Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:14

Προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι το Πνεύμα είναι κατώτερο του Χριστού, επειδή ονομάστηκε αρραβώνας, πράγμα που, όπως λένε, αποτελεί απλώς ένα μέρος. Έχει γραφεί στην προς Εφεσίους επιστολή: «Στον οποίο και αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας, για την απολύτρωση της περιποιήσεως, προς έπαινο της δόξας του.» Βρίσκουμε όμως στη Γραφή να ονομάζεται μέρος και ο Πατέρας· διότι λέει σε έναν ψαλμό: «Εσύ είσαι η μερίδα μου στη γη των ζώντων»· και πάλι στον δέκατο έκτο ψαλμό: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηριού μου.»

Από την προς Εφεσίους. Κάνοντας λόγο για τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό, λέει: «Στον οποίο και εσείς, αφού ακούσατε τον λόγο της αληθείας, το Ευαγγέλιο του Σωτήρα μας, στον οποίο και αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι αρραβώνας της κληρονομίας μας». Εάν, σφραγιζόμενοι με το Άγιο Πνεύμα, αναμορφωνόμαστε προς τον Θεό, πώς είναι δυνατόν να είναι γενητό εκείνο μέσω του οποίου χαράσσεται μέσα μας η εικόνα της θείας ουσίας και αποτυπώνονται τα σημάδια της αγένητης φύσης; Διότι, βεβαίως, το Πνεύμα δεν ζωγραφίζει μέσα μας τη θεία ουσία σαν ζωγράφος, όντας το ίδιο κάτι διαφορετικό από εκείνη· ούτε με αυτόν τον τρόπο μας οδηγεί στην ομοίωση με τον Θεό, αλλά, όντας το ίδιο Θεός και προερχόμενο από τον Θεό, αποτυπώνεται αόρατα σαν σφραγίδα στις καρδιές όσων το δέχονται, όπως σε κερί, αναζωγραφώντας τη φύση στο αρχέτυπο κάλλος, μέσω της κοινωνίας και της ομοίωσης προς το ίδιο, και αναδεικνύοντας και πάλι τον άνθρωπο κατ' εικόνα Θεού. Πώς λοιπόν μπορεί να είναι δημιούργημα, εκείνο μέσω του οποίου η φύση ανασχηματίζεται προς τον Θεό, καθώς γίνεται μέτοχος του Θεού;

«Εάν κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού, αυτός δεν είναι δικός Του», και «το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα μας», και «όλοι ποτιστήκαμε με ένα Πνεύμα», και «εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με Αυτόν», και κατοικεί ο Χριστός στις καρδιές των πιστών διά του Πνεύματος, και «αφού ακούσατε τον λόγο της αλήθειας, στον οποίο αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας», και «από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε Αυτόν και Αυτός σε εμάς, επειδή μας έδωσε από το Πνεύμα Του», και «δεν λάβατε», λέει, «πνεύμα δουλείας, αλλά πνεύμα υιοθεσίας».

Εσύ όμως υποστηρίζεις ότι, ακόμη και αυτοί που φανερά, λόγω άκρας καθαρότητας της καρδιάς, είδαν και βίωσαν τη λαμπρότητα του Θεού, και υποδέχθηκαν τον Υιό, ο οποίος ήρθε μαζί με τον Πατέρα για να κατοικήσει μέσα τους και να φανερώσει, σύμφωνα με την υπόσχεση, τον εαυτό Του σε αυτούς, είναι μέτοχοι και θεατές κτισμάτων; Τι λες, άνθρωπε; Το Πνεύμα του Χριστού, το Πνεύμα του Θεού, το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, τον αρραβώνα της κληρονομίας των αγίων, το Πνεύμα της υιοθεσίας, την επαγγελία του Πνεύματος, την οποία αφού έλαβε ο Υιός από τον Πατέρα τη χάρισε σε αυτούς που πιστεύουν σε Αυτόν, το Πνεύμα που εκχύθηκε πάνω στους δούλους και τις δούλες του Θεού από το Πνεύμα Του σύμφωνα με τον προφήτη Ιωήλ, δοξάζεις ότι είναι κτίσμα και φυσική μίμηση, και περιφέρεσαι κηρύσσοντας ως ασεβείς αυτούς που δεν ανέχονται να βλασφημούν όπως εσύ; Δεν ντρέπεσαι, άνθρωπε, όταν λέει ο απόστολος «ότι τα σώματά μας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα μας»; Και πάλι: «είστε ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας»; Άραγε, θα καταδεχόταν ποτέ να τιμήσει το δουλικό οίκημα με την προσηγορία του ναού;

Ο δε μέγας Αθανάσιος λέγει: «Ενώ οι προφήτες αποκαλούν τον Κύριο κληρονομιά των αγίων, ο Παύλος είπε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι η κληρονομιά των αγίων, λέγοντας, 'στον οποίο, αφού πιστέψατε, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομιάς μας', όπως ακριβώς και ο Μωυσής σφραγίστηκε στο πρόσωπο από το Άγιο Πνεύμα όταν έλαβε τον νόμο από τον Θεό, και κανείς από τους υιούς του Ισραήλ δεν μπορούσε να τον ατενίσει, διότι είχε σημειωθεί επάνω του το φως του προσώπου του Κυρίου· και όπως είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο, 'τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους'». Βλέπεις ότι εκείνο το απόρρητο φως είναι η κληρονομιά των αγίων, το οποίο είναι το φως του προσώπου του Κυρίου, όπως ακριβώς και ο ίδιος το υπέδειξε στο όρος, με το οποίο σημειώθηκε το πρόσωπο του Μωυσή, και σύμφωνα με το οποίο και οι δίκαιοι θα λάμψουν στο μέλλον; Το οποίο εσύ μεν συγκαταλέγεις στα κτιστά, ο Παύλος όμως λέγει ότι αυτό είναι το Άγιο Πνεύμα, και οι προφήτες ότι είναι ο Κύριος, όχι κάτι άλλο, αλλά αυτός ο ίδιος που λάμπει μέσω αυτού και κάνει τους αγίους κοινωνούς της λαμπρότητάς του.

{"chunk_id":"","translation":"ασθέ]νεια, [...] σε δύ[ναμη ... ...] δύ[ναμη ... το]υ 〈Θεού〉 [... ... πνευμ]ατι[κό ... ...] αλ[λά ... μετέ]χον[τας ... ... παραμένουσ]α να έ[χουν ... προφητεύ]ου[με ... ... ειπωμέ]νο [... γ]ιατί [... λαμβάνουμ]ε [... ... εθιζόμ]ενοι [... ... α]ρρα[βώνα ε]ίπ[ε ...] μέρος [... ... υποσχεθείσ]ας σε ε[μάς τι]μής [... ... έχοντας πει]· Στον οποίο [... τ]ης α[λ]ήθει[α]ς, το ευ[αγγέλιο ... υμ]ών, εν [... ...] 〈Πνεύματι〉 της επαγγελ[ίας ... αρραβ]ώνας τ[ης ... ... αρραβώ]νας αυτός που κατοικεί σε [... πνευμα]τικού[ς ... θνη]τό από την αθα[νασία ... λέε]ι [... ...] αυτό δε ό[χι ...] σα[ρκός ... ...] διότι άσαρκ[οι αυτ]οί στους οποίους επαγ[γέλλεται ...] έχοντας προσ[λάβει ... ...] 〈Πατέρα〉 〈... ... 〈Πατέρα〉〉, τι θα γίν[ει] ότ[α]ν αφού [α]ναστηθούν πρό[σωπο ... όλ]α τ[α μ]έλη κρο[υ]ν[ηδὸ]ν αγαλλιάσεως [... ...] αυτά εκ νε[κρ]ών κα[ι] την αι[ώνια ... συμπεριλα]μβάνοντας τον [άνθρωπ]ο [... ... ]ποιήσει όλη του 〈Πνεύματος〉 στ[ους ανθρ]ώπους [... θα κα]ταστήσει κα[ι θα επιτελέ]σει το θέ[λημα ... ... εικόν]α και ομοί[ωση ... ... λ]οιπόν και [... ... δουλεύο]ντας [... ... πνευ]ματικ[ό] απέδω[σε ... ... στι]ς ηδονές της σαρκός δουλεύον[τας ... ... τι]ς δικές τους επιθυμί[ες ... ...] ζώντας, αυτού[ς ... ...] αυ[τούς ... ... αυ]τούς [... ... έγιν]αν, έκασ[τος ... ...] όντας παρ[εβλήθη ... ... νύχ]τας, ώ[στε με έ]ργα κα [λά ... ..."}

Ομιλία Βʹ. Μέσω αυτού και γίναμε κληρονόμοι, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση εκείνου που ενεργεί τα πάντα κατά τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε προς έπαινο της δόξας του εμείς, που πρώτοι εναποθέσαμε την ελπίδα μας στον Χριστό. Στον οποίο και εσείς, αφού ακούσατε τον λόγο της αλήθειας, το ευαγγέλιο της σωτηρίας σας, και αφού πιστέψατε σε αυτόν, σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο αποτελεί τον αρραβώνα της κληρονομιάς μας, για την απολύτρωση του λαού που απέκτησε ο Θεός, προς έπαινο της δόξας του.

Διότι το κήρυγμα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ευαγγέλιο σωτηρίας, επειδή δεν καταστρέφει πλέον εκείνους που είναι άξιοι απωλείας. Στον οποίο, αφού πιστέψατε, σφραγισθήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας, το οποίο είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας. Πάλι, αποτελεί δείγμα μεγάλης πρόνοιας το ότι σφραγισθήκαμε, όχι μόνο ότι ξεχωρισθήκαμε, ούτε μόνο ότι επιλεχθήκαμε ως κλήρος, αλλά και ότι σφραγισθήκαμε. Διότι, όπως ακριβώς εάν κάποιος καθιστούσε φανερούς εκείνους που του έλαχαν, έτσι και ο Θεός μας ξεχώρισε για να πιστέψουμε, και μας σφράγισε για να κληρονομήσουμε τα μέλλοντα αγαθά.

Γι' αυτό και το ονομάζει αρραβώνα· διότι ο αρραβώνας είναι μέρος του όλου. Εξαγόρασε τη σωτηρία μας, και μας έδωσε προς το παρόν τον αρραβώνα. Γιατί λοιπόν δεν έδωσε αμέσως το όλον; Επειδή ούτε και εμείς κατορθώσαμε το όλον. Πιστέψαμε· αυτό είναι η αρχή. Έδωσε και Εκείνος αρραβώνα. Όταν αποδείξουμε την πίστη διά των έργων, τότε θα προσθέσει το παν. Μάλλον δε, έδωσε και άλλο αντίτιμο, το ίδιο Του το αίμα, και πάλι υποσχέθηκε άλλο. Όπως ακριβώς εάν γινόταν πόλεμος, τα έθνη δίνουν ομήρους σε άλλα έθνη· έτσι και ο Θεός έδωσε τον Υιό Του ως ενέχυρο της ειρήνης και των συμφωνιών, και το Άγιο Πνεύμα που προέρχεται από Αυτόν· διότι όσοι όντως μετέχουν στο Πνεύμα, γνωρίζουν ότι αυτό είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας. Τέτοιος ήταν ο Παύλος, ο οποίος είχε ήδη από εδώ γευθεί τα εκεί· γι' αυτό και βιαζόταν και αδημονούσε να αφήσει τα εδώ, και στέναζε· διότι έβλεπε με άλλα μάτια, έχοντας μεταφέρει όλο τον νου του εκεί. Δεν μετέχεις στα πράγματα· γι' αυτό και εκπίπτεις της κατανοήσεως των λόγων. Εάν μετείχαμε όλοι στο Πνεύμα, όπως θα έπρεπε να μετέχουμε, θα βλέπαμε και τους ουρανούς και την εκεί κατάσταση. Και τίνος πράγματος είναι αρραβώνας; Της απολυτρώσεως, της περιποιήσεως· διότι η απόλυτη απολύτρωση τότε θα πραγματοποιηθεί.

Τώρα όμως αποτελεί αρραβώνα. Διότι και τώρα έχουμε απομακρυνθεί από αυτά· επειδή το πολίτευμά μας δεν βρίσκεται στη γη· και τώρα βρισκόμαστε εκτός των εγκοσμίων· διότι και τώρα είμαστε πάροικοι. «Προς έπαινον της δόξης αυτού». Συνεχώς το επαναλαμβάνει αυτό. Γιατί άραγε; Επειδή είναι ικανό να βεβαιώσει πλήρως τους ακροατές. Διότι, λέγει, εάν τα έκανε αυτά για χάρη μας, δεν θα ήταν αναμφίβολο· εάν όμως τα έκανε για τον εαυτό Του, και με σκοπό να δείξει την αγαθότητά Του, προβάλλει αυτή την αιτία ως ένα είδος απόδειξης ότι δεν θα μπορούσαν αυτά να γίνουν διαφορετικά. Αυτό άλλωστε βλέπουμε να λέγεται επανειλημμένως και στην περίπτωση των Ισραηλιτών: «Κάνε το σε εμάς χάριν του ονόματός σου»· και πάλι ο ίδιος ο Θεός έλεγε: «Το κάνω χάριν εμού»· και ο Μωυσής: «Κάνε το σε εμάς χάριν του ονόματός σου, έστω και για κανέναν άλλο λόγο».

Διότι ο άνδρας είναι πολύ υψηλός στη θεολογία. «Ο οποίος είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας, για την απολύτρωση της περιποιήσεως, προς έπαινο της δόξας του». Ονομάζει αρραβώνα την αρχή της κτήσεως. Λέει, λοιπόν, ότι αφού δεχθήκαμε το Πνεύμα, αρχίσαμε ήδη να είμαστε κτήματα του Χριστού και του Θεού. «Γι' αυτό κι εγώ, αφού άκουσα για την πίστη σας στον Κύριο Ιησού, και την αγάπη σας προς όλους τους αγίους, δεν παύω να ευχαριστώ για εσάς, κάνοντας μνεία για εσάς στις προσευχές μου, ώστε ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αφού άκουσα, λέει, την πίστη σας, σύμφωνα με την οποία αναφέρεστε στον Χριστό, και την αγάπη που ακολουθεί την πίστη, αναπέμπω ευχαριστία για εσάς, και αυτό όχι μόνο μία φορά, αλλά διαπαντός. «Ο Πατέρας της δόξας». Δηλαδή, ο αρχηγός κάθε θείου χαρίσματος που δίνεται σε εμάς, το οποίο χορηγείται εν Πνεύματι δια του Λόγου. «Να σας δώσει Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή του, έχοντας φωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος είναι ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του στους αγίους». Αυτό που έλειπε ήταν η σοφία και η γνώση, και το να πράττουν τα έργα της αγάπης με λόγο και σοφία, γνωρίζοντας για ποιο λόγο τα πράττουν και με ποιον σκοπό, και τι έχουν ήδη αξιωθεί να λάβουν σύμφωνα με τη χάρη που τους δόθηκε. «

Εφ 1,14 «Ο οποίος είναι ο αρραβώνας της κληρονομίας μας.» Αυτός είναι το Πνεύμα, λέει. Έκανε δε την αλλαγή του άρθρου όχι με βάση τη λεκτική εκφορά της λέξης «Πνεύμα», αλλά με βάση την έννοια του Θεού. Διότι, επειδή είπε «Πνεύματι», και αυτό είναι Θεός, συνεχίζει με κατάλληλο τρόπο και με βαθύτερη σύνταξη: «Ο οποίος είναι αρραβώνας» και τα εξής.

Δεν επαναπαύεται όμως, ούτε νιώθει πλήρη βεβαιότητα στους κόπους του και στην πνευματική του πολιτεία, μέχρι να επιτύχει αυτά που ελπίζει, μέχρι ο Κύριος να έρθει και να κατοικήσει μέσα του με κάθε αίσθηση και ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Όταν όμως γευθεί την αγαθότητα του Θεού και εντρυφήσει στους καρπούς του Πνεύματος, και αφαιρεθεί από πάνω του το κάλυμμα του σκότους και το επουράνιο φως του Χριστού λάμψει και ενεργήσει μέσα του με χαρά ανείπωτη, τότε πληροφορείται πλήρως για το έλεος της χάριτος, έχοντας μαζί του τον Κύριο με πολλή αγάπη και πνευματική στοργή, και χαίρεται μεγάλως, διότι αξιώθηκε να επιτύχει αυτά που ήλπιζε. Αλλά και αφού επιτύχει τα πνευματικά αγαθά και αναπαυθεί με επουράνια ανάπαυση, χαίρεται μεν μεγάλως για το κέρδος του πνευματικού πλούτου —όπως ακριβώς και ο επίγειος έμπορος χαίρεται όταν αποκομίσει πλούσιο κέρδος—, έχει όμως αγώνα και φόβο από τους αόρατους ληστές και κλέφτες και τα δόλια πνεύματα της πονηρίας, μήπως, αν χαλαρώσει ή αμελήσει ή ραθυμήσει, χάσει τον κόπο του και τον μεγάλο πλούτο της χάριτος, έως ότου, αναχωρώντας από αυτόν τον κόσμο, αξιωθεί να εισέλθει στα ίδια, στη βασιλεία των ουρανών, στην «άνω Ιερουσαλήμ», της οποίας τον αρραβώνα της κληρονομιάς έλαβε από τώρα. Έως ότου αποθέσει το σώμα, δηλαδή μέχρι να φτάσει στα τέλεια μέτρα της χάριτος και στο πλήρωμα του Χριστού, οφείλει να έχει φόβο, να υποπτεύεται τον κίνδυνο και να έχει πολλή μέριμνα.