Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:7

Γι’ αυτό και η άφεση των αμαρτιών δίδεται στους πιστεύοντες, καθώς ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση των αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί πάλι ο Απόστολος λέγοντας: «Σύμφωνα με την ευδοκία του θελήματός του, προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε στο πρόσωπο του Ηγαπημένου, μέσω του οποίου έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του, την οποία χορήγησε άφθονα σε εμάς»· ώστε, όπως ακριβώς ένας ανδριάντας που συνετρίβη και θρυμματίστηκε, χάνοντας την ένδοξη μορφή του βασιλιά, αναπλάθεται εκ νέου από τον σοφό τεχνίτη και αγαθό δημιουργό, ο οποίος μεριμνά για τη δόξα του δικού του πλάσματος, και αποκαθίσταται στην αρχική του δόξα· έτσι και εμείς, που υποστήκαμε τη φθορά εξαιτίας της παρακοής της εντολής, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το κατενόησε, εξισώθηκε με τα ανόητα κτήνη και έγινε όμοιος με αυτά», να ανακληθούμε στην πρώτη δόξα της εικόνας του Θεού. Διότι, όπως λέει, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού δημιούργησε ο Θεός τον άνθρωπο.

Βαπτισθήκαμε, λέει, για να διδαχθούμε μέσα από αυτό το εξής: ότι, όπως ακριβώς το μαλλί, όταν βαπτιστεί μέσα στη βαφή, μεταβάλλεται ως προς το χρώμα· ή καλύτερα, για να πούμε τούτο, έχοντας ως οδηγό τον Βαπτιστή Ιωάννη, ο οποίος προφήτευσε για τον Κύριο ότι «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», ώστε να φωτιστούμε από το φως της γνώσεως προς κατανόηση του μεγάλου φωτός: Ότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος, όταν βαπτίζεται στη φωτιά που αναζωπυρώνεται από το φύσημα του αέρα, αφενός γίνεται πιο ευδιάκριτος εάν κρύβει μέσα του κάποιο ελάττωμα, και αφετέρου πιο έτοιμος για να καθαριστεί· και αλλοιώνεται όχι μόνο το χρώμα του, αλλά, μεταβάλλοντας το σκληρό και δύσκαμπτο της φύσης του σε κάτι πιο μαλακό, γίνεται και πιο κατάλληλος για την ενέργεια των χεριών του τεχνίτη, ενώ διαμορφώνεται ρυθμικά και αξιόλογα σύμφωνα με το θέλημα του κυρίου του· και αποβάλλοντας τη μαυρίλα του, καθώς γίνεται πιο λαμπερός, όχι μόνο ο ίδιος πυρακτώνεται και αστράφτει, αλλά φωτίζει και θερμαίνει και όσα τον πλησιάζουν· έτσι είναι λογικό και αναγκαίο, εκείνος που βαπτίστηκε στη φωτιά, δηλαδή στον λόγο της διδασκαλίας, ο οποίος από τη μια ελέγχει την κακία των αμαρτημάτων και από την άλλη φανερώνει τη χάρη των δικαιωμάτων, να μισήσει και να βδελυχθεί την αδικία, όπως είναι γραμμένο, και να φτάσει στην επιθυμία να καθαριστεί δια της πίστεως εν τη δυνάμει του αίματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς ο Ίδιος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών», και καθώς μαρτυρεί ο Απόστολος: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και όχι μόνο να καθαριστεί από κάθε ανομία και αμαρτία, αλλά και από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος· και τότε, αφού βαπτιστεί στον θάνατο του Κυρίου, να αποκτήσει την ίδια διάθεση με τον θάνατό Του, πράγμα που σημαίνει να νεκρωθεί ως προς την αμαρτία, τον εαυτό του και τον κόσμο, ώστε, ζώντας τον βίο του σύμφωνα με την ενανθρώπηση, αφού εντυπωθεί και λάβει μορφή ως προς την καρδιά, τον λόγο και την πράξη, όπως το κερί στο σκάλισμα, από τη διδασκαλία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εκπληρώσει το γεγραμμένο: «Χάρη οφείλεται στον Θεό, διότι ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από καρδιάς στον τύπο της διδαχής που σας παραδόθηκε»· και με αυτόν τον τρόπο να αξιωθεί να διαφυλάξει εκείνο που προστίθεται ως συνέχεια, το: «Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί Του δια του βαπτίσματος εις τον θάνατον».

«Ευχαριστώ τον Θεό διά του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας», ο οποίος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται υπέρ πολλών προς άφεση αμαρτιών»· όπως μαρτυρεί και ο Απόστολος λέγοντας: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και τότε προσερχόμαστε στο διά του ύδατος βάπτισμα, το οποίο είναι ομοίωμα του σταυρού, του θανάτου, της ταφής και της εκ νεκρών αναστάσεως· συνάπτοντας συνθήκες και τηρώντας εκείνες που έχουν επισφραγιστεί από τον ίδιο τον Απόστολο στη σχετική περικοπή περί αυτού του βαπτίσματος, λέγοντας: «Γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πια. Διότι, τον θάνατο που πέθανε, τον πέθανε για την αμαρτία εφάπαξ· ενώ τη ζωή που ζει, τη ζει για τον Θεό».

Όντας ο παντοδύναμος Λόγος του Θεού και Πατρός, «Αυτός είπε και γεννήθηκαν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν, τα εδραίωσε στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος, έθεσε πρόσταγμα και δεν θα παρέλθει». Διότι, επειδή η φύση όσων έχουν έρθει στην ύπαρξη δεν έχει την αφθαρσία ούτε βέβαια μπορεί να παραμένει πάντοτε αναλλοίωτη· διότι αυτό είναι ίδιον της ανώτατης από όλα ουσίας· ο ίδιος φέρει τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του. Διότι αυτός μεν είναι Λόγος ενυπόστατος και έχει γεννηθεί κατά φύση από τον Θεό Πατέρα, ο λόγος του δε είναι παντοδύναμος και ενεργός και έχει την ισχύ να κατορθώνει τα πάντα με ευκολία· προσθέτει δε σε αυτά: «Αφού έκανε καθαρισμό των αμαρτιών, κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα ύψη, γινόμενος τόσο ανώτερος από τους αγγέλους, όσο πιο ξεχωριστό όνομα έχει κληρονομήσει σε σχέση με αυτούς». Αφού τον ανέδειξε ως χαρακτήρα της υποστάσεως του Πατρός και βεβαίως και απαύγασμα της δόξας του, μεταβαίνει αναγκαστικά στην οικονομία της ενανθρωπήσεως, μέσω της οποίας και έχουμε σωθεί και έχουμε πλουτίσει με την άφεση των αμαρτιών, και έχουμε αγιαστεί διά του αίματός του. Διότι, όπως λέει ο ίδιος ο σοφότατος Παύλος: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων».

Διότι αναδημιουργηθήκαμε εν Χριστώ στην αρχική μας κατάσταση, αφού ανατράπηκαν εκείνα που παρεισέφρησαν στο μεταξύ από διαβολική απάτη. Επειδή έτσι είπε πάλι ο Παύλος για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Στο πρόσωπο του οποίου έχουμε την απολύτρωση διαμέσου του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χρηστότητάς του, την οποία έδωσε με το παραπάνω σε εμάς, με κάθε σοφία και φρόνηση, γνωρίζοντάς μας το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προκαθόρισε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη, σε αυτόν. Στον οποίο και λάβαμε κληρονομιά, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση εκείνου που ενεργεί τα πάντα σύμφωνα με τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε προς έπαινο της δόξας του εμείς που έχουμε προελπίσει στον Χριστό». Ιδού λοιπόν πάλι ότι έχουμε προοριστεί μεν, σύμφωνα με την πρόθεση του Πατέρα· και έχουμε πλουτίσει έχοντας αρχαιότερη κατά κάποιον τρόπο την ελπίδα της ύπαρξής μας, επειδή ο Θεός προγνώριζε το γεγονός, και κατέγραφε στις δικές του βουλές τα όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν σε εμάς.

Είθε να λεχθεί και για εσάς τώρα: ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη, και τα εξής, διότι ο Θεός ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του. Αυτά δε θα γίνουν εξαιτίας της φιλανθρωπίας του Θεού, ο οποίος σας λέει: ιδού, θα εξαλείψω σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου. Εσείς δε, αφού αξιωθήκατε το όνομα των πιστών (για τους οποίους έχει γραφτεί: σε όσους με υπηρετούν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα είναι ευλογημένο πάνω στη γη), θα πείτε με ευφροσύνη: Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χάριτός του την οποία περίσσεψε σε εμάς, και τα εξής. Και πάλι: ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής του αγάπης με την οποία μας αγάπησε ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό, και τα εξής.

Διότι δεν είναι ευσεβές να νομίζουμε ότι, όπως ακριβώς ο Λάζαρος ή κάποιος άλλος από όσους αναστήθηκαν επανήλθε στη ζωή με ξένη δύναμη, έτσι συνέβη και με την ανάσταση του Κυρίου. Αντιθέτως, ο Μονογενής Θεός ο ίδιος ανασταίνει τον άνθρωπο που ενώθηκε μαζί Του και, αφού χώρισε την ψυχή από το σώμα και ένωσε πάλι και τα δύο, έτσι επιτελείται η κοινή σωτηρία της φύσεως· γι' αυτό και ονομάζεται αρχηγός της ζωής. Διότι στο πρόσωπο Εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, ο Μονογενής Θεός συμφιλίωσε τον κόσμο με τον εαυτό Του, εξαγοράζοντας εμάς σαν αιχμαλώτους πολέμου διά του συγγενούς με εμάς αίματος, όλους δηλαδή όσοι κοινωνήσαμε μαζί Του τη σάρκα και το αίμα, ώστε σε αυτό ακριβώς να αποβλέπει η αποστολική ρήση, η οποία αναφέρει ότι εμείς έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός Του, και την άφεση των αμαρτιών διά της σαρκός Του. Αυτή είναι η δική μας διδασκαλία, την οποία κατανοήσαμε από τα παρατιθέμενα λόγια του Αποστόλου, και όχι όπως υποστηρίζει εκείνος [ο Απολλινάριος]. Ας εξετάσει λοιπόν με περίσκεψη αυτός που κρίνει ποιο είναι το πιο ευσεβές: αν, όπως εμείς λέμε, η θεία δόξα κατασκηνώνει κατ' οικονομίαν στη δική μας γη, ή αν, όπως λέει εκείνος, η σάρκα δεν καθίσταται επίκτητη στη θεότητα προς ευεργεσία μας, αλλά είναι συνουσιωμένη και σύμφυτη με αυτήν.

Τέτοιοι είναι οι πιστοί. Πρόσεξε τι λένε οι μεμυημένοι. Διότι, τι θα μπορούσε να γίνει πιο γεμάτο χάρη από εκείνο το στόμα, το οποίο προφέρει τα θαυμαστά λόγια, και με καθαρή καρδιά και καθαρά χείλη μεταλαμβάνει από μία τέτοια μυστική τράπεζα με πολλή λαμπρότητα και παρρησία; Τι πιο γεμάτο χάρη από τα λόγια με τα οποία αποτασσόμαστε τον διάβολο; Με τα οποία συντασσόμαστε με τον Χριστό; Από εκείνη την ομολογία πριν από το λουτρό του βαπτίσματος; Και από αυτήν μετά το λουτρό; Ας αναλογιστούμε όσοι μολύναμε το βάπτισμα και ας στενάξουμε, για να μπορέσουμε να το ανακτήσουμε πάλι. «Διά του αγαπημένου», λέει, «στον οποίο έχουμε την απολύτρωση διά του αίματός του». Με ποιον τρόπο; Όχι μόνο διότι έδωσε τον Υιό, πράγμα θαυμαστό, αλλά και επειδή το έκανε με τέτοιον τρόπο, ώστε να σφαγιαστεί ο ίδιος ο αγαπημένος. Μεγάλη είναι η υπερβολή: παρέδωσε τον αγαπημένο υπέρ εκείνων που τον μισούσαν. Πρόσεξε πόσο μας τιμά. Εάν, όταν εμείς τον μισούσαμε και ήμασταν εχθροί του, έδωσε τον αγαπημένο, τι δεν θα κάνει λοιπόν, όταν συμφιλιωθούμε μαζί του διά της χάριτος;

Την άφεση, λέει, των παραπτωμάτων. Κατέρχεται από τα άνω προς τα κάτω· αφού ανέφερε προηγουμένως την υιοθεσία, τον αγιασμό και το να είμαστε άμωμοι, αναφέρει έπειτα το πάθος, όχι για να το μειώσει, ούτε υποβιβάζοντας τον λόγο από τα μεγάλα στα μικρά, αλλά ανεβαίνοντας από τα μικρά στα μεγάλα. Διότι τίποτε δεν είναι τόσο μεγάλο, όσο το να χυθεί το αίμα του Θεού για χάρη μας· και από την υιοθεσία και από τις άλλες δωρεές αυτό είναι σπουδαιότερο, το να μη λυπηθεί ούτε τον Υιό Του.

Διότι είναι μεγάλο πράγμα η άφεση των αμαρτιών, αλλά το μεγαλύτερο είναι ότι αυτή επιτεύχθηκε διά του Δεσποτικού αίματος. Διότι, για το ότι αυτό είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από όλα, πρόσεξε πώς και εδώ αναφώνησε λέγοντας: «Κατά τον πλούτο της χάριτός του, την οποία περίσσευσε σε εμάς». Διότι πλούτος βέβαια ήταν και εκείνο, αλλά τούτος είναι πολύ περισσότερος. «Την οποία περίσσευσε», λέγει, «σε εμάς». Και το «πλούτος» και το «περίσσευσε», σημαίνει δηλαδή ότι εκχύθηκε άφατα. Δεν είναι δυνατόν να παρασταθούν με τον λόγο εκείνα τα οποία δοκιμάσαμε στην πράξη.

Μας εξέλεξε, λέγει, εν αυτώ, προορίζοντάς μας για υιοθεσία δια του Ιησού Χριστού προς αυτόν, και προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, εν τω οποίω έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την οποία προκαθόρισε εν αυτώ για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ. Και πουθενά δεν τον ονόμασε διάκονο. Εάν όμως το «εν» και το «διά» αποτελούν ίδιον διακόνου, δες πού καταλήγει το πράγμα. Διότι, αρχίζοντας αμέσως την Επιστολή, είπε: «Διά του θελήματος του Πατρός».

Μας χαρίτωσε με εκούσια χάρη, όχι ως ανταπόδοση των έργων μας, καθιστώντας μας υιούς. «Στο πρόσωπο του Αγαπημένου, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση μέσω του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων, σύμφωνα με τον πλούτο της χάρης του, την οποία περίσσεψε σε εμάς με κάθε σοφία και φρόνηση.» Επειδή οι Γραφές αναφέρουν επανειλημμένα ότι έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και επειδή ο Χριστός έλεγε: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», για να μην υποθέσει κανείς ότι εγκαταλείφθηκε πραγματικά —αν και εκπροσωπώντας το δικό μας πρόσωπο έλεγε αυτά τα λόγια— γι' αυτόν τον λόγο η θεία Γραφή τον κηρύττει παντού ως ηγαπημένο και αγαπητό. «Κάνοντάς μας γνωστό το μυστήριο του θελήματός του.» Διότι μόνο με αυτόν τον τρόπο η χάρη του Χριστού βρίσκει χώρο μέσα μας μέσω της γνώσης· πράγμα το οποίο δεν εφαρμόζεται σε όσους την αγνοούν. «Σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προέθεσε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών.» Διότι ευδόκησε για αυτή την ευεργεσία προ των αιώνων· είχε οριστεί δε για αυτήν και χρόνος, όταν τα προορισμένα έλαβαν την κατάλληλη εκπλήρωση. «Να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, τα επουράνια και τα επίγεια σε αυτόν.» Στο μέτρο που ο Αδάμ, επειδή αμάρτησε, τα στερήθηκε όλα αυτά, έγινε η ανανέωσή τους εν Χριστώ. Τι λοιπόν στερήθηκε; Ενώ ήταν άφθαρτος, περιήλθε στη φθορά, και ενώ ήταν αθάνατος, οδηγήθηκε στον θάνατο, και από τον παράδεισο, βρέθηκε έξω από τον παράδεισο.

Εφεσίους 1,3-13 «Αυτός που μας ευλόγησε». Μας ευλόγησε μέσω του Υιού, μας εξέλεξε μέσω του Υιού, μας υιοθέτησε μέσω του Υιού, μας χαρίτωσε μέσω του Υιού. Και πώς μέσω του Υιού; Ω του θαύματος· «μέσω του αίματός Του», λέει. Είδες «τον πλούτο της χάριτος»; Ή μάλλον την περίσσεια και το ανέκφραστο έλεος; Και όχι μόνο αυτά, αλλά και «μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός Του». Μέσω ποιου έγινε αυτό; Και αυτό μέσω του Υιού· τα πάντα έγιναν μέσω του Υιού, με την ευδοκία του Πατέρα να συμπαρίσταται σε όλα· διότι σε τίποτα δεν έχει χωριστεί το πατρικό θέλημα από τον αγαπημένο Υιό. Επειδή δε πραγματεύτηκε το πώς μας γνωστοποιήθηκε το μυστήριο, υπενθυμίζει και πάλι την υιοθεσία, λέγοντας, «μέσω του Οποίου πήραμε και την κληρονομιά»· διότι όσοι υιοθετήθηκαν αξιώνονται της υιοθεσίας για να γίνουν κληρονόμοι, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω του Υιού και προορίστηκε με την παρουσία της ευδοκίας και του πατρικού θελήματος. Έγινε δε αυτό για να πολιτευτούμε και εμείς κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνουμε «προς έπαινο της δόξας Του», δηλαδή ώστε να δοξάζεται επαινούμενος και ο βίος και η πολιτεία μας να φαίνονται ευάρεστα σε όλους· «για να δουν», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, «τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Διότι μας ευλόγησε όχι μόνο «με κάθε πνευματική ευλογία», αλλά και με πνευματικά και «επουράνια» πράγματα. Μέσω ποιου; Μέσω του Ιησού Χριστού.

Πώς; «Καθώς μας εξέλεξε προ καταβολής κόσμου»· τόσο αρχαία είναι η εκλογή και η ευλογία μας. Και για ποιον σκοπό μας εξέλεξε; Για να «είμαστε άγιοι και άμωμοι», τίμιοι και καθαροί στον βίο. Από πού κινήθηκε προς αυτό; Μόνο από αγάπη. Για να γίνει τι; Για να μας υιοθετήσει μέσω του Χριστού στον εαυτό Του· διότι αυτό είχε προοριστεί. Εξαιτίας ποιου δικού μας έργου; Κανενός, παρά μόνο «κατά την ευδοκία του θελήματός του»· διότι ευδόκησε και το θέλησε αυτό, χωρίς εμείς να έχουμε συνεισφέρει απολύτως τίποτα. Πώς άλλωστε ήταν δυνατόν να συνεισφέρουν εκείνοι που δεν είχαν καν λάβει την αρχή της υπάρξεώς τους; Και ποιο είναι το κέρδος από αυτό; Προκύπτει ανέκφραστος «έπαινος» και εγκώμιο της δεδοξασμένης «χάριτός του, με την οποία μας χαρίτωσε». Μέσω ποιου; Είναι φανερό ότι και αυτό έγινε μέσω του αγαπημένου του Υιού. Πώς; Επειδή Αυτός πραγματοποίησε την απολύτρωσή μας· διότι ήμασταν αιχμάλωτοι εξαιτίας των παραπτωμάτων μας, και δίνοντας το αίμα Του ως λύτρο για εμάς, μας λύτρωσε από την τυραννία στην οποία ήμασταν υποδουλωμένοι. Και πώς συνέβη αυτό το φρικτό; Δεν μπορεί κανείς να πει, παρά μόνο ότι είναι «πλούτος χάριτος», περίσσεια χάριτος, υπερβολή· δεν μπορεί να λεχθεί τίποτε άλλο. Και αυτό το ανέκφραστο μυστήριο για εμάς όχι μόνο το ενήργησε, αλλά και μας το φανέρωσε. Πώς; Δίνοντάς μας σύνεση και σοφία ώστε να το κατανοήσουμε.