Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:23

Διότι, βέβαια, έχει πει κάπου γι' αυτόν: «Το πλήρωμα εκείνου που πληροί τα πάντα μέσα σε όλα.» Β. Πράγματι, το είπε. Α. Επομένως θα απορούσε, νομίζω, οποιοσδήποτε, αναλογιζόμενος πώς ακριβώς έχει το πράγμα. Διότι, εφόσον ο Θεός και Πατέρας πληροί τα πάντα και υπάρχει και νοείται θεοπρεπώς μέσα στα πάντα, δεν μπορώ να κατανοήσω πού θα μπορούσε να βρει θέση πλέον η πλήρωση μέσω του Υιού. Άραγε, λοιπόν, είναι ανάγκη να σκεφτούμε ότι, αν δεν υπάρχει ουσιωδώς ο ένας μέσα στον άλλον, τότε, όπως φαίνεται, η πλήρωση που προέρχεται από τον Θεό και Πατέρα θα φανεί περιττή, εφόσον μας αρκεί πλήρως η πλήρωση μέσω του Υιού, ή διαφορετικά, η πλήρωση μέσω του Υιού εισάγεται στα όντα μάταια και ανάρμοστα, εφόσον ο Πατέρας έχει πλήρη επάρκεια και ικανότητα στο να πληρώσει τα πάντα. Και τι θα μπορούσε κανείς να αποδείξει ότι έχουν ακόμη ανάγκη τα πάντα, εφόσον κατέχουν την πλήρωση από τον Πατέρα; Άραγε, λοιπόν, φίλε μου, θα φανεί στο εξής περιττός στα λόγια του και φλυάρησε μάταια ο σοφός Ιωάννης, λέγοντας για τους αγίους και τον Υιό: «Διότι από το πλήρωμά του εμείς όλοι λάβαμε;» Διότι από τι έχουν ακόμη ανάγκη ώστε να δέχονται αυτά που προέρχονται από το πλήρωμα του Υιού, μολονότι ο Θεός και Πατέρας αρκεί από μόνος του για να καταστήσει την κτίση χωρίς την ανάγκη κάποιου άλλου; Β. Πολύ ορθά μίλησες.

Πιστεύουμε δε ότι ο Λόγος που γεννήθηκε από αυτόν είναι αγένητος, ως προερχόμενος από τον αγένητο Πατέρα. Λέμε δε ότι ονομάστηκε κεφαλή κάθε άνδρα, αφενός ως αρχέτυπο, όπως είπα, και επειδή φανερώθηκε ως άνθρωπος στους έσχατους καιρούς του αιώνα, και ως ομόφυλος με τους ανθρώπους, τουλάχιστον ως προς το ανθρώπινο, έγινε «κεφαλή στην εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του»· διότι αυτός έχει τα πρωτεία σε όλα, σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου. <«Κάθε άνδρας που προσεύχεται ή προφητεύει έχοντας καλυμμένη την κεφαλή του, καταισχύνει την κεφαλή του κ.λπ.»>. Βλέπεις πώς καθιστά τον νόμο της φύσης ρυθμιστή και κριτή αυτού που αρμόζει στον καθένα; Διότι στους μεν άνδρες η παρρησία είναι το πιο πρέπον, στη δε γυναίκα το να καλύπτεται είναι στολίδι· επομένως, το άσχημο της εικόνας θα ήταν ύβρις προς το αρχέτυπο, και πολύ δικαιολογημένα· διότι αν ο άνδρας είναι εικόνα και δόξα του Θεού, αφού έτσι έχει πλαστεί σύμφωνα με τις γραφές, ας διασώζει για τον Θεό την πρέπουσα παρρησία, έχοντας ασκεπή την κεφαλή του, και χωρίς η φύση να τον επιτιμά στο ότι πρέπει να την αποκαλύπτει. Διότι το θείο είναι ελεύθερο και πέρα από κάθε ψεγάδι, πλουτίζοντας με τη δική του δόξα και όντας αξιοθαύμαστο. Και αν η γυναίκα είναι καθ' ομοίωση του άνδρα, και εικόνα της εικόνας, και δόξα της δόξας, και της νομοθετεί η φύση το να έχει μακριά μαλλιά, γιατί αυτό που υστερεί σε χάρη να φιλονικεί με το πρώτο;

Γι' αυτό και διδάσκει ότι ο Πατέρας είναι Θεός και δικός μας και δικός του, εκεί όπου λέει: «Αναβαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας». Αλλά και ο μέγας απόστολος διδάσκει ότι κεφαλή μεν του ίδιου του Υιού είναι ο Θεός, της δε Εκκλησίας ο Υιός, αφενός λέγοντας: «κεφαλή του Χριστού είναι ο Θεός», αφετέρου δηλώνοντας περί του Υιού: «και αυτόν έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του». Επομένως, της μεν Εκκλησίας ο ίδιος είναι αρχηγός και κεφαλή, δική του δε κεφαλή είναι ο Πατέρας. Έτσι, ένας είναι ο Θεός, ο Πατέρας του μονογενούς Υιού, και μία είναι η κεφαλή και αυτού του ίδιου του Χριστού.

Ούτε άγγελο, ούτε αρχάγγελο, ούτε κανέναν άλλον άφησε ανώτερο. Και δεν μας τίμησε μόνο με αυτό, με το να ανυψώσει δηλαδή τη δική μας φύση, αλλά και διότι προετοίμασε ολόκληρο το κοινό μας γένος να ακολουθεί Εκείνον, να προσκολλάται σε Εκείνον, να συμπορεύεται με Εκείνον. Η οποία είναι το σώμα Του.

Και δεν σταμάτησε εδώ, αλλά προάγοντας τον λόγο σε κάτι ανώτερο, πράγμα που ήταν πολύ πιο συγκλονιστικό, μας δίδει ως ένδυμα τον ίδιο τον Δεσπότη, τον ίδιο τον βασιλέα. Διότι εκείνος που έχει ντυθεί αυτόν, κατέχει εξ ολοκλήρου όλη την αρετή. Όταν δε λέει, «Ενδυθείτε», μας προστάζει να τον περιβληθούμε από παντού· όπως ακριβώς λέει αλλού: «Εάν δε ο Χριστός είναι μέσα σας»· και πάλι, «Να κατοικήσει ο Χριστός στον εσωτερικό μας άνθρωπο». Διότι θέλει η ψυχή μας να αποτελεί κατοικία του, και να τον φορέσουμε ως ένδυμα, ώστε αυτός να είναι τα πάντα για εμάς, εσωτερικά και εξωτερικά. Διότι αυτός είναι το πλήρωμά μας (καθώς είναι το «Πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα σε όλα»)· και οδός και σύζυγος και νυμφίος («Διότι σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, ως αγνή παρθένο»)· και ρίζα και πόμα και τροφή και ζωή («Διότι δεν ζω πλέον εγώ», λέει, «αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»)· και απόστολος και αρχιερέας και διδάσκαλος και πατέρας και αδελφός και συγκληρονόμος, και μέτοχος του τάφου και του σταυρού («Διότι συνταφήκαμε μαζί του», λέει, «και γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του»)· και ικέτης («Διότι είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού»)· και συνήγορος προς τον Πατέρα («Διότι μεσιτεύει», λέει, «υπέρ ημών»)· και οίκος και ένοικος («Διότι όποιος μένει σε εμένα, κι εγώ μένω σε αυτόν»), και φίλος («Διότι εσείς είστε φίλοι μου»)· και θεμέλιο και ακρογωνιαίος λίθος· και εμείς είμαστε δικά του μέλη και γεώργιο και οικοδομή και κλήματα και συνεργοί.

Επειδή, λοιπόν, το δικό μας σώμα δεν ήταν από μόνο του δεκτικό της δύναμης και της ζωοποιού ενέργειας, διότι ήταν σώμα θανάτου, επειδή η αμαρτία είχε κατοικήσει μέσα του εξαιτίας της παράβασης, για τον λόγο αυτόν ο Μονογενής το έκανε δικό Του, ώστε, αφού το διαφύλαξε αναμάρτητο, να το καταστήσει δεκτικό και της ζωής και της δόξας. Και αυτό σημαίνει το, συνήγειρε και συνεκάθισε στα επουράνια. «Όχι μόνο στον αιώνα τούτο, αλλά και στον μέλλοντα· και υπέταξε τα πάντα κάτω από τα πόδια του». Η δόξα είναι διηνεκής, αρχίζοντας μεν από τον παρόντα αιώνα, παρατεινόμενη δε στον άπειρο αιώνα· διότι η δύναμη της άφθαρτης και ένδοξης διαμονής μας είναι αυτή ακριβώς, το ότι ο αρχηγός της ζωής διαμένει στους αιώνες. «Και τον έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία». Ώστε να μην είναι πλέον οι ουράνιες δυνάμεις κεφαλή πάνω μας, καθόσον βρισκόμασταν υπό επιτρόπους και οικονόμους, σύμφωνα με την ιερή φωνή του Αποστόλου. «Η οποία είναι το σώμα του». Σώμα Του είναι η Εκκλησία, κατά τη μετοχή στο Άγιο Πνεύμα. «Το πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα μέσα σε όλα». Η Εκκλησία, λέει, είναι εκείνη που δέχεται Αυτόν ο οποίος διαπερνά και πληροί τα ουράνια από παλιά, αλλά τώρα και τα επίγεια.

Και δεν είπε «σε αυτούς», αλλά «σε αυτόν»· διότι αυτός είναι «το πλήρωμα εκείνου που πληροί τα πάντα εν πάσι». Έτσι λοιπόν νοείται ο Χριστός, ότι δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής.

Επειδή, λοιπόν, σαν φίδια τυλίγονται και σφίγγουν αυτούς που θέλουν να τους ξεφύγουν, είναι ανάγκη και εμείς, έχοντας την εντολή: «Γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις», να μιμηθούμε την πανουργία τους και με ευέλικτους συλλογισμούς να λύνουμε τα τέτοιου είδους περιπλέγματά τους, λέγοντας παρόμοια ότι, ακόμη κι αν ο Μελχισεδέκ είναι Θεός, δεν θα αμαρτήσουμε καθόλου σε αυτό το ζήτημα θεωρώντας και ονομάζοντάς τον άνθρωπο. Διότι έχει γραφτεί ότι: «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό με το οποίο πρέπει να σωθούμε, παρά ο Κύριος Ιησούς Χριστός», «το πλήρωμα εκείνου που τα γεμίζει όλα μέσα σε όλα». Ας ακούσουν τον Απόστολο που παραγγέλλει να μη δεχόμαστε όσους κηρύττουν κάτι διαφορετικό από το Ευαγγέλιο. «Διότι, εάν αυτός που έρχεται κηρύττει άλλον Ιησού τον οποίο δεν κηρύξαμε, ή λαμβάνετε άλλο Πνεύμα το οποίο δεν λάβατε, ή άλλο Ευαγγέλιο το οποίο δεν δεχθήκατε, καλώς θα τον ανεχόσασταν.» Εάν, λοιπόν, αυτός επισφραγίζει τα του Ευαγγελίου, τι πρόκειται να πάθουν στο εξής όσοι εισάγουν κρυφά τις αιρέσεις ή όσοι τους πιστεύουν;

Για να γίνει δε πιο αξιόπιστος ο λόγος, στηριζόμενος στα λόγια του Πνεύματος, θα είναι αρκετός ο άγιος και μακάριος απόστολος Παύλος, αυτός που έλαβε την προ των αιώνων αποκρυμμένη στον Θεό σοφία και καταφώτισε όλον τον σκοτεινό βίο των ανθρώπων και απομάκρυνε από τις ψυχές το σκοτάδι της άγνοιας, αναπτύσσοντας το θέμα αυτό προς τους Εφεσίους με τα εξής λόγια: «να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, Πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως, ώστε να τον γνωρίσετε πλήρως, έχοντας φωτισμένους τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, για να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος είναι ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του στους αγίους, και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια της παντοδύναμης ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, όταν τον ανέστησε από τους νεκρούς και τον κάθισε στα δεξιά του στους ουρανούς, υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος, και κάθε ονόματος που ονομάζεται, όχι μόνο σε τούτο τον αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα· και τα πάντα υπέταξε κάτω από τα πόδια του, και τον έδωσε ως υπέρτατη κεφαλή των πάντων στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του, το πλήρωμα εκείνου που τα γεμίζει όλα σε όλα».

Τι σημαίνει το λεγόμενο από τον Απόστολο: «το πλήρωμα εκείνου που τα πληροί όλα μέσα σε όλα»; Ο Θεός, ως προς μεν την ουσία του, εξαιρείται αποφατικά από όλα τα όντα· διότι ούτε εκφράζεται, ούτε νοείται, ούτε μετέχεται με οποιονδήποτε τρόπο από κανέναν· ως προς δε την προνοητική του πρόοδο, καθώς μετέχεται από πολλούς, από αυτούς και πληρούται. Διότι το καθένα από τα δημιουργήματα, σύμφωνα με τον δικό του λόγο ο οποίος υπάρχει μέσα στον Θεό, λέγεται ότι είναι μέλος του Θεού και ότι κατέχει τόπο μέσα στον Θεό. Και βεβαίως, εάν κινηθεί σύμφωνα με αυτόν τον λόγο σοφά και έλλογα, θα βρεθεί μέσα στον Θεό, πληρώνοντας τον δικό του τόπο και κατεργαζόμενος την ευπρέπεια μέσα στο σώμα του Χριστού ως εύχρηστο μέλος.

Και πάλι: Να σας δώσει ο Θεός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Πατέρας της δόξας, πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για να τον γνωρίσετε πλήρως, να φωτίσει τους οφθαλμούς της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίζετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του, και ποιος είναι ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του ανάμεσα στους αγίους, και ποιο είναι το υπερβολικό μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε, σύμφωνα με την ενέργεια της κραταιάς ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς και βάζοντάς τον να καθίσει στα δεξιά του στα επουράνια, πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα, και από κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο σε αυτόν τον αιώνα, αλλά και στον μελλοντικό. Και τα πάντα υπέταξε κάτω από τα πόδια του, και τον έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του, το πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα μέσα σε όλα. Και ότι: Ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού να λυγίσει κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων.

Εφεσ. 1,22-23 «Και αυτόν έδωσε ως κεφαλή». Αφού ονόμασε τον Χριστό «κεφαλή» των πιστών, και αφού ονόμασε τους πιστούς «σώμα» του και «πλήρωμά» του, αναφέροντας και πολλά ευεργετήματα της φιλανθρωπίας και της οικονομίας του προς εμάς, προσθέτει και μια απόδειξη της θείας και άφθαρτης ουσίας του. Αλλά τίνος είστε «σώμα;» λέει· τίνος «πλήρωμα;» Τίνος; «Εκείνου που πληροί τα πάντα». Όχι με μία μόνο ενέργεια και διοίκηση, αλλά σε όλα αυτός δημιούργησε τα πάντα. Αυτός έδωσε πνοή στους ζωντανούς, αυτός τα συγκρατεί, αυτός προνοεί, αυτός πληροί και διέπει τα πάντα σε όλα τα πράγματα. Αυτού, λοιπόν, του τόσο μεγάλου και σπουδαίου, που εξαπλώνει τις ενέργειές του στα πάντα και μέσα σε όλα, αξιωθήκαμε να ονομαζόμαστε «σώμα» και «πλήρωμα». — Αλλά, αν νοηθεί έτσι το «πληρουμένου», θα εκληφθεί αντί του «πληροῦντος» (εκείνου που πληροί). Είναι, επομένως, πιο συνεπές με τη λέξη όπως ακριβώς το εννόησαν οι προγενέστεροί μας.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Ζ' ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΝΑΛΗΨΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΕΡΟΜΑΣΤΕ ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ ΘΕΑΡΕΣΤΑ. Αδελφοί και πατέρες, εορτή εορτών είναι για εμάς η Ανάληψη του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού που βρίσκεται προ των πυλών, και μυστήριο μέγιστο και υπερφυές. Διότι αναλαμβάνεται η φύση μας πέρα από τους ουρανούς, καθώς είναι γεγραμμένο: «Κατά χάρη είστε σωσμένοι. Και μας συνανέστησε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού», «ο οποίος βρίσκεται στα δεξιά του Θεού», «πολύ πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και κυριότητα και κάθε όνομα που ονομάζεται, όχι μόνο στον παρόντα αιώνα, αλλά και στον μέλλοντα. Και τα υπέταξε όλα κάτω από τα πόδια του, και τον έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία, η οποία είναι το σώμα του, το πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα μέσα σε όλα.» Βλέπετε λοιπόν σε τι ύψος δόξας ανυψώθηκε το ανθρώπινο στοιχείο; Όχι από τη γη στον ουρανό; Όχι από τη φθορά στην αφθαρσία; Πόσο πολύ θα κοπίαζε κάποιος για να γίνει αγαπητός στον επίγειο και φθαρτό βασιλιά; Αλλά όμως εμείς, παρόλο που ήμασταν αποξενωμένοι και εχθροί ως προς τη διάνοια εξαιτίας των πονηρών έργων, όχι μόνο συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό και Πατέρα μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αλλά και ανέλθαμε στην υιοθεσία, και τώρα η φύση μας βρίσκεται στους ουρανούς προσκυνούμενη από όλη την ορατή και αόρατη κτίση.