Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:1

Από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη. Εδώ έχει διαχωριστεί το έλεος από την κρίση. Διότι μόνο από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη, εφόσον η κρίση έχει ταμιευθεί για τον ορισμένο καιρό. Εδώ, λοιπόν, υπάρχει έλεος χωρίς κρίση· διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. Εκεί όμως δεν υπάρχει κρίση χωρίς έλεος, επειδή δεν μπορεί να βρεθεί άνθρωπος καθαρός από ρύπο, ούτε καν αν η ζωή του είναι μίας μόνο ημέρας. Ώστε, εάν κάποιος δει την κακία να εξαπλώνεται καθημερινά, και το φθαρτό γένος των ανθρώπων να είναι άξιο για χιλιάδες θανάτους όσον αφορά τα αμαρτήματά του, θα θαυμάσει τον πλούτο της χρηστότητας του Θεού, καθώς και της ανοχής και της μακροθυμίας Του. Εφόσον όμως βρισκόμαστε στη γη έχουμε ανάγκη από το έλεος. Διότι εκείνοι που βρίσκονται στον ουρανό είναι άξιοι μακαρισμού και όχι ελέους. Ή ίσως, εξαιτίας της καταδίκης που μας επιβλήθηκε από την αμαρτία, γη ονομαζόμαστε εμείς που ακούσαμε από τον Θεό το: «Γη είσαι, και στη γη θα επιστρέψεις»· εμείς που είμαστε γεμάτοι από τους οικτιρμούς του Θεού. Διότι, ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των αμαρτιών και των παραπτωμάτων, μας ελέησε ο Θεός και μας συνεζωοποίησε με τον Χριστό. Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το πνεύμα του στόματός Του όλη η δύναμή τους. Πού είναι εκείνοι που περιφρονούν το Πνεύμα; Πού είναι εκείνοι που το χωρίζουν από τη δημιουργική δύναμη; Πού είναι εκείνοι που το αποκόπτουν από τη συνάφειά Του με τον Πατέρα και τον Υιό;

Αλλά ίσως πει κάποιος, τρομοκρατημένος από τους ελέγχους της συνειδήσεώς του: Τι γίνεται λοιπόν που είμαι ήδη στιγματισμένος από τις αμαρτίες και έχω δυσέκπλυτο τον ρύπο των πταισμάτων; Με ποια λόγια λοιπόν θα απευθυνθώ στον κριτή των πάντων; Ή με ποιον τρόπο θα αποβάλλουμε την κατάρα που επισύρουν αυτά; Είναι δύσκολο να ξεφύγει κανείς από την καταδίκη· διότι ο κριτής τα γνωρίζει όλα και δεν ξεγελιέται. Ένας τέτοιος άνθρωπος λοιπόν θα ακούσει ως απάντηση: Την κατάρα που επικρέμαται πάνω σε όσους αγαπούν την αμαρτία, άνθρωπέ μου, αφού την αναλογίστηκες εγκαίρως με καθαρή ματιά, δικαιολογημένα την έφριξες. Αλλά ας σε απαλλάξει από τους φόβους για αυτά τα πράγματα ο Παύλος γράφοντας: «Ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και των αμαρτιών μας, στις οποίες κάποτε ζήσαμε σύμφωνα με το πνεύμα αυτού του κόσμου, σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα, του πνεύματος που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας, μεταξύ των οποίων και όλοι εμείς κάποτε αναστραφήκαμε ακολουθώντας τις επιθυμίες της σάρκας μας, πράττοντας τα θελήματα της σάρκας και των διαλογισμών μας· και ήμασταν εκ φύσεως τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι. Ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής αγάπης του με την οποία μας αγάπησε, ενώ ήμασταν νεκροί από τα παραπτώματα, μας συνεζωοποίησε με τον Χριστό.» Διότι, όπως έχει πει ο ίδιος ο Σωτήρας: «Τόσο αγάπησε τον κόσμο ο Θεός και Πατέρας, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μην απολεστεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια.»

Ομιλία Δ΄. Και εσάς, που ήσασταν νεκροί στα παραπτώματα και στις αμαρτίες, μέσα στις οποίες πορευθήκατε κάποτε σύμφωνα με τον αιώνα του κόσμου τούτου, σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα, του πνεύματος που τώρα ενεργεί στους υιούς της απείθειας, ανάμεσα στους οποίους και όλοι εμείς αναστραφήκαμε κάποτε μέσα στις επιθυμίες της σάρκας μας, πράττοντας τα θελήματα της σάρκας και των διανοιών, και ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι.

Υπάρχει η σωματική νέκρωση· υπάρχει όμως και η ψυχική. Το να μετέχει κανείς στην πρώτη δεν επιφέρει ούτε ενοχή ούτε κίνδυνο, διότι το ζήτημα είναι της φύσεως και όχι της προαιρέσεως. Διότι, παρόλο που προήλθε από την παράβαση του πρωτοπλάστου, στη συνέχεια η κατάσταση αυτή πέρασε στην ανθρώπινη φύση, και άλλωστε σύντομα θα καταργηθεί. Αυτή όμως η ψυχική νέκρωση, επειδή οφείλεται στην προαίρεση, εμπεριέχει ενοχή και δεν καταργείται από μόνη της. Δες λοιπόν πώς ο Παύλος, έχοντας ήδη δείξει ότι είναι πάρα πολύ μεγάλο πράγμα το να θεραπεύσει κανείς τη νεκρωμένη ψυχή, πολύ μεγαλύτερο από το να ανασταίνει νεκρούς, και τώρα το παρουσιάζει ως κάτι εξίσου σπουδαίο. Και λέει: «Και εσάς που ήσασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και των αμαρτιών, μέσα στις οποίες πορευτήκατε κάποτε σύμφωνα με το πνεύμα αυτού του κόσμου, σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα, του πνεύματος που ενεργεί τώρα μέσα στους υιούς της απειθείας». Βλέπεις την πραότητα του Παύλου, και πώς παντού παρηγορεί τον ακροατή, χωρίς να τον επιβαρύνει; Επειδή δηλαδή είπε ότι φτάσατε στο έσχατο σημείο της κακίας (διότι αυτό σημαίνει το να νεκρωθεί κανείς)· για να μην τους καταθλίψει πάρα πολύ (διότι οι άνθρωποι ντρέπονται όταν έρχονται στο φως τα προηγούμενα κακά τους, ακόμη κι αν έχουν πλέον εξαλειφθεί και δεν εγκυμονούν κίνδυνο), τους υποδεικνύει έναν συνεργό, ώστε να μη θεωρηθεί ότι το παν οφείλεται αποκλειστικά σε αυτούς, και μάλιστα συνεργό ισχυρό. Ποιον δηλαδή; Τον διάβολο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Και εσάς, που ήσασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων και των αμαρτιών σας, μέσα στις οποίες πορευτήκατε άλλοτε σύμφωνα με τον αιώνα του κόσμου τούτου, σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα, του πνεύματος που ενεργεί στους υιούς της απείθειας, ανάμεσα στους οποίους κι εμείς όλοι αναστραφήκαμε άλλοτε μέσα στις επιθυμίες της σάρκας μας, κάνοντας τα θελήματα της σάρκας και των διανοιών, και ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι. Ο Θεός όμως, όντας πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής αγάπης του με την οποία μας αγάπησε, και ενώ εμείς ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό. Κατά χάρη είστε σωσμένοι». Εσάς, λέει, που προέρχεστε από τα έθνη και ήσασταν αιχμάλωτοι του θανάτου εξαιτίας της αμαρτίας μέσα στην οποία ζούσατε υποταγμένοι στον πονηρό δαίμονα, ο οποίος κυριαρχούσε μέσω των πονηρών λογισμών που εισέρχονταν σε εσάς, αφού ο Θεός σας αξίωσε ελέους και εκούσιας χάριτος, μετέβαλε τη νέκρωσή σας μέσα στην αμαρτία σε ζωή, μέσω της κοινωνίας με τον Χριστό.

Εφεσίους 2,1 Η ανταπόδοση του νοήματος ακολουθεί μετά από εκτενή συνεκφορά. «Και εσάς που ήσασταν», λέει, «νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων»· έπειτα, αφού εμπλούτισε τον λόγο με πολλές περιφράσεις, μετά την επανάληψη του ίδιου ρητού, όπως: «και εμάς που ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων», απέδωσε αμέσως το επακόλουθο: «μας συνεζωοποίησε με τον Χριστό». Κάνει δε εκτενή χρήση αυτού του σχήματος.