Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 6:3

Διότι σχεδόν ως φονιάδες των ίδιων τους των ψυχών θα αποδεικνύονταν, εάν βεβαίως είναι αλήθεια ότι, ενώ είχαν τη δυνατότητα να επιτύχουν την αιώνια ζωή και ενώ προσφερόταν προς συμμετοχή, σε όσους ήθελαν να την επιλέξουν, η άνωθεν φιλανθρωπία, και βέβαια ενώ μπορούσαν να αποβάλουν το βάρος της αμαρτίας, αυτοί πέθαναν μέσα στις δικές τους πλάνες, και διατήρησαν ανεξάλειπτη τόσο την κηλίδα από την πλάνη όσο και τον μολυσμό της αμαρτίας, και παρέμειναν μέσα στην πλάνη, αν και το θείο φως καταύγαζε τα πάντα και καλούσε να αναβλέψουν εκείνους που βρίσκονταν στην καταχνιά και στο σκοτάδι. Θα έλεγα δε και για τον καθένα από αυτούς: «Καλύτερο από αυτόν είναι το έκτρωμα·» διότι «μέσα σε ματαιότητα ήρθε, και μέσα στο σκοτάδι πορεύεται, και στο σκοτάδι το όνομά του θα καλυφθεί». Διότι «καλό θα ήταν για αυτούς να μην είχαν γεννηθεί», σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρα. Και το ότι ο λόγος αυτός δεν αφορά μόνο τους Αιγυπτίους, αλλά θα ισχύσει και για όλα τα έθνη, τα οποία με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα τιμωρηθούν, επειδή περιφρόνησαν τη σωτηρία διά του Χριστού και δεν τίμησαν την πανήγυρη προς τιμήν Του, το βεβαιώνει λέγοντας: «Αυτή θα είναι η αμαρτία της Αιγύπτου και η αμαρτία όλων των εθνών, όσα δεν ανεβούν για να γιορτάσουν την εορτή της σκηνοπηγίας». Διότι, πριν από την έλευση του Σωτήρα, ίσως να ήταν κάπως, έστω και εν μέρει, δικαιολογημένη η άρνηση των εθνών, εφόσον θα μπορούσαν να πουν ότι δεν κλήθηκαν από κανέναν· διότι κανείς δεν τους είχε κηρύξει.

Εάν ένας άνθρωπος γεννήσει εκατό τέκνα και ζήσει πολλά έτη, και η ψυχή του δεν χορτάσει, και μάλιστα δεν αξιωθεί ούτε ταφής, λέω: το έκτρωμα είναι προτιμότερο από αυτόν. Ας επιλέξουμε σήμερα τούτον αντί για εκείνον. Για το έκτρωμα, τι λέει; Αυτός ας αναπαυθεί μάλλον περισσότερο από εκείνον.

Δηλαδή, υπάρχει ένα κακό που έχω δει πάνω στη γη, το οποίο είναι πολύ διαδεδομένο στους ανθρώπους: ένας άνθρωπος στον οποίο ο Θεός θα δωρίσει μεγάλη περιουσία και δόξα, και θα εκπληρώσει όλες τις επιθυμίες του χωρίς να τον στερήσει από κανένα από αυτά, αυτός αποθησαυρίζει τα υπάρχοντά του, χωρίς ούτε ο ίδιος να τα χρησιμοποιεί ούτε βέβαια να προσφέρει στους άλλους, και ο Θεός δεν θα επιτρέψει σε έναν τέτοιον άνθρωπο την εξουσία να χρησιμοποιήσει τον πλούτο, διότι θα τον εμπιστευθεί σε άλλον, ο οποίος θα τραφεί από αυτόν και μέσω αυτού θα βοηθήσει και άλλους. Διότι είναι εντελώς ανώφελη μια τέτοια αποθησαύριση του πλούτου και αποτελεί οδυνηρή ασθένεια της ψυχής, επειδή και η σάρκα στερείται τη χρήση ενός τέτοιου πλούτου, αλλά και η ψυχή δεν αποκομίζει κέρδος από αυτόν μέσω της ευποιίας. Επειδή 3-62. Εάν ένας άνθρωπος αποκτήσει εκατό παιδιά και ζήσει πολλά έτη, και είναι μεγάλο το πλήθος των ημερών των ετών του, αλλά η ψυχή του δεν χορτάσει από αγαθά και επιπλέον δεν αξιωθεί καν ταφής, εγώ λέγω: το έκτρωμα είναι σε καλύτερη μοίρα από αυτόν, διότι ήλθε μέσα στη ματαιότητα και πορεύεται στο σκότος, και στο σκότος θα καλυφθεί το όνομά του, και βέβαια δεν είδε τον ήλιο ούτε γνώρισε ανάπαυση. Αυτό βρίσκεται σε καλύτερη θέση από εκείνον, ακόμη και αν εκείνος έζησε δύο φορές χίλια έτη χωρίς να δει κανένα καλό.

Δηλαδή, εάν κάποιος γίνει πατέρας πολλών παιδιών, και παραταθεί η ζωή του για μακρύ χρόνο, και για τόσο καιρό δεν λάβει πείρα θανάτου, και δεν γεμίσει την ψυχή του με αγαθοεργίες καλοσύνης, και ίσως στο τέλος δεν αξιωθεί ταφής, σαν κακούργος, προτίμησα από αυτόν το πρόωρο έμβρυο που εξέπεσε από τη μητρική κοιλιά, διότι αυτό μάταια ήλθε στην ύπαρξη, καθώς δεν έχει γευθεί ακόμη τίποτα ούτε καλό ούτε κακό, και κρυφά απέρχεται στη φθορά χωρίς να έχει έλθει καθόλου στο φως, γι' αυτό και θα παραμείνει στη λήθη, μη όντας γνωστό σε κανέναν. Διότι και το φως δεν είδε, επειδή εξέπεσε νεκρό από τη μητρική μήτρα, και δεν έλαβε πείρα καμιάς γλυκύτατης ανάπαυσης από τον κόπο, καθώς δεν πρόλαβε να εργαστεί απολύτως τίποτα. Διότι ένα τέτοιο έμβρυο είναι ανώτερο από τον προαναφερθέντα άνθρωπο, έστω και αν αυτός έζησε πολλά χρόνια, αλλά δεν έλαβε πείρα καλοσύνης, επειδή αυτός μεν, για το ότι δεν έπραξε τίποτα καλό, θα δώσει λόγο και θα υποστεί όχι την τυχούσα τιμωρία, ενώ εκείνο καθόλου. Ποιος δε θα θεωρήσει ανώτερο αυτόν που έζησε μεν πολύ, χωρίς όμως να πράξει κανένα καλό; 63-9. Μήπως δεν πορεύονται τα πάντα σε έναν τόπο; Κάθε μόχθος του ανθρώπου γίνεται για το στόμα του, και όμως η ψυχή του δεν θα χορτάσει. Διότι ποιο είναι το πλεονέκτημα του σοφού έναντι του άφρονα; Διότι ο φτωχός γνωρίζει πώς να πορεύεται απέναντι στη ζωή· καλύτερο είναι το θέαμα των ματιών από εκείνον που πορεύεται με την ψυχή.

Το «εάν ένας άνθρωπος αποκτήσει εκατό παιδιά και ζήσει πολλά χρόνια, και είναι πλήθος οι ημέρες των ετών του, αλλά η ψυχή του δεν χορτάσει από την αγαθότητα, και μάλιστα δεν έχει ούτε ταφή, λέω: το έκτρωμα είναι καλύτερο από αυτόν, διότι ήρθε μέσα στη ματαιότητα και το όνομά του θα καλυφθεί στο σκοτάδι, και τον ήλιο δεν είδε ούτε τον γνώρισε· αυτό αναπαύεται περισσότερο από εκείνον» — αυτό λοιπόν το χωρίο τι είδους ερμηνεία και σαφήνεια μπορεί να επιδεχθεί; Η πολυτεκνία, για όσους βρίσκονταν υπό τον νόμο, ως σπουδαίο αγαθό επιδιωκόταν με μεγάλη φιλοδοξία, όπως ακριβώς και η μακροζωία· διότι σε πολλά σημεία, σε αυτούς που τηρούν τα προστάγματα του Κυρίου η μακροζωία προσφέρεται ως ανταμοιβή. Εάν λοιπόν κάποιος, λέει ο Σολομών, και στο πλήθος των τέκνων ξεπεράσει υπερβολικά τους άλλους ανθρώπους, και με τη μακροζωία έχει τη ζωή του παρατεταμένη στο έπακρο, αλλά κατά τα άλλα φθείρει τον βίο του με πονηρίες, μη χορταίνοντας την ψυχή του με την απόλαυση της αγαθότητας ούτε στολίζοντάς την, και γι' αυτό ίσως δεν αξιωθεί ούτε ταφής, ο άνθρωπος αυτός πολύ δικαιολογημένα θα θεωρηθεί χειρότερος από το έκτρωμα.

Διότι το μεν έκτρωμα δεν είδε τον ήλιο, ούτε διέθετε τα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να δει τα όντα και να επιλέξει τις καλύτερες από τις πράξεις. Εκείνος όμως που τιμήθηκε με όλα αυτά, και ευφράνθηκε με το πλήθος των παιδιών του, και απόλαυσε τη μακροβιότητα, επειδή δεν μετείχε στην αγαθότητα ούτε μέσα στην καλοπέραση απείχε από τη φαυλότητα, και η ταφή του ακολούθησε αντάξια αυτών, δικαίως θα θεωρηθεί ότι αυτός έχει χειρότερη μοίρα από εκείνο. Διότι αυτός, αν και έβλεπε τον ήλιο, πορευόταν στο σκοτάδι, και, ενώ μπορούσε να αφήσει λαμπρό όνομα χάρη στα σπουδαία έργα του, το άφησε να σβήσει μέσα στον ζόφο των αμαρτημάτων και να ενταφιαστεί μαζί με τη ματαιότητα. Υπάρχει δε και άλλη διαφορά αυτού σε σχέση με το έκτρωμα: ότι αυτόν μεν, όταν εγκατέλειψε τον βίο, τον δέχτηκαν τιμωρίες και κολάσεις, ενώ εκείνο δεν δοκιμάζει τίποτε από αυτά.

Εάν όμως κάποιος, ακούγοντας τον Παύλο να λέει, «έπειτα από όλους εμφανίστηκε και σε μένα, σαν σε έκτρωμα», νομίσει ότι αυτό αναφέρεται στο ρητό του Σολομώντα —διότι και εκείνος δεν είδε τον ήλιο της δικαιοσύνης να ανατέλλει στη γη, ούτε αξιώθηκε να συγκαταλεχθεί τότε στους μαθητές του, ενώ πολλοί, αν και είδαν τον ήλιο της δικαιοσύνης, δεν πορεύονταν λιγότερο στο σκοτάδι, κλείνοντας τα μάτια τους προς τις αστραφτερές ακτίνες της θεότητας που υπήρχε μέσα του, έστω κι αν όλα τα υπόλοιπα ζητήματα της ζωής τούς έρχονταν ευνοϊκά και πέρα από όσο θα ήταν εύκολο να ευχηθούν, κι ακόμη είχαν πλήθος και αφθονία τέκνων και παράταση χρόνου ζωής που με τη διάρκειά της προσέλκυε το παράδοξο— εάν λοιπόν κάποιος μεταφέρει αυτά στα λόγια του Σολομώντα και θεωρήσει τον Παύλο ως το έκτρωμα, συγκρίνοντάς τον με τους Ιουδαίους αρχιερείς και ιερείς και πολλούς άλλους οι οποίοι έλαμπαν μεν από την κοσμική ευδαιμονία, σκοτίζονταν όμως από την ασέβεια και τη φαυλότητα των πράξεών τους, και τον τοποθετήσει ψηλότερα από εκείνους και τον αναδείξει κατά πολύ ανώτερο σε όλα, λέει βεβαίως την αλήθεια, αλλά νομίζω ότι δεν αποδίδει κάτι σπουδαίο σε αυτόν που αγκάλιασε ολόκληρη την οικουμένη με το κήρυγμά του.