Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:11

Πώς, λοιπόν, μας εξέλεξε, πριν καν υπάρξουμε, αν όχι, όπως έχει πει ο ίδιος, επειδή ήμασταν προτυπωμένοι σε αυτόν; Και πώς εν γένει, πριν πλαστούν οι άνθρωποι, μας προόρισε για υιοθεσία, αν όχι επειδή ο ίδιος ο Υιός είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, αναλαμβάνοντας την υπέρ ημών οικονομία; Ή πώς, όπως προσθέτει ο Απόστολος, λάβαμε την κληρονομιά έχοντας προοριστεί, αν όχι επειδή ο ίδιος ο Κύριος είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, ώστε να έχει την πρόθεση να αναλάβει για χάρη μας, διά της σαρκός, ολόκληρο τον εναντίον μας κλήρο της καταδίκης, και τελικά εμείς να υιοθετηθούμε σε αυτόν; Και πώς λαμβάναμε προ των αιώνιων χρόνων, ενώ δεν είχαμε ακόμη δημιουργηθεί, αλλά δημιουργηθήκαμε μέσα στον χρόνο, αν δεν ήταν αποταμιευμένη στον Χριστό η χάρη που φθάνει σε εμάς; Γι' αυτό και κατά την κρίση, όταν ο καθένας θα λαμβάνει την ανταπόδοση ανάλογα με τις πράξεις του, λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου· κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Πώς, λοιπόν, ή στο πρόσωπο τίνος ετοιμάστηκε, πριν υπάρξουμε εμείς, αν όχι στον Κύριο που θεμελιώθηκε προ αιώνος για τον σκοπό αυτό, ώστε εμείς, εποικοδομούμενοι πάνω του, να γίνουμε μέτοχοι, ως αρμονικά συνταιριασμένοι λίθοι, της δικής του ζωής και χάρης.

Πώς λοιπόν μας εξέλεξε πριν να υπάρξουμε, εάν όχι επειδή, όπως ο ίδιος έχει πει, ήμασταν προδιατυπωμένοι «εν αυτώ»; Πώς δε γενικώς, πριν να πλαστούν οι άνθρωποι, «μας προόρισε για υιοθεσία», εάν ο ίδιος ο Υιός δεν είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, αναλαμβάνοντας την οικονομία για χάρη μας; Ή πώς, όπως προσθέτει λέγοντας ο απόστολος, «κληρωθήκαμε έχοντας προοριστεί», εάν ο ίδιος ο Κύριος δεν είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, ώστε να έχει την πρόθεση να αναλάβει υπέρ ημών, δια της σαρκός, ολόκληρο τον κλήρο της καταδίκης που στρεφόταν εναντίον μας και στη συνέχεια να υιοθετηθούμε εμείς εν αυτώ; Και πώς λαμβάναμε προ των αιώνιων χρόνων, ενώ δεν είχαμε ακόμη υπάρξει αλλά δημιουργηθήκαμε μέσα στον χρόνο, εάν δεν ήταν εναποτεθειμένη στον Χριστό η χάρη που φθάνει σε εμάς; Γι' αυτό και κατά την κρίση, όταν λαμβάνει την ανταπόδοση «ο καθένας σύμφωνα με την πράξη του», λέγει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου· κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Πώς λοιπόν και στο πρόσωπο τίνος ετοιμάστηκε αυτή πριν να υπάρξουμε, εάν όχι στον Κύριο, ο οποίος θεμελιώθηκε προ αιώνος για αυτόν τον σκοπό, ώστε εμείς, οικοδομούμενοι επάνω σε αυτόν, να μετάσχουμε ως ευάρμοστοι λίθοι στη ζωή και τη χάρη που προέρχεται από αυτόν;

Διότι αναδημιουργηθήκαμε εν Χριστώ στην αρχική μας κατάσταση, αφού ανατράπηκαν εκείνα που παρεισέφρησαν στο μεταξύ από διαβολική απάτη. Επειδή έτσι είπε πάλι ο Παύλος για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Στο πρόσωπο του οποίου έχουμε την απολύτρωση διαμέσου του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χρηστότητάς του, την οποία έδωσε με το παραπάνω σε εμάς, με κάθε σοφία και φρόνηση, γνωρίζοντάς μας το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προκαθόρισε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη, σε αυτόν. Στον οποίο και λάβαμε κληρονομιά, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση εκείνου που ενεργεί τα πάντα σύμφωνα με τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε προς έπαινο της δόξας του εμείς που έχουμε προελπίσει στον Χριστό». Ιδού λοιπόν πάλι ότι έχουμε προοριστεί μεν, σύμφωνα με την πρόθεση του Πατέρα· και έχουμε πλουτίσει έχοντας αρχαιότερη κατά κάποιον τρόπο την ελπίδα της ύπαρξής μας, επειδή ο Θεός προγνώριζε το γεγονός, και κατέγραφε στις δικές του βουλές τα όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν σε εμάς.

Και ο Απόστολος αυτό ακριβώς δήλωνε λέγοντας: «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, αφού μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού»· και πάλι: «Στον οποίο και κληρωθήκαμε, αφού προοριστήκαμε σύμφωνα με την πρόγνωση εκείνου που ενεργεί τα πάντα και κατά τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε εμείς προς έπαινο της δόξας του». Βλέπεις πώς λέει ότι προ καταβολής κόσμου έχουμε εκλεγεί και προοριστεί για υιοθεσία, σύμφωνα με την πρόθεση αυτού που ενεργεί τα πάντα; Την ίδια δε σκέψη παρουσιάζει ο ίδιος λέγοντας: «Γνωρίζουμε δε ότι σε εκείνους που αγαπούν τον Θεό όλα συνεργούν προς το αγαθό, σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή του· διότι αυτούς που προγνώρισε, αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, ώστε να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Και αυτούς που προόρισε, αυτούς και κάλεσε, και αυτούς που κάλεσε, αυτούς και δικαίωσε, και αυτούς που δικαίωσε, αυτούς και δόξασε». Τα παρόμοια διδάσκει και για τον εαυτό του σε όσα λέει: «Όταν δε ευδόκησε αυτός που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα».

Ομιλία Βʹ. Μέσω αυτού και γίναμε κληρονόμοι, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση εκείνου που ενεργεί τα πάντα κατά τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε προς έπαινο της δόξας του εμείς, που πρώτοι εναποθέσαμε την ελπίδα μας στον Χριστό. Στον οποίο και εσείς, αφού ακούσατε τον λόγο της αλήθειας, το ευαγγέλιο της σωτηρίας σας, και αφού πιστέψατε σε αυτόν, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο αποτελεί τον αρραβώνα της κληρονομιάς μας, για την απολύτρωση του λαού που απέκτησε ο Θεός, προς έπαινο της δόξας του.

Αʹ. Παντού ο Παύλος επιδίωξε να καταδείξει την άφατη φιλανθρωπία του Θεού προς εμάς, όσο του ήταν δυνατό. Διότι, το ότι δεν είναι δυνατόν να αποδοθεί με απόλυτη ακρίβεια, άκουσε τι λέει ο ίδιος: «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του και ανεξιχνίαστοι οι δρόμοι του!». Εντούτοις, την καταδεικνύει όσο είναι δυνατόν. Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που λέει: «Στον οποίο και λάβαμε κληρονομία, αφού προοριστήκαμε»;

«Προορισθέντες», λέει, «σύμφωνα με την πρόθεση Εκείνου που ενεργεί τα πάντα». Δηλαδή: Δεν λάβαμε απλώς τον κλήρο, όπως ούτε απλώς εκλεχθήκαμε· διότι ο Θεός είναι Εκείνος που εξέλεξε· ούτε απλώς λάβαμε τον κλήρο· διότι ο Θεός είναι Εκείνος που μας τον κλήρωσε· αλλά σύμφωνα με την πρόθεσή Του. Αυτό αναφέρει γράφοντας και στην προς Ρωμαίους Επιστολή: «Σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή Του. Εκείνους που κάλεσε, αυτούς και δικαίωσε· και εκείνους που δικαίωσε, αυτούς και δόξασε». Λέγοντας προηγουμένως, «Σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή Του», θέλοντας συγχρόνως να φανερώσει την εξαιρετική τους θέση σε σχέση με τους άλλους, μίλησε και για κλήρο, ώστε να μην αναιρέσει το αυτεξούσιο. Ό,τι ανήκει, λοιπόν, μάλλον στη μακαριότητα, αυτό προβάλλει. Διότι ο κλήρος δεν είναι ζήτημα αρετής αλλά, όπως θα έλεγε κανείς, τυχαίας συγκυρίας.

Σαν να έλεγε: Μας εξέλεξε διά κλήρου. Ουσιαστικά, αφού προοριστήκαμε σύμφωνα με την προαίρεσή Του, δηλαδή, επιλέγοντάς μας, μας ξεχώρισε για τον Εαυτό Του· όπως δηλαδή μας έβλεπε προτού καν υπάρξουμε ως αποδέκτες της κληρονομιάς Του. Διότι είναι θαυμαστή η πρόγνωση του Θεού, και γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους. Εσύ δε, πρόσεξε πώς παντού καταβάλλει προσπάθεια να δείξει ότι τα πράγματα δεν είχαν καθοριστεί έτσι από αλλαγή γνώμης, αλλά εξ αρχής, ώστε να μην υστερείτε σε τίποτα έναντι των Ιουδαίων ως προς αυτό, και γι' αυτό κάνει τα πάντα για τον σκοπό αυτό. Πώς λοιπόν λέει ο ίδιος ο Χριστός: «Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»; Και πάλι έλεγε στους μαθητές: «Μην πάτε σε δρόμο εθνικών, και σε πόλη Σαμαρειτών μην εισέλθετε»; Και πάλι ο ίδιος ο Παύλος έλεγε: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο να κηρυχθεί πρώτα ο λόγος του Θεού· επειδή όμως τον απορρίπτετε και δεν κρίνετε τους εαυτούς σας άξιους της αιώνιας ζωής, ιδού στρεφόμαστε προς τα έθνη»; Διότι γι' αυτό λέγονται αυτά, για να μη νομίσει κανείς ότι αυτό έγινε παρεμπιπτόντως. «Κατά την πρόθεση», λέει, «Εκείνου που ενεργεί τα πάντα κατά τη βουλή του θελήματός Του». Δηλαδή, τίποτα δεν ενήργησε μεταγενέστερα, αφού είχε διατυπώσει και καθορίσει τα πάντα εξ αρχής. Έτσι ο Ίδιος επιφέρει το τελικό αποτέλεσμα κατά τη βουλή του θελήματός Του. Επομένως, δεν κάλεσε τα έθνη επειδή οι Ιουδαίοι δεν έδωσαν προσοχή, ούτε επειδή αναγκάστηκε, ούτε παρακινούμενος από εκείνους.

Διότι τους επανέφερε στην προηγούμενη χαρά, τη χαρά για όσους σώζονται. «Δια του οποίου και λάβαμε την κληρονομιά, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση Εκείνου που ενεργεί τα πάντα κατά τη βουλή του θελήματός Του, ώστε να είμαστε εμείς προς έπαινο της δόξας Του, εμείς που έχουμε προηγουμένως στηρίξει την ελπίδα μας στον Χριστό.» Ευρισκόμενοι εν Χριστώ, λέει, γινόμαστε μερίδα του Θεού. «Στον οποίο και εσείς, αφού ακούσατε τον λόγο της αλήθειας, το Ευαγγέλιο της σωτηρίας σας, και αφού πιστέψατε σε αυτόν, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας.» Ανήκετε και εσείς στους προεγνωσμένους, λέει, αποκτώντας οικειότητα με τον Χριστό μέσω της υπακοής, της πίστεως που προέρχεται από την ακοή, και του σφραγίσματος που έπεται της πίστεως, το οποίο είναι η ομοίωση προς τον Χριστό μέσω της μετοχής στο Πνεύμα. Από ποιον δε άκουσαν τον λόγο της αλήθειας, αν όχι από τον Ιωάννη τον ευαγγελιστή; Διότι εκείνος κήρυττε εκεί· γι' αυτό και ο Παύλος τους απευθύνεται με πιο υψηλά νοήματα, επειδή ήταν ήδη προετοιμασμένοι από τη διδασκαλία εκείνου.

Εφεσίους 1,3-13 «Αυτός που μας ευλόγησε». Μας ευλόγησε μέσω του Υιού, μας εξέλεξε μέσω του Υιού, μας υιοθέτησε μέσω του Υιού, μας χαρίτωσε μέσω του Υιού. Και πώς μέσω του Υιού; Ω του θαύματος· «μέσω του αίματός Του», λέει. Είδες «τον πλούτο της χάριτος»; Ή μάλλον την περίσσεια και το ανέκφραστο έλεος; Και όχι μόνο αυτά, αλλά και «μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός Του». Μέσω ποιου έγινε αυτό; Και αυτό μέσω του Υιού· τα πάντα έγιναν μέσω του Υιού, με την ευδοκία του Πατέρα να συμπαρίσταται σε όλα· διότι σε τίποτα δεν έχει χωριστεί το πατρικό θέλημα από τον αγαπημένο Υιό. Επειδή δε πραγματεύτηκε το πώς μας γνωστοποιήθηκε το μυστήριο, υπενθυμίζει και πάλι την υιοθεσία, λέγοντας, «μέσω του Οποίου πήραμε και την κληρονομιά»· διότι όσοι υιοθετήθηκαν αξιώνονται της υιοθεσίας για να γίνουν κληρονόμοι, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω του Υιού και προορίστηκε με την παρουσία της ευδοκίας και του πατρικού θελήματος. Έγινε δε αυτό για να πολιτευτούμε και εμείς κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνουμε «προς έπαινο της δόξας Του», δηλαδή ώστε να δοξάζεται επαινούμενος και ο βίος και η πολιτεία μας να φαίνονται ευάρεστα σε όλους· «για να δουν», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, «τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Διότι μας ευλόγησε όχι μόνο «με κάθε πνευματική ευλογία», αλλά και με πνευματικά και «επουράνια» πράγματα. Μέσω ποιου; Μέσω του Ιησού Χριστού.