Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:20

Αν όμως θεωρήσω ως μεγαλοπρέπειά του τη σάρκα, την οποία, αφού έλαβε ως φτωχικό ένδυμα, την έκανε πορφύρα, και αφού την απεκδύθηκε με το πάθος, την ενδύθηκε με την ανάσταση —«Ο Κύριος εβασίλευσε, ενδύθηκε ευπρέπεια»— και, αφού ενδύθηκε τη σάρκα και την ανύψωσε στους ουρανούς, κάθισε μαζί της στα δεξιά του Πατέρα, διότι μας συνήγειρε και μας συνεκάθισε «στα επουράνια υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται», τότε, βλέποντας τη σάρκα του Χριστού πάνω από όλους τους ουρανούς και υπεράνω του αέρα και του αιθέρα και του στερεώματος και του ασώματου ουρανού και των αγγέλων και των αρχαγγέλων και των ανωτάτων δυνάμεων, λέμε αληθεύοντας: «Ότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών».

Και γι' αυτό ο θεσπέσιος Παύλος γράφει σε κάποιους: «Γι' αυτό κι εγώ, αφού άκουσα για την πίστη σας στον Κύριο Ιησού και την αγάπη σας προς όλους τους αγίους, δεν παύω να ευχαριστώ τον Θεό για εσάς και να σας μνημονεύω στις προσευχές μου, ώστε ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξης, να σας δώσει Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για να τον επιγνώσετε, και να φωτίσει τα μάτια της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίσετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, ποιος είναι ο πλούτος της δόξης της κληρονομίας του στους αγίους, και ποιο είναι το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς και τον κάθισε στα δεξιά του στα επουράνια, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε τούτον τον αιώνα αλλά και στον μέλλοντα». Διότι μέσα στην αποκάλυψη τέτοιων πραγμάτων, που ενεργείται μέσα μας αρρήτως μέσω του Πνεύματος, θεωρούμε το βάθος της ένσαρκης οικονομίας και τη δύναμη του κρυμμένου μυστηρίου.

Β— Αν και ο πάνσοφος Παύλος λέει: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού, ο οποίος δεν είναι αδύναμος, αλλά είναι δυνατός ανάμεσά σας. Διότι σταυρώθηκε από αδυναμία, αλλά ζει από τη δύναμη του Θεού.» Τότε πώς θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο Λόγος «ασθένησε», και μάλιστα ότι έζησε από τη δύναμη του Θεού; Α— Δεν λέμε επανειλημμένα ότι ο Λόγος του Θεού έγινε σάρκα και ενανθρώπησε; Β— Ναι. Πώς αλλιώς; Α— Επομένως, αυτός που «ασθένησε» κατά τη σάρκα, εφόσον εμφανίστηκε ως άνθρωπος, «έζησε από τη δύναμη του Θεού,» και μάλιστα όχι από ξένη δύναμη, αλλά από αυτήν που ενυπήρχε μέσα του. Διότι ήταν Θεός εν σαρκί. Β— Και όμως, λέγεται ότι ο Πατέρας τον ανέστησε. διότι έχει γραφτεί ότι «Σύμφωνα με την ενέργεια της κυρίαρχης ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, εγείροντάς τον από τους νεκρούς, και καθίζοντάς τον στα δεξιά του στα επουράνια, υπεράνω κάθε Αρχής και Εξουσίας και Κυριότητας και κάθε ονόματος που μπορεί να ονομαστεί.» Α— Αλλά εμείς λέμε ότι αυτός είναι η ζωοποιός δύναμη του Πατέρα, και ότι λαμπρύνεται φυσικώς με τα αξιώματα Εκείνου που τον γέννησε, ακόμη και αν έγινε σάρκα, και ο ίδιος θα παρουσιαστεί ως μάρτυρας του εαυτού του λέγοντας: «Διότι όπως ο Πατέρας ζωοποιεί όποιους θέλει, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει.» Και επειδή είναι απολύτως ικανός να το κατορθώσει αυτό χωρίς κόπο, προσφώνησε τα πλήθη των Ιουδαίων λέγοντας: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω.»

Όμως αυτός που αναστήθηκε έχει καθίσει «εκ δεξιών του Πατρός, στα επουράνια, υπεράνω κάθε Αρχής και Εξουσίας και Κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται». Άραγε, λοιπόν, ως ένας άλλος Υιός, διαφορετικός από τον Λόγο που γεννήθηκε από Αυτόν, ο οποίος τιμήθηκε με απλή συνάφεια, και έλαβε ως μερίδιο κατά χάριν το όνομα της θεότητας, ή μάλλον είναι ο Ίδιος ο εκ φύσεως και αληθώς υπάρχων Υιός, ο οποίος «έγινε καθ' ομοίωσιν των ανθρώπων και βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος» κατά θεία οικονομία; Β— Ίσως αυτοί θα υποστήριζαν ότι εννοεί τον εκ σπέρματος του Δαβίδ άνθρωπο που συνδέθηκε μαζί Του κατ' ισοτιμίαν, στον οποίο θα άρμοζε άλλωστε και το να υποστεί τον θάνατο. Α— Όμως, αυτό για το οποίο λέγεται ότι γίνεται ισότιμο με κάτι άλλο, προφανώς δεν θα είναι ένα ως προς τον αριθμό, όπως ήδη προείπα, αλλά ένα μαζί με ένα άλλο. Και νομίζω ότι αυτά τα δύο είναι ανισομερή κατά τη φύση τους, εφόσον το τιμώμενο υπολείπεται εκείνου που το τιμά.

Πρέπει δε να υπενθυμίσουμε και λίγες ακόμη μαρτυρίες παρομοίως σχετικά με το ότι ο Υιός κάθεται εκ δεξιών του Πατρός. Διότι, στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο έχει γραφτεί: «όμως σας λέγω, από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως», και τα εξής. Ακολούθως προς αυτά και ο απόστολος Πέτρος γράφει τα εξής: «δια της αναστάσεως του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι εκ δεξιών του Θεού, αφού πορεύθηκε στον ουρανό». Ο δε απόστολος Παύλος, γράφοντας προς τους Ρωμαίους λέει: «ο Χριστός που πέθανε, μάλλον δε και αναστήθηκε, ο οποίος και είναι εκ δεξιών του Θεού». Και στέλνοντας επιστολή προς τους Εφεσίους είπε τα εξής: «σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς και τον κάθισε εκ δεξιών του», και τα εξής. Στους δε χριστιανούς στις Κολοσσές δίδαξε ως εξής: «εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να αναζητάτε τα άνω, όπου ο Χριστός είναι καθήμενος εκ δεξιών του Πατρός». Στην δε προς Εβραίους επιστολή λέει: «αφού έκανε τον καθαρισμό των αμαρτιών, κάθισε εκ δεξιών της μεγαλωσύνης στα ύψη». Και πάλι: «σε ποιον δε από τους αγγέλους είπε ποτέ: κάθισε εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου;». Και πάλι: «αυτός δε, αφού προσέφερε μία θυσία υπέρ όλων στο διηνεκές, κάθισε εκ δεξιών του Θεού, αναμένοντας στο εξής έως ότου τεθούν οι εχθροί του υποπόδιο των ποδιών του».

Τον τρόπο, όμως, της μετουσίας και της μετάληψης του Πνεύματος τον υπέδειξε με ακρίβεια, ώστε να αποκτήσουμε πλήρη βεβαιότητα σύμφωνα με την ενέργεια, λέει, της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς, σύμφωνα, λέει, με εκείνη την ενέργεια του Πνεύματος, ώστε να λάβετε κι εσείς την πλήρη βεβαιότητα.

Εννοώ δε τους μαθητές και αποστόλους του, καθώς και εκείνους που ανέλαβαν τη διαδοχή τους σε όλη την οικουμένη, στους οποίους δώριζε το να έχουν υγεία ψυχής και ειρήνη μεταξύ τους, όταν τους έλεγε: «την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω». Και προσθέτει: «μεγάλη είναι η αρχή του», αντί του οποίου ο Σύμμαχος μετέφρασε: «διότι επληθύνθη η παιδεία του, και η ειρήνη του δεν έχει όριο, ή δεν έχει τέλος» σύμφωνα με τον Ακύλα, ή «δεν έχει πέρας» σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα. Θα κατανοήσεις δε ως «μεγάλη την αρχή του», εάν παρατηρήσεις την Εκκλησία του σε όλη την οικουμένη, και ακόμη περισσότερο αν δώσεις προσοχή στις μαρτυρίες του ιερού Αποστόλου για αυτόν, μέσα από τις οποίες λέει: «σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενέργησε στον Χριστό ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και καθίζοντάς τον στα δεξιά του στα επουράνια, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δύναμης και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται». Τόσο «μεγάλη», λοιπόν, είναι η «αρχή» του Σωτήρα μας.

Προχωρώντας παρακάτω ο ψαλμός, φανερώνει με συγκεκαλυμμένο τρόπο και το πάθος Εκείνου που προφητεύεται, λέγοντας: «από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει· γι' αυτό θα υψώσει το κεφάλι του». Και ότι ο χείμαρρος υποδηλώνει τον καιρό των πειρασμών, το φανερώνει ένας άλλος ψαλμός που λέει: «χείμαρρο διήλθε η ψυχή μας· άραγε διήλθε η ψυχή μας το ορμητικό και ακατανίκητο νερό». Μέσα στον χείμαρρο, λοιπόν, λέει, θα πιει το ποτήρι, δηλαδή εκείνο που υπονοούσε κατά τον καιρό του πάθους, όταν έλεγε: «Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήρι», και πάλι: «εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει, χωρίς να το πιω, ας γίνει το θέλημά σου». Πίνοντας, επομένως, αυτό το ποτήρι ύψωσε το κεφάλι, και σύμφωνα με τον Απόστολο, επειδή έγινε «υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, γι' αυτό», λέει, «ο Θεός τον υπερύψωσε», «ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και καθίζοντάς τον στα δεξιά του, πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα και από κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο στον παρόντα αιώνα αλλά και στον μέλλοντα· και υπέταξε τα πάντα», λέει, «κάτω από τα πόδια του», σύμφωνα με την υπόσχεση προς αυτόν, την οποία παρουσιάζει μέσω του ψαλμού λέγοντας: «Κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου», και «κυριάρχησε ανάμεσα στους εχθρούς σου».

Επειδή ούτε στον Μωυσή ούτε στους υπόλοιπους προφήτες είναι δυνατόν να βρεθούν με σαφήνεια οι λόγοι περί αυτών, πρέπει άραγε να απιστήσουμε στον απόστολο; Ή, όταν ο ίδιος πάλι μνημονεύει το τάγμα των ανώτερων όντων, λέγοντας ότι ο Χριστός κάθεται «στα δεξιά» του Θεού «υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δύναμης και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε τούτο τον αιώνα αλλά και στον μέλλοντα», και πάλι, όταν ονομάζει θρόνους και κυριότητες και αρχές και εξουσίες λέγοντας «διότι δι' αυτού κτίστηκαν τα πάντα στους ουρανούς και στη γη, τα ορατά και τα αόρατα, είτε θρόνοι είτε κυριότητες είτε αρχές είτε εξουσίες», άραγε δεν αρμόζει να τα παραδεχτούμε αυτά επειδή ούτε ο Μωυσής ούτε οι υπόλοιποι προφήτες είχαν μιλήσει εκ των προτέρων γι' αυτά; Ή μήπως θα πούμε το ίδιο και για τούτα, ότι δηλαδή δεν ήταν σε θέση να πιστέψουν τους λόγους περί αυτών οι «σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στην καρδιά και στα αυτιά»; Σε αυτούς ούτε για την άνω Ιερουσαλήμ προέβαιναν σε αποκαλύψεις οι προφήτες του Θεού, όπως ακριβώς ο Παύλος, διασαφηνίζοντας τους λόγους περί αυτής στην εκκλησία του Χριστού, διακήρυττε λέγοντας: «η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας», και «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη και εκκλησία πρωτοτόκων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς».

Και πάλι, για εκείνους που έχουν αξιωθεί τη σφραγίδα του Πνεύματος μέσω του βαπτίσματος, προσεύχεται να λάβουν αύξηση της νοητής ηλικίας μέσω της επιχορήγησης του Πνεύματος, λέγοντας: «Γι' αυτό, έχοντας ακούσει για την πίστη σας και την αγάπη που έχετε προς όλους τους αγίους, δεν παύω να προσεύχομαι για εσάς και να παρακαλώ, ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξης, να σας δώσει πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως προς επίγνωσή του, έχοντας φωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του και ποιος ο πλούτος της δόξης της κληρονομίας του στους αγίους και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε»· έπειτα αναφέρει σχετικά με τον τρόπο της μετοχής του Πνεύματος: «Σύμφωνα με την ενέργεια της δυνάμεώς του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, εγείροντάς τον από τους νεκρούς».

Διότι λέει, έπειτα από άλλα: «Σύμφωνα με την ενέργεια του κράτους της ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και καθίζοντάς τον στα δεξιά του στα επουράνια, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δύναμης και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε αυτόν τον αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα». Ούτε η φωνή του Ευαγγελίου σε πείθει ότι ο Υιός δεν είναι πρόσκαιρος, αλλά ότι και η κρίση των πάντων στον μέλλοντα αιώνα έχει ανατεθεί στον Υιό; «Διότι ο Πατέρας», λέει, «δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό, ώστε να τιμούν τον Υιό όπως τιμούν τον Πατέρα»· και κάπου αλλού ο Απόστολος αναφέρει: «Κατά την αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού», λέει, «από τον ουρανό μαζί με τους αγγέλους της δύναμής του, μέσα σε φλόγα φωτιάς, αποδίδοντας εκδίκηση σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό και σε εκείνους που δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού».

Ο δε Κύριος των γνώσεων, αυτός που διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση, ο οποίος είναι και χορηγός της σοφίας και διορθωτής των σοφών, «στον οποίο όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης είναι κρυμμένοι», «είθε να σας δώσει πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή του, φωτίζοντας τα μάτια της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίσετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του και ποιος ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του μεταξύ των αγίων και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε σύμφωνα με την ενέργεια της παντοδύναμης ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό», «ο οποίος δύναται να κάνει απείρως περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε, σύμφωνα με τη δύναμή του που ενεργεί μέσα μας». Σε αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και άραγε παρέμεινε ο ενταφιασθείς στον τάφο; Όχι, λέει: «Τον οποίον ο Θεός ανέστησε». Ω, τι συμφωνία του αλιέως και του σκυτέως! Κράζει ο αλιεύς: «Τον οποίον ο Θεός ανέστησε», βοά ο σκυτεύς: «Κατά το κράτος της ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς». Άλλος είναι ο αναστηθείς και έτερος ο αναστήσας· πώς λοιπόν υπάρχει ως ένας και ο αυτός; Ιδού, ο Πέτρος διαμέσου των αιώνων βοά: «Τον οποίον ο Θεός ανέστησε»· ω, λόγος, συνήγορος της ευσεβείας, ω, ρήμα, τείχος της αληθείας και τόξο κατά των αντιπάλων.

Ας αναλογιστούμε πόσα δημιούργησε για εμάς: τον ίδιο τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα, τον αέρα, τα φυτά της γης και τα ποικίλα άνθη, τα κτήνη και τα ερπετά, τα πλάσματα της θάλασσας, όσα βρίσκονται στον αέρα, τα άστρα του ουρανού, τον ήλιο, τη σελήνη, γενικώς όλα ανεξαιρέτως τα ορατά, τις αστραπές, την ευταξία των εποχών, τη διαδοχή ημέρας και νύχτας, τις ετήσιες μεταβολές. Ενέπνευσε μέσα μας ψυχή, μας χάρισε το λογικό, μας τίμησε με τη μέγιστη εξουσία. Απέστειλε αγγέλους, έστειλε προφήτες, και ύστερα τον μονογενή Του Υιό. Και μετά από αυτά, πάλι και ο Ίδιος παρακαλεί, και αυτοπροσώπως και μέσω του μονογενούς Του Υιού, για να σωθείς εσύ· και ο Παύλος δεν παύει να πρεσβεύει λέγοντας: «Σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε στο όνομα του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Και δεν σταμάτησε ούτε εκεί, αλλά, αφού έλαβε ως απαρχή τη δική σου φύση, την έθεσε να καθίσει υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως, και υπεράνω κάθε ονόματος που ονομάζεται όχι μόνο στον παρόντα αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα. Αληθώς είναι κατάλληλη η ευκαιρία να πούμε τώρα: «Ποιος θα εξαγγείλει τα θαυμαστά έργα της δυνάμεως του Κυρίου, ποιος θα κάνει ακουστούς όλους τους επαίνους Του;». Και εκείνο πάλι: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου έχει προσφέρει;». Διότι τι θα μπορούσε να ισοσταθμίσει αυτήν την τιμή, από το γεγονός ότι η απαρχή του γένους μας, του γένους που έχει αμαρτήσει τόσο πολύ και έχει ατιμαστεί, κάθεται σε τόσο μεγάλο ύψος και απολαμβάνει τόση μεγάλη τιμή;

Τι ήταν λοιπόν αυτό που απέμενε να αποδειχθεί; Ότι ούτε οι αρχές, ούτε οι εξουσίες, ούτε οι κυριότητες, ούτε καμία άλλη κτιστή δύναμη υπάρχει που να έχει την ακριβή κατάληψη του Θεού. Διότι υπάρχουν, υπάρχουν και άλλες δυνάμεις των οποίων ούτε τα ονόματα δεν γνωρίζουμε. Αναλογιστείτε το θράσος των αιρετικών: των δούλων ούτε τα ονόματα δεν γνωρίζουμε, και αυτοί περιεργάζονται την ίδια την ουσία του Δεσπότη. Διότι υπάρχουν βέβαια άγγελοι και αρχάγγελοι και θρόνοι και κυριότητες και αρχές και εξουσίες· αλλά δεν βρίσκονται μόνο αυτά τα πλήθη στους ουρανούς, παρά άπειρα έθνη και αμέτρητες φυλές, τις οποίες κανένας λόγος δεν μπορεί να περιγράψει. Και από πού είναι φανερό ότι υπάρχουν περισσότερες δυνάμεις από αυτές, των οποίων ούτε τα ονόματα δεν γνωρίζουμε; Ο Παύλος, που είπε αυτά, αναφέρει και τούτο, λέγοντας τα εξής για τον Χριστό: «Τον κάθισε υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δύναμης και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε αυτόν τον αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα.» Βλέπετε ότι υπάρχουν εκεί ορισμένα ονόματα που πρόκειται να γίνουν γνωστά στο μέλλον, τα οποία τώρα είναι άγνωστα; Γι' αυτό είπε: «Που ονομάζονται όχι μόνο σε αυτόν τον αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα.» Και τι το παράδοξο υπάρχει εάν δεν έχουν την ακριβή κατάληψη της ουσίας; Διότι αυτό δεν είναι κάτι το σπουδαίο για να αποδειχθεί. Επειδή αυτές οι άνω δυνάμεις, οι αρχές και οι εξουσίες και οι κυριότητες, αγνοούν πολλές από τις οικονομίες Του.

Διότι αυτός που είπε αυτά, έχει πει και εκείνα: «Κατά μέρος γνωρίζουμε και κατά μέρος προφητεύουμε» και: «Όταν ήμουν νήπιο, ως νήπιο μιλούσα, ως νήπιο σκεφτόμουν, ως νήπιο συλλογιζόμουν» και: «Τώρα βλέπω σαν μέσα από καθρέφτη, αινιγματικά, τότε όμως θα βλέπω πρόσωπο με πρόσωπο». Επομένως, μέσα από αυτά έχει ξεσκεπαστεί πλήρως σε εμάς κάθε τους ραδιουργία· διότι όταν αγνοείται η ίδια η ουσία, όχι ως προς το ότι υπάρχει, αλλά ως προς το τι είναι, θα αποτελούσε έσχατη παραφροσύνη να της δίνουμε και όνομα. Αν και, ακόμη κι αν ήταν φανερή και γνωστή, ούτε και τότε θα ήταν ασφαλές να αποδίδουμε οι ίδιοι, αυθαίρετα και από μόνοι μας, κάποια προσωνυμία στην ουσία του Δεσπότη. Διότι, αν ο Παύλος δεν τόλμησε να αποδώσει ονόματα στις άνω δυνάμεις, αλλά αφού είπε ότι «κάθισε τον Χριστό πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και πάνω από κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο στον παρόντα αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα», και αφού μας δίδαξε ότι υπάρχουν κάποια ονόματα των δυνάμεων τα οποία θα γνωρίσουμε τότε, δεν αποτόλμησε ο ίδιος να ορίσει άλλα ονόματα αντί για εκείνα, ούτε να περιεργαστεί αυτά τα ίδια.

«Και ποιο είναι το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια του κράτους της ισχύος του». Ομιλεί για μέγιστη υπερβολή δυνάμεως, η οποία μας χορηγεί τη ζωοποίηση των νεκρών. Διότι είναι σπουδαίο το να αναστηθούν οι απ’ αιώνος θνητοί και να παρουσιαστούν τα πλήθη ζωντανά μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Γι’ αυτό, στους απίστους η υπερβολή αυτή φαντάζει απίστευτη, σύμφωνα με το ρητό: «Στο πλήθος της δυνάμεώς σου θα σε ψευσθούν οι εχθροί σου». «Την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς, και τον κάθισε στα δεξιά του στα επουράνια, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται». Μας έδειξε, λέγει, ο Θεός εν Χριστώ το μέγεθος και την υπερβολή αυτών που μας χάρισε. Διότι μας συνανέστησε και μας συνεκάθισε εν Χριστώ στα επουράνια.

Επειδή διαπιστώνουμε ότι οι προφητικές, οι ευαγγελικές και οι αποστολικές ρήσεις για τον Χριστό ομιλούν άλλοτε μεν ως για άνθρωπο, άλλοτε δε ως για Θεό, και άλλοτε ως για Θεό και άνθρωπο ταυτόχρονα, με ποιον τρόπο θα πούμε ότι αυτές δεν αντιφάσκουν μεταξύ τους, εάν δεν πούμε ότι ο εκ φύσεως Υιός του Θεού και Θεός, έγινε εκ φύσεως άνθρωπος και είναι, μετά την ενανθρώπηση, ο ίδιος ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος; Διότι έτσι, «αν και σταυρώθηκε από την αδυναμία της σάρκας» κατά τον απόστολο, «εντούτοις ζει με τη δύναμη του Θεού», και έχει αναστηθεί από τον Πατέρα και ανέστησε τον εαυτό Του και έχει αναληφθεί και ανεβαίνει αυτεξουσίως και έχει καθίσει «στα δεξιά του Πατέρα στα επουράνια, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δύναμης και κυριότητας και κάθε ονόματος που ονομάζεται».

Για να γίνει δε πιο αξιόπιστος ο λόγος, στηριζόμενος στα λόγια του Πνεύματος, θα είναι αρκετός ο άγιος και μακάριος απόστολος Παύλος, αυτός που έλαβε την προ των αιώνων αποκρυμμένη στον Θεό σοφία και καταφώτισε όλον τον σκοτεινό βίο των ανθρώπων και απομάκρυνε από τις ψυχές το σκοτάδι της άγνοιας, αναπτύσσοντας το θέμα αυτό προς τους Εφεσίους με τα εξής λόγια: «να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως, ώστε να τον γνωρίσετε πλήρως, έχοντας φωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, για να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος είναι ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του στους αγίους, και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια της παντοδύναμης ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς και τον κάθισε στα δεξιά του στους ουρανούς, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος, και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε τούτο τον αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα· και τα πάντα υπέταξε κάτω από τα πόδια του, και τον έδωσε ως υπέρτατη κεφαλή των πάντων στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του, το πλήρωμα εκείνου που τα γεμίζει όλα σε όλα».

Και πάλι: Να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για να τον γνωρίσετε πλήρως, να φωτίσει τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος είναι ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του ανάμεσα στους αγίους, και ποιο είναι το υπερβολικό μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και βάζοντάς τον να καθίσει στα δεξιά του στα επουράνια, πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα, και από κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο σε αυτόν τον αιώνα, αλλά και στον μελλοντικό. Και τα πάντα υπέταξε κάτω από τα πόδια του, και τον έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του, το πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα μέσα σε όλα. Και ότι: Ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού να λυγίσει κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων.

Αλλά και ο θείος Παύλος έτσι διδάσκει την Εκκλησία του Χριστού: «Για να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή Του», και λίγο μετά: «Σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς, και τον κάθισε στα δεξιά του στα επουράνια υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και κάθε ονόματος που ονομάζεται», και πάλι: «Εάν λοιπόν συναναστηθήκατε με τον Χριστό, να ζητάτε τα άνω, όπου ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού, να φρονείτε τα άνω, όχι τα επί της γης· διότι πεθάνατε και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό στον Θεό», και πάλι: «Ο οποίος, όντας απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρας της υποστάσεώς του, και φέροντας τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, αφού έκανε δι' εαυτού καθαρισμό των αμαρτιών μας, κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στα ύψη», και πάλι: «Έχοντας λοιπόν μέγαν αρχιερέα που έχει διασχίσει τους ουρανούς, τον Ιησού τον Υιό του Θεού, ας κρατάμε σταθερά την ομολογία», και λίγο μετά: «Την οποία έχουμε ως άγκυρα της ψυχής ασφαλή και βεβαία και η οποία εισέρχεται στο εσωτερικό του καταπετάσματος, όπου εισήλθε ως πρόδρομος για εμάς ο Ιησούς, γενόμενος αρχιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», και πάλι: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στους ουρανούς», και πάλι: «Διότι δεν εισήλθε ο Χριστός σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα στο πρόσωπο του Θεού υπέρ ημών», και πάλι: «Αυτός δε, αφού πρόσφερε μία θυσία υπέρ των αμαρτιών, κάθισε στο διηνεκές στα δεξιά του Θεού, περιμένοντας στο εξής έως ότου τεθούν οι εχθροί του υποπόδιο των ποδών του.»

Εφεσίους 1,15 Ως υπερβατό σχήμα εννοείται το "την πίστη σας στον Κύριο Ιησού"· την οποία εσείς, λέει, έχετε αποκτήσει. Εφεσίους 1,19-21 "Και ποιο είναι το υπερβάλλον μέγεθος". Διότι το υπερβολικό μέγεθος της ανέκφραστης δύναμής του επιδεικνύεται "και σε εμάς που πιστεύουμε". Πώς; Επειδή, ενώ είχαμε όλες τις αισθήσεις νεκρωμένες από τα πάθη και τον ίδιο τον λογισμό θαμμένο και καταχωμένο μέσα σε αυτά, μας ανέστησε και μας ζωοποίησε, ώστε να δεχθούμε την αίγλη και τη λαμπρότητα της πίστεώς του. Όντως αυτό είναι "το κράτος της ισχύος του". Γι' αυτό και εύχεται να το κατανοήσουν αυτό μέσω της σοφίας του Πνεύματος· διότι, αν κατανοήσουμε την ευεργεσία που λάβαμε, και το δώρο θα εναγκαλιστούμε περισσότερο και θα είμαστε ευγνώμονες προς τον ευεργέτη. Το δε "σύμφωνα με την ενέργεια την οποία ενέργησε στον Χριστό", σημαίνει είτε ότι είναι της ίδιας ισχύος και ενέργειας το να αναστηθούμε εμείς από τον ψυχικό θάνατο με το να αναστηθεί από τον σωματικό ο Χριστός και Θεός μας· είτε λέει "σύμφωνα με την ενέργεια", αποδίδοντας την αιτία της δικής μας έγερσης, δηλαδή εξαιτίας της οποίας πιστέψαμε και εξαιτίας της οποίας αναστηθήκαμε από τον ψυχικό θάνατο. Διότι η "ενέργεια την οποία ενέργησε στον Χριστό, ανασταίνοντάς τον" και τα εξής, αυτή έγινε η αιτία του να πιστέψουμε και να απαλλαγούμε από την προηγούμενη πλάνη· διότι αναστήθηκε, επειδή πέθανε· πέθανε δε, επειδή σαρκώθηκε· και σαρκώθηκε, για να μας υιοθετήσει.

Και αν εκληφθεί έτσι το «και ποιο είναι το υπερβάλλον μέγεθος» και τα εξής —διότι αυτό ακριβώς φανερώνει προπάντων το «καθ' υπερβολήν μέγεθός» του, το ότι δηλαδή ανύψωσε τη γηγενή φύση υπεράνω των ουρανών και την έδειξε να προσκυνείται από τις ασώματες τάξεις— αν λοιπόν γίνει έτσι δεκτό το νόημα του ρητού, τότε είναι συνεπής και σαφής και η έννοια των όσων ακολουθούν: διότι από την ενέργεια την οποία ενέργησε όταν ανέστησε τον Χριστό, προήλθε και το να παρακαθήσει η δική μας απαρχή μαζί με τον Πατέρα, και σε εμάς τους πιστούς το να σεμνυνόμαστε και να καυχόμαστε υπερβολικά για αυτό. «Και τον κάθισε στα δεξιά του». Πάλι, και με άλλον τρόπο, δηλώνει «το κράτος της ισχύος» του Πατέρα, όχι μόνο με το ότι ανέστησε τον Κύριο αλλά και με το ότι τον κάθισε στα δεξιά του. «Υπεράνω κάθε αρχής». Αντί για οτιδήποτε ρητό και ονομαστό, όχι μόνο αυτού που ονομάζεται εδώ, αλλά και αυτού που μπορεί να ειπωθεί και να ονομαστεί στον μέλλοντα αιώνα. διότι ο Υιός είναι υπεράνω όλων, παρόλο που έχει σαρκωθεί.

Σημειώνοντας δε με ακρίβεια τον τρόπο της μετουσίας και της μετάληψης του Πνεύματος, η οποία συντελείται με πλήρη πληροφορία, λέει: «Σύμφωνα με την ενέργεια της δυνάμεώς του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς». Σύμφωνα με εκείνη την ενέργεια του Πνεύματος, λέει, ώστε να δεχθείτε και εσείς την πλήρη πληροφορία. Και πάλι στην ίδια επιστολή, προχωρώντας λίγο πιο κάτω, επιθυμώντας να φθάσουν σε κάποια υψηλότερη αύξηση και προκοπή της πνευματικής τελειότητας, προσεύχεται λέγοντας: «Γι' αυτό τον λόγο κάμπτω τα γόνατά μου προς τον Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, από τον οποίο ονομάζεται κάθε πατριά στους ουρανούς και πάνω στη γη, ώστε να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, τη δύναμη να κραταιωθείτε μέσω του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, να κατοικήσει ο Χριστός μέσω της πίστεως στις καρδιές σας, όντας ριζωμένοι και θεμελιωμένοι στην αγάπη, για να μπορέσετε να κατανοήσετε, μαζί με όλους τους αγίους, ποιο είναι το πλάτος και το μήκος και το βάθος και το ύψος, και να γνωρίσετε την αγάπη του Χριστού που υπερβαίνει τη γνώση, ώστε να γεμίσετε με όλο το πλήρωμα του Θεού».

Τέτοιο είναι λοιπόν το μεγαλείο της άφατης φιλανθρωπίας του αγαθού Θεού μας, και έχοντας αυτό κατά νου ο μακάριος Απόστολος αναφώνησε: «Ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος ο πλούτος της δόξας της κληρονομιάς του στους αγίους, και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια της κυρίαρχης ισχύος του, την οποία ενέργησε στον Χριστό;» Διότι τι ακριβώς συνέβη; Ήλθε προς εμάς ο υπεράγαθος μέσω της παρθενικής γεννήσεως, υποτάχθηκε στους αναγκαίους νόμους της φύσεως, ανήλθε στον σταυρό καρφώνοντας πάνω σε αυτόν το εναντίον μας χειρόγραφο, κατήλθε στα κατώτατα της γης λύνοντας τις οδύνες του θανάτου και ανασταίνοντας μαζί Του την ανθρώπινη φύση, αναλήφθηκε εν δόξη, και τελικά, εμφάνισε τον εαυτό Του υπέρ ημών στον Θεό και Πατέρα.