Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 8:1

Επομένως, ο Λόγος δεν είναι κτίσμα ως προς την ουσία, αλλά το ρητό στις Παροιμίες αναφέρεται στη σοφία που ενυπάρχει σε εμάς και ονομάζεται έτσι. Εάν όμως δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο Απόστολος επικρίνει λέγοντας: «Επειδή, βέβαια, μέσα στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό διαμέσου της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, συναντάται πλήθος σοφών μέσα στη Γραφή; Όπως: «Διότι ο σοφός φοβήθηκε και απομακρύνθηκε από το κακό»· και, «Με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «Η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του»· και μέμφεται τους προπετείς λέγοντας: «Μην πεις: Τι συνέβη, και οι παλαιότερες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες; Διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό».

Εάν, όμως, δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία μέσα στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο απόστολος απευθύνει κατηγορία, λέγοντας: «επειδή ακριβώς στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό μέσω της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, αναφέρεται «πλήθος σοφών» μέσα στη Γραφή; Διότι και «ο σοφός, επειδή φοβήθηκε, απομακρύνθηκε από το κακό» και «με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του» και κατακρίνει τους βιαστικούς λέγοντας: «μην πεις: τι συνέβη και οι προηγούμενες ημέρες ήταν καλύτερες από αυτές; διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό το πράγμα». Εάν όμως υπάρχει, όπως ακριβώς λέει και ο Σειράχ: «την εξέχεε πάνω σε όλα τα έργα του, σε κάθε σάρκα σύμφωνα με τη δωρεά του, και την χορήγησε σε εκείνους που τον αγαπούν», και αν μια τέτοια έκχυση δεν είναι γνώρισμα της ουσίας της Αυτοσοφίας και του Μονογενούς, αλλά εκείνης της σοφίας που έχει απεικονιστεί μέσα στον κόσμο, τι το απίστευτο υπάρχει αν η ίδια η δημιουργική και αληθινή Σοφία, της οποίας τύπος είναι η σοφία και η επιστήμη που έχει εκχυθεί μέσα στον κόσμο, μιλάει για τον εαυτό της, όπως προείπα, λέγοντας: «ο Κύριος με έκτισε για τα έργα του»; Διότι η σοφία που υπάρχει μέσα στον κόσμο δεν είναι εκείνη που κτίζει, αλλά αυτή που εγκτίζεται μέσα στα έργα, σύμφωνα με την οποία «οι μεν ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, το δε στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χεριών του».

ΣΤ΄. Τι σε ωφελεί ο χρυσός, γυναίκα; Για να φαίνεσαι όμορφη και ωραία; Όμως αυτό ουδόλως συντελεί στο κάλλος της ψυχής σου. Γίνε εύμορφη κατά την ψυχή, και θα είσαι ποθεινή και κατά το σώμα. Η σοφία του ανθρώπου φωτίζει το πρόσωπό του. Μολονότι η σοφία αποτελεί γνώρισμα της ψυχής του.

Θέλεις να στολίσεις το πρόσωπό σου; Όχι με μαργαριτάρια, αλλά με σωφροσύνη και σεμνότητα· έτσι ο σύζυγός σου θα δει την όψη σου πιο χαριτωμένη. Διότι εκείνος ο στολισμός συνηθίζει να προκαλεί και υποψίες ζηλοτυπίας, και έχθρες, και φιλονικίες, και μάχες· αφού τίποτε δεν είναι πιο δυσάρεστο από ένα πρόσωπο που κινεί τις υποψίες. Αντίθετα, ο στολισμός της ελεημοσύνης και της σωφροσύνης αφενός αποβάλλει κάθε πονηρή υποψία, και αφετέρου θα ελκύσει τον σύζυγο πιο δυνατά από κάθε δεσμό. Διότι δεν είναι τόσο η φύση της ομορφιάς που κάνει την όψη να φαίνεται ωραία, όσο η διάθεση εκείνου που τη βλέπει· και την καλή διάθεση τίποτε δεν συνηθίζει να τη δημιουργεί τόσο, όσο η σωφροσύνη και η σεμνότητα. Επομένως, ακόμη και αν κάποια είναι όμορφη, αλλά ο σύζυγός της διάκειται εχθρικά απέναντί της, θα του φανεί η πιο άσχημη από όλες· και αν τυχόν κάποια δεν είναι ευπρεπής στην όψη, αλλά ο σύζυγος διάκειται ευχάριστα απέναντί της, θα του φανεί η πιο όμορφη από όλες. Διότι οι κρίσεις δεν εξαρτώνται από τη φύση αυτών που βλέπονται, αλλά από τη διάθεση αυτών που βλέπουν. Καλλώπισε, λοιπόν, την όψη σου με σωφροσύνη, σεμνότητα, ελεημοσύνη, φιλανθρωπία, αγάπη, με φιλοφροσύνη προς τον σύζυγο, με επιείκεια, πραότητα, ανεξικακία· αυτά είναι τα χρώματα της αρετής. Με αυτά θα προσελκύσεις ως εραστές αγγέλους και όχι ανθρώπους, με αυτά θα έχεις επαινέτη σου τον ίδιο τον Θεό· και όταν σε αποδεχθεί ο Θεός, τότε οπωσδήποτε θα υποτάξει σε σένα και τον σύζυγό σου. Διότι, αν η σοφία του ανθρώπου φωτίζει το πρόσωπό του, πολύ περισσότερο η αρετή της γυναίκας φωτίζει την όψη της.

Εκείνος, λοιπόν, που σωφρονεί ενώπιον του Θεού με το να μην ακολασταίνει καθόλου ούτε καν στη σκέψη του, θα διασωθεί από τις παγίδες της, ενώ εκείνος που αποτυγχάνει στη σωφροσύνη θα δεσμευτεί στον αισχρό έρωτα για μια τέτοια γυναίκα. 27-VIII, 1. Ιδού αυτό βρήκα, είπε ο Εκκλησιαστής, εξετάζοντας ένα προς ένα τα πράγματα για να βρω τον λογισμό τον οποίο αναζήτησε η ψυχή μου και δεν τον βρήκα. Και έναν άνθρωπο ανάμεσα σε χίλιους βρήκα, αλλά γυναίκα ανάμεσα σε όλους αυτούς δεν βρήκα. Πλην ιδού αυτό βρήκα: ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ευθύ, αυτοί όμως αναζήτησαν πολλούς λογισμούς. Ποιος γνωρίζει τους σοφούς; Και ποιος γνωρίζει την ερμηνεία του λόγου; Η σοφία του ανθρώπου φωτίζει το πρόσωπό του, και εκείνος που είναι αναιδής στο πρόσωπο θα μισηθεί.