά να ζητούν τον δρόμο μέσω της άνωθεν εύνοιας, και όχι να τα υπόσχονται βιαστικά. Διότι έτσι θα τηρήσουμε αληθινή προς τον Θεό την υπόσχεση για όλα τα άριστα, και θα κρατήσουμε το πόδι μας έξω από κάθε κατηγορία, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική παροιμία. Είναι δε επίσης καλό το να μην τάξει κανείς κάτι, παρά να τάξει και να μην το αποδώσει. <Ας μην ταράζεται η καρδιά σας.> Λέγοντας ότι ο Πέτρος θα φτάσει σε τέτοιο σημείο μικροψυχίας, ώστε να αρνηθεί τρεις φορές, και ότι θα το πάθει αυτό σε μία νύχτα, με την υπερβολή του γεγονότος του υπέδειξε σχεδόν τον εντονότατο φόβο των κινδύνων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας
Τέκνον γὰρ,» φησὶν, «ἐὰν εὔξῃ εὐχὴν τῷ Κυρίῳ, μὴ χρονίσῃς τοῦ ἀποδοῦναι αὐτήν· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ τὸ εὔξασθαι, καὶ μὴ ἀποδοῦναι.» Ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέσιος Δαβίδ· «Εὔξασθε καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν.» Ἐκολάζοντο δὲ καὶ οἱ Ἠλεὶ παῖδες, ὑποκλέπτοντές τινα τῶν ἁγίων, καὶ σφετεριζόμενοι τὰ τοῦ Θεοῦ. Τίς οὖν ἂν γένοιτο καὶ τοῦδε τυχὸν ἡ ἄφεσις; Ἢ πῶς ἂν ἐκλύσοιεν αἰτίας τὸν πόδα, καὶ ἀπαλλάττοιτό τις; Πρῶτον μὲν εἰ πλουσιωτέραν τῶν ὑφαιρεθέντων ποιοῖτο τὴν ἀντέκτισιν· Προσθήσει γὰρ τὸ ἐπίπεμπτον, φησὶν, εἶτα κριὸν εἰς θυσίαν εἰ προσοίσειεν ὠνητόν. Τύπος ἂν εἴη τὸ χρῆμα, Χριστοῦ, ὃν οἱ τῶν Ἰουδαίων προεστηκότες ἐξεπρίαντο τρόπον τινὰ, τριάκοντα δηναρίων, ἃ τῷ προδότῃ κατέθεντο μαθητῇ. Οὐκοῦν ἐν Χριστῷ, καὶ τῶν εἰς Θεὸν αἰτιαμάτων, ἡ ἄφεσις. Ὅτι δὲ καὶ τῶν εἰς ἀνθρώπους ἀδικημάτων ἀπαλλάξειεν ἂν αὐτὸς, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν, τὸν γείτονά τε καὶ ἐφεξῆς ἀνεγνωκόσι νόμον. Ἔχει δὲ οὕτω· «Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσῆν, λέγων· Ψυχὴ ἣ ἂν ἁμάρτῃ, καὶ παριδοῦσα παρίδῃ τὰς ἐντολὰς Κυρίου, καὶ ψεύσεται τὰ πρὸς τὸν πλησίον ἐν παραθήκῃ, ἢ περὶ κοινωνίας, ἢ περὶ ἁρπαγῆς, ἢ ἠδίκησέ τι τὸν πλησίον, ἢ εὗρεν ἀπώλειαν, καὶ ψεύσηται περὶ αὐτῆς, καὶ ὀμόσῃ ἀδίκως περὶ ἑνὸς ἀπὸ πάντων, ὧν ἐὰν ποιήσῃ ὁ ἄνθρωπος, ὥστε ἁμαρτεῖν ἐν τούτοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Διότι», λέγει, «εάν κάνεις ένα τάμα στον Κύριο, μην καθυστερήσεις να το εκπληρώσεις· είναι προτιμότερο να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην εκπληρώσεις». Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τάξτε και αποδώστε στον Κύριο τον Θεό σας». Τιμωρούνταν άλλωστε και τα παιδιά του Ηλεί, επειδή έκλεβαν κρυφά ορισμένα από τα ιερά πράγματα και σφετερίζονταν τα του Θεού. Ποια λοιπόν θα μπορούσε να είναι η άφεση και γι' αυτό το σφάλμα; Ή πώς θα μπορούσε κάποιος να ελευθερώσει το πόδι του από την ενοχή και να απαλλαγεί; Πρώτον μεν, εάν έκανε την αποζημίωση μεγαλύτερη από εκείνα που είχαν αφαιρεθεί· διότι θα προσθέσει το ένα πέμπτο, λέγει, και έπειτα θα προσφέρει ως θυσία έναν κριό που έχει αγοράσει. Αυτό το πράγμα θα μπορούσε να αποτελεί τύπο του Χριστού, τον οποίο οι άρχοντες των Ιουδαίων εξαγόρασαν κατά κάποιον τρόπο με τριάντα δηνάρια, τα οποία κατέβαλαν στον προδότη μαθητή. Επομένως, δια του Χριστού παρέχεται η άφεση και για τα σφάλματα έναντι του Θεού. Το ότι δε ο Ίδιος θα μπορούσε να απαλλάξει και από τα αδικήματα εις βάρος των ανθρώπων, είναι εύκολο να το κατανοήσουν όσοι έχουν διαβάσει τον αμέσως επόμενο και παρακείμενο νόμο. Αυτός έχει ως εξής: «Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: Εάν κάποια ψυχή αμαρτήσει και περιφρονήσει εντελώς τις εντολές του Κυρίου, και πει ψέματα στον πλησίον της σχετικά με κάτι που της εμπιστεύτηκαν, ή σχετικά με κάποια συνεργασία, ή με αρπαγή, ή εάν αδίκησε σε κάτι τον πλησίον, ή βρήκε κάτι που είχε χαθεί και πει ψέματα γι' αυτό, και ορκιστεί άδικα για οποιοδήποτε από όλα αυτά που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος ώστε να αμαρτήσει με αυτά».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Περὶ τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας
Φημὶ γὰρ ἔγωγε διαμεμνῆσθαι δεῖν λέγοντος ἐναργῶς διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως, «Τὰ ἐκπορευόμενα διὰ τῶν χειλέων σου φυλάξῃ,» τουτέστιν, ὅπερ ἂν εὔξῃ, διαπεραίνειν ἐπείγου καὶ μάλα γοργῶς. Χρῆμα γὰρ ἐν τούτοις ὁ μελλησμὸς οὐκ ἀζήμιον. «Ἐὰν γὰρ εὔξῃ, φησὶν, εὐχὴν τῷ Κυρίῳ, μὴ χρονίσῃς τοῦ ἀποδοῦναι αὐτήν· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι.» ΠΑΛΛ. Ἀληθές. ΚΥΡ. Καὶ μέντοι τῆς εὐτεχνίας τὸν εὐφυᾶ σκοπὸν, τῆς ἐπί γε τῷ δεῖν ἀποπεραίνειν εὐχὰς καὶ ὁμολογίας, ἀναμάθοι τις ἂν οὐχ ἑτέρωθεν ἀπλανῶς, πλὴν ὅτι διὰ τοῦ νόμου. Γέγραπται γὰρ, ὅτι «Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου, καὶ φῶς ταῖς τρίβοις μου.» Ἢ γὰρ οὐχὶ νόμῳ τῷ θείῳ φωταγωγούμεθα, καὶ οἶμον ὀρθήν τε καὶ ἀπλανῆ διᾴττοι τις ἂν, λύχνον ὥσπερ τινὰ τὰς ἐκεῖθεν ἔχων αὐγάς;» ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ οὔ; Ψάλλει γάρ που καὶ ὁ θεσπέσιος Δαβίδ· «Ἡ ἐντολὴ Κυρίου τηλαυγὴς, φωτίζουσα ὀφθαλμούς.» ΚΥΡ. Τίνα δὴ οὖν τρόπον εὐδοκιμήσομεν, τὸν εὐκλεᾶ τε καὶ πάναγνον διαζῶντες βίον, καὶ λαμπρὸν ἀνάθημα τῷ Θεῷ, τοὺς τῆς ἄγαν ἐπιεικείας ἀπονέμοντες τρόπους, εἴσῃ τοι καὶ μάλα σαφῶς, καὶ δι᾽ ἑτέρων ἡμῖν θεσπισμάτων ἐπισκήπτοντος τοῦ Θεοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Λέω λοιπόν ότι πρέπει να θυμόμαστε πως αναφέρει ξεκάθαρα μέσω του πάνσοφου Μωυσή: «Όσα εκπορεύονται από τα χείλη σου να τα φυλάξεις», δηλαδή, ό,τι υποσχεθείς, φρόντισε να το εκπληρώσεις και μάλιστα πολύ γρήγορα. Διότι σε αυτά η αναβλητικότητα δεν είναι αζήμια. «Εάν λοιπόν κάνεις», λέει, «ένα τάμα στον Κύριο, μην καθυστερήσεις να το αποδώσεις· είναι προτιμότερο να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις». ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Και βέβαια, τον άριστο σκοπό της ενάρετης πράξης σχετικά με το χρέος να εκπληρώνονται τα τάματα και οι υποσχέσεις, δεν θα μπορούσε κάποιος να τον μάθει αλάνθαστα από πουθενά αλλού, παρά μόνο μέσα από τον νόμο. Διότι είναι γραμμένο: «Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου». Ή μήπως δεν φωταγωγούμαστε από τον θείο νόμο, και δεν θα διέσχιζε κανείς μια ορθή και αλάνθαστη οδό, έχοντας ως έναν λύχνο τις ακτίνες του; ΠΑΛΛ. Πώς όχι; Διότι κάπου ψάλλει και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τα μάτια». ΚΥΡ. Με ποιον λοιπόν τρόπο θα ευδοκιμήσουμε, ζώντας τον ένδοξο και πάναγνο βίο, και προσφέροντας ως λαμπρό ανάθημα στον Θεό τους τρόπους της ύψιστης επιείκειας, θα το μάθεις πολύ σαφώς, καθώς ο Θεός μας το επιτάσσει και μέσα από άλλα θεσπίσματα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐφραίμ ὁ Σύρος Λόγοι παρααινετικοὶ πρὸς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ μοναχούς
Σὺ δέ, μοναχέ, οὐ τὴν τοῦ κόσμου μέριμναν ἐξελέξω, ἀλλὰ πῶς ἀρέσῃς τῷ Κυρίῳ· ὅθεν σεαυτὸν εὐνούχισας διὰ τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Πάλιν λέγω· ἐὰν μὴ ἐγκρατεύσῃ, ἔσχατον λυπηθήσῃ κατὰ πολλοὺς τρόπους, κατὰ τὸν λέγοντα Ἀπόστολον· θλῖψιν δὲ τῇ σαρκὶ ἕξουσιν οἱ τοιοῦτοι. Ὁ γὰρ γαμήσας πτωχεύει μὲν τὰ πρὸς ἀρετήν, περισπώμενος περὶ οἴκου καὶ γυναικὸς καὶ παιδοτροφιῶν· ὁ δὲ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ. Σεαυτὸν εὐνούχισας διὰ τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, οὐ σιδήρῳ τοὺς διδύμους ἀποτεμῶν, ἐστὶ γὰρ τῆς ἀρετῆς ἀλλότριον, ἀλλ᾽ εὐσεβεῖ λογισμῷ τῶν ἡδονῶν κρατήσας. Ἔμμενε τοιγαροῦν τοῖς αὐτοῖς ὅροις· διότι γέγραπται· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εσύ όμως, μοναχέ, δεν επέλεξες τη μέριμνα του κόσμου, αλλά το πώς θα αρέσεις στον Κύριο. Γι' αυτό ευνόχισες τον εαυτό σου για τη βασιλεία των ουρανών. Πάλι λέω: εάν δεν εγκρατευτείς, στο τέλος θα λυπηθείς με πολλούς τρόπους, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: θλίψη στη σάρκα θα έχουν οι τέτοιοι. Διότι αυτός που παντρεύτηκε πτωχεύει ως προς την αρετή, επειδή περισπάται γύρω από το σπίτι, τη γυναίκα και την ανατροφή των παιδιών, ενώ ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ευνόχισες τον εαυτό σου για τη βασιλεία των ουρανών, όχι αποκόπτοντας με σίδερο τους διδύμους, διότι αυτό είναι ξένο προς την αρετή, αλλά κυριαρχώντας επί των ηδονών με ευσεβή λογισμό. Παρέμενε λοιπόν στους ίδιους όρους, διότι έχει γραφτεί: είναι καλύτερο να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐφραίμ ὁ Σύρος Λόγοι παρααινετικοὶ πρὸς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ μοναχούς
Διό, μοναχέ, μὴ ἀθέτει τὸν δωρησάμενόν σοι ταύτην τὴν χάριν. Μὴ παρακούσῃς αὐτοῦ πρὸς σὲ λέγοντος διὰ τοῦ Ἀποστόλου· μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματος, ὃ ἐδόθη σοι διὰ προφητείας, μετὰ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦ πρεσβυτερίου, μήποτε παραβάτην σεαυτὸν καταστήσῃς, οἰκοδομῶν πάλιν ἃ κατέλυσας. Ἀλλ᾽ ἀπόδος τῷ Κυρίῳ τὰς εὐχάς σου, διότι γέγραπται· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Ἀγωνίζου οὖν τελέσαι σου τὸν δρόμον νομίμως, ὅπως ἕξεις παρρησίαν ἅμα τῷ Ἀποστόλῳ λέγειν· τὸν καλὸν ἀγῶνα ἠγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα· λοιπόν, ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει ὁ Κύριος, ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής· οὐ μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ. Ἀμήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό, μοναχέ, μην αθετείς Εκείνον που σου δώρισε αυτή τη χάρη. Μην παρακούσεις αυτόν που σου λέει μέσω του Αποστόλου: μην αμελείς το χάρισμα που υπάρχει μέσα σου, το οποίο σου δόθηκε μέσω προφητείας με την επίθεση των χειρών του πρεσβυτερίου, για να μην καταστήσεις τον εαυτό σου παραβάτη, οικοδομώντας πάλι αυτά που γκρέμισες. Αλλά απόδωσε στον Κύριο τις υποσχέσεις σου, διότι είναι γραμμένο: καλύτερα να μην υποσχεθείς, παρά να υποσχεθείς και να μην εκπληρώσεις. Αγωνίσου, λοιπόν, να ολοκληρώσεις τον δρόμο σου νομίμως, ώστε να έχεις την παρρησία να λες μαζί με τον Απόστολο: Τον καλό αγώνα αγωνίστηκα, τον δρόμο ολοκλήρωσα, την πίστη τήρησα· τώρα πια, φυλάσσεται για μένα το στεφάνι της δικαιοσύνης, το οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος εκείνη την ημέρα, ο δίκαιος κριτής· και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσοι έχουν αγαπήσει την επιφάνειά του. Αμήν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Μὴ φάγομαι κρέα ταύρων, ἢ αἷμα τράγων πίομαι; Τροφὴ δὲ Θεοῦ περὶ ἧς εἶπεν· Ἐπείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με· ὑφ᾽ ὧν τρεφόμενος λέξω· Ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Ἔστι δὲ θῦσαι λογικῶς καὶ διὰ θεολογίας καὶ εὐχαριστίας· καὶ ἐπεὶ δ᾽ ἄν τις τῷ Θεῷ πρέπον ὑποσχόμενος ἔργοις ἐπιτελέσειεν. Εὐχὰς γὰρ ἡ Γραφὴ τὰς ἐπαγγελίας φησὶν, ὡς ἐν τῷ· Ἐὰν εὔξῃ εὐχὴν, μὴ βραδύνῃς ἀποδοῦναι. Ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαι, ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Οὕτως οὖν σπείρας εἰς δικαιοσύνην, ἔλπιζε τρυγήσειν καρπὸν ζωῆς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Μήπως θα φάω κρέας ταύρων, ή θα πιω αίμα τράγων; Τροφή δε του Θεού είναι εκείνη για την οποία είπε: «Πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω»· με τα οποία τρεφόμενος θα πω: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε μένα». Είναι, επίσης, δυνατόν να προσφέρει κανείς λογική θυσία και μέσω της θεολογίας και της ευχαριστίας· όπως και όταν κάποιος, υποσχόμενος κάτι που αρμόζει στον Θεό, το εκπληρώνει με έργα. Διότι η Γραφή αποκαλεί τις υποσχέσεις «ευχές», όπως στο: «Εάν κάνεις κάποια ευχή, μην καθυστερήσεις να την εκπληρώσεις». Είναι προτιμότερο να μην ευχηθείς, παρά να ευχηθείς και να μην αποδώσεις τα ταγμένα. Έτσι λοιπόν, αφού σπείρεις για τη δικαιοσύνη, να ελπίζεις ότι θα τρυγήσεις καρπό ζωής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Εὐχὴν δὲ σύνηθες τῇ θείᾳ Γραφῇ καλεῖν τὴν ἐπαγγελίαν, ἣν ἂν ἐπαγγέλληταί τις τῷ Θεῷ, ἤτοι σωφρονεῖν ταξάμενος καὶ τὸν ἑαυτοῦ βίον ἀναθεῖναι τῇ κατὰ Θεὸν φιλοσοφίᾳ, ἢ τῶν κτημάτων ἀφιερῶσαί τι, ἢ τάξασθαί τινα σεμνὴν ἐπαγγελίαν πρέπουσαν τῷ κατὰ Θεὸν βίῳ. Διὸ λέλεκταί που· «Ἐὰν εὔξῃ εὐχὴν, μὴ χρονίσῃς ἀποδοῦναι· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαι, ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι.» Πρέπει τοίνυν πρῶτα μὲν ἐπαξίως τὸν τῶν ὅλων Ποιητὴν καὶ Σωτῆρα ἀνυμνεῖν· ἔπειτα δι᾽ ἔργων ἀκόλουθα πράττειν τῇ θεολογίᾳ ἐν ἀγαθαῖς ἐπαγγελίαις. Ἐπειδὰν δὲ καὶ τὸν ὕμνον πρεπόντως καὶ τὰς εὐχὰς ἀποδῶμεν αὐτῷ, τηνικαῦτα, ὡς ἂν τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν πεπληρωκότες, παῤῥησίας μεθέξομεν· ὥστε λέγειν· «Εἰσάκουσον προσευχῆς.» Ἀκριβῶς δ᾽ ἐνταῦθα προσευχῆς, ἀλλ᾽ οὐκ εὐχῆς εἴρηται· ἡ μὲν γὰρ ἐπαγγελίαν ἐδήλου· ἡ δὲ προσευχὴ δέησιν καὶ ἱκετηρίαν, ἣν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὑπὲρ ἡμῶν ἐποιεῖτο, πρέπουσαν ἱκετηρίαν προσαγαγὸν τῷ Θεῷ καὶ λέγον· «Εἰσάκουσον προσευχῆς.» Τίνων δὲ προσευχῆς εἰσάκουσον; Παρίστησιν ἑξῆς, τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν θεσπίζον· διό φησι· «Πρὸς σὲ πᾶσα σὰρξ ἥξει.» Ὑπερηύχετο δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πάσης σαρκὸς, ἵν᾽ ἐπειδὰν ἐπιστραφῇ πᾶσα σὰρξ πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ ἐπικαλῆται αὐτὸν, τύχοι αὐτοῦ ἐπηκόου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Είναι δε σύνηθες στη θεία Γραφή να ονομάζεται «ευχή» η υπόσχεση την οποία δίνει κάποιος στον Θεό, είτε έχοντας ταχθεί να ζει με σωφροσύνη και να αφιερώσει τη ζωή του στην κατά Θεόν φιλοσοφία, είτε αποφασίζοντας να αφιερώσει κάτι από τα υπάρχοντά του, είτε αναλαμβάνοντας κάποια σεμνή υπόσχεση που αρμόζει στον κατά Θεόν βίο. Γι' αυτό κάπου αναφέρεται: «Εάν τάξεις ευχή, μην καθυστερήσεις να την εκπληρώσεις· είναι καλό να μην ευχηθείς, παρά να ευχηθείς και να μην εκπληρώσεις». Πρέπει, λοιπόν, πρώτα μεν να ανυμνούμε επαξίως τον Ποιητή των όλων και Σωτήρα· έπειτα δε να πράττουμε μέσω των έργων μας όσα είναι σύμφωνα με τη θεολογία, δίνοντας αγαθές υποσχέσεις. Όταν δε αποδώσουμε σε Αυτόν πρεπόντως και τον ύμνο και τις ευχές, τότε πλέον, εφόσον θα έχουμε εκπληρώσει τα δικά μας χρέη, θα αποκτήσουμε παρρησία, ώστε να λέμε: «Εισάκουσε την προσευχή». Με ακρίβεια όμως εδώ έχει χρησιμοποιηθεί η λέξη «προσευχή», και όχι «ευχή»· διότι η μεν «ευχή» δήλωνε υπόσχεση, ενώ η προσευχή δηλώνει δέηση και ικεσία, την οποία έκανε το Άγιο Πνεύμα υπέρ ημών, προσφέροντας στον Θεό την πρέπουσα ικεσία και λέγοντας: «Εισάκουσε την προσευχή». Ποιων όμως την προσευχή να εισακούσει; Το φανερώνει αμέσως μετά, προφητεύοντας την κλήση των εθνών· γι' αυτό λέει: «Προς εσένα θα έλθει κάθε σάρκα». Και το Άγιο Πνεύμα προσευχόταν υπέρ κάθε σάρκας, ώστε, όταν κάθε σάρκα επιστρέψει προς τον Θεό και τον επικαλεστεί, να βρει σε Αυτόν επήκοο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Εὐχὰς δὲ τὰς ἐπαγγελίας εἴωθεν ὀνομάζειν· διὸ λέλεκται· Ἐὰν εὔξῃ εὐχὴν, μὴ χρονίσῃς ἀποδοῦναι· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαι, ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Ἕκαστος τοίνυν τῶν ἡμῶν τὴν ἑαυτοῦ πρόθεσιν καὶ τὴν οἰκείαν ἐπαγγελίαν ὥσπερ εὐχὴν ἀποδιδότω, μεμνημένος τοῦ φήσαντος· Θῦσον τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως, καὶ ἀπόδος τῷ Κυρίῳ τὰς εὐχάς σου· καὶ ἐπικάλεσαί με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως, καὶ ἐξελοῦμαί σε, καὶ δοξάσεις με. Νῦν μὲν οὖν, φησὶν, εὔξασθε καὶ ἀπόδοτε. Ἔσται γὰρ καιρὸς ἐν ᾧ πάντες οἱ κύκλῳ αὐτοῦ οἴσουσι δῶρα. Κατὰ γὰρ τὸν τῆς βασιλείας αὐτοῦ καιρὸν βασιλεῖς Θαρσεῖς καὶ νῆσοι δῶρα προσάξουσι, βασιλεῖς Ἀράβων καὶ Σαβὰ δῶρα προσοίσουσι, καὶ προσκυνήσουσιν αὐτῷ πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς. Τότε γοῦν καθημένῳ ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ προσκυνήσουσι πάντες μετὰ δώρων· τουτέστι, μεθ᾽ ὧν ἐπιφέρεται ἕκαστος καρπῶν. Διόπερ ὡς ἔτι καιρός ἐστιν, ἐντεῦθεν ἤδη παραινεῖ εὔξασθαι καὶ ἀποδιδόναι· ὡς ἂν, τοὺς ἑαυτῶν θησαυροὺς ταμιευσάμενοι, κατὰ καιρὸν αὐτῷ προσκομίσωμεν, ἄξιοι γενόμενοι τῶν κυκλούντων αὐτοῦ τὸν θρόνον. Πάντες γὰρ κύκλῳ αὐτοῦ προσοίσουσιν αὐτῷ δῶρα, φοβερῷ ὄντι τοῖς μὴ πλησιάζουσιν αὐτῷ, μηδὲ τὰ δῶρα προσφέρουσι. Διὸ ἐπιλέγεται· Τῷ φοβερῷ καὶ ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀρχόντων, φοβερῷ παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Συνηθίζει δε να ονομάζει τις υποσχέσεις ευχές· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Εάν κάνεις μια ευχή, μην καθυστερήσεις να την εκπληρώσεις· είναι προτιμότερο να μην ευχηθείς, παρά να ευχηθείς και να μην εκπληρώσεις». Ο καθένας μας, λοιπόν, ας εκπληρώνει την προσωπική του πρόθεση και τη δική του υπόσχεση σαν ευχή, ενθυμούμενος αυτόν που είπε: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Κύριο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως, και θα σε ελευθερώσω, και θα με δοξάσεις». Τώρα, λοιπόν, λέει, κάντε ευχές και εκπληρώστε τις. Διότι θα έρθει καιρός κατά τον οποίο όλοι όσοι βρίσκονται γύρω του θα φέρουν δώρα. Επειδή, κατά τον καιρό της βασιλείας του, οι βασιλείς της Θαρσίς και των νησιών θα προσφέρουν δώρα, οι βασιλείς των Αράβων και της Σαβά θα προσκομίσουν δώρα, και θα τον προσκυνήσουν όλοι οι βασιλείς της γης. Τότε, λοιπόν, ενώ θα κάθεται στον θρόνο της δόξας του, θα τον προσκυνήσουν όλοι με δώρα· δηλαδή, με τους καρπούς που φέρει μαζί του ο καθένας. Γι' αυτό, εφόσον υπάρχει ακόμη καιρός, προτρέπει από τώρα να κάνουμε ευχές και να τις εκπληρώνουμε· ώστε, αφού αποταμιεύσουμε τους θησαυρούς μας, να τους προσκομίσουμε σε αυτόν στην κατάλληλη ώρα, γινόμενοι άξιοι μεταξύ εκείνων που περικυκλώνουν τον θρόνο του. Διότι όλοι γύρω του θα του προσφέρουν δώρα, επειδή είναι φοβερός σε αυτούς που δεν τον πλησιάζουν και δεν προσφέρουν τα δώρα. Γι' αυτό προστίθεται η φράση: «Στον φοβερό, που αφαιρεί τα πνεύματα των αρχόντων, που είναι φοβερός στους βασιλείς της γης».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Βʹ Κύπριος Ἐπιστολαί
Τῷ αὐτῷ Ὅτι μὴ μόνον πρὸς Θεὸν τὴν εὐχὴν ποιουμένους, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀποδιδόναι χρὴ ὅ, τι ἄν τις καὶ εὔξηται, εἰ δ’ οὖν ἀλλ’ ἄμεινον τῷ παντὶ μηδὲ τυχεῖν εὐξάμενον, πάλαι μὲν ἐμὲ θεῖος ἐδίδαξε λόγος, νυνὶ δὲ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἔχω μαθεῖν ἐναργέστερον. Ἀπώλεσε τὸ ἑαυτοῦ καὶ ὃ μόνον εἶχεν ὑποζύγιον ὁ Ξιφιλῖνος· ἀπώλετο καὶ ἡμῖν παρεῖχεν ἔργα τῷ κτήνει χρώμενος· ἔγνω τοὐντεῦθεν ἔλεον αὐτῷ ἵππον δοθῆναι αἰτῆσαι καὶ ᾔτησεν ὑφ’ ἡμῖν μεσίταις· ἀλλ’ ἕως μὲν ἐν δεήσεσιν ἦν τὸ πρᾶγμα, καὶ κατένευε διδόναι οὐδείς, ἠρέμα τε ἡμῖν προσήει καὶ ἱκέτης ἦν ἀκριβὴς κἀν τοῖς ῥήμασι κἀν τοῖς πράγμασιν. Ἐπεὶ δὲ ὅτι τεύξεται ἤκουσεν, οὐκέτι τὸ σχῆμα μένει τῆς ἱκετείας σώζων, ἀλλ’ ὥς τις ἀπαραίτητος δανειστὴς ἔγκειται ὁσῶραι καὶ ἀπολαβεῖν μᾶλλον ἢ λαβεῖν τὸν ἵππον αἰτεῖ. Ἀπάλλαξον τοῦ σφοδροῦ τοῦδε ἡμᾶς καὶ μὴ περιίδῃς ταῦτα παθεῖν τοῖς χρεώσταις, ὧν τὰς περιουσίας ὑπερβάλλει τὸ χρέος, ἐπὰν οἱ δεδανεικότες αὐτοὺς περιίστανται· ὡς ἂν δὲ οἷα πάσχω συμβαλεῖν μᾶλλον ἔχοις, ὁμοῦ δὲ γνοίης καὶ τὰ τοῦ καθ’ ἡμᾶς κλήρου θρέμματα, ὡς εἰς ἀπαιτήσεις εἰσὶν ἐντελεῖς, οὐχ ἁπλῶς εἶναι τόν, δῶρον ἐσόμενον, ὁ βίαιος οὖτος αἰτεῖ· ἀλλ’ ἅμα καὶ καλὸν εἶναι, εὗ σαρκῶν ἔχοντα, ὡραιότητα ἔχοντα, νεότητα, εὐκινησίαν, καὶ εἴτι ἄλλο συντρέχον τοῖς εἰρημένοις, ἀκριβῶς καλὸν τὸ ἵππου καλὸν ἀπεργάζεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Στον ίδιο Ότι όχι μόνο όταν κάνει κανείς τάμα προς τον Θεό, αλλά και προς τους ίδιους τους ανθρώπους πρέπει να εκπληρώνει ό,τι τυχόν έχει υποσχεθεί, αλλιώς είναι προτιμότερο από κάθε άποψη να μην έχει καν δώσει την υπόσχεση, με δίδαξε από παλιά ο θείος λόγος, τώρα όμως έχω την ευκαιρία να το μάθω πολύ πιο καθαρά και από τα ίδια τα πράγματα. Ο Ξιφιλίνος έχασε το υποζύγιό του, το οποίο ήταν και το μοναδικό που είχε· χάθηκε μάλιστα ενώ ο ίδιος μας προσέφερε τις υπηρεσίες του χρησιμοποιώντας το ζώο. Θεώρησε λοιπόν σωστό, ζητώντας το έλεος, να παρακαλέσει να του δοθεί ένα άλογο και το ζήτησε με τη δική μας μεσολάβηση. Αλλά, όσο μεν το ζήτημα βρισκόταν στο στάδιο των παρακλήσεων και κανείς δεν συγκατένευε να το δώσει, μας πλησίαζε ήρεμα και ήταν ένας γνήσιος ικέτης, τόσο στα λόγια όσο και στις πράξεις. Όταν όμως άκουσε ότι πρόκειται να το αποκτήσει, δεν διατηρεί πλέον τη στάση της ικεσίας, αλλά μας πιέζει διαρκώς σαν ανένδοτος δανειστής και απαιτεί το άλογο μάλλον σαν να το παίρνει πίσω ως χρέος παρά σαν να το λαμβάνει ως χάρη. Απάλλαξέ μας από αυτόν τον φορτικό άνθρωπο και μην επιτρέψεις να πάθουμε ό,τι παθαίνουν οι χρεώστες, των οποίων το χρέος ξεπερνά τις περιουσίες, όταν τους περικυκλώνουν οι δανειστές. Και για να μπορέσεις να κατανοήσεις καλύτερα αυτά που περνάω, και να γνωρίσεις συνάμα πόσο τέλεια στις απαιτήσεις τους είναι τα θρέμματα του δικού μας ποιμνίου, να ξέρεις ότι αυτός ο βίαιος άνθρωπος δεν ζητά απλώς να είναι άλογο αυτό που θα αποτελέσει το δώρο του· αλλά απαιτεί ταυτόχρονα να είναι όμορφο, καλοθρεμμένο, να έχει ωραιότητα, νιάτα, ευκινησία, και ό,τι άλλο συντρέχει με τα προαναφερθέντα για να συνθέσει ένα πραγματικά εξαίρετο άλογο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες Α΄–Κ΄
Οὐ μόνον δὲ τὸ ἦθος καὶ ὁ τρόπος αὐτοὺς διεῖλε διάφορος ὤν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς προσευχῆς εἶδος· διπλοῦν γὰρ καὶ τοῦτο· προσευχὴ γάρ ἐστιν οὐ δεήσεως μόνον, ἀλλὰ καὶ εὐχαριστίας πρόβλημα· καὶ ὁ μὲν τῶν προσευξομένων ἄνεισι πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ ναόν, δοξάσων καὶ εὐχαριστήσων τῷ Θεῷ, ὑπὲρ ὧν ἔλαβε παρ’ αὐτοῦ, ὁ δὲ αἰτήσων ἅπερ οὔπω ἔλαβεν, ὧν καὶ μάλιστα τῆς ἑκάστης ὥρας καθ’ ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν ἔτι καὶ ἡ τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσις· ἡ γὰρ ὑπόσχεσις τῶν παρ’ ἡμῶν τῷ Θεῷ κατ’ εὐσέβειαν προσφερομένων, οὐ προσευχήν, ἀλλ’ εὐχὴν ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν· καὶ τοῦτ’ ἐδήλωσεν ὁ εἰπών, «Εὔξασθε καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν», καὶ ὁ λέγων, «Κρεῖσσον μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και δεν τους χώριζε μόνο το διαφορετικό τους ήθος και ο τρόπος, αλλά και το είδος της προσευχής· διότι και αυτό είναι διπλό. Διότι η προσευχή δεν είναι μόνο θέμα ικεσίας, αλλά και ευχαριστίας. Και άλλος μεν από εκείνους που πρόκειται να προσευχηθούν ανεβαίνει στον ναό του Θεού για να δοξάσει και να ευχαριστήσει τον Θεό για όσα έλαβε από Αυτόν, ενώ ο άλλος για να ζητήσει όσα δεν έλαβε ακόμη, μεταξύ των οποίων, ιδίως για εμάς που αμαρτάνουμε κάθε ώρα, είναι και η άφεση των αμαρτιών. Διότι η υπόσχεση αυτών που εμείς προσφέρουμε με ευσέβεια στον Θεό δεν έχει την ονομασία προσευχή, αλλά ευχή. Και αυτό το φανέρωσε εκείνος που είπε: «Κάντε ευχές και εκπληρώστε τες στον Κύριο τον Θεό μας», και εκείνος που λέει: «Καλύτερα να μην κάνεις ευχή παρά να κάνεις και να μην την εκπληρώσεις».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες ΜΓ΄–ΞΓ΄
Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ἱεράρχης φωτοειδῆ στολὴν ἐνδύσας τὸν βαπτισθέντα καὶ μύρῳ θείῳ χρίσας καὶ κοινωνὸν τοῦ Χριστοῦ σώματός τε καὶ αἵματος ποιησάμενος, ἀπολύει φωτὸς τέκνον αὐτὸν δείξας ἐντεῦθεν γεγενημένον καὶ Χριστῷ σύσσωμον καὶ τοῦ θείου Πνεύματος μέτοχον· καὶ γὰρ ἀναγεννώμεθα καὶ υἱοὶ γινόμεθα Θεοῦ οὐράνιοι ἀντὶ ἐπιγείων καὶ αἰώνιοι ἀντὶ προσκαίρων, τοῦ Θεοῦ μυστικῶς τὴν οὐράνιον ἐμφυτεύοντος χάριν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καὶ τὴν σφραγῖδα τῆς υἱοθεσίας διὰ τῆς τοῦ θείου τούτου μύρου χρίσεως ἡμῖν ἐπιβάλλοντος καὶ σφραγίζοντος ἡμᾶς διὰ τοῦ παναγίου Πνεύματος εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως, ἐάν περ τὴν ὁμολογίαν ταύτην μέχρι τέλους βεβαίαν κατάσχωμεν καὶ τὴν ὑπόσχεσιν δι’ ἔργων τελέσωμεν, ἢ καὶ κατά τι παραρρυεῖσαν διὰ τῆς μετανοίας ἐπισκευάσωμεν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ θεῖον βάπτισμα τὰ ἔργα τῆς μετανοίας ἐπιζητεῖται· τούτων δὲ ἀπόντων, ὁ λόγος τῆς πρὸς Θεὸν ὑποσχέσεως οὐ μόνον οὐκ ὠφελεῖ, ἀλλὰ καὶ καταδικάζει τὸν ἄνθρωπον. «Κρεῖσσον γὰρ μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι»· καί, καθά φησιν ὁ κορυφαῖος τοῦ κορυφαίου χοροῦ τῶν Ἀποστόλων Πέτρος, «κρεῖσσον ἦν μὴ ἐπεγνωκέναι τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης, ἢ ἐπιγνοῦσιν ἐπιστρέψαι ἐκ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς ἁγίας ἐντολῆς· συμβέβηκε δὲ αὐτοῖς τὸ τῆς ἀληθοῦς παροιμίας, «κύων ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα, καὶ ὗς λουσαμένη εἰς κύλισμα βορβόρου»».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό και ο ιεράρχης, αφού ντύσει τον βαπτισθέντα με φωτεινή στολή και τον χρίσει με το θείο μύρο και τον κάνει κοινωνό του σώματος και του αίματος του Χριστού, τον απολύει, δείχνοντας ότι από εκείνη τη στιγμή έχει γίνει τέκνο φωτός, σύσσωμος με τον Χριστό και μέτοχος του θείου Πνεύματος. Διότι αναγεννιόμαστε και γινόμαστε υιοί του Θεού, ουράνιοι αντί για επίγειοι και αιώνιοι αντί για πρόσκαιροι, καθώς ο Θεός εμφυτεύει μυστικά την ουράνια χάρη στις καρδιές μας και μας επιβάλλει τη σφραγίδα της υιοθεσίας μέσω της χρίσης με αυτό το θείο μύρο, σφραγίζοντάς μας μέσω του Παναγίου Πνεύματος για την ημέρα της απολυτρώσεως, εφόσον βέβαια κρατήσουμε αυτήν την ομολογία σταθερή μέχρι τέλους και εκπληρώσουμε την υπόσχεση με έργα, ή, αν τυχόν ξεπέσει σε κάτι, την επανορθώσουμε μέσω της μετανοίας. Γι' αυτό και μετά το θείο βάπτισμα επιζητούνται τα έργα της μετανοίας· εάν αυτά απουσιάζουν, ο λόγος της υπόσχεσης προς τον Θεό όχι μόνο δεν ωφελεί, αλλά και καταδικάζει τον άνθρωπο. «Διότι είναι προτιμότερο να μην υποσχεθείς, παρά να υποσχεθείς και να μην εκπληρώσεις»· και, όπως λέει ο κορυφαίος του κορυφαίου χορού των Αποστόλων Πέτρος, «θα ήταν προτιμότερο να μην είχαν γνωρίσει την οδό της δικαιοσύνης, παρά, αφού τη γνώρισαν, να αποστραφούν την άγια εντολή που τους παραδόθηκε· τους συνέβη δε αυτό που λέει η αληθινή παροιμία, “ο σκύλος επέστρεψε στο ίδιο του το ξέρασμα, και ο χοίρος, αφού λούστηκε, κύλισε ξανά στον βούρκο”».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν
Καθὼς εὔξῃ εὐχὴν τῷ θεῷ, μὴ χρονίσῃς τοῦ ἀποδοῦναι αὐτήν· οὐκ ἔστιν θέλημα ἐν ἄφροσιν. Σὺ οὖν ὅσα ἂν εὔξῃ ἀπόδος. Ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε ἢ τὸ εὔξασθαί σε καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Μὴ δῷς τὸ στόμα σου τοῦ ἐξαμαρτῆσαι τὴν σάρκα σου. Μὴ πάσας βουλεύου βουλὰς ὡς γινομένας τὴν σάρκα ἀπολλύειν, οἷον μοιχείας, πορνείας.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όταν κάνεις μία ευχή στον Θεό, μην καθυστερήσεις να την εκπληρώσεις· διότι δεν υπάρχει ευαρέσκεια στους άφρονες. Εσύ λοιπόν, όσα ευχηθείς, εκπλήρωσέ τα. Είναι προτιμότερο να μην κάνεις ευχή, παρά να κάνεις και να μην την εκπληρώσεις. Μην επιτρέψεις στο στόμα σου να οδηγήσει τη σάρκα σου στην αμαρτία. Μην καλλιεργείς κάθε είδους λογισμούς που οδηγούν τη σάρκα στην απώλεια, όπως αυτούς της μοιχείας και της πορνείας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν ψαλμὸν οεʹ
Οὐρανὸς μὲν γὰρ αὐτοῖς χιονόχροον τὸ ὕδωρ ἐκόχλαζε, καὶ ἀὴρ σεσιτευμένην αὐτοῖς τὴν ὀρτυγομήτραν ἀκαμάτως προσέφερε. Καὶ ἐπιλείψει μοι διηγουμένῳ καὶ ὁ τῆς ἡμέρας χρόνος τὰ τῶν πατέρων, προφητῶν τε καὶ βασιλέων δι᾽ εὐχῆς παρ᾽ ἐλπίδα γεγενημένα νικήματα, τὰς ἐν νόσοις καὶ κινδύνοις καὶ τοῖς ἄλλοις χαλεπωτέροις πράγμασι δι᾽ εὐχῆς γεγενημένας ἀγαθὰς καὶ ζωοφόρους ἐκβάσεις. Τοσοῦτον γάρ ἐστι τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Εἴ τις ὑμῶν ἔν τινι πράγματι παρὰ ἀνθρώποις ἀπελπισμένῳ ἐνέχεται, ἢ ὑπὸ ἀνάγκης τινὸς ἢ κινδύνου πεπίεσται, μνημονευσάτω ταύτης τῆς γραφῆς· εὐξάσθω καὶ ἀποδότω Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ εὑρήσει τῆς ἀγαθῆς διδασκαλίας τὸ ζωοφόρον καὶ μακάριον τέλος. Εἰ δέ τις βούλεται, ἀγαπητοὶ, καὶ ἄλλως ἐκλαβεῖν τὸν στίχον τῆς Γραφῆς, καὶ λέγειν, ὅτι τὸ εὔξασθαί ἐστι τὸ ἐπαγγείλασθαι, καὶ οὕτως ἔσται ὁ λόγος ὠφέλιμος. Πολλαχῶς γὰρ παρὰ τῇ Γραφῇ ηὕραμεν τὸ εὔξασθαι ἀντὶ τοῦ ἐπαγγείλασθαι· ὥς φησιν ἡ Σοφία· Καλόν ἐστι τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὐξάμενον μὴ ἀποδοῦναι· τουτέστι, τὸ μὴ ἐπαγγείλασθαι Θεῷ μᾶλλον, ἢ ἐπαγγειλάμενον ψεύσασθαι. Διὸ παραγγέλλει, Καὶ μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Ηὔξω τὴν θυγατέρα σου ἢ τὸν υἱόν σου ἀπὸ νόσου βαρείας ὑγιαίνοντα ἀπολαμβάνοντα, Θεῷ ἀφιεροῦν; Μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ο μεν ουρανός ανέβλυζε για αυτούς χιονόλευκο νερό, και ο αέρας τους προσέφερε ακούραστα καλοθρεμμένα ορτύκια. Και δεν θα μου φτάσει ο χρόνος της ημέρας για να διηγηθώ τις νίκες των πατέρων, των προφητών και των βασιλέων, οι οποίες επιτεύχθηκαν παρά πάσα ελπίδα μέσω της προσευχής, καθώς και τις αγαθές και ζωοφόρες εκβάσεις μέσα σε αρρώστιες, κινδύνους και άλλες δυσκολότερες περιστάσεις, οι οποίες επήλθαν μέσω της προσευχής. Τόσο μεγάλη σημασία έχει το να προσεύχεται κανείς και να αποδίδει στον Κύριο τον Θεό μας. Εάν κάποιος από εσάς βρίσκεται μπλεγμένος σε κάποια κατάσταση που στα μάτια των ανθρώπων φαντάζει απελπιστική, ή πιέζεται από κάποια ανάγκη ή κίνδυνο, ας θυμηθεί αυτή τη Γραφή: ας προσευχηθεί και ας αποδώσει στον Κύριο τον Θεό μας, και θα βρει το ζωοφόρο και μακάριο αποτέλεσμα της αγαθής διδασκαλίας. Εάν όμως κάποιος επιθυμεί, αγαπητοί, να εκλάβει διαφορετικά τον στίχο της Γραφής και να πει ότι το να εύχεται κανείς (εὔξασθαι) σημαίνει το να υπόσχεται (ἐπαγγείλασθαι), και κατ' αυτόν τον τρόπο ο λόγος θα είναι ωφέλιμος. Διότι πολλές φορές συναντήσαμε στη Γραφή τη λέξη «εὔχομαι» αντί της λέξης «υπόσχομαι»· όπως λέει η Σοφία: «Είναι προτιμότερο να μην κάνεις τάμα, παρά αφού τάξεις, να μην το εκπληρώσεις»· δηλαδή, είναι καλύτερα να μην υποσχεθείς στον Θεό, παρά να υποσχεθείς και να αποδειχθείς ψεύτης. Γι' αυτό παραγγέλλει: «Και μην αθετήσεις τον λόγο σου την ώρα της προσευχής σου». Έκανες τάμα πως, αν λάβεις πίσω την κόρη σου ή τον γιο σου υγιή από κάποια βαριά αρρώστια, θα τον αφιερώσεις στον Θεό; Μην αθετήσεις τον λόγο σου την ώρα της προσευχής σου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
Τὰ ἐκπορευόμενα διὰ τῶν χειλέων σου φύλαξαι, καὶ ποίησον ὃν τρόπον ηὔξω τῷ Θεῷ σου, ὃ ἐλάλησας τῷ στόματί σου.» «Ἐπικατάρατος ὃς ἦν ἐν τῷ ποιμνίῳ αὐτοῦ ἄρσεν, καὶ ἡ εὐχὴ αὐτοῦ ἐν αὐτῷ, καὶ θύει διεφθαρμένα τῷ Κυρίῳ.» «Ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαι, ἢ τὸ εὔξασθαι, καὶ μὴ ἀποδοῦναι.» ΤΙΤΛ. ΙΑʹ. —Περὶ ὑπερηφάνων, καὶ σοβαρῶν, καὶ ἀλαζόνων, καὶ κενοδόξων. «Συντρίψω τὴν ὕβριν τῆς ὑπερηφανίας ὑμῶν.» «Ψυχὴ, ἥτις ἂν ποιήσῃ ἐν χειρὶ ὑπερηφανίας, ἀπὸ τῶν αὐτοχθόνων, ἢ ἀπὸ τῶν προσηλύτων, τὸν Θεὸν οὗτος παροξυνεῖ.» «Φόβος Κυρίου ἐπιπεσεῖται ἐφ᾽ ἡμῖν, καὶ ἀποβήσεται ὑμῶν τὸ γαυρίαμα ἴσα σποδῷ· τὸ δὲ σῶμα πήλινον.» «Μαλακισθεὶς μὴ ἐλπιζέτω ὑγιάναι, ἀλλὰ πεσεῖται νόσῳ πολλῇ. Πολλοὺς γὰρ ἐκάκωσε τὸ ὕψωμα.» «Πάντα ὑβριστὴν ταπείνωσον, ὑπερήφανον δὲ σβέσον· σκῆψον ἀσεβεῖς παραχρῆμα, τὰ δὲ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας ἔμπλησον.» «Ἐὰν μετεωρισθῇς ὡς ἀετὸς, καὶ ἐὰν ἀναμέσον τῶν ἄστρων θῇς νοσσιάν σου, ἐκεῖθεν κατάξω σε, λέγει Κύριος. Οὐαὶ ὁ λέγων ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, Τίς με κατάξει ἐπὶ τὴν γῆν;» «Ἐν διαφθορᾷ κατέσπασα ὑπερηφάνους· γωνίας αὐτῶν ἐξηρήμωσα.» «Ἀπολέσω ὕβριν ἀνόμων, καὶ ὕβριν ὑπερηφάνων ταπεινώσω, καὶ θήσω τὴν οἰκουμένην ὅλην.» «Ἰδοὺ ὁ Δεσπότης Κύριος Σαβαὼθ συνταράσσει τοὺς ἐνδόξους τῆς γῆς μετὰ ἰσχύος, καὶ οἱ ὑψηλοὶ τῇ ὕβρει συντριβήσονται, καὶ πεσοῦνται οἱ ὑψηλοὶ μαχαίρᾳ.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Να τηρείς όσα εξέρχονται από τα χείλη σου, και να πράττεις όπως ακριβώς υποσχέθηκες στον Θεό σου, αυτά που είπες με το στόμα σου.» «Επικατάρατος είναι εκείνος που έχει στο ποίμνιό του αρσενικό ζώο, και έχει κάνει τάμα γι' αυτό, αλλά θυσιάζει στον Κύριο ζώο ελαττωματικό.» «Καλύτερο είναι να μην κάνεις τάμα, παρά να τάξεις και να μην το εκπληρώσεις.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. —Περί υπερηφάνων, και αγέρωχων, και αλαζόνων, και κενοδόξων. «Θα συντρίψω την έπαρση της υπερηφάνειάς σας.» «Οποιοσδήποτε άνθρωπος ενεργήσει με υπεροψία, είτε από τους αυτόχθονες είτε από τους προσήλυτους, αυτός παροργίζει τον Θεό.» «Ο φόβος του Κυρίου θα επιπέσει πάνω σας, και η καύχησή σας θα καταντήσει ίση με τη στάχτη· και το σώμα [σας] πήλινο.» «Αν αρρωστήσει, ας μην ελπίζει ότι θα θεραπευθεί, αλλά θα περιπέσει σε βαριά ασθένεια. Διότι η έπαρση έβλαψε πολλούς.» «Ταπείνωσε κάθε αλαζόνα, και σβήσε τον υπερήφανο· ρίξε αμέσως κάτω τους ασεβείς, και γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία.» «Εάν υψωθείς σαν τον αετό, και εάν στήσεις τη φωλιά σου ανάμεσα στα άστρα, από εκεί θα σε κατακρημνίσω, λέει ο Κύριος. Αλίμονο σε εκείνον που λέει στην καρδιά του: Ποιος θα με κατεβάσει στη γη;» «Με καταστροφή κατέρριψα τους υπερηφάνους· ερήμωσα τις γωνίες τους.» «Θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων, και θα ταπεινώσω την έπαρση των υπερηφάνων, και θα ορίσω ολόκληρη την οικουμένη.» «Ιδού, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ένδοξους της γης με ισχύ, και εκείνοι που είναι υψηλωμένοι από την αλαζονεία θα συντριβούν, και οι υψηλόφρονες θα πέσουν από μάχαιρα.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Σχόλια εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν
Ὥσπερ δὲ φροντίσι ποικίλαις ψυχῆς παρέπεται ὀνειράτων παντοδαπὴ φαντασία, οὕτω καὶ τῇ ἀφροσύνῃ συνέζευκται φλυαρία. 3-4. Καθὼς ἂν εὔξῃ εὐχὴν τῷ κυρίῳ, μὴ χρονίσῃς τοῦ ἀποδοῦναι αὐτήν, ὅτι οὐκ ἔστι θέλημα ἐν ἄφροσι· σὺ οὖν ὅσα ἂν εὔξῃ ἀπόδος. Ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όπως ακριβώς τις ποικίλες μέριμνες της ψυχής τις ακολουθεί κάθε είδους φαντασία ονείρων, έτσι και με την αφροσύνη είναι συνυφασμένη η φλυαρία. 3-4. Όταν κάνεις ένα τάμα στον Κύριο, μην καθυστερήσεις να το εκπληρώσεις, διότι δεν υπάρχει ευαρέσκεια στους άφρονες· εσύ, λοιπόν, απόδωσε ό,τι και αν τάξεις. Είναι προτιμότερο το να μην κάνεις τάμα παρά να κάνεις και να μην το αποδώσεις.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Σχόλια εἰς τὸν Ἐκκλησιαστήν
Ἤγουν, ἅμα τῷ ὑποσχέσθαι θεῷ τὸν ἔνθεον βίον, μὴ βραδύνῃς πληρῶσαι διὰ τῶν ἔργων τῆς δικαιοσύνης τὴν ἐπαγγελίαν, διότι ἄφροσιν οὐ παραμένει βουλή. Σὺ δ᾽ ἂν συνετὸς εἶ, ὅσα ὑπόσχῃ θεῷ πλήρωσον. Καλὸν γὰρ τὸ μὴ ὑποσχέσθαι σε ἢ τὸ ὑποσχόμενον μὴ πληρῶσαι· εὐχὴ γάρ ἐστιν ὑπόσχεσις ὧν θεῷ προσκομίζουσιν ἄνθρωποι, γνησίως τούτῳ λατρεύοντες. 5-6. Μὴ δῷς τὸ στόμα σου τοῦ ἐξαμαρτήσειν τὴν σάρκα σου, καὶ μὴ εἴπῃς πρὸ προσώπου τοῦ θεοῦ ὅτι ἄγνοιά ἐστιν, ἵνα μὴ ὀργισθῇ ὁ θεὸς ἐπὶ φωνῇ σου καὶ διαφθείρῃ τὰ ποιήματα τῶν χειρῶν σου, ὅτι ἐν πλήθει ἐνυπνίων καὶ ματαιοτήτων καὶ λόγων πολλῶν· ὅτι σὺν τὸν θεὸν φοβοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δηλαδή, αμέσως μόλις υποσχεθείς στον Θεό τον ένθεο βίο, μην καθυστερήσεις να εκπληρώσεις την υπόσχεση μέσα από τα έργα της δικαιοσύνης, διότι στους άφρονες δεν παραμένει σταθερή η βούληση. Εσύ όμως, εάν είσαι συνετός, όσα υποσχεθείς στον Θεό, εκπλήρωσέ τα. Διότι είναι καλύτερο να μην υποσχεθείς, παρά να υποσχεθείς και να μην εκπληρώσεις την υπόσχεσή σου. Διότι η ευχή είναι η υπόσχεση εκείνων που προσφέρουν οι άνθρωποι στον Θεό, λατρεύοντάς Τον γνήσια. 5-6. Μην αφήσεις το στόμα σου να οδηγήσει σε αμαρτία τη σάρκα σου, και μην πεις ενώπιον του Θεού ότι πρόκειται για άγνοια, για να μην οργιστεί ο Θεός με τα λόγια σου και καταστρέψει τα έργα των χεριών σου, διότι αυτά συμβαίνουν μέσα στο πλήθος των ονείρων και των ματαιοτήτων και των πολλών λόγων· διότι εσύ τον Θεό πρέπει να φοβάσαι.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Κατηχήσεις
Ἐπιθυμεῖ καὶ ἄνθρωπος, ἀλλ’ ὡς ἔλλογος καὶ ἔννομος ἐλλόγως καὶ ἐννόμως ὀφείλει ἐπιθυμεῖν, ἵνα μὴ λογικὸς ὢν ἄλογος Θεῷ ἀναφανῇ· τοὐτέστιν, ἐπιθυμεῖς βιοτεύειν ἐν παρθενίᾳ καὶ σωφροσύνῃ καὶ ἁγιασμῷ; Λογικὸν καὶ ἅγιον καὶ ἀγγελικὸν πρᾶγμα ἐπιθυμεῖς. Ἐπιθυμεῖς διαφόρους γυναῖκας διὰ φιληδόνους ὀρέξεις; Αἰσχρὸν καὶ παράνομον καὶ ἄλογον ὄντως πρᾶγμα ἐπιθυμεῖς, ὅτι καὶ τὸ ἄλογον, ἀλόγως ὡς ἄλογον ἐπιθυμοῦν, διαφόροις ἀλόγοις καὶ ἐπιθυμεῖ καὶ συνάπτεται. Καὶ εἰ μὲν κοσμικῆς ἔλαχες κληρουχίας, μία σοι κατὰ νόμον ἐδόθη γυνή, καὶ εἴ τι παρεκτὸς ταύτης πράξεις ἢ ἐπιθυμήσεις, ἄλογον καὶ παράνομον. Ἐὰν δὲ μοναχικῆς ἔλαχες τάξεως, οὐδεμία σοι δέδοται, παρθενίαν δὲ μᾶλλον καὶ σωφροσύνην καὶ ἁγιασμὸν συνετάξω τῷ Θεῷ καὶ οὐαί, οὐαί σοι, ἐὰν ψεύστης τούτῳ ἀναφανῇς· κρεῖσσον γάρ, φησί, «μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι», ἤτοι κρεῖσσον μὴ συνταγῆναι Θεῷ τόδε ἢ τόδε ἢ συνταγῆναι καὶ ψεύσασθαι αὐτῷ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επιθυμεί και ο άνθρωπος, αλλά ως έλλογος και υποκείμενος στον νόμο οφείλει να επιθυμεί έλλογα και έννομα, για να μην αναφανεί ενώπιον του Θεού ως άλογος, ενώ είναι λογικός. Δηλαδή, επιθυμείς να ζεις με παρθενία, σωφροσύνη και αγιασμό; Λογικό, άγιο και αγγελικό πράγμα επιθυμείς. Επιθυμείς διάφορες γυναίκες εξαιτίας φιλήδονων ορέξεων; Αισχρό, παράνομο και πράγματι άλογο πράγμα επιθυμείς, διότι και το άλογο ζώο, επιθυμώντας άλογα ως άλογο που είναι, επιθυμεί διάφορα άλογα ζώα και σμίγει με αυτά. Και αν μεν έλαχες τον κοσμικό βίο, μία γυναίκα σου δόθηκε σύμφωνα με τον νόμο, και αν πράξεις ή επιθυμήσεις οτιδήποτε εκτός από αυτήν, είναι άλογο και παράνομο. Εάν όμως έλαχες τη μοναχική τάξη, καμία δεν σου έχει δοθεί, αλλά μάλλον υποσχέθηκες στον Θεό παρθενία, σωφροσύνη και αγιασμό, και αλίμονο, αλίμονό σου, εάν αναφανείς ψεύστης απέναντί Του. Διότι, όπως λέει, «καλύτερα να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις», δηλαδή είναι καλύτερο να μην υποσχεθείς στον Θεό το ένα ή το άλλο, παρά να του υποσχεθείς και να φανείς ψεύστης απέναντί Του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Κατηχήσεις
Διὸ καὶ συνεσκιασμένως πως περὶ ταύτης ὁ Κύριος, τριπλῆς εὐνουχίας μνησθείς, ἔφη «ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω»· ὡσαύτως καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος ἔλεγε· «Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν Κυρίου οὐκ ἔχω», πλὴν καλόν ἐστι μένειν αὐτὰς «οὕτως» «ὡς κἀγώ». Μέγα μὲν καὶ ἅγιον καὶ ἀγγελικὸν τὸ παρθενίας καὶ ἁγνείας καὶ σωφροσύνης κατόρθωμα, ἀλλὰ νόμος οὐδεὶς πρὸς παρθενίαν τινὰ παρεβίασε, βέλτιον κρίνας σώφρονα γάμον ἢ παρθενίαν δῆθεν πεσοῦσαν εἰς ἀσωτίαν· κρεῖσσον γάρ, φησί, «μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι», τουτέστι, κρεῖσσον μὴ συνταγῆναι Θεῷ παρθενεύειν ἢ ἁγνεύειν ἢ ἄλλο τι προσφέρειν αὐτῷ, ἢ συνταγῆναι καὶ ψεύσασθαι Θεῷ, οἷόν που τάχα καὶ ἡμεῖς πάσχομεν τῶν μοναχῶν οἱ πολλοί· συντασσόμενοι Θεῷ σωφροσύνην καὶ κόσμου ἀποταγὴν καὶ θέλημα ἴδιον καὶ ὅσα τοιαῦτα, φαινόμεθα ψεῦσται ἀθετοῦντες τὰς συνταγάς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό και με συγκαλυμμένο τρόπο σχετικά με αυτήν ο Κύριος, κάνοντας μνεία της τριπλής ευνουχίας, είπε: «όποιος μπορεί να το χωρέσει, ας το χωρέσει»· ομοίως και ο θείος Απόστολος έλεγε: «Σχετικά με τις παρθένους δεν έχω εντολή Κυρίου», όμως είναι καλό να παραμένουν «έτσι», «όπως κι εγώ». Μεγάλο βέβαια και άγιο και αγγελικό είναι το κατόρθωμα της παρθενίας, της αγνείας και της σωφροσύνης, αλλά κανένας νόμος δεν εξανάγκασε κάποιον στην παρθενία, κρίνοντας ότι είναι προτιμότερος ένας σώφρων γάμος παρά μια δήθεν παρθενία που εξέπεσε στην ασωτία· διότι είναι καλύτερο, λέει, «να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην εκπληρώσεις το τάμα σου», δηλαδή είναι καλύτερο να μην υποσχεθείς στον Θεό να ζήσεις παρθενικά ή να παραμείνεις αγνός ή να του προσφέρεις κάτι άλλο, παρά να υποσχεθείς και να πεις ψέματα στον Θεό, πράγμα που ίσως παθαίνουμε και εμείς, οι περισσότεροι από τους μοναχούς· ενώ υποσχόμαστε στον Θεό σωφροσύνη, αποταγή του κόσμου, του ιδίου θελήματος και όλα τα παρόμοια, φαινόμαστε ψεύτες επειδή αθετούμε τις υποσχέσεις μας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Κατηχήσεις
ΚΑΤΗΧΗΣΙΣ ΚΗʹ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΞΗΣ ΤΩΝ ῬΗΘΕΝΤΩΝ Τῌ ΠΑΡΕΛΘΟΥΣῌ ΚΥΡΙΑΚῌ Εὐλόγησον, πάτερ. Ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἴστε ὅτι ἐλέγομεν ὅπερ παρὰ τῆς σοφίας ἠκούσαμεν, ὅτι «ἀρχὴ αὐτῆς ἀγάπη καὶ τήρησις νόμων» καὶ ὅτι σημεῖον ἀγάπης «τήρησις νόμων» καὶ ἐντεῦθεν πρὸς ἐντολὰς καὶ θείους νόμους ὁ λόγος κατήντησε καὶ ὅτι κρεῖσσον «μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι». Ταῦτα γοῦν καὶ μνειάσαντες καὶ μνείαν ποιούμενοι, ὡς θεῖον λόγον καθαρτικὸν ὑμῖν κατεπᾴδομεν καὶ γένοιτο πρὸς Θεοῦ Λόγου καθαροὺς γενέσθαι ἡμᾶς ἅπαντας τῇ αὐτοῦ χάριτι. «Ἤδη ὑμεῖς καθαροί ἐστε», φησί, «διὰ τὸν λόγον ὃν λελάληκα ὑμῖν». Γένοιτο δὲ καὶ ἡμᾶς παρ’ ὑμῶν ἀγαπᾶσθαι διὰ τούσδε τοὺς λόγους καὶ μὴ βαρύνεσθαι ὡς συχνοτέρως ἢ ἐλεγκτικωτέρως ὑμῖν κατεπᾴδοντας τούτους, ἀλλὰ μᾶλλον προσθήκην ἐλέγχων ἐπιζητεῖν ὡς σοφοὺς καὶ δικαίους ἅμα καὶ συνετούς. «Ἔλεγχε», φησί, «σοφὸν καὶ ἀγαπήσει σε» καὶ «γνώριζε δικαίῳ καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι», «ὁ δὲ παιδεύων κακοὺς λήψεται ἑαυτῷ ἀτιμίαν», διότι οἱ ἔλεγχοι τῷ ἀσεβεῖ μώλωπες αὐτῷ καὶ ὥσπερ «οὐκ ἀγαπήσει ἀπαίδευτος τοὺς ἐλέγχοντας αὐτόν», οὕτως οὐ μισήσει σοφὸς καὶ συνετὸς τοὺς ἐλέγχοντας αὐτόν· οὐκ ἐάσει γὰρ τοῦτον ἡ σύνεσις μισῆσαι τὸν ἐλέγχοντα ἐπὶ σκοπῷ διορθώσεως, ὥσπερ καὶ ἰατρὸν οὐ μισεῖ ὁ ζωὴν καὶ ὑγείαν ἐπιποθῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Κατήχηση ΚΗ' του ιδίου, συνέχεια των όσων ελέχθησαν την περασμένη Κυριακή. Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, γνωρίζετε ότι λέγαμε αυτό που ακούσαμε από τη σοφία, ότι «αρχή αυτής είναι η αγάπη και η τήρηση των νόμων» και ότι σημείο της αγάπης είναι η «τήρηση των νόμων» και από εκεί ο λόγος κατέληξε στις εντολές και τους θείους νόμους και ότι είναι προτιμότερο «να μην υπόσχεσαι παρά να υπόσχεσαι και να μην εκπληρώνεις». Αυτά λοιπόν τα θυμηθήκαμε και τα υπενθυμίσαμε, και σαν θείο καθαρτήριο λόγο σας τα απευθύναμε, και είθε από τον Θεό Λόγο να γίνουμε όλοι μας καθαροί με τη χάρη Του. «Ήδη εσείς είστε καθαροί», λέει, «εξαιτίας του λόγου που σας έχω πει». Είθε δε και εμείς να αγαπιόμαστε από εσάς εξαιτίας αυτών των λόγων και να μην δυσανασχετείτε επειδή σας τους απευθύνουμε κάπως συχνά ή ελεγκτικά, αλλά μάλλον να αναζητάτε περισσότερους ελέγχους, ως άνθρωποι σοφοί, δίκαιοι και συνάμα συνετοί. «Να ελέγχεις», λέει, «τον σοφό και θα σε αγαπήσει» και «δίνε γνώση στον δίκαιο και θα γίνει πιο δεκτικός», ενώ «εκείνος που νουθετεί τους κακούς θα λάβει για τον εαυτό του ατιμία», διότι οι έλεγχοι για τον ασεβή είναι γι' αυτόν πληγές, και όπως «ο απαίδευτος δεν θα αγαπήσει εκείνους που τον ελέγχουν», έτσι ο σοφός και ο συνετός δεν θα μισήσει εκείνους που τον ελέγχουν. Διότι η σύνεση δεν θα του επιτρέψει να μισήσει αυτόν που τον ελέγχει με σκοπό τη διόρθωση, όπως ακριβώς δεν μισεί τον ιατρό εκείνος που επιθυμεί διακαώς τη ζωή και την υγεία.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Χωνιάτης Χρονικὴ διήγησις
Αὐτὸς μέντοι βασιλεὺς ἀντιφθεγγομένην προδήλως τῇ γλώττῃ καθυπέφηνε μετὰ βραχὺ τὴν προαίρεσιν, καὶ ὥσπερ ἐν τῷ λέγειν οὐ διεστείλατο, οὕτω κἀν τῷ πράττειν οὐ συνεστείλατο, ἀλλὰ μικροῦ διημιλλήθη Ἀνδρονίκῳ τὸ προσκεκρουκὸς σινόμενος, μὴ τὸ τοῦ Σολομῶντος ἐπῃνεκὼς ὅ φησιν “ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαι ἢ τὸ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι„.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτός ο βασιλιάς, ωστόσο, φανέρωσε μετά από λίγο την προαίρεσή του, η οποία ερχόταν σε προφανή αντίφαση με τα λόγια του, και, όπως ακριβώς στα λόγια δεν έκανε διακρίσεις, έτσι και στην πράξη δεν δίστασε καθόλου, αλλά παραλίγο να ανταγωνιστεί τον Ανδρόνικο καταστρέφοντας όσους του είχαν προσκρούσει, μη έχοντας τηρήσει το ρητό του Σολομώντα που λέει «καλύτερο είναι να μην κάνεις τάμα, παρά να κάνεις και να μην το εκπληρώνεις».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης Ἐπιστολὴ πρὸς Θωμᾶν
Καὶ ἡ σὴ ἀγάπη, ἀδύνατον εἶναι νὰ περάσῃ τὴν ζωήν της ἐν μετανοίᾳ, ἐν ὅσῳ συναυλίζεσαι μὲ τοὺς ὑπηρέτας τῆς ἀδιαφορίας. Ἐνθυμήσου τὰς ὑποσχέσεις ὁποὺ ἔκαμες ἑκουσίως πρὸς τὸν ζῶντα Θεὸν νὰ ἐνδυθῇς τὸ σχῆμα τῶν Μοναχῶν, καὶ ἀπόδος ὅσα ηὔξω εἰς σωτηρίαν σου τῷ Κυρίῳ. Μνήσθητι ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι καὶ ὀνομάζεται ζηλωτής, καὶ ἐπειδὴ μίαν φορὰν ἔταξες, τὸν ἑαυτόν σου νὰ ἀφιερώσῃς εἰς τὴν αὐτοῦ λατρείαν, ἂν δὲν τελειώσῃς τοῦτο τὸ ἀφιέρωμα δὲν θέλει παύσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ σὲ ζητῇ, ἕως ὅτου, ἑκουσίως ἀκουσίως, μὲ πολλοὺς κημοὺς καὶ χαλινάρια διαφόρων θλίψεων καὶ πειρασμῶν («ἐν κημῷ γάρ, φησί, καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξαις τῶν μὴ ἐγγιζόντων πρὸς σέ»), πρὸς τοῦ λόγου του νὰ ἑλκύσῃ. «Κρεῖσσον γὰρ μὴ εὔξασθαι, ὡς εἶπεν ὁ Ἐκκλησιαστής, ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι». Ναί, παρακαλῶ σε ἐν Κυρίῳ, ἐπίστρεψον, ἐπίστρεψον, καλή μου περιστερά, εἰς τὴν πρώτην Κιβωτόν, καὶ συνέσῃ μετὰ τῶν ἐν Χριστῷ σου ὀρθοδόξων ἀδελφῶν. Βλέπεις καὶ μόνος σου πὼς εἰς αὐτὰ τὰ μέρη ἐπικρατεῖ ὁ τῆς ἀδιαφορίας κατακλυσμός, καὶ τὰ ὕδατα τῆς ἀθεοφοβίας εἶναι πανταχοῦ ἐπιπολάζοντα, καὶ ἀνάπαυσιν δὲν θέλεις εὕρει ἐν τοῖς ποσί σου, ἂν δὲν ἐπιστραφῇς εἰς τὴν σωστικὴν ταύτην τῆς πατρίδος σου Κιβωτόν, ἐν ᾗ, χάριτι Χριστοῦ, ἡ ὀρθοδοξία διατηρεῖται καὶ θεοσέβεια.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και είναι αδύνατον η αγάπη σου να περάσει τη ζωή της εν μετανοία, εφόσον συγκατοικείς με τους υπηρέτες της αδιαφορίας. Θυμήσου τις υποσχέσεις που έδωσες οικειοθελώς στον ζωντανό Θεό να ντυθείς το σχήμα των Μοναχών, και απόδωσε στον Κύριο όσα έταξες για τη σωτηρία σου. Θυμήσου ότι ο Θεός είναι και ονομάζεται ζηλωτής, και επειδή έταξες μία φορά να αφιερώσεις τον εαυτό σου στη λατρεία του, αν δεν ολοκληρώσεις αυτό το αφιέρωμα, δεν θα παύσει να σε αναζητά, μέχρις ότου, είτε εκούσια είτε ακούσια, με πολλά φίμωτρα και χαλινάρια διαφόρων θλίψεων και πειρασμών («διότι με φίμωτρο», λέει, «και με χαλινάρι θα σφίξεις τα σαγόνια εκείνων που δεν πλησιάζουν σε εσένα»), σε ελκύσει κοντά του. «Γιατί είναι προτιμότερο να μην τάξεις», όπως είπε ο Εκκλησιαστής, «παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις». Ναι, σε παρακαλώ εν Κυρίω, επίστρεψε, επίστρεψε, καλό μου περιστέρι, στην πρώτη Κιβωτό, και ενώσου με τους εν Χριστώ ορθόδοξους αδελφούς σου. Βλέπεις και μόνος σου πως σε αυτά τα μέρη επικρατεί ο κατακλυσμός της αδιαφορίας, και τα ύδατα της αθεοφοβίας επιπολάζουν παντού, και δεν θα βρεις ανάπαυση στα πόδια σου, αν δεν επιστρέψεις σε αυτήν τη σωτήρια Κιβωτό της πατρίδας σου, στην οποία, με τη χάρη του Χριστού, διατηρούνται η ορθοδοξία και η θεοσέβεια.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Σωφρόνιος Ἱεροσολύμων Εἰς τοὺς ἁγίους Κῦρον καὶ Ἰωάννην
Συνηύξει δὲ τὸν φόβον ἡμῖν Μωϋσῆς ὁ θεσπέσιος, μᾶλλον δὲ ὁ πρὸς Μωϋσέα διαλεγόμενος Κύριος, καὶ μίαν εἰσφορὰν τὸν πλούσιον ἀπαιτῶν καὶ τὸν πένητα· καὶ μήτε τὸν πλούσιον ἐῶν πλείονα διδόναι λύτρα, τὴν ψυχὴν λυτροῦσθαι βουλόμενον, μήτε τι συγχωρῶν παρὰ ταῦτα προσφέρειν τὸν πένητα. «Πᾶς γάρ, φησίν, ὁ παραπορευόμενος εἰς τὴν ἐπίσκεψιν ἀπὸ εἰκοσαετοῦς καὶ ἐπάνω, δώσουσιν τὴν εἰσφορὰν Κυρίῳ· ὁ πλουτῶν οὐ προσθήσει, καὶ ὁ πενόμενος οὐκ ἐλαττονήσει ἀπὸ τοῦ ἡμίσους τοῦ διδράγμου, ἐν τῷ διδόναι τὴν εἰσφορὰν Κυρίῳ, ἐξιλᾶσθαι περὶ τῶν ψυχῶν ὑμῶν». Ὅθεν καὶ ἡμεῖς ἀπορώτεροι καὶ τῶν λίαν πτωχῶν ἐν λόγοις τυγχάνοντες, παραιτήσασθαι τὴν ἐν εὐχαῖς συνταχθεῖσαν Θεῷ τε καὶ μάρτυσιν τῶν λύτρων εἰσφορὰν ἠβουλόμεθα· ἀλλὰ τοῦτο δρᾷν ἡμᾶς ἕτερον ἀνέκοπτε λόγιον, ὅπερ ἐκκλησιάζων ὁ Σολομῶν ἀπεγράψατο· «Καθὼς ἂν εὔξῃ εὐχὴν τῷ Θεῷ, βοῶν, μὴ χρονίσῃς τοῦ ἀποδοῦναι αὐτήν· ὅτι οὐκ ἔστιν θέλημα ἐν ἄφροσιν· σὺ οὖν ὅσα ἂν εὔξῃ, ἀπόδος· ἀγαθὸν τὸ μὴ εὔξασθαί σε ἢ τὸ εὔξασθαί σε καὶ μὴ ἀποδοῦναι». Καὶ Δαβὶδ ὁ τοῦτον γεννησάμενος ἔλεγεν ἐν Ἄισμασιν «Τὰς εὐχάς μου τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω», καὶ πάντας ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀναγόμενος μίμησιν, «Εὔξασθε γάρ, φησίν, καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν». Ὧν τὰ ἀκόλουθα καὶ Ἰωνᾶς ὁ προφήτης ᾄδων ἐφθέγξατο· «Ὅσα ηὐξάμην ἀποδώσω σοι Σωτῆρί μου τῷ Κυρίῳ».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αύξησε δε τον φόβο σε εμάς ο θεσπέσιος Μωυσής, ή μάλλον ο Κύριος που συνομιλούσε με τον Μωυσή, απαιτώντας την ίδια εισφορά και από τον πλούσιο και από τον φτωχό· και μην επιτρέποντας ούτε στον πλούσιο, που επιθυμεί να λυτρώσει την ψυχή του, να δώσει περισσότερα λύτρα, ούτε επιτρέποντας στον φτωχό να προσφέρει κάτι λιγότερο από αυτά. «Διότι», λέει, «καθένας που περνάει στην απογραφή, από είκοσι ετών και άνω, θα δώσει την εισφορά στον Κύριο· ο πλούσιος δεν θα προσθέσει, και ο φτωχός δεν θα δώσει λιγότερο από το μισό δίδραχμο, όταν δίνει την εισφορά στον Κύριο, για να γίνει εξιλασμός για τις ψυχές σας». Γι' αυτό και εμείς, αν και τυγχάνει να είμαστε φτωχότεροι και από τους πολύ φτωχούς στους λόγους, θελήσαμε να παραιτηθούμε από την εισφορά των λύτρων που τάξαμε με υποσχέσεις στον Θεό και στους μάρτυρες· αλλά από το να πράξουμε κάτι τέτοιο μάς απέτρεψε ένα άλλο λόγιο, το οποίο κατέγραψε ο Σολομών στον Εκκλησιαστή: «Όταν κάνεις ένα τάμα στον Θεό, μην καθυστερήσεις να το αποδώσεις· διότι δεν υπάρχει ευαρέσκεια στους άφρονες· εσύ λοιπόν, όσα τάξεις, απόδωσέ τα· είναι καλό να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις». Και ο Δαβίδ, που τον γέννησε, έλεγε στους Ψαλμούς: «Τα τάματά μου στον Κύριο θα αποδώσω», και προτρέποντας τους πάντες να τον μιμηθούν, λέει: «Τάξτε και αποδώστε στον Κύριο τον Θεό σας». Ακολουθώντας τους, και ο προφήτης Ιωνάς ψάλλοντας αναφώνησε: «Όσα έταξα θα τα αποδώσω σε Εσένα, τον Σωτήρα μου τον Κύριο».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Θεόδωρος ὁ Στουδίτης Ἐπιστολαί
Φείδοισθε οὖν, ὦ φιλούμενοι, τὰ τοιαῦτα παίζειν, ἀκούοντες τοῦ λέγοντος, ἀγαθὸν μὴ εὔξασθαι ἢ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. οὐχὶ μένον ἔμενέν σοι; φησίν· τί ὅτι ἐψεύσω τῷ Πνεύματι τῷ Ἁγίῳ; καὶ τὸ ἑξῆς πάρειμι διὰ τὸ δύσφημον. καὶ οὐχ ὅτι καταφρονητικῶς ἔχω τῆς παιδὸς (φείδομαι γὰρ αὐτῆς ὡς τῆς κόρης μου τοῦ ὀφθαλμοῦ, καὶ δι᾽ ἑαυτὴν ἐφιεμένην ἐκτῆς εὐτελείας μου θεραπεύεσθαι καὶ διὰ τὴν κυρίαν τὴν μητέρα, ἢν σέβω καὶ περιέπω ὡς τὴν ἐμὴν ὁσίαν μητέρα), ἀλλὰ τὸ κρίμα δεδοικώς, ὃ παρασταίη ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἑκάστῳ, τῷ τε ἐρωτῶντι καὶ τῷ ἀποκρινομένῳ· ὡς οὐκ ἐκφευκτέον μέχρι καὶ ἀργοῦ τοῦ τυχόντος ῥήματος μὴ δώσειν ἡμᾶς λόγον τῷ ἀδεκάστῳ κριτῇ. εἰ μὲν οὖν μήπω ἔζευκται ἡ νεᾶνις, ὁ αὐτὸς ἡμῖν λόγος καὶ οὐκ ἄλλος ἐναντίον θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ὃν καὶ ὑμᾶς εὐλαβεῖσθαι χρεών. εἰ δὲ συνέζευκται (φεῦ τῆς ἐμῆς ταλαιπωρίας), δηλωτέον, καὶ τότε δώσομεν τὸ ἐπιτίμιον· οὐδὲν γὰρ ἀθεράπευτον τοῖς ἰαθῆναι βουλομένοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αποφύγετε, λοιπόν, αγαπημένοι, να παίζετε με τέτοια πράγματα, υπακούοντας σε εκείνον που λέει ότι είναι προτιμότερο να μην κάνεις τάμα παρά να κάνεις και να μην το εκπληρώσεις. «Όσο έμενε, δεν παρέμενε δικό σου;» λέει. «Γιατί είπες ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» Και τη συνέχεια την παραλείπω, επειδή είναι βαριά τα λόγια. Και δεν το λέω επειδή περιφρονώ το κορίτσι (διότι την προσέχω σαν την κόρη του ματιού μου, και για την ίδια, που επιθυμεί να αναπαύεται πνευματικά από την ταπεινότητά μου, και για την κυρία μητέρα της, την οποία σέβομαι και περιποιούμαι σαν τη δική μου όσια μητέρα), αλλά επειδή φοβάμαι το κρίμα, το οποίο θα βρει τον καθένα κατά την ημέρα της κρίσεως, και αυτόν που ρωτά και αυτόν που απαντά. Καθώς δεν μπορούμε να αποφύγουμε να δώσουμε λόγο στον αδέκαστο Κριτή ακόμη και για την παραμικρή αργή λέξη. Εάν, λοιπόν, δεν έχει ακόμη νυμφευθεί η νέα, αυτός είναι ο λόγος μας και όχι άλλος ενώπιον Θεού και ανθρώπων, τον οποίο και εσείς οφείλετε να σεβαστείτε με ευλάβεια. Αν όμως έχει νυμφευθεί (αλίμονο στην ταλαιπωρία μου), πρέπει να φανερωθεί, και τότε θα επιβάλουμε το επιτίμιο. Διότι τίποτα δεν είναι αθεράπευτο για εκείνους που θέλουν να θεραπευτούν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες