Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 7:10

Επομένως, ο Λόγος δεν είναι κτίσμα ως προς την ουσία, αλλά το ρητό στις Παροιμίες αναφέρεται στη σοφία που ενυπάρχει σε εμάς και ονομάζεται έτσι. Εάν όμως δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο Απόστολος επικρίνει λέγοντας: «Επειδή, βέβαια, μέσα στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό διαμέσου της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, συναντάται πλήθος σοφών μέσα στη Γραφή; Όπως: «Διότι ο σοφός φοβήθηκε και απομακρύνθηκε από το κακό»· και, «Με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «Η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του»· και μέμφεται τους προπετείς λέγοντας: «Μην πεις: Τι συνέβη, και οι παλαιότερες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες; Διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό».

Εάν, όμως, δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία μέσα στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο απόστολος απευθύνει κατηγορία, λέγοντας: «επειδή ακριβώς στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό μέσω της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, αναφέρεται «πλήθος σοφών» μέσα στη Γραφή; Διότι και «ο σοφός, επειδή φοβήθηκε, απομακρύνθηκε από το κακό» και «με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του» και κατακρίνει τους βιαστικούς λέγοντας: «μην πεις: τι συνέβη και οι προηγούμενες ημέρες ήταν καλύτερες από αυτές; διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό το πράγμα». Εάν όμως υπάρχει, όπως ακριβώς λέει και ο Σειράχ: «την εξέχεε πάνω σε όλα τα έργα του, σε κάθε σάρκα σύμφωνα με τη δωρεά του, και την χορήγησε σε εκείνους που τον αγαπούν», και αν μια τέτοια έκχυση δεν είναι γνώρισμα της ουσίας της Αυτοσοφίας και του Μονογενούς, αλλά εκείνης της σοφίας που έχει απεικονιστεί μέσα στον κόσμο, τι το απίστευτο υπάρχει αν η ίδια η δημιουργική και αληθινή Σοφία, της οποίας τύπος είναι η σοφία και η επιστήμη που έχει εκχυθεί μέσα στον κόσμο, μιλάει για τον εαυτό της, όπως προείπα, λέγοντας: «ο Κύριος με έκτισε για τα έργα του»; Διότι η σοφία που υπάρχει μέσα στον κόσμο δεν είναι εκείνη που κτίζει, αλλά αυτή που εγκτίζεται μέσα στα έργα, σύμφωνα με την οποία «οι μεν ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, το δε στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χεριών του».

Διότι ιδού (λέγει), εκείνοι που απομακρύνονται από εσένα, θα χαθούν. Έτσι λοιπόν ας ζήσουμε, ώστε ποτέ τα παρελθόντα να μην είναι καλύτερα από τα μελλοντικά ή από τα παρόντα. Διότι αυτό το απαγορεύει και ο Εκκλησιαστής: Μην πεις, ότι οι παλαιότερες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες· διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό. Διότι, εάν οι προηγούμενες ημέρες είναι καλύτερες από τις μετέπειτα, θα λεχθεί σε εμάς: μάταια υποφέρατε τόσα πολλά, επειδή τα καλά αμαυρώνονται από την αμέλεια κατά τα ύστερα χρόνια. Διότι ο Ιεζεκιήλ λέγει: Όταν ο δίκαιος απομακρυνθεί από τη δικαιοσύνη του και πράξει αδικία σύμφωνα με όλες τις ανομίες που έπραξε ο άνομος, όλες οι δίκαιες πράξεις που έκανε δεν πρόκειται να μνημονευθούν· στο παράπτωμά του, στο οποίο υπέπεσε, και στις αμαρτίες του, με τις οποίες αμάρτησε, μέσα σε αυτές θα πεθάνει.

Και ας ζήσουμε με τέτοιο τρόπο, ώστε ποτέ τα παρελθόντα να μην είναι καλύτερα από τα μελλοντικά. Ούτε να πούμε ότι οι προηγούμενες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες. Διότι, εάν οι προηγούμενες ημέρες είναι καλύτερες από τις μεταγενέστερες, θα μας λεχθεί: Τόσα υποφέρατε μάταια, αφού τα καλά έργα αμαυρώνονται από την αμέλεια των ύστερων χρόνων. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που πορεύεται προς την τελειότητα επεκτείνεται προς τα εμπρός, έτσι και εκείνος που αμαρτάνει οπισθοχωρεί. Και ποια είναι μεγαλύτερη απόδειξη της κακίας από την εγκατάλειψη του αγαθού; Και αποτελεί υπερβολή της πονηρίας το να παροργίζει κανείς τον αγαθό και πράο. Διότι το έσχατο στάδιο της πονηρίας είναι ασύμφωνο ακόμη και με τον ίδιο του τον εαυτό· και φαίνεται πως το κακό δεν εναντιώνεται μόνο στο αγαθό, αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό. Όπως, λοιπόν, το σκοτάδι ηττάται από την παρουσία του φωτός και η ασθένεια νικάται από την έλευση της υγείας, και η προκοπή στην αρετή αυξάνεται από τα μικρότερα προς τα μεγαλύτερα, έτσι και η διάχυση της κακίας, ξεκινώντας από τα αρχικά υποδεέστερα σφάλματα, οδηγείται στο αθεράπευτο.

Διότι, όπως ο ήχος των αγκαθιών κάτω από τον λέβητα, έτσι είναι το γέλιο των αφρόνων· και τούτο βεβαίως είναι ματαιότητα. Άσημο, αηδές, ακερδές, ανωφελές. Μην πεις: «Τι συνέβη και οι παλαιότερες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες;» διότι δεν ρώτησες με σοφία περί αυτού.

Ακόμη, καλύτερος είναι ο μακρόθυμος από τον υψηλόφρονα στο πνεύμα. Μη βιαστείς μέσα στο πνεύμα σου να οργιστείς, διότι ο θυμός αναπαύεται στον κόρφο των αφρόνων. Μην πεις: «Τι συνέβη και οι προηγούμενες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες;», διότι δεν ρώτησας γι' αυτό με σοφία. Καλή είναι η σοφία μαζί με την κληρονομιά, και αποτελεί περίσσευμα για όσους βλέπουν τον ήλιο, διότι υπό τη σκιά της η σοφία είναι όπως η σκιά του αργυρίου, και το περίσσευμα της γνώσης της σοφίας θα ζωογονήσει εκείνον που την κατέχει.

Ούτε να πεις: «Ποια είναι η αιτία που οι περασμένες ημέρες ήταν καλύτερες από τις τωρινές;» —ίσως λόγω της τότε άνεσης και τρυφής— διότι αυτή η ερώτησή σου δεν είναι συνετή. Διότι εκείνος που επιδιώκει τις αρετές με γνώση δεν αναγνωρίζει διαφορά ημερών, επειδή γνωρίζει ακριβώς ότι τα πάντα οικονομούνται από τον Θεό για το συμφέρον μας, και γι' αυτό τον λόγο ζει στις μεν ευπραγίες με εγκράτεια, στις δε δυσπραγίες με ευγνώμονα υπομονή. Καλή δε είναι η σοφία μαζί με τη δικαιοσύνη που απονέμει το κατάλληλο σε κάθε δύναμη της ψυχής και σε κάθε αίσθηση του σώματος, και αυτό είναι κέρδος για όσους έχουν έλθει στο φως, διότι η σοφία μέσα στη λαμπρότητα των έργων της δικαιοσύνης αποδεικνύεται καθαρή και γνήσια, σαν τη στιλπνότητα του αργύρου, και η άφθονη γνώση της σοφίας θα παράσχει την αιώνια ζωή σε εκείνον που την κατέχει. Μαζί με αυτήν τη σοφία 13-14: Δες τα έργα του Θεού, διότι ποιος θα μπορέσει να τα διευθετήσει; Αυτόν που ο Θεός θα διαστρέψει κατά την ημέρα της αγαθωσύνης του. Ζήσε μέσα στο αγαθό και δες κατά την ημέρα της συμφοράς· δες μάλιστα και τούτο, σύμφωνα με αυτό έπραξε ο Θεός σχετικά με την ομιλία, ώστε να μην μπορέσει ο άνθρωπος να βρει απολύτως τίποτα πίσω από αυτόν.