Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1:9

Διότι αναδημιουργηθήκαμε εν Χριστώ στην αρχική μας κατάσταση, αφού ανατράπηκαν εκείνα που παρεισέφρησαν στο μεταξύ από διαβολική απάτη. Επειδή έτσι είπε πάλι ο Παύλος για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Στο πρόσωπο του οποίου έχουμε την απολύτρωση διαμέσου του αίματός του, την άφεση των αμαρτημάτων σύμφωνα με τον πλούτο της χρηστότητάς του, την οποία έδωσε με το παραπάνω σε εμάς, με κάθε σοφία και φρόνηση, γνωρίζοντάς μας το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προκαθόρισε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη, σε αυτόν. Στον οποίο και λάβαμε κληρονομιά, έχοντας προοριστεί σύμφωνα με την πρόθεση εκείνου που ενεργεί τα πάντα σύμφωνα με τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε προς έπαινο της δόξας του εμείς που έχουμε προελπίσει στον Χριστό». Ιδού λοιπόν πάλι ότι έχουμε προοριστεί μεν, σύμφωνα με την πρόθεση του Πατέρα· και έχουμε πλουτίσει έχοντας αρχαιότερη κατά κάποιον τρόπο την ελπίδα της ύπαρξής μας, επειδή ο Θεός προγνώριζε το γεγονός, και κατέγραφε στις δικές του βουλές τα όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν σε εμάς.

Ως ευδοκία προσαγορεύει τη σάρκωση του Μονογενούς. Αυτό καθίσταται φανερό από όσα έγραφε ο Παύλος προς τους Εφεσίους· λέγει δε τα εξής: Γνωρίζοντας σε εμάς το μυστήριο του θελήματός του και την ευδοκία του την οποία προκαθόρισε μέσω αυτού για την οικονομία του πληρώματος των καιρών. Μέσω αυτής, λοιπόν, η Σιών ευεργετείται, εξαιτίας του μυστηρίου του θείου δείπνου που τελέστηκε σε αυτήν, καθώς και πολλών άλλων θαυμάτων που έλαβαν χώρα και προήλθαν από αυτήν.

Διότι είναι πλούτος, πλούτος που περισσεύει, πλούτος όχι ανθρώπων, αλλά του Θεού, ώστε από κάθε άποψη να είναι αδύνατον να εκφραστεί με λόγια. Δείχνοντας δε πώς τον προσέφερε με τόση αφθονία, λέει: «Με κάθε σοφία και φρόνηση μάς έκανε γνωστό το μυστήριο του θελήματός Του»· δηλαδή, μας κατέστησε σοφούς και φρόνιμους με την αληθινή σοφία, την αληθινή φρόνηση.

Δ΄. Ω, πόση φιλία! Διότι μας αποκαλύπτει τα μυστήριά του. Του θελήματός του, λέγει· σαν να έλεγε κανείς, μας έκανε γνωστά όσα βρίσκονται στην καρδιά του. Διότι αυτό είναι το μυστήριο, το οποίο είναι γεμάτο από κάθε σοφία και φρόνηση.

Διότι τι θα μπορούσες να πεις ότι είναι ίσο με αυτή τη σοφία; Εκείνους που δεν ήταν άξιοι για τίποτα, αυτούς βρήκε τον τρόπο να τους ανυψώσει σε πλούτο. Τι είναι ίσο με αυτή την επινοητικότητα; Ο εχθρός, ο μισητός, αυτός ξαφνικά βρέθηκε ψηλά. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και σε αυτόν ακριβώς τον καιρό· και αυτό ήταν έργο σοφίας, όπως και το ότι πραγματοποιήθηκε μέσω του σταυρού. Θα χρειαζόταν πολύς λόγος εδώ για να αποδείξω πώς αυτό αποτελούσε έργο σοφίας, και πώς έκανε εμάς σοφούς. Γι' αυτό πάλι λέει: «Σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προέθετο στο πρόσωπό του».

Μας εξέλεξε, λέγει, εν αυτώ, προορίζοντάς μας για υιοθεσία δια του Ιησού Χριστού προς αυτόν, και προς έπαινο της δόξας της χάριτός του, εν τω οποίω έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την οποία προκαθόρισε εν αυτώ για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ. Και πουθενά δεν τον ονόμασε διάκονο. Εάν όμως το «εν» και το «διά» αποτελούν ίδιον διακόνου, δες πού καταλήγει το πράγμα. Διότι, αρχίζοντας αμέσως την Επιστολή, είπε: «Διά του θελήματος του Πατρός».

Γι' αυτόν τον λόγο ο απόστολος, φανερώνοντας αυτήν την ανακεφαλαίωση που επιτελείται από τον Θεό, έλεγε: «Με κάθε σοφία και φρόνηση, αφού μας έκανε γνωστό το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προόρισε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπο του Χριστού, όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη». Βλέπεις πώς μιλάει για ανακεφαλαίωση των επίγειων προς τα επουράνια. Επειδή, όμως, συνέβη η έκπτωση του ανθρώπου και ο διαχωρισμός του από την ευσέβεια των επουράνιων αγγέλων, ο Θεός, προνοώντας να μας επαναφέρει σε αυτήν την ένωση δια του πάθους, τι άλλο απεργάζεται παρά την ανακεφαλαίωση των αγαθών; Γι' αυτόν τον λόγο παραλαμβάνει και τους χρόνους της δημιουργίας με σκοπό τη διόρθωση, και πρόκειται να ακούσεις ένα μέγιστο μυστήριο.

Μας χαρίτωσε με εκούσια χάρη, όχι ως ανταπόδοση των έργων μας, καθιστώντας μας υιούς. «Στο πρόσωπο του Αγαπημένου, στον οποίο έχουμε την απολύτρωση μέσω του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων, σύμφωνα με τον πλούτο της χάρης του, την οποία περίσσεψε σε εμάς με κάθε σοφία και φρόνηση.» Επειδή οι Γραφές αναφέρουν επανειλημμένα ότι έγινε υπήκοος στον Πατέρα μέχρι θανάτου, και επειδή ο Χριστός έλεγε: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», για να μην υποθέσει κανείς ότι εγκαταλείφθηκε πραγματικά —αν και εκπροσωπώντας το δικό μας πρόσωπο έλεγε αυτά τα λόγια— γι' αυτόν τον λόγο η θεία Γραφή τον κηρύττει παντού ως ηγαπημένο και αγαπητό. «Κάνοντάς μας γνωστό το μυστήριο του θελήματός του.» Διότι μόνο με αυτόν τον τρόπο η χάρη του Χριστού βρίσκει χώρο μέσα μας μέσω της γνώσης· πράγμα το οποίο δεν εφαρμόζεται σε όσους την αγνοούν. «Σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προέθεσε σε αυτόν για την οικονομία του πληρώματος των καιρών.» Διότι ευδόκησε για αυτή την ευεργεσία προ των αιώνων· είχε οριστεί δε για αυτήν και χρόνος, όταν τα προορισμένα έλαβαν την κατάλληλη εκπλήρωση. «Να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, τα επουράνια και τα επίγεια σε αυτόν.» Στο μέτρο που ο Αδάμ, επειδή αμάρτησε, τα στερήθηκε όλα αυτά, έγινε η ανανέωσή τους εν Χριστώ. Τι λοιπόν στερήθηκε; Ενώ ήταν άφθαρτος, περιήλθε στη φθορά, και ενώ ήταν αθάνατος, οδηγήθηκε στον θάνατο, και από τον παράδεισο, βρέθηκε έξω από τον παράδεισο.

Ποιες άραγε να είναι οι έσχατες ημέρες, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο μακάριος Παύλος γράφοντας προς τους Εβραίους ως εξής: Αφού ο Θεός μίλησε παλιά στους πατέρες μέσω των προφητών με πολλές φορές και με πολλούς τρόπους, κατά τις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού, τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων και δι' αυτού δημιούργησε τους αιώνες. Και πάλι: Τώρα όμως, μία φορά για πάντα, κατά τη συντέλεια των αιώνων, φανερώθηκε για την κατάργηση της αμαρτίας μέσω της θυσίας του. Και πάλι στέλνοντας επιστολή στους Γαλάτες: Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, απέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο, για να εξαγοράσει αυτούς που ήταν υπό τον νόμο. Και ομοίως προς τους Εφεσίους: Αφού μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προέθεσε στον εαυτό του για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, και αυτά που είναι στους ουρανούς και αυτά που είναι επί της γης. Ακόμη δε και ο θείος Πέτρος, το στήριγμα της Εκκλησίας, λέει κάπου τα εξής: Ότι δεν λυτρωθήκατε από τη μάταιη πατροπαράδοτη διαγωγή σας με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού ως αμνού αμώμου και ασπίλου, ο οποίος είχε προγνωστεί μεν πριν από τη δημιουργία του κόσμου, φανερώθηκε δε κατά τους έσχατους χρόνους για εμάς που μέσω αυτού πιστέψαμε στον Θεό.

Εφεσίους 1,3-13 «Αυτός που μας ευλόγησε». Μας ευλόγησε μέσω του Υιού, μας εξέλεξε μέσω του Υιού, μας υιοθέτησε μέσω του Υιού, μας χαρίτωσε μέσω του Υιού. Και πώς μέσω του Υιού; Ω του θαύματος· «μέσω του αίματός Του», λέει. Είδες «τον πλούτο της χάριτος»; Ή μάλλον την περίσσεια και το ανέκφραστο έλεος; Και όχι μόνο αυτά, αλλά και «μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός Του». Μέσω ποιου έγινε αυτό; Και αυτό μέσω του Υιού· τα πάντα έγιναν μέσω του Υιού, με την ευδοκία του Πατέρα να συμπαρίσταται σε όλα· διότι σε τίποτα δεν έχει χωριστεί το πατρικό θέλημα από τον αγαπημένο Υιό. Επειδή δε πραγματεύτηκε το πώς μας γνωστοποιήθηκε το μυστήριο, υπενθυμίζει και πάλι την υιοθεσία, λέγοντας, «μέσω του Οποίου πήραμε και την κληρονομιά»· διότι όσοι υιοθετήθηκαν αξιώνονται της υιοθεσίας για να γίνουν κληρονόμοι, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω του Υιού και προορίστηκε με την παρουσία της ευδοκίας και του πατρικού θελήματος. Έγινε δε αυτό για να πολιτευτούμε και εμείς κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να γίνουμε «προς έπαινο της δόξας Του», δηλαδή ώστε να δοξάζεται επαινούμενος και ο βίος και η πολιτεία μας να φαίνονται ευάρεστα σε όλους· «για να δουν», λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια, «τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Διότι μας ευλόγησε όχι μόνο «με κάθε πνευματική ευλογία», αλλά και με πνευματικά και «επουράνια» πράγματα. Μέσω ποιου; Μέσω του Ιησού Χριστού.

Όλα αποτελούν έργο της δικής Του ευεργεσίας: το να ενεργήσει για εμάς εκείνο το άφατο μυστήριο, το να μας το κάνει πάλι γνωστό· διότι και αυτό αποτελεί δείγμα μεγάλης και άφατης στοργής και μέριμνας, το 〈να μας γνωρίσει το μυστήριο του θελήματός Του〉, δηλαδή την εγκάρδια και απόκρυφη βούλησή Του. Βλέπεις ποιών πραγμάτων μας θεωρεί άξιους; Και αυτό ήταν 〈το μυστήριο του θελήματός Του εν τω Υιώ Αυτού〉, δηλαδή αυτό που προορίστηκε να γίνει μέσω του Υιού Του 〈κατά την ευδοκίαν〉. Ευλόγως δε πάλι ανέφερε το 〈κατά την ευδοκίαν〉, και ότι είχε προκαθοριστεί να γίνει μέσω του Υιού. Επειδή, έχοντάς το πει στην αρχή, και συσσωρεύοντας εν τω μεταξύ αιτίες επί αιτιών, απομάκρυνε αρκετά τον ακροατή από τον ειρμό, πάλι, σαν να του το υπενθυμίζει και να επαναλαμβάνει ότι όλα έγιναν μέσω του Υιού με την ευδοκία του Πατρός, το συνδέει καταλλήλως και το παραθέτει. Έπειτα, λέει, αυτά έγιναν 〈προς οικονομίαν〉, δηλαδή με άφατη πρόνοια και διευθέτηση των 〈καιρών〉 της συντέλειας, δηλαδή των πραγμάτων που αφορούν τη συντέλεια· διότι όσα πράχθηκαν, πράχθηκαν για τη δόξα που πρόκειται τότε να αποκαλυφθεί σε εμάς.

Γι' αυτό και ο Χριστός τότε, μέσω της εκβάσεως των πραγμάτων, φανερώνεται ανακεφαλαιώνοντας τα πάντα μέσα του. Ή διότι όχι μόνο το να συντελεστεί το μυστήριο που μας αφορά προορίστηκε να γίνει μέσω του Υιού κατά την ευδοκία του θελήματος του Πατρός, αλλά και το να αξιωθούμε να το μάθουμε, ομοίως μέσω του Υιού έγινε σε εμάς κατά την ευδοκία του Πατρός. Διότι ο Υιός τα έπραξε και τα έπαθε όλα, για να μας υιοθετήσει, και μας υιοθέτησε και αποκάλυψε ότι μας υιοθέτησε· αλλά και σε όλα αυτά ο Πατέρας ευδόκησε και θέλησε. Επομένως, είτε πρέπει να εκληφθεί όπως προαναφέρθηκε η δεύτερη ρήση του θείου Παύλου: το μυστήριο του θελήματός του σύμφωνα με την ευδοκία του και τα εξής, είτε όπως αναπτύχθηκε τώρα· διότι με καθεμία από τις δύο ερμηνείες δεν αφίσταται από το εύλογο.

Προσθέτει δε ότι πολλές φορές η ιερή Γραφή κάποια από τα όσα λέγονται κοινώς για την Τριάδα τα αποδίδει κατ' εξαίρεση σε μία από τις σεβαστές υποστάσεις. Για τον λόγο αυτό το δημιουργικό έργο, αν και αποδίδεται ισότιμα και στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα, ωστόσο, από πλευράς θείας οικονομίας, ορίζεται και πάλι κατ' εξαίρεση αποκλειστικά στον Υιό. Έτσι και τη σωτηρία μας, την οποία επιτέλεσε ο Λόγος, είναι δυνατόν να τη βρούμε να αναφέρεται στον Πατέρα. Διότι «μας μίλησε», λέει, «μέσω του Υιού», και «για να γίνει γνωστή τώρα η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία εφάρμοσε εν τω Χριστώ» και «διότι δικό του ποίημα είμαστε, αφού κτιστήκαμε εν Χριστώ Ιησού για αγαθά έργα», αποκαλώντας προφανώς η αποστολική φωνή ως ποίημα και κτίσμα την ανάπλαση. Και πάλι «αφού μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός του σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία σχεδίασε εν αυτώ, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ», και άπειρα άλλα.