Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:3

Και προς τους Εφεσίους: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του εν αγάπη, έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν.

Αυτό διδάσκει ο μακάριος απόστολος Παύλος μέσα από τα γραφόμενά του· διότι, ερμηνεύοντας τα χωρία των Παροιμιών «προ του αιώνος» και «προτού δημιουργηθεί η γη», αναφέρει τα εξής προς μεν τον Τιμόθεο: «Συγκακοπάθησε για το ευαγγέλιο σύμφωνα με τη δύναμη του Θεού, ο οποίος μας έσωσε και μας κάλεσε με κλήση άγια, όχι σύμφωνα με τα έργα μας, αλλά σύμφωνα με τη δική του πρόθεση και χάρη, η οποία μας δόθηκε εν Χριστώ Ιησού προ των αιωνίων χρόνων, και η οποία φανερώθηκε τώρα διά της επιφανείας του σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ο οποίος κατήργησε τον θάνατο και έφερε στο φως τη ζωή»· προς δε τους Εφεσίους γράφει: «Ευλογητός ο Θεός και πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας σε υιοθεσία διά του Ιησού Χριστού προς τον εαυτό του».

Διευκρίνισέ μας λοιπόν αυτό, Δέσποτα, σε παρακαλούμε, ώστε αφού φωτιστούμε από εσένα, να δοξάσουμε τον Θεό και να μην έχουμε αμφιβολίες για τους αγίους μας Πατέρες. Απόκριση του Βαρσανουφίου: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ.» Αμήν. Αδελφοί, είναι κατάλληλη ευκαιρία να πω μαζί με τον Απόστολο: «Έγινα άφρων, εσείς με αναγκάσατε.» Διότι, εξαιτίας σας, αναγκάζομαι να ερευνώ αυτά που ξεπερνούν τα μέτρα μου και να μιλώ για πράγματα που δεν ωφελούν καθόλου την ψυχή, αν δεν τη βλάπτουν κιόλας. Αφήσαμε κατά μέρος τον Απόστολο Παύλο, ο οποίος λέει: «Κάθε οργή και θυμός και βλασφημία ας απομακρυνθεί από εσάς μαζί με κάθε κακία», εγώ δε προσθέτω μαζί και τη γαστριμαργία, την πορνεία, τη φιλαργυρία και τα υπόλοιπα πάθη, για τα οποία οφείλουμε να πενθούμε νύχτα και μέρα, και να κλαίμε ακατάπαυστα, ώστε με το πλήθος των δακρύων να ξεπλυθεί όλος ο ρύπος αυτών, και να μπορέσουμε να γίνουμε από ρυπαροί καθαροί, από αμαρτωλοί δίκαιοι, από νεκροί ζωντανοί. Εμείς όμως φλυαρούμε με λόγια για τα οποία πρόκειται να δώσουμε απολογία. Λέει, δηλαδή, ότι «Εσύ θα αποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» Και πάλι ότι «Όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε δια του σώματος, είτε αγαθό είτε κακό.» Για αυτά οφείλουμε να επιδείξουμε σπουδή, για τα οποία επέδειξαν σπουδή και οι Πατέρες μας, όπως ο αββάς Ποιμήν και οι μετέπειτα.

Αίτηση του ίδιου προς τον ίδιο μέγα Γέροντα: Σε παρακαλώ, όσιε Πατέρα, να εκπληρώσεις σε εμένα τις άγιες υποσχέσεις σου σχετικά με την άφεση των αμαρτιών. Απόκριση του Βαρσανουφίου: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια», διότι εάν ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την υποδοχή των αιτημάτων σου, θα τα λάβεις μέσω του πολλού σου κόπου και της δικής μου ασθένειας. Διότι θεωρώ ότι τα κέρδη και η ωφέλεια κάθε ανθρώπου και κάθε ψυχής είναι δικά μου. Και με ευχαρίστηση και φλεγόμενος προσφέρω τον εαυτό μου ως σπονδή υπέρ των ψυχών σας, όπως γνωρίζει ο Θεός, ο οποίος είναι ο μόνος που γνωρίζει τις καρδιές μας. Και γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος ότι δεν θα χάσουμε τον κόπο μας. Έχε λοιπόν το θάρρος ότι λαμβάνεις τα αιτήματά σου, αλλά όταν τα λάβεις, πρόσεξε να παραμείνει σε εσένα η χάρη. Διότι πολλοί έφτασαν στο σημείο να λάβουν και, μετά τη λήψη, εξέπεσαν, επειδή δεν διαφύλαξαν με φόβο ό,τι έλαβαν. Γίνε λοιπόν επιθυμητής των αγαθών και τηρητής τους, δούλος ευάρεστος στον Δεσπότη σου, μαθητής ταπεινός Εκείνου που ταπείνωσε τον εαυτό Του για εσένα.

Απόκριση του άλλου Γέροντα προς τον ίδιο και τους αδελφούς που συνοικούν μαζί του: Ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο Θεός μας, ας σας ευλογήσει «με κάθε πνευματική ευλογία» και με κάθε χάρη δικαιοσύνης. Αυτός μαρτυρεί πώς επιθυμώ την ανάπαυση κάθε ανθρώπου, ιδιαιτέρως τη δική σας! Και σας μιλώ ως σε ομόψυχους, που θέλετε να πορευθείτε την οδό την οποία εμείς βαδίσαμε, υπομένοντας εκουσίως στερήσεις και θλίψεις για το όνομά Του. Αδελφοί, δεν θυμάμαι ποτέ ότι, όταν βρήκαμε τέλεια ανάπαυση, την οικειοποιηθήκαμε, αλλά αντίθετα πάντοτε αναμειγνύαμε από παντού μικρή στέρηση και θλίψη, φοβούμενοι Εκείνον που λέει: «Απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου», και ότι «πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού μέσα από πολλές θλίψεις.» Και αυτό παρότι ήρθαν πολλά χρήματα στα χέρια μας. Και Αυτός γνωρίζει πώς ζήσαμε με πτώχεια για χάρη Εκείνου που πτώχευσε για εμάς. Δεν είναι καλό να αναπαύεται κανείς σε όλα. Διότι αυτός που το επιθυμεί αυτό, ζει για τον εαυτό του και όχι για τον Θεό. Επειδή ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μπορεί να κόψει το θέλημά του. Προσεύχεστε για εμένα, τιμιότατοι αδελφοί.

Και αυτό πάλι θα μας το διδάξει ο σοφότατος Παύλος γράφοντας: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, έχοντάς μας προορίσει με αγάπη για υιοθεσία, μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν.» Σε εμάς, λοιπόν, τα νήπια, ο Πατέρας αποκάλυψε το κρυμμένο και αποσιωπημένο από τους αιώνες μυστήριο.

Διότι όπου υπάρχει αυτό που προκαλεί λύπη, εκεί προπαντός φανερώνεται εκείνο που γνωρίζει να προσφέρει τη χαρά. Ότι δε το μυστήριο του Χριστού είναι αρχαίο, θα το διαπιστώσουμε χωρίς κόπο, καθώς και πάλι έτσι μας ομιλεί η ιερή Γραφή. Διότι είπε κάπου πάλι ο μακάριος Παύλος: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού προς αυτόν.» Κατανόησε, λοιπόν, πώς λέει ότι έχουμε ευλογηθεί, και μάλιστα πριν από την ίδια την καταβολή του κόσμου, και ότι έχουμε προοριστεί να γίνουμε υιοί εν Χριστώ Ιησού. Βεβαίως, και το ίδιο το σωτήριο βάπτισμα προτυπωνόταν στους παλαιούς, καθώς και σε εμάς που ακολουθούμε, μέσω της κιβωτού. Διότι μέσα σε αυτήν διασώθηκε μέσω της πίστεως ο δίκαιος Νώε, αν και όλα τα υπό τον ουρανόν είχαν καταδικαστεί με μία απόφαση του Θεού.

ΑΛΛΟ. Ακόμη, σχετικά με το «Ο Κύριος με έκτισε» και με το «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε». Λέει κάπου ο Παύλος, γράφοντας προς τους Εφεσίους: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε σε αυτόν πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν». Εάν, λοιπόν, παρόλο που δεν είχαμε ακόμη δημιουργηθεί, προοριζόμαστε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν, και ευλογούμαστε με πνευματικές ευλογίες στα επουράνια, πώς, ακούγοντας τον Υιό του Θεού να λέει «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε», δεν θα υπέθετε κανείς ότι τα λέει αυτά όσον αφορά την πρόγνωση του Πατέρα, σύμφωνα με την οποία, έχοντας προγνωστεί σε αυτήν, έχουμε κληθεί και απολαμβάνουμε κάθε ευλογία, ενώ δεν είχαμε καθόλου έρθει ακόμη στην ύπαρξη, αλλά δημιουργηθήκαμε πολλούς καιρούς αργότερα; Και διδάσκοντάς μας σαφέστατα ακριβώς αυτό το πράγμα, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Εάν, όμως, είχε ετοιμαστεί και η βασιλεία από τον Πατέρα για εκείνους που δεν είχαν ακόμη δημιουργηθεί, και μάλιστα πριν από την καταβολή του κόσμου, και είχε εξάπαντος ετοιμαστεί εν Χριστώ, εύλογα θα έλεγε για τον εαυτό του: «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε, πριν εδραιωθούν τα όρη, πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων».

Πώς λοιπόν, σύμφωνα με τον άγιο Ψαλμωδό, «Ευλογημένοι είμαστε εμείς στον Κύριο, εμείς που έχουμε την ελπίδα μας σε αυτόν;» Πώς δε και ο ίδιος ο Παύλος θα λέει την αλήθεια λέγοντας: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία;» Άρα, ο Υιός είναι Κύριος κατά φύση. Εάν δε ισχύει αυτό, δεν είναι δημιούργημα. Διότι για τα δημιουργήματα λέγεται: «Επειδή τα σύμπαντα είναι δούλοι σου.»

Ο Χριστός είναι η οδός της ευλογίας, και αυτός είναι για εμάς ο διανομέας των επουράνιων αγαθών, εν αυτώ και δι' αυτού μας δίδονται τα πάντα από τον Πατέρα. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας, και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό». Ευλογούμαστε λοιπόν στο όνομα του Θεού, και υποδεικνύοντας με εύστοχο τρόπο πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό, είπε ότι ο ιερέας που εύχεται πρέπει να λέει: «Ο Κύριος να σε ευλογήσει και να σε φυλάξει, ο Κύριος να επιφάνει το πρόσωπό του σε σένα και να σε ελεήσει, ο Κύριος να υψώσει το πρόσωπό του σε σένα και να σου δώσει ειρήνη». Φυλάσσει λοιπόν η ευλογία καταργώντας την κατάρα και αναπλάθοντας εκείνον που αμάρτησε, ώστε να είναι άξιος επαίνου εν Χριστώ. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος που γράφει τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε σε αυτόν πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του. Από αγάπη μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν». Βλέπεις ότι η απόρριψη εξαιτίας της αμαρτίας έφυγε, και ο άνθρωπος γίνεται δεκτός στην υιοθεσία, ευλογούμενος εν Χριστώ μέσω της μετοχής στο Πνεύμα, το οποίο εξέχεε σε εμάς πλουσίως, αυτός που δεν το δωρίζει στους αγίους εν μέρει, αλλά το εναποθέτει από το δικό του πλήρωμα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΣΤ' ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΩΤΙΖΟΜΕΝΟΥΣ, Η οποία συντάχθηκε στα Ιεροσόλυμα σχετικά με τη ΜΟΝΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, στο, ΠΙΣΤΕΥΩ ΕΙΣ ΕΝΑ ΘΕΟΝ· και ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩΝ. Και ανάγνωσμα από τον Ησαΐα: ανανεωθείτε προς εμένα νησιά. Ο Ισραήλ σώζεται από τον Κύριο με σωτηρία αιώνια· δεν θα αισχυνθούν, ούτε θα ντροπιαστούν έως τον αιώνα, και τα εξής. ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΣ ο Θεός και πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· [ευλογημένος και ο μονογενής του Υιός]. Διότι ταυτόχρονα με το να νοείται ως Θεός, ας νοείται και ως Πατέρας· ώστε να τελείται αδιαίρετη η δοξολογία του Πατέρα και του Υιού μαζί με το Άγιο Πνεύμα. Διότι δεν έχει άλλη δόξα ο Πατέρας και άλλη ο Υιός· αλλά μία και την αυτή [μαζί με το Άγιο Πνεύμα]. Επειδή είναι μονογενής Υιός του Πατέρα, και όταν δοξάζεται ο Πατέρας, συναπολαμβάνει τη δόξα και ο Υιός. Επειδή η δόξα του υιού προέρχεται από την τιμή του πατέρα του· και πάλι, όταν δοξολογείται ο υιός, τιμάται μεγάλως ο πατέρας ενός τέτοιου αγαθού υιού.

Είθε να λεχθεί και για εσάς τώρα: ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, και τα εξής, διότι ο Θεός ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του. Αυτά δε θα γίνουν εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Θεού, ο οποίος σας λέει: ιδού, θα εξαλείψω σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Εσείς δε, αφού αξιωθήκατε το όνομα των πιστών (για τους οποίους έχει γραφτεί: σε όσους με υπηρετούν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα είναι ευλογημένο πάνω στη γη), θα πείτε με ευφροσύνη: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του την οποία περίσσεψε σε εμάς, και τα εξής. Και πάλι: ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής του αγάπης με την οποία μας αγάπησε ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό, και τα εξής.

Αλλά και εξαιτίας εκείνων που είπαν προηγουμένως στην ψυχή του, «Δεν υπάρχει σωτηρία γι' αυτόν στον Θεό του», τώρα λέει: «Συνέτριψας τα δόντια των αμαρτωλών», δηλαδή αφαίρεσες τα λόγια και τις εναντίον μου βλασφημίες· αλλά συνέτριψας και τους ίδιους που ξεστόμισαν τέτοια λόγια εναντίον μου, όντας ασεβείς και επιχαιρέκακοι, και καταντρόπιασες τις φωνές τους. Και δεν τα παρείχες αυτά μόνο σε εμένα αφού κοιμήθηκα και αναστήθηκα, αλλά και σε κάθε λαό που πρόκειται να ονομάζεται δικός σου. Πρέπει δε να παρατηρηθεί ότι, αντί για τη λέξη «Σωτηρία», έχει παραληφθεί στην εβραϊκή γλώσσα το όνομα του Ιησού· και βέβαια το συμπέρασμα του όλου κειμένου περιέχει δύο διδασκαλίες: αφενός ότι η δύναμη του Κυρίου είναι σωτήρια, και αφετέρου ότι ο ίδιος θα παράσχει την ευλογία στον λαό του, ο οποίος έχει σωθεί μέσω αυτού. Η ευλογία δε αυτή είναι οπωσδήποτε πνευματική, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ».

«Και θα καυχηθούν σε εσένα εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου, διότι εσύ θα ευλογήσεις τον δίκαιο». Μολονότι υπάρχει καύχηση για την οποία ο Παύλος λέει: «Κανείς ας μην καυχάται για ανθρώπους», και ο προφήτης: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του», και τα εξής· δεν είναι τέτοιου είδους η καύχηση εκείνου που λέει: «Σε εμένα όμως ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»· και, «Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται για τον Κύριο». Τέτοιοι είναι αυτοί για τους οποίους γίνεται ο λόγος, οι οποίοι έχουν αγαπήσει το όνομά του. Διότι καυχώνταν επειδή τον τίμησαν με την ελεύθερη προαίρεσή τους και όχι από φόβο. Και αιτία της καυχήσεως είναι το να τυγχάνουν τις επουράνιες ευλογίες· για τις οποίες λέει ο Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια».

Διότι εμείς λέμε για τους εαυτούς μας ότι δεν είμαστε τίποτα και ομολογούμε ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, αφού είμαστε ευτελείς και απλοί άνθρωποι, φτωχοί και οι έσχατοι όλων των ανθρώπων· όμως ο ίδιος ο Θεός, επειδή θέλησε να γίνουμε εμείς υπηρέτες της σωτηρίας των εθνών, πρώτα ας μας σπλαχνιστεί, δείχνοντας οίκτο για την ασθένειά μας· έπειτα ας προσθέσει κάτι που να μπορεί να μας ενδυναμώσει· και αυτό θα ήταν το να μας ευλογήσει. Με ευλογία δηλαδή πνευματική, ώστε να εκπληρωθεί κατάλληλα και σε εμάς, με τη χάρη του, η ευλογία που λέει: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε, και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την.» Διότι αυτά βέβαια είχαν ειπωθεί από παλιά, στην αρχή κατά τη δημιουργία του κόσμου, και νομίστηκε από τους Ιουδαίους ότι δεν εκπληρώνονται αλλιώς παρά μόνο σωματικά, μέσω της αφθονίας. Εμείς όμως, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν και γεννήματα της ψυχής, και ότι τα παιδιά των δασκάλων είναι οι μαθητές τους, παρακαλούμε να τύχουμε τέτοιας ευλογίας, ώστε να αυξηθούμε και να πληθυνθούμε με το πλήθος των μαθητών, και με τις μυριάδες εκείνων που σώζονται μέσω ημών, έτσι ώστε να πούμε: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ.» Έτσι λοιπόν, ο Θεός είθε πρώτα να μας σπλαχνιστεί, και έπειτα, αφού μας σπλαχνιστεί, να μας ευλογήσει.

Γι' αυτό λέει ο θείος Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία.» Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, αντιπροσφέρει ευλογία σε Εκείνον που έγινε η αιτία της ευλογίας τους. Γι' αυτό, πρώτα μεν τον μακάριζαν, έπειτα διδάσκεται και να ευλογεί λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα». Παρατήρησε δε, πώς κάθε μέρος του βιβλίου των Ψαλμών καταλήγει σε παρόμοιο τέλος. Διότι του μεν πρώτου μέρους ο τελευταίος ήταν ο τεσσαρακοστός (μ'), του οποίου προς το τέλος λεγόταν: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τώρα και εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Του δε δεύτερου μέρους τελευταίος ήταν ο προκείμενος, ο οποίος ομοίως στο τέλος λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα. Και ευλογημένο το όνομα της δόξας Του», και τα εξής. Του δε τρίτου μέρους τελευταίος τυγχάνει ο ογδοηκοστός όγδοος (πη'), του οποίου το τέλος είναι: «Ευλογητός ο Κύριος εις τον αιώνα· γένοιτο, γένοιτο». Ομοίως και του τέταρτου μέρους τελευταίος μεν είναι ο εκατοστός πέμπτος (ρε'), και το τέλος αυτού είναι: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ από τον αιώνα και έως τον αιώνα, και θα πει όλος ο λαός: Γένοιτο, γένοιτο». Το δε πέμπτο μέρος καταλήγει στο «αλληλούια», με το οποίο και ολοκληρώνεται ολόκληρο το βιβλίο. Όμως ο παρών ψαλμός, μετά την προεκτεθείσα προφητεία περί του Χριστού, επιφέρει το: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ», και προσθέτει το, «που μόνος Αυτός κάνει θαυμαστά έργα».

ΨΑΛΜΟΣ 66. «Ο Θεός ας μας ελεήσει.» Ζητά να γίνει γρηγορότερα η επιφάνεια του Σωτήρα, την οποία προγνώρισε, ώστε να τρυγήσουμε την ευλογία που προέρχεται από αυτήν. Και φανερώνεται το πρόσωπο του Δημιουργού των πάντων, το οποίο μας γεμίζει με ευλογία και οικτιρμούς, εφόσον μας φανερώθηκε ο χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, και εμφάνισε τον εαυτό Του στους αξίους. Διότι, επειδή είναι εικόνα του αόρατου Θεού, όποιος Τον προσεγγίζει με καθαρό νου, βλέπει τον Πατέρα. Διότι λέει: «Όποιος έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Τότε σπλαχνίζεται τους ευεργετούμενους, και τους ευλογεί με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού.

Ας αναλογιστούμε πόση ραθυμία επικρατεί τώρα και πώς σπανίζουν τα έργα της αρετής, και πόση ήταν τότε η αφθονία των ενάρετων, ώστε και οι κοσμικοί να ονομάζονται άγιοι και πιστοί. Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας, και τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ανέφερε τη χάρη, και ονόμασε τον Θεό Πατέρα· διότι αυτό αποτελεί τεκμήριο εκείνης της χάριτος. Πώς; Άκουσέ τον να λέει σε άλλο σημείο: Και επειδή είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατέρας. Και του Κυρίου Ιησού Χριστού. Διότι για εμάς έγινε Χριστός, και φανερώθηκε με σάρκα. Ευλογητός ο Θεός, λέει, και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ιδού, ο Θεός του σαρκωθέντος. Εάν όμως δεν το θέλεις έτσι, είναι πάντως Πατέρας του Θεού Λόγου. Αυτός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ. Εδώ υπονοεί την ιουδαϊκή ευλογία· διότι και εκείνη ήταν μεν ευλογία, αλλά όχι πνευματική.

Διότι τι έλεγε; Είθε να σε ευλογήσει ο Θεός· θα ευλογήσει τα γεννήματα της κοιλίας σου, και θα ευλογήσει την είσοδό σου και την έξοδό σου. Εδώ όμως δεν συμβαίνει έτσι, αλλά τι; Με κάθε πνευματική ευλογία. Διότι τι σου λείπει ακόμη; Έγινες αθάνατος, έγινες ελεύθερος, έγινες υιός, έγινες δίκαιος, έγινες αδελφός, έγινες συγκληρονόμος, συμβασιλεύεις, συνδοξάζεσαι· τα πάντα σου έχουν χαριστεί. Πώς δεν θα μας χαρίσει, λέει, μαζί με αυτόν και τα πάντα;

ΟΜΙΛΙΑ Βʹ. Πρώτα απ' όλα ευχαριστώ τον Θεό μου, διά του Ιησού Χριστού, για όλους σας, διότι η πίστη σας διακηρύσσεται σε ολόκληρο τον κόσμο. αʹ. Ταιριαστό στη μακάρια ψυχή είναι το προοίμιο τούτο, και ικανό να διδάξει τους πάντες να προσφέρουν ως απαρχή στον Θεό τα καλά έργα και τα καλά λόγια, και να ευχαριστούν όχι μόνο για τα δικά τους κατορθώματα, αλλά και για τα κατορθώματα των άλλων. Αυτό ακριβώς καθιστά την ψυχή καθαρή από τον φθόνο και τη βασκανία, και προσελκύει σε μεγαλύτερο βαθμό την εύνοια του Θεού προς εκείνους που ευχαριστούν. Γι' αυτό και αλλού λέει: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία.

Γι' αυτό λέει ο Παύλος: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ». Και πάλι: «Σε αυτόν δε που δύναται να πράξει τα πάντα πολύ περισσότερο από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε, σε αυτόν ανήκει η δόξα μέσα στην Εκκλησία».

«Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Όπως και τα άλλα έργα του Θεού, έτσι και τη δική του αποστολή λέει ότι προέρχεται μεν από τον Θεό, αλλά ενεργείται από τον Χριστό, καθώς αυτός είναι η δύναμη του Θεού. Το κύριο θέμα της επιστολής είναι να τους διδάξει περί της χάριτος του Χριστού. Αυτή δε η χάρη είναι η ανύψωσή μας εν αυτώ και ο αγιασμός, καθόσον γίναμε σώμα του και αποκτήσαμε αυτόν ως κεφαλή. Η δε αιτία αυτής της χάριτος είναι η αγαθότητα του Θεού, η οποία υμνείται στους αιώνες. Η δε οδός προς αυτήν είναι η απολύτρωση διά του αίματος του Χριστού. «Αυτός που σας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ.» Αυτός θα είναι, λέει, η ευλογία μας· δηλαδή η δωρεά από τον Θεό, ώστε να απολαύσουμε τα πνευματικά αγαθά. Η απόλαυση αυτών όμως δεν γίνεται πάνω στη γη· επειδή ούτε οι ευλογίες είναι σαρκικές, αλλά αιώνιος τόπος για αυτές είναι ο ουράνιος. «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία στον εαυτό του διά του Ιησού Χριστού.» Η χάρη του Πνεύματος φανερώθηκε μεν τώρα, προϋπήρχε όμως εξ αρχής στον Θεό χορηγούμενη στους εκλεκτούς, τους οποίους και προόρισε να είναι παραστάτες του Θεού, διά της αγιότητας που τους δόθηκε. «Κατά την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε.»

Του ιδίου προς τον Ιωάννη τον κουβικουλάριο, περί αγάπης. Επειδή, θεοφύλακτοι, παραμένετε προσηλωμένοι στην κατά χάριν άγια αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον και την καλλιεργείτε με τους πρέποντες τρόπους, και επειδή το έχω ήδη διαπιστώσει ο ίδιος όταν ήμουν παρών, αλλά και τώρα που απουσιάζω –όχι λιγότερο, αν όχι και περισσότερο από όταν ήμουν παρών– γνωρίζω το πώς εφαρμόζετε έμπρακτα όλα όσα αποτελούν και ονομάζονται γνωρίσματα της θείας αγάπης, ώστε να έχετε και αυτό το θείο χαρακτηριστικό, το απερίγραπτο και απεριόριστο της αρετής: το να ευεργετείτε δηλαδή όχι μόνο τους παρόντες, αλλά να δείχνετε προθυμία και για τους απόντες, και μάλιστα για όσους βρίσκονται πολύ μακριά λόγω τοπικής απόστασης· και επειδή μαθαίνω κάθε φορά τη διαρκή αύξηση αυτής της αγάπης από αυτούς που καταφθάνουν εδώ, αλλά βεβαίως και μέσα από τα τίμια γράμματά σας, σχηματίζοντας σαν μέσα από καθρέφτη τη μορφή της θείας χάριτος που σας διακρίνει, δικαιολογημένα χαίρομαι και ευφραίνομαι. Και δεν παύω να ευχαριστώ για εσάς τον Θεό, τον χορηγό των αγαθών, και να αναφωνώ μαζί με τον άγιο Απόστολο: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος σας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια»· όντας μάλιστα πεπεισμένος και γνωρίζοντας ότι η άγια ψυχή σας έχει συνδεθεί άλυτα στο πνεύμα, διά της αγάπης, με τη δική μου άθλια ψυχή, έχοντας ως φιλικό δεσμό τον νόμο της χάριτος, διά του οποίου, συνδέοντάς με αόρατα με εσάς τους ίδιους, με κάνετε μέτοχο της λαμπρότητάς σας, εξαφανίζοντας τη δική μου ασχήμια της αμαρτίας με την παράθεση των δικών σας καλών.

Και τι γράφει ο Παύλος; «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άμωμοι και άγιοι ενώπιόν του με αγάπη· έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία διά του Ιησού Χριστού προς αυτόν, κατά την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε στο πρόσωπο του Αγαπημένου;»

Εφεσίους 1,3-13 «Αυτός που μας ευλόγησε». Μας ευλόγησε μέσω του Υιού, μας εξέλεξε μέσω του Υιού, μας υιοθέτησε μέσω του Υιού, μας χαρίτωσε μέσω του Υιού. Και πώς μέσω του Υιού; Ω του θαύματος· «μέσω του αίματός Του», λέει. Είδες «τον πλούτο της χάριτος»; Ή μάλλον την περίσσεια και το ανέκφραστο έλεος; Και όχι μόνο αυτά, αλλά και «μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός Του». Μέσω ποιου έγινε αυτό; Και αυτό μέσω του Υιού· τα πάντα έγιναν μέσω του Υιού, με την ευδοκία του Πατέρα να συμπαρίσταται σε όλα· διότι σε τίποτα δεν έχει χωριστεί το πατρικό θέλημα από τον αγαπημένο Υιό. Επειδή δε πραγματεύτηκε το πώς μας γνωστοποιήθηκε το μυστήριο, υπενθυμίζει και πάλι την υιοθεσία, λέγοντας, «μέσω του Οποίου πήραμε και την κληρονομιά»· διότι όσοι υιοθετήθηκαν αξιώνονται της υιοθεσίας για να γίνουν κληρονόμοι, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω του Υιού και προορίστηκε με την παρουσία της ευδοκίας και του πατρικού θελήματος. Έγινε δε αυτό για να πολιτευτούμε και εμείς κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνουμε «προς έπαινο της δόξας Του», δηλαδή ώστε να δοξάζεται επαινούμενος και ο βίος και η πολιτεία μας να φαίνονται ευάρεστα σε όλους· «για να δουν», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, «τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Διότι μας ευλόγησε όχι μόνο «με κάθε πνευματική ευλογία», αλλά και με πνευματικά και «επουράνια» πράγματα. Μέσω ποιου; Μέσω του Ιησού Χριστού.