Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:5

Και προς τους Εφεσίους: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του εν αγάπη, έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν.

Επομένως, αν είναι διαφορετικός από όλα τα πράγματα, όπως ακριβώς αποδείχθηκε και στα προηγούμενα, και μάλλον τα έργα έγιναν δι' αυτού, ας μην λέγεται ότι υπάρχει κατά βούληση, για να μην προέλθει και αυτός στην ύπαρξη με τον ίδιο τρόπο, όπως ακριβώς συστάθηκαν και τα όσα έγιναν δι' αυτού. Διότι και ο Παύλος, ενώ προηγουμένως δεν ήταν, αργότερα όμως με το θέλημα του Θεού έγινε απόστολος· και η κλήση μας, επειδή κάποτε ούτε αυτή υπήρχε, αλλά τώρα εμφανίστηκε, έχει ως προηγούμενη τη βούληση, και, όπως πάλι λέει ο ίδιος ο Παύλος, έγινε κατά την ευδοκία του θελήματός Του. Και εκείνο που λέγεται μέσω του Μωυσή, «Γενηθήτω φως», και «Εξαγαγέτω η γη», και «Ποιήσωμεν άνθρωπον», θεωρώ, όπως έχει ειπωθεί και προηγουμένως, ότι είναι δηλωτικό της βούλησης Εκείνου που τα ποιεί. Διότι, εκείνα που δεν υπήρχαν κάποτε, αλλά προστίθενται έξωθεν, ο Δημιουργός βουλεύεται να τα φτιάξει· για τον δικό Του Λόγο όμως, ο οποίος γεννάται από Αυτόν κατά φύση, δεν βουλεύεται εκ των προτέρων· διότι στον Λόγο ο Πατέρας κάνει τα άλλα, όσα βουλεύεται, και δημιουργεί εντός αυτού· όπως ακριβώς δίδασκε και ο απόστολος Ιάκωβος, λέγοντας: «Επειδή το θέλησε, μας γέννησε με τον Λόγο της αλήθειας». Επομένως, η βούληση του Θεού για όλα, και για όσα αναγεννιούνται και για όσα δημιουργούνται άπαξ, βρίσκεται στον Λόγο, εντός του οποίου ποιεί και αναγεννά όσα εγκρίνει. Διότι και αυτό πάλι το υποδηλώνει ο Απόστολος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς: «Διότι αυτό είναι το θέλημα του Θεού εν Χριστώ Ιησού για εσάς».

Επομένως, εάν (ο Λόγος) διαφέρει από τα πάντα, όπως ακριβώς αποδείχθηκε στα προηγούμενα, και μάλλον τα έργα έγιναν δι' αυτού, ας μη λέγεται ότι προήλθε «κατά βούληση», ώστε να μη γίνει και αυτός με τον ίδιο τρόπο που συστάθηκαν όσα έγιναν δι' αυτού. Διότι και ο Παύλος, ενώ δεν ήταν προηγουμένως, αργότερα όμως έγινε «απόστολος διά θελήματος Θεού». Η δε δική μας κλήση, καθώς κάποτε ούτε αυτή υπήρχε, αλλά προέκυψε εκ των υστέρων, προϋποθέτει τη βούληση και, όπως λέει πάλι ο ίδιος ο Παύλος, έγινε «κατά την ευδοκίαν του θελήματός του». Και αυτά που λέγονται διά του Μωυσέως, το «γενηθήτω φως», το «εξαγαγέτω η γη» και το «ποιήσωμεν άνθρωπον», θεωρώ, όπως ακριβώς ειπώθηκε και προηγουμένως, ότι υποδηλώνουν τη βούληση αυτού που τα δημιουργεί. Διότι όσα δεν υπήρχαν ποτέ, αλλά προστίθενται εξωτερικά εκ των υστέρων, ο δημιουργός βούλεται να τα ποιήσει· τον δικό του όμως Λόγο, γεννώντας τον κατά φύση από τον εαυτό του, δεν τον προαποφασίζει με βούληση. Διότι εν αυτώ ο Πατέρας τα άλλα, όσα βούλεται, τα ποιεί και τα δημιουργεί δι' αυτού, όπως ακριβώς δίδασκε και ο απόστολος Ιάκωβος λέγοντας: «κατά τη βούλησή του μας αποκύησε με λόγο αληθείας». Επομένως, η βούληση του Θεού για τα πάντα, τόσο για τα «αναγεννώμενα» όσο και για όσα δημιουργούνται άπαξ, ενυπάρχει στον Λόγο, στον οποίο δημιουργεί και αναγεννά όσα αποφάσισε. Και αυτό πάλι το φανερώνει ο απόστολος γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς: «διότι αυτό είναι το θέλημα του Θεού εν Χριστώ Ιησού εις εσάς».

Αυτό διδάσκει ο μακάριος απόστολος Παύλος μέσα από τα γραφόμενά του· διότι, ερμηνεύοντας τα χωρία των Παροιμιών «προ του αιώνος» και «προτού δημιουργηθεί η γη», αναφέρει τα εξής προς μεν τον Τιμόθεο: «Συγκακοπάθησε για το ευαγγέλιο σύμφωνα με τη δύναμη του Θεού, ο οποίος μας έσωσε και μας κάλεσε με κλήση άγια, όχι σύμφωνα με τα έργα μας, αλλά σύμφωνα με τη δική του πρόθεση και χάρη, η οποία μας δόθηκε εν Χριστώ Ιησού προ των αιωνίων χρόνων, και η οποία φανερώθηκε τώρα διά της επιφανείας του σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ο οποίος κατήργησε τον θάνατο και έφερε στο φως τη ζωή»· προς δε τους Εφεσίους γράφει: «Ευλογητός ο Θεός και πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας σε υιοθεσία διά του Ιησού Χριστού προς τον εαυτό του».

Πώς λοιπόν μας εξέλεξε πριν να υπάρξουμε, εάν όχι επειδή, όπως ο ίδιος έχει πει, ήμασταν προδιατυπωμένοι «εν αυτώ»; Πώς δε γενικώς, πριν να πλαστούν οι άνθρωποι, «μας προόρισε για υιοθεσία», εάν ο ίδιος ο Υιός δεν είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, αναλαμβάνοντας την οικονομία για χάρη μας; Ή πώς, όπως προσθέτει λέγοντας ο απόστολος, «κληρωθήκαμε έχοντας προοριστεί», εάν ο ίδιος ο Κύριος δεν είχε θεμελιωθεί προ του αιώνος, ώστε να έχει την πρόθεση να αναλάβει υπέρ ημών, δια της σαρκός, ολόκληρο τον κλήρο της καταδίκης που στρεφόταν εναντίον μας και στη συνέχεια να υιοθετηθούμε εμείς εν αυτώ; Και πώς λαμβάναμε προ των αιώνιων χρόνων, ενώ δεν είχαμε ακόμη υπάρξει αλλά δημιουργηθήκαμε μέσα στον χρόνο, εάν δεν ήταν εναποτεθειμένη στον Χριστό η χάρη που φθάνει σε εμάς; Γι' αυτό και κατά την κρίση, όταν λαμβάνει την ανταπόδοση «ο καθένας σύμφωνα με την πράξη του», λέγει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου· κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Πώς λοιπόν και στο πρόσωπο τίνος ετοιμάστηκε αυτή πριν να υπάρξουμε, εάν όχι στον Κύριο, ο οποίος θεμελιώθηκε προ αιώνος για αυτόν τον σκοπό, ώστε εμείς, οικοδομούμενοι επάνω σε αυτόν, να μετάσχουμε ως ευάρμοστοι λίθοι στη ζωή και τη χάρη που προέρχεται από αυτόν;

Γι’ αυτό και η άφεση των αμαρτιών δίδεται στους πιστεύοντες, καθώς ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση των αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί πάλι ο Απόστολος λέγοντας: «Σύμφωνα με την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε στο πρόσωπο του Ηγαπημένου, μέσω του οποίου έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του, την οποία χορήγησε άφθονα σε εμάς»· ώστε, όπως ακριβώς ένας ανδριάντας που συνετρίβη και θρυμματίστηκε, χάνοντας την ένδοξη μορφή του βασιλιά, αναπλάθεται εκ νέου από τον σοφό τεχνίτη και αγαθό δημιουργό, ο οποίος μεριμνά για τη δόξα του δικού του πλάσματος, και αποκαθίσταται στην αρχική του δόξα· έτσι και εμείς, που υποστήκαμε τη φθορά εξαιτίας της παρακοής της εντολής, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατενόησε, εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και έγινε όμοιος με αυτά», να ανακληθούμε στην πρώτη δόξα της εικόνας του Θεού. Διότι, όπως λέει, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο.

Και αυτό πάλι θα μας το διδάξει ο σοφότατος Παύλος γράφοντας: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, έχοντάς μας προορίσει με αγάπη για υιοθεσία, μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν.» Σε εμάς, λοιπόν, τα νήπια, ο Πατέρας αποκάλυψε το κρυμμένο και αποσιωπημένο από τους αιώνες μυστήριο.

Διότι όπου υπάρχει αυτό που προκαλεί λύπη, εκεί προπαντός φανερώνεται εκείνο που γνωρίζει να προσφέρει τη χαρά. Ότι δε το μυστήριο του Χριστού είναι αρχαίο, θα το διαπιστώσουμε χωρίς κόπο, καθώς και πάλι έτσι μας ομιλεί η ιερή Γραφή. Διότι είπε κάπου πάλι ο μακάριος Παύλος: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού προς αυτόν.» Κατανόησε, λοιπόν, πώς λέει ότι έχουμε ευλογηθεί, και μάλιστα πριν από την ίδια την καταβολή του κόσμου, και ότι έχουμε προοριστεί να γίνουμε υιοί εν Χριστώ Ιησού. Βεβαίως, και το ίδιο το σωτήριο βάπτισμα προτυπωνόταν στους παλαιούς, καθώς και σε εμάς που ακολουθούμε, μέσω της κιβωτού. Διότι μέσα σε αυτήν διασώθηκε μέσω της πίστεως ο δίκαιος Νώε, αν και όλα τα υπό τον ουρανόν είχαν καταδικαστεί με μία απόφαση του Θεού.

ΑΛΛΟ. Ακόμη, σχετικά με το «Ο Κύριος με έκτισε» και με το «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε». Λέει κάπου ο Παύλος, γράφοντας προς τους Εφεσίους: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε σε αυτόν πριν από την καταβολή του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν». Εάν, λοιπόν, παρόλο που δεν είχαμε ακόμη δημιουργηθεί, προοριζόμαστε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν, και ευλογούμαστε με πνευματικές ευλογίες στα επουράνια, πώς, ακούγοντας τον Υιό του Θεού να λέει «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε», δεν θα υπέθετε κανείς ότι τα λέει αυτά όσον αφορά την πρόγνωση του Πατέρα, σύμφωνα με την οποία, έχοντας προγνωστεί σε αυτήν, έχουμε κληθεί και απολαμβάνουμε κάθε ευλογία, ενώ δεν είχαμε καθόλου έρθει ακόμη στην ύπαρξη, αλλά δημιουργηθήκαμε πολλούς καιρούς αργότερα; Και διδάσκοντάς μας σαφέστατα ακριβώς αυτό το πράγμα, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Εάν, όμως, είχε ετοιμαστεί και η βασιλεία από τον Πατέρα για εκείνους που δεν είχαν ακόμη δημιουργηθεί, και μάλιστα πριν από την καταβολή του κόσμου, και είχε εξάπαντος ετοιμαστεί εν Χριστώ, εύλογα θα έλεγε για τον εαυτό του: «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε, πριν εδραιωθούν τα όρη, πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων».

Ο Χριστός είναι η οδός της ευλογίας, και αυτός είναι για εμάς ο διανομέας των επουράνιων αγαθών, εν αυτώ και δι' αυτού μας δίδονται τα πάντα από τον Πατέρα. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας, και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό». Ευλογούμαστε λοιπόν στο όνομα του Θεού, και υποδεικνύοντας με εύστοχο τρόπο πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό, είπε ότι ο ιερέας που εύχεται πρέπει να λέει: «Ο Κύριος να σε ευλογήσει και να σε φυλάξει, ο Κύριος να επιφάνει το πρόσωπό του σε σένα και να σε ελεήσει, ο Κύριος να υψώσει το πρόσωπό του σε σένα και να σου δώσει ειρήνη». Φυλάσσει λοιπόν η ευλογία καταργώντας την κατάρα και αναπλάθοντας εκείνον που αμάρτησε, ώστε να είναι άξιος επαίνου εν Χριστώ. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος που γράφει τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε σε αυτόν πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του. Από αγάπη μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού σε αυτόν». Βλέπεις ότι η απόρριψη εξαιτίας της αμαρτίας έφυγε, και ο άνθρωπος γίνεται δεκτός στην υιοθεσία, ευλογούμενος εν Χριστώ μέσω της μετοχής στο Πνεύμα, το οποίο εξέχεε σε εμάς πλουσίως, αυτός που δεν το δωρίζει στους αγίους εν μέρει, αλλά το εναποθέτει από το δικό του πλήρωμα.

Είθε να λεχθεί και για εσάς τώρα: ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, και τα εξής, διότι ο Θεός ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του. Αυτά δε θα γίνουν εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Θεού, ο οποίος σας λέει: ιδού, θα εξαλείψω σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Εσείς δε, αφού αξιωθήκατε το όνομα των πιστών (για τους οποίους έχει γραφτεί: σε όσους με υπηρετούν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα είναι ευλογημένο πάνω στη γη), θα πείτε με ευφροσύνη: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του την οποία περίσσεψε σε εμάς, και τα εξής. Και πάλι: ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής του αγάπης με την οποία μας αγάπησε ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό, και τα εξής.

ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ Γ' ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ. Και ανάγνωση από την Α' Επιστολή του Ιωάννη, από το: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Θεό, και γνωρίζετε τα πάντα», έως το: «και να μην αισχυνθούμε από αυτόν κατά την παρουσία του». Εφόσον βαπτιστήκατε στον Χριστό και ντυθήκατε τον Χριστό, γίνατε σύμμορφοι με τον Υιό του Θεού. Διότι, αφού μας προόρισε ο Θεός για υιοθεσία, μας έκανε σύμμορφους με το σώμα της δόξας του Χριστού. Αφού λοιπόν γίνατε μέτοχοι του Χριστού, δικαίως ονομάζεστε χριστοί, και για εσάς έλεγε ο Θεός: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου». Γίνατε δε χριστοί, επειδή δεχθήκατε το αντίτυπο του Αγίου Πνεύματος, και τα πάντα έχουν συμβεί σε εσάς εικονικώς, επειδή είστε εικόνες του Χριστού.

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε την προφητεία περί της καθολικής κρίσεως του Θεού, της οποίας η κατάληξη περιελάμβανε τη βασιλεία του Χριστού και «τη δόξα των πρεσβυτέρων του», αναφωνεί με θαυμασμό λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μου, θα σε δοξάσω, θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έκανες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία, αληθινή». Θα κατανοήσουμε δε πώς αυτή η «βουλή ήταν αρχαία», εάν επιστήσουμε την προσοχή μας στη φωνή του Σωτήρα, η οποία λέει σε αυτούς που θα σταθούν στα δεξιά του: «ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου». Με αφετηρία αυτό και ο Απόστολος έγραφε: «όπως ακριβώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία δι' αυτού». «Αρχαία» λοιπόν ήταν αυτή η «βουλή», και αυτά ήταν αληθινά τα «θαυμαστά πράγματα» τα οποία είχαν προοριστεί μεν «προ καταβολής κόσμου», πρόκειται δε να εκπληρωθούν «κατά τη συντέλεια των αιώνων», όταν πλέον «θέσει όλους τους εχθρούς του κάτω από τα πόδια του» και «όταν καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη». Τότε πλέον, αφού θα έχει απομακρυνθεί κάθε κακία και θα έχει «καταργηθεί ο έσχατος εχθρός, ο θάνατος», «ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι».

Και ο Απόστολος αυτό ακριβώς δήλωνε λέγοντας: «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, αφού μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού»· και πάλι: «Στον οποίο και κληρωθήκαμε, αφού προοριστήκαμε σύμφωνα με την πρόγνωση εκείνου που ενεργεί τα πάντα και κατά τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε εμείς προς έπαινο της δόξας του». Βλέπεις πώς λέει ότι προ καταβολής κόσμου έχουμε εκλεγεί και προοριστεί για υιοθεσία, σύμφωνα με την πρόθεση αυτού που ενεργεί τα πάντα; Την ίδια δε σκέψη παρουσιάζει ο ίδιος λέγοντας: «Γνωρίζουμε δε ότι σε εκείνους που αγαπούν τον Θεό όλα συνεργούν προς το αγαθό, σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή του· διότι αυτούς που προγνώρισε, αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, ώστε να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Και αυτούς που προόρισε, αυτούς και κάλεσε, και αυτούς που κάλεσε, αυτούς και δικαίωσε, και αυτούς που δικαίωσε, αυτούς και δόξασε». Τα παρόμοια διδάσκει και για τον εαυτό του σε όσα λέει: «Όταν δε ευδόκησε αυτός που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα».

Σε αυτούς ταιριάζουν και τα επόμενα: Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευθούν, και με το όνομά σου θα αγαλλιούνται όλη την ημέρα. Δηλαδή, σε ολόκληρο τον βίο τους θα πορευθούν μέσα στο φως του Θεού, τουτέστιν μέσα στον νόμο Του. Λυχνάρι στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου. Και με το όνομά Του αγαλλιούνται, καθώς καταφεύγουν στον Θεό, του οποίου το όνομα είναι πάνω από κάθε όνομα, του οποίου η δουλεία είναι ελευθερία, και η οικείωση μαζί Του αφορά κάθε κτίση που Τον έχει Δεσπότη. Και με τη δικαιοσύνη σου θα υψωθούν· αυτοί οι ίδιοι. Τι είναι λοιπόν αυτό που τους παρέχει την ύψωση; Το ότι καύχημα της δυνάμεώς τους είσαι εσύ, και με την ευδοκία σου θα υψωθεί το κέρας μας. Διότι οι μεν Ιουδαίοι καυχώνται για τον Μωυσή, και σεμνύνονται για τον Αβραάμ επειδή κατάγονται από αυτόν. Οι Έλληνες θαρρούν σε ξύλα και σε λίθους, ή και σεμνύνονται για τη σοφία του διαβόλου. Ενώ δική μας δύναμη είναι ο Χριστός, και καύχημα της δικής μας δυνάμεως είναι ο Πατέρας. Και το δικό μας κέρας υψώνεται με την ευδοκία του Πατέρα. Γι' αυτό και δεν θα συντριβεί. Διότι ποιος θα μπορέσει να καταλύσει τη δόξα του Θεού; Και με ποιον τρόπο υψώνεται; Μέσω της ευδοκίας του Πατέρα, λέει, από την οποία κληθήκαμε σε υιοθεσία προς Αυτόν, ακριβώς όπως έγραφε ο Παύλος στους Εφεσίους. Διότι λέει για τον Πατέρα: Με αγάπη μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού προς Αυτόν, σύμφωνα με την ευδοκία του θελήματός Του.

«Διότι μας εξέλεξε», λέει· και εκείνος που εκλέγει γνωρίζει αυτό που εκλέγει. «Με αγάπη», λέει, «έχοντάς μας προορίσει». Διότι κανέναν δεν θα έσωζε η αρετή, εάν δεν υπήρχε η αγάπη. Πες μου, δηλαδή, σε τι θα ωφελούνταν ο Παύλος, και τι θα είχε να επιδείξει, εάν δεν τον είχε καλέσει άνωθεν και, επειδή τον αγάπησε, δεν τον είχε ελκύσει προς τον Εαυτό Του; Άλλωστε, και το να μας αξιώσει τόσο μεγάλων δωρεών, ήταν αποτέλεσμα αγάπης, και όχι της δικής μας αρετής. Διότι το να γίνουμε ενάρετοι και να πιστέψουμε και να προσέλθουμε, αυτό μεν ήταν έργο Εκείνου που μας κάλεσε, αλλά βεβαίως και δικό μας· το να αξιώσει όμως αυτούς που προσήλθαν με τέτοιες τιμές, ώστε αμέσως από την έχθρα να τους οδηγήσει στην υιοθεσία, είναι έργο αγάπης πραγματικά υπερβάλλουσας. «Με αγάπη», λέει, «έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού προς Αυτόν». Βλέπεις πώς τίποτα δεν γίνεται χωρίς τον Χριστό; Πώς τίποτα δεν γίνεται χωρίς τον Πατέρα;

«Κατά την ευδοκία», λέει, «του θελήματός του». Δηλαδή, επειδή το θέλησε σφοδρά. Η επιθυμία του, όπως θα έλεγε κανείς, είναι αυτή: διότι παντού η ευδοκία είναι το πρωταρχικό θέλημα. Επειδή υπάρχει και άλλο θέλημα: όπως, πρώτο θέλημα, το να μην απολεστούν όσοι αμάρτησαν· δεύτερο θέλημα, το να απολεστούν, εφόσον έγιναν κακοί. Διότι δεν τους τιμωρεί βέβαια από ανάγκη, αλλά από θέλημα. Κάτι παρόμοιο μπορεί να δει κανείς και στον Παύλο, όπως για παράδειγμα όταν λέει: «Θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως κι εγώ»· και πάλι: «Θέλω οι νεότερες να παντρεύονται, να τεκνοποιούν». Ευδοκία, λοιπόν, ονομάζει το πρώτο θέλημα, το σφοδρό θέλημα, το θέλημα που συνοδεύεται από επιθυμία, το πείσμα· διότι δεν θα αποφύγω να χρησιμοποιήσω και μια πιο κοινή λέξη χάριν σαφήνειας για τους πιο απλοϊκούς· διότι έτσι και εμείς, για να δηλώσουμε την ένταση του θελήματος, λέμε: «Κατά το πείσμα μας».

Μας εξέλεξε, λέγει, εν αυτώ, προορίζοντάς μας για υιοθεσία δια του Ιησού Χριστού προς αυτόν, και προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, εν τω οποίω έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την οποία προκαθόρισε εν αυτώ για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ. Και πουθενά δεν τον ονόμασε διάκονο. Εάν όμως το «εν» και το «διά» αποτελούν ίδιον διακόνου, δες πού καταλήγει το πράγμα. Διότι, αρχίζοντας αμέσως την Επιστολή, είπε: «Διά του θελήματος του Πατρός».

Αυτό ακριβώς είπε και ο μακάριος Αμβακούμ: «Κάλυψε τους ουρανούς η αρετή του, και από τη σύνεσή του είναι πλήρης η γη». Αυτό είπε και ο μακάριος Δαβίδ στον όγδοο ψαλμό: «Κύριε, Κύριέ μας, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη· διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών». Επομένως, το «Υψώσου» λέγεται αντί του: αποδείξου υψηλός και υπέρτερος όλων, και ας μάθει όλη η γη τη δική σου δόξα. «Για να λυτρωθούν οι αγαπητοί σου· σώσε με τη δεξιά σου και εισάκουσέ με». Διότι ζητά να έλθει γρήγορα η χάρη, και Εκείνος που υψώνεται στους ουρανούς να φανερώσει τη δόξα Του σε όλη τη γη, ώστε να λυτρωθούν εκείνοι που μπορούν να πουν: «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας». Αγαπητοί δε του Θεού είναι οι άνθρωποι που σώθηκαν μέσω της αγάπης Του προς το δικό μας γένος, τους οποίους, αφού υψώθηκε στον ουρανό, ελευθέρωσε από την αρχαία αιχμαλωσία, όπως λέει ο Παύλος: «Ανεβαίνοντας στα ύψη, αιχμαλώτισες την αιχμαλωσία, έλαβες χαρίσματα μεταξύ των ανθρώπων». Ως «δεξιά του Θεού» ονομάζει την αγαθή ενέργεια ή το Άγιο Πνεύμα· επειδή ονομάζεται και «δάκτυλος Θεού», εφόσον η Τριάδα έχει μία ουσία, δύναμη και ενέργεια.

«Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Όπως και τα άλλα έργα του Θεού, έτσι και τη δική του αποστολή λέει ότι προέρχεται μεν από τον Θεό, αλλά ενεργείται από τον Χριστό, καθώς αυτός είναι η δύναμη του Θεού. Το κύριο θέμα της επιστολής είναι να τους διδάξει περί της χάριτος του Χριστού. Αυτή δε η χάρη είναι η ανύψωσή μας εν αυτώ και ο αγιασμός, καθόσον γίναμε σώμα του και αποκτήσαμε αυτόν ως κεφαλή. Η δε αιτία αυτής της χάριτος είναι η αγαθότητα του Θεού, η οποία υμνείται στους αιώνες. Η δε οδός προς αυτήν είναι η απολύτρωση διά του αίματος του Χριστού. «Αυτός που σας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ.» Αυτός θα είναι, λέει, η ευλογία μας· δηλαδή η δωρεά από τον Θεό, ώστε να απολαύσουμε τα πνευματικά αγαθά. Η απόλαυση αυτών όμως δεν γίνεται πάνω στη γη· επειδή ούτε οι ευλογίες είναι σαρκικές, αλλά αιώνιος τόπος για αυτές είναι ο ουράνιος. «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, προορίζοντάς μας για υιοθεσία στον εαυτό του διά του Ιησού Χριστού.» Η χάρη του Πνεύματος φανερώθηκε μεν τώρα, προϋπήρχε όμως εξ αρχής στον Θεό χορηγούμενη στους εκλεκτούς, τους οποίους και προόρισε να είναι παραστάτες του Θεού, διά της αγιότητας που τους δόθηκε. «Κατά την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε.»

Και τι γράφει ο Παύλος; «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άμωμοι και άγιοι ενώπιόν του με αγάπη· έχοντάς μας προορίσει για υιοθεσία διά του Ιησού Χριστού προς αυτόν, κατά την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε στο πρόσωπο του Αγαπημένου;»

Εφεσίους 1,3-13 «Αυτός που μας ευλόγησε». Μας ευλόγησε μέσω του Υιού, μας εξέλεξε μέσω του Υιού, μας υιοθέτησε μέσω του Υιού, μας χαρίτωσε μέσω του Υιού. Και πώς μέσω του Υιού; Ω του θαύματος· «μέσω του αίματός Του», λέει. Είδες «τον πλούτο της χάριτος»; Ή μάλλον την περίσσεια και το ανέκφραστο έλεος; Και όχι μόνο αυτά, αλλά και «μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός Του». Μέσω ποιου έγινε αυτό; Και αυτό μέσω του Υιού· τα πάντα έγιναν μέσω του Υιού, με την ευδοκία του Πατέρα να συμπαρίσταται σε όλα· διότι σε τίποτα δεν έχει χωριστεί το πατρικό θέλημα από τον αγαπημένο Υιό. Επειδή δε πραγματεύτηκε το πώς μας γνωστοποιήθηκε το μυστήριο, υπενθυμίζει και πάλι την υιοθεσία, λέγοντας, «μέσω του Οποίου πήραμε και την κληρονομιά»· διότι όσοι υιοθετήθηκαν αξιώνονται της υιοθεσίας για να γίνουν κληρονόμοι, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω του Υιού και προορίστηκε με την παρουσία της ευδοκίας και του πατρικού θελήματος. Έγινε δε αυτό για να πολιτευτούμε και εμείς κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνουμε «προς έπαινο της δόξας Του», δηλαδή ώστε να δοξάζεται επαινούμενος και ο βίος και η πολιτεία μας να φαίνονται ευάρεστα σε όλους· «για να δουν», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, «τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Διότι μας ευλόγησε όχι μόνο «με κάθε πνευματική ευλογία», αλλά και με πνευματικά και «επουράνια» πράγματα. Μέσω ποιου; Μέσω του Ιησού Χριστού.

Πώς; «Καθώς μας εξέλεξε προ καταβολής κόσμου»· τόσο αρχαία είναι η εκλογή και η ευλογία μας. Και για ποιον σκοπό μας εξέλεξε; Για να «είμαστε άγιοι και άμωμοι», τίμιοι και καθαροί στον βίο. Από πού κινήθηκε προς αυτό; Μόνο από αγάπη. Για να γίνει τι; Για να μας υιοθετήσει μέσω του Χριστού στον εαυτό Του· διότι αυτό είχε προοριστεί. Εξαιτίας ποιου δικού μας έργου; Κανενός, παρά μόνο «κατά την ευδοκία του θελήματός του»· διότι ευδόκησε και το θέλησε αυτό, χωρίς εμείς να έχουμε συνεισφέρει απολύτως τίποτα. Πώς άλλωστε ήταν δυνατόν να συνεισφέρουν εκείνοι που δεν είχαν καν λάβει την αρχή της υπάρξεώς τους; Και ποιο είναι το κέρδος από αυτό; Προκύπτει ανέκφραστος «έπαινος» και εγκώμιο της δεδοξασμένης «χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε». Μέσω ποιου; Είναι φανερό ότι και αυτό έγινε μέσω του αγαπημένου του Υιού. Πώς; Επειδή Αυτός πραγματοποίησε την απολύτρωσή μας· διότι ήμασταν αιχμάλωτοι εξαιτίας των παραπτωμάτων μας, και δίνοντας το αίμα Του ως λύτρο για εμάς, μας λύτρωσε από την τυραννία στην οποία ήμασταν υποδουλωμένοι. Και πώς συνέβη αυτό το φρικτό; Δεν μπορεί κανείς να πει, παρά μόνο ότι είναι «πλούτος χάριτος», περίσσεια χάριτος, υπερβολή· δεν μπορεί να λεχθεί τίποτε άλλο. Και αυτό το ανέκφραστο μυστήριο για εμάς όχι μόνο το ενήργησε, αλλά και μας το φανέρωσε. Πώς; Δίνοντάς μας σύνεση και σοφία ώστε να το κατανοήσουμε.