Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:13

Αυτοί, λοιπόν, ήταν εκείνοι που λάτρευαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και προσκυνούσαν τον αρχέκακο δράκοντα, αποδίδοντας τη δόξα του Θεού στο ακάθαρτο πλήθος των δαιμόνων. Αλλά κλήθηκαν από τον Θεό Πατέρα προς επίγνωση του Υιού, ο οποίος είναι το αληθινό φως. Είπε, άλλωστε, μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Θα τους δώσω σημείο και θα τους δεχθώ, διότι θα τους λυτρώσω, και θα πληθυνθούν, καθώς ήταν πολλοί οι πλανώμενοι», οι οποίοι όμως κλήθηκαν μέσω του Χριστού. Πολλοί δε πάλι είναι, όπως και προηγουμένως, αυτοί που έγιναν δεκτοί και λυτρώθηκαν, λαμβάνοντας σύνθημα ειρήνης από τον Θεό και Πατέρα, δηλαδή την οικείωση και τη χάρη μέσω της πίστεως στον Χριστό. Διασκορπίστηκαν, λοιπόν, ανάμεσα στους λαούς οι θεσπέσιοι μαθητές. Και τι προέκυψε από αυτό; Εκείνοι που βρίσκονταν μακριά από τον Θεό, ως προς την προαίρεσή τους, ήρθαν κοντά· προς αυτούς και ο θεσπέσιος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Τώρα, όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά με το αίμα του Χριστού». Και εφόσον βρέθηκαν κοντά, έχουν τον Χριστό ως καύχημά τους. Διότι είπε πάλι για αυτούς ο Θεός και Πατέρας: «Και θα τους ενισχύσω εν Κυρίω τω Θεώ τους, και στο όνομά Του θα καυχηθούν, λέγει ο Κύριος». Αυτό διδάσκει και ο μακάριος Ψαλμωδός λέγοντας, απευθυνόμενος στον Σωτήρα των όλων: «Κύριε, στο φως του προσώπου Σου θα πορευθούν, και στο όνομά Σου θα αγαλλιούνται όλη την ημέρα, και με τη δικαιοσύνη Σου θα υψωθούν, διότι Εσύ είσαι το καύχημα της δυνάμεώς τους».

Πρέπει βεβαίως να παρατηρήσουμε πόσο αληθινός και ταυτόχρονα ασφαλής είναι ο λόγος, διότι δεν φαίνεται να συγχέει τα πράγματα, αλλά θέτει το καθένα στην οικεία και πρεπωδέστατη τάξη. Διότι δεν είπε: «Με γνωρίζουν τα δικά μου και γνωρίζω τα δικά μου», αλλά παρουσιάζει πρώτα τον εαυτό του να γνωρίζει τα δικά του πρόβατα, και έπειτα λέει ότι έτσι θα γνωριστεί από αυτά. Αν λάβουμε τη γνώση με την έννοια της επίγνωσης, όπως ακριβώς λέγαμε στην αρχή, κάπως έτσι θα το κατανοήσεις: Δεν τον γνωρίσαμε εμείς πρώτοι, αλλά αυτός μας γνώρισε πρώτος. Γι' αυτό και ο Παύλος, γράφοντας προς τους εξ εθνών, λέει κάτι τέτοιο: «Γι' αυτό να θυμάστε εσείς τα έθνη κατά σάρκα, οι οποίοι αποκαλείστε ακροβυστία από τη λεγόμενη περιτομή που γίνεται χειροποίητα στη σάρκα, ότι ήσασταν εκείνον τον καιρό χωρίς Χριστό, απαλλοτριωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι προς τις διαθήκες της επαγγελίας, μη έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι στον κόσμο· τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά βρεθήκατε κοντά με το αίμα του Χριστού». Διότι από άμετρη αγαθότητα ο Χριστός προσέφερε τον εαυτό του στα έθνη, και μας προγνώρισε μάλλον, παρά γνωρίστηκε από εμάς.

Διότι, με ποιον τρόπο θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με το αρνί, και θα αναπαυθεί η πάρδαλη μαζί με το κατσίκι, και το μοσχάρι, το βόδι και το λιοντάρι θα φάνε μαζί άχυρα, και πότε ακριβώς θα γίνουν αυτά, και ποιοι είναι αυτοί που άλλοτε ήταν σκληροί και ανελέητοι, αλλά έπειτα θα γίνουν ήμεροι και πράοι, και πώς θα αναμειχθούν με τους ήμερους και τους ιερούς, βοσκώντας υπό την καθοδήγηση του ενός αρχιποίμενα των πάντων, το ξεκαθαρίζει λέγοντας: Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί. Και τι θα είναι αυτή και σε ποιους θα απευθύνεται; Ώστε να κυβερνήσει, λέει, τα έθνη, και να γίνει ελπίδα σε αυτούς που δεν έχουν ελπίδα, δηλαδή στα ίδια τα έθνη, προς τα οποία και ο σοφότατος Παύλος στέλνει επιστολή λέγοντας: «Γι' αυτό να θυμάστε εσείς τα έθνη, που ονομάζεστε ακροβυστία από τη λεγόμενη χειροποίητη περιτομή στη σάρκα, ότι κατά τον καιρό εκείνο ήσασταν χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι ως προς τις διαθήκες, μη έχοντας ελπίδα για την επαγγελία και όντας άθεοι μέσα στον κόσμο. Τώρα όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά μέσω του αίματος του Χριστού». Αλλά, αν και ήταν χωρίς ελπίδα, και δεν είχαν Θεό στον κόσμο, διότι προσκύνησαν τα έργα των δικών τους χεριών, παρ' όλα αυτά κλήθηκαν μέσω της πίστης στην επίγνωση του Χριστού, και τέθηκαν υπό την εξουσία Του, και απέκτησαν ως Θεό τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, και έγιναν κοινωνοί της ελπίδας των αγίων. Και η ανάπαυσή Του, λέει, θα είναι τιμή.

Συγκεντρωθείτε στον παντοκράτορα Θεό διά του αγιασμού και της δικαιοσύνης· ελάτε κοντά, εσείς που βρίσκεστε ακόμη μακριά και είστε αποκομμένοι εξαιτίας της αμαρτίας, και λόγω του ότι έχετε καταπέσει σε αισχρότατη και βδελυρότατη κατάσταση του νου. Και λέμε ότι έχουν απομακρυνθεί από τον Θεό οι πλανεμένοι, οι οποίοι θα βρεθούν κοντά Του διά της πίστεως στον Χριστό. Προς αυτούς λοιπόν που έσπευσαν σε αυτό αναφώνησε ο πάνσοφος Παύλος: «Τώρα όμως, εσείς που άλλοτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά με το αίμα του Χριστού». Και πάλι για αυτόν, ότι «Ήλθε και ευαγγελίσθηκε ειρήνη σε εμάς που ήμασταν μακριά και σε αυτούς που ήταν κοντά». Γι' αυτό ακριβώς, μέσω των αγίων προφητών, λεγόταν σε όσους ήταν ακόμη μακριά: «Πλησιάστε τον Θεό, και θα σας πλησιάσει». Ελάτε λοιπόν, λέει, και σκεφθείτε όλοι μαζί, εσείς που σώζεστε από τα έθνη. Το δε «σκεφθείτε», λέει, σημαίνει να πράξετε όσα αφορούν την επιστροφή στον Θεό, όχι χωρίς βούληση ή απερίσκεπτα, αλλά με αξιοθαύμαστη σύνεση. Διότι διά της πίστεως προπορεύεται η σύνεση, εφόσον δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, αφού έχουμε καταδικάσει την κακοβουλία της πλάνης και έχουμε αποστραφεί τη ζημία της αρχαίας απάτης, πορευόμαστε ταχέως προς τον Θεό, δεχόμενοι το φως της αληθινής θεογνωσίας και προσφέροντας την επιλογή της ορθής διανοίας σε εκείνα που είναι ασυγκρίτως καλύτερα. Σκεφθείτε λοιπόν, δηλαδή δείξτε φρόνηση, εσείς που σώζεστε από τα έθνη.

Τι θέλει λοιπόν να πει και τώρα ο λόγος της προφητείας; Εισάγει το πρόσωπο του Πατρός, ο οποίος αναφωνεί και λέει στα πλήθη των εθνών: Ζητήστε τον Θεό, για τον οποίο προηγουμένως είπε ότι δόθηκε ως μαρτυρία στα έθνη, και ως άρχοντάς τους, και καθοδηγητής· αυτόν αμέσως τον ονομάζει και Θεό, και έχει προστάξει να αναζητείται. Αυτή η αναζήτηση όμως δεν είναι τοπική· διότι το Θείο είναι ασώματο, και δεν νοείται μέσα σε κάποιο τόπο. Διότι γεμίζει τα πάντα, και δεν απουσιάζει από κανένα από τα όντα, αλλά η αναζήτηση γίνεται με την προθυμία της ψυχής που διψά για την οικειότητα μαζί Του, μέσω των αγώνων για την ευσέβεια και της αληθινής θεογνωσίας. Διότι μια τέτοια αναζήτηση θα ταίριαζε σε εκείνους που βρίσκονται ακόμη μακριά και έχουν απομακρυνθεί από Αυτόν, εφόσον μεσολαβεί προφανώς η αμαρτία και η άγνοια που ενεργεί μέσα τους, και όταν αυτά εξαλειφθούν, θα βρεθούν κοντά στον Θεό. Έτσι κάπου και ο πάνσοφος Παύλος γράφει σε εκείνους που προέρχονται από τα έθνη, λέγοντας: «Τώρα όμως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά». Έτσι αναζητείται από εσάς ο Θεός των όλων. Αλλά όταν τον βρείτε, «επικαλεστείτε τον», λέει. Και το «επικαλεστείτε τον» δεν σημαίνει τίποτα άλλο, παρά μόνο: υμνήστε τον ως Θεό και ζητήστε από Αυτόν δύναμη και προθυμία, που να σας είναι αρκετή για την επιστροφή. Ζητήστε από Αυτόν τη λύτρωση, και τη δυνατότητα να ξεφύγετε από τα δεσμά της αμαρτίας και από το χέρι εκείνου που σας εκμεταλλεύτηκε, δηλαδή του Σατανά.

Διότι ο μακάριος Παύλος προσφώνησε στα έθνη ότι: «Τώρα όμως βεβαίως, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά μέσω του αίματος του Χριστού». Διότι, όσον αφορά το ότι ο Ισραήλ ήταν δεμένος με τον νόμο και λάτρευε τον ζωντανό και αληθινό Θεό, σύμφωνα με αυτά που φαίνονται στα ιερά κηρύγματα (διότι ειπώθηκε προς αυτούς: «Ο Κύριος ο Θεός σου, είναι ένας Κύριος»), φαίνονταν κατά κάποιον τρόπο να είναι κοντά· τα έθνη όμως ήταν μακριά, επειδή είχαν αποξενωθεί εντελώς και από τα άγια διδάγματα και από τη γνώση του δημιουργού των πάντων και Κυρίου. Αλλά ειρήνη έχει δοθεί και στους μεν και στους δε από τον Θεό και Πατέρα, προφανώς μέσω του Χριστού, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα, και έκτισε τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και κατήργησε τον νόμο των εντολών με τα δόγματα. Επομένως, μέσω αυτού έχουμε λάβει τη συμφιλίωση και την αδιάρρηκτη ειρήνη, προς τον Θεό και μεταξύ μας. Διότι είπε κάπου ο Χριστός προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς: «Θέλω, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα σε εμάς». Και προσθέτει σε αυτά ο προφήτης: «Και είπε ο Κύριος, θα τους θεραπεύσω», κάνοντας μέσω αυτού σαν μια ανακεφαλαίωση όλου του λόγου, και καθιστώντας σαφή την αψευδή υπόσχεση του Θεού που κρατεί τα πάντα· διότι υποσχέθηκε, λέει, λέγοντας ότι θα τους θεραπεύσει· οι άδικοι όμως θα κλυδωνίζονται έτσι, και δεν θα μπορούν να αναπαυθούν.

«Και θα έλθουν, και θα δουν τη δόξα μου, και θα αφήσω πάνω τους σημεία, και θα αποστείλω από αυτούς σεσωσμένους στα έθνη, και στη Θαρσείς, και στη Φουδ, και στη Λουδ, και στη Μοσόχ, και στη Θοβέλ, και στην Ελλάδα, και στα μακρινά νησιά, σε αυτούς που δεν έχουν ακούσει το όνομά μου ούτε έχουν δει τη δόξα μου, και θα αναγγείλουν τη δόξα μου στα έθνη.» Σαν μια ανακεφαλαίωση ολόκληρου του λόγου και κάθε προφητείας κάνει ο Χριστός μέσα από αυτά τα λόγια, και με τρόπο σύντομο και περιεκτικό αναγγέλλει τα όσα συμβαίνουν από την αρχή μέχρι το τέλος, καθώς και τη δύναμη της ένσαρκης οικονομίας. Διότι υπενθυμίζει τόσο την κλήση των εθνών όσο και την ανάδειξη των αγίων αποστόλων, καθώς και το ότι θα προσκυνηθεί από όλη την υφήλιο. Διότι ο μεν παλαιός νόμος συγκέντρωσε ένα και μόνο έθνος, προφανώς αυτό του Ισραήλ, και κάλεσε μία γλώσσα. Ο δε Κύριος ημών Ιησούς Χριστός δεν χάρισε τη δύναμη της ένσαρκης οικονομίας μόνο σε όσους προέρχονταν από το αίμα του Ισραήλ, αλλά σε κάθε έθνος και σε όλες τις γλώσσες. Είπε λοιπόν μέσω της λύρας του Ψαλμωδού: «Ακούστε τα αυτά, όλα τα έθνη· δώστε προσοχή, όλοι οι κατοικούντες την οικουμένη»· επομένως, όλους θα τους συνάξω, λέει: «Θα έλθουν, και θα δουν τη δόξα μου.» Διότι κλήθηκαν μέσω της πίστεως, και αυτοί που κάποτε ήταν μακριά βρέθηκαν κοντά, και είδαν τη δόξα του. Πώς, ή με ποιον τρόπο;

Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος σε αυτούς που μέσω αυτού κλήθηκαν στην επίγνωση του Χριστού απευθυνόταν λέγοντας: «Τώρα όμως εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά». Θα έρθουν, λοιπόν, αφού θυμηθούν τον Θεό. Και κάτι τέτοιο μας υπονοεί ο μακάριος προφήτης Ιερεμίας λέγοντας προς τον Ισραήλ: «Εσείς από μακριά θυμηθείτε τον Κύριο, και η Ιερουσαλήμ ας ανέβει στην καρδιά σας». Αν δε πράγματι θυμηθούν πλήρως τον κατά φύσιν Θεό, τότε ακριβώς θα προχωρήσουν σε τέτοιο σημείο πνευματικής ευρωστίας, ώστε να γίνουν και πατέρες τέκνων, και να αναθρέψουν τα ίδια τους τα τέκνα με λόγια ευσέβειας, και να σεμνύνονται γι' αυτό ακριβώς. Γράφει δε κάπου και ο θεσπέσιος Παύλος σε αυτούς που ανατράφηκαν από αυτόν και έχουν ανέλθει στο επίπεδο του τέλειου άνδρα, και έχουν φτάσει στο μέτρο της ηλικίας της εν Χριστώ, άλλοτε μεν: «Χαρά και στέφανός μου», και άλλοτε πάλι: «Μα την καύχηση για εσάς, αδελφοί, την οποία έχω εν Χριστώ Ιησού». «Διότι στέφανος των γερόντων είναι τα τέκνα των τέκνων», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «καύχημα δε των τέκνων οι πατέρες τους». <Και θα τους επιστρέψω από τη γη της Αιγύπτου και θα τους δεχθώ από τους Ασσυρίους, και θα τους εισαγάγω στη Γαλααδίτιδα και στον Λίβανο, και δεν θα υπολειφθεί ούτε ένας από αυτούς.> Όταν ο Ναβουχοδονόσορ κατέστρεψε κατά κράτος την Ιουδαία, και πυρπολήθηκε ο θείος ναός, καθώς και αυτή η Ιερουσαλήμ, τότε ολόκληρος ο Ισραήλ περιέπεσε σε ταλαιπωρία.

Πολύ σαφής προτύπωση θα μπορούσε να είναι ότι το μεν φιλί αποτελεί δείγμα αγάπης, το δε αγκάλιασμα ή η περιπλοκή αποτελεί δείγμα ενώσεως. Γι' αυτόν τον λόγο και ο σοφότατος Παύλος γράφει σε αυτούς που πίστεψαν στον Χριστό, άλλοτε μεν ότι «Τώρα όμως εσείς, που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά», επειδή προφανώς ο Χριστός τους έφερε κοντά, και άλλοτε πάλι ότι «Τώρα όμως, αφού γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον αφού γνωριστήκατε από τον Θεό». Διότι ο Θεός και Πατέρας κρίνει άξιους της εποπτείας Του και αναγνωρίζει μόνο εκείνους που έχουν πνευματική οικειότητα με τον Υιό και έχουν πλουτίσει με την μέσω του Πνεύματος αναγέννηση υπό την εξουσία Του και δι' Αυτού. Όπως ακριβώς, βέβαια, και στην Αίγυπτο αναγνώριζε ως δικούς Του αυτούς που είχαν χριστεί με το αίμα του αμνού, λέγοντας: «Και θα δω το αίμα και θα σας προστατεύσω, και δεν θα πέσει επάνω σας πληγή για να σας εξολοθρεύσει, όταν θα πλήξω τη γη της Αιγύπτου». Και ο Ιακώβ, όντας σε μεγάλη ευθυμία προς τον γιο του, δηλαδή τον Ιωσήφ, είπε: «Ιδού, δεν στερήθηκα το πρόσωπό σου, και ιδού, ο Θεός μού έδειξε και τους απογόνους σου». Διότι, σε ό,τι αφορούσε τους Ιουδαίους, ο Πατέρας είχε στερηθεί τον Υιό. Επειδή νόμισαν ότι θα κρατηθεί από τις πύλες του άδη και ότι θα κείτεται νεκρός μαζί με τους άλλους, Τον παρέδωσαν στον θάνατο. Αλλά δεν ήταν δυνατόν να υποκύψει στον θάνατο ο αρχηγός της ζωής.

«Τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού.» Εάν τον καιρό που πλανιούνταν τα έθνη, είχαν χωριστεί από τον Χριστό και γι' αυτό τον λόγο στερούνταν την αγαθή ελπίδα και ήταν άθεα μέσα στον κόσμο, τότε ο Χριστός είναι η ελπίδα όλων και ο Θεός. Εάν τα έθνη Τον επιγνώσουν, θα ξεφύγουν πλέον από το να βρίσκονται στην αθεΐα, αφού θα έχουν γνωρίσει τον αληθινό Κύριο. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να είναι κτίσμα ή δημιούργημα Αυτός που αναγνωρίζεται ως Θεός από τους άλλοτε πλανεμένους, και ο Οποίος διασώζει αυτούς που Τον βρίσκουν, εισάγοντάς τους σε κάθε αγαθή ελπίδα, σύμφωνα με το ρητό: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.»

Προς Θεσσαλονικείς 〈α΄〉, 〈κατ' αυτόν 〈ε΄〉〉, ενώ σε εμάς 〈η΄〉. Προς Θεσσαλονικείς 〈β΄〉, 〈κατ' αυτόν 〈ϛ΄〉〉, ενώ σε εμάς 〈θ΄〉. Της προς Εφεσίους, 〈κατ' αυτόν〉 〈ζ΄〉, ενώ σε εμάς 〈ε΄〉. 〈α΄〉 (〈λϛ΄〉). «Να θυμάστε ότι εσείς κάποτε, τα έθνη, οι οποίοι ονομάζεστε ακροβυστία από τη λεγόμενη περιτομή που γίνεται χειροποίητα στη σάρκα, ότι ήσασταν εκείνον τον καιρό χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι προς τις διαθήκες της επαγγελίας, μην έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι στον κόσμο· τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματός του. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα» και τα εξής. 〈β΄〉 (〈λζ΄〉). «Γι' αυτό λέγει: Έγειρε εσύ που κοιμάσαι και ανάστα από τους νεκρούς 〈και〉 θα σε φωτίσει ο Χριστός». 〈γ΄〉 (〈λη΄〉). «Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα και θα προσκολληθεί στη γυναίκα και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα», εκτός από το «στη γυναίκα».

Από την Προς Εφεσίους επιστολή, η οποία είναι ⟨ζ⟩ κατά τον Μαρκίωνα, αλλά κατατάσσεται ⟨ε⟩ από τον απόστολο, παρατίθενται τα εξής: ⟨α⟩ ⟨και⟩ ⟨λϛ⟩ ⟨σχόλιο⟩. «Να θυμάστε ότι εσείς κάποτε οι εθνικοί, οι οποίοι ονομάζεστε ακροβυστία από τη λεγόμενη περιτομή που γίνεται χειροποίητα στη σάρκα, ότι ήσασταν εκείνον τον καιρό χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι ως προς τις διαθήκες της επαγγελίας, μη έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι στον κόσμο· τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματός του. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα» και τα εξής. ⟨α⟩ ⟨και⟩ ⟨λϛ⟩ ⟨έλεγχος⟩. Το «να θυμάστε» δηλώνει το είδος του χρόνου και ⟨το⟩ «οι οποίοι ονομάζεστε από τη λεγόμενη» δηλώνει τους τύπους των πραγμάτων, όπως και το «στη σάρκα», προκειμένου να δείξει ότι ο τύπος που βρίσκεται στη σάρκα αναμένει τον καιρό του Πνεύματος, ώστε να καταδείξει τα τελειότερα μέσα από τον τύπο. Διότι, χωρίς τον Χριστό, η ακροβυστία είχε αποξενωθεί από την πολιτεία του Ισραήλ, και όντας αποξενωμένη, ήταν ξένη προς την επαγγελία και τη διαθήκη, και όσοι προέρχονταν από αυτήν δεν είχαν ελπίδα, αλλά ήταν άθεοι στον κόσμο, όπως αποδεικνύεται από τα λόγια του αποστόλου.

Αλλά εσύ, Μαρκίωνα, ούτε βλέπεις ούτε ακούς, διότι αν κατανοούσες, θα αντιλαμβανόσουν πόσων αγαθών πρόξενο θεωρεί τον νόμο ο άγιος απόστολος για όσους έζησαν σύμφωνα με τον νόμο εκείνον τον καιρό· «διότι εν Χριστώ Ιησού εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, τώρα 〈γίνατε〉 κοντά με το αίμα του. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα». Εάν δε έκανε και τα δύο ένα και δεν κατάργησε το ένα, ενώ συνέστησε το άλλο, άρα βέβαια ούτε το προηγούμενο του ήταν ξένο ούτε διαχώρισε το δεύτερο από το πρώτο, αλλά συγκέντρωσε και τα δύο σε ένα, όχι απλώς ούτε φαινομενικά, αλλά ξεκάθαρα με το αίμα του, όπως υποδεικνύει η ασφαλής διδασκαλία του αποστόλου. 〈β΄〉 〈και〉 〈λζ΄〉 〈σχόλιο〉. «Γι' αυτό λέει· ξύπνα εσύ που κοιμάσαι και ανάστα από τους νεκρούς, και θα σε φωτίσει ο Χριστός». 〈β΄〉 〈και〉 〈λζ΄〉 〈έλεγχος〉. Από πού άντλησε ο απόστολος το «γι' αυτό λέει», παρά προφανώς από την Παλαιά Διαθήκη; Αυτό δε αναφέρεται στον Ηλία. Από πού δε ορμώταν ο Ηλίας; Αλλά ήταν κι αυτός ένας από τους προφήτες που έζησαν σύμφωνα με τον νόμο, ορμώμενος από τον νόμο και τους προφήτες.

Είναι δε αξιοθαύμαστο και εκπληκτικό το αποτέλεσμα της προφητείας, το πώς δηλαδή εκπληρώθηκε στις μέρες μας με τους ανώτατους βασιλείς να αξιώνονται της χάριτος του λουτρού, έπειτα, επειδή έκανε μνεία για έθνη και βασιλείς, με μεγάλη συνέπεια διδάσκει την προγενέστερη πόλη του Θεού να θεωρεί δικά της τέκνα όλους όσους από τα έθνη προσέρχονται στο θεοσεβές πολίτευμα. Γι' αυτό της λέει: «Σήκωσε ολόγυρα τα μάτια σου και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ήλθαν όλοι οι υιοί σου από μακριά, και οι θυγατέρες σου θα σηκωθούν στους ώμους». Γι' αυτό όλοι όσοι από τα έθνη πίστεψαν στον Θεό διά του Χριστού έχουν λάβει την υπόσχεση να αναπαυθούν στους κόλπους του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, αφού τούτο δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας. Και σε πολλά άλλα σημεία η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη ονομάζεται θυγατέρα της Σιών και θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. Επομένως, μητέρα της νέας Ιερουσαλήμ, η οποία συγκροτήθηκε από τα έθνη, ήταν εκείνη που παλαιότερα είχε εδραιωθεί στον προηγούμενο λαό, και δικά της τέκνα είμαστε όλοι εμείς. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «ήλθαν όλοι οι υιοί σου από μακριά»· διότι βρισκόμασταν κάπου πολύ μακριά, «αποξενωμένοι από το πολίτευμα του Ισραήλ και ξένοι ως προς τις διαθήκες της επαγγελίας, μη έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι μέσα στον κόσμο», αλλά «εσείς», λέει, «που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά».

Αλλά σε εμάς, που εκλαμβάνουμε αυτή την προφητεία και τη θεωρούμε ολοφάνερα εκπληρωμένη, δεν θα προκαλέσει κανένα απολύτως πρόσκομμα τίποτα από όσα λέγονται στον ψαλμό από το πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος κατέστη κεφαλή της Εκκλησίας των εθνών· διότι ήμασταν, ήμασταν πράγματι αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ και ξένοι προς τις διαθήκες της επαγγελίας, και γι' αυτόν τον λόγο ανάξιοι της γνώσης του λόγου του Θεού. Αλλά τώρα, αφού γνωρίσαμε τον Θεό, ή μάλλον αφού γνωριστήκαμε από Αυτόν, εμείς που κάποτε βρισκόμασταν μακριά ήρθαμε κοντά, και γίναμε δούλοι σε Εκείνον που παλαιότερα δεν μας γνώριζε, και στο άκουσμα του ωτός Τον υπακούσαμε, αποδεχόμενοι τον λόγο της Καινής Διαθήκης Του, την οποία σύναψε με εμάς.

Το ότι βέβαια ο Κύριος, κατά σάρκα, προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ, πράγμα που προαναγγέλλεται από εκείνον που γεννήθηκε από τον Δαβίδ, θα το παραλείψουμε ως κάτι το ομολογουμένως προφανές στον λόγο. Το μυστήριο όμως σχετικά με την Αιθιοπίδα, πώς δηλαδή, αφού εγκατέλειψε το βασίλειο των Αιθιόπων και διέσχισε τόσο μεγάλο ενδιάμεσο διάστημα, σπεύδει προς τον Σολομώντα εξαιτίας της φήμης της σοφίας του, προσφέροντας στον βασιλιά πολύτιμους λίθους, χρυσό και ευωδιαστά αρώματα, θα γινόταν φανερό σε όποιον αναλογιστεί σε ποιο από τα ευαγγελικά θαύματα αποβλέπει. Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι αρχικά η Εκκλησία που προήλθε από τα έθνη, προτού γίνει Εκκλησία, ήταν μελανή εξαιτίας της ειδωλολατρίας, απομακρυσμένη από τη γνώση του αληθινού Θεού λόγω ενός μεγάλου χάσματος άγνοιας; Αλλά όταν επιφάνηκε η χάρη του Θεού και έλαμψε η σοφία και το αληθινό φως έστειλε την ακτίνα του προς εκείνους που κάθονταν στο σκότος και στη σκιά του θανάτου, τότε, ενώ ο Ισραήλ έκλεισε τα μάτια του στο φως και στέρησε από τον εαυτό του τη συμμετοχή στα αγαθά, έρχονται οι Αιθίοπες, δηλαδή όσοι προέρχονται από τα έθνη και προστρέχουν στην πίστη. Και αυτοί που κάποτε βρίσκονταν μακριά γίνονται εγγύς, ξεπλένοντας τη μελανία τους με το μυστικό ύδωρ, ώστε η Αιθιοπία να προφτάσει να απλώσει το χέρι της προς τον Θεό και να προσφέρει δώρα στον Βασιλέα: τα αρώματα της ευσέβειας, το χρυσάφι της θεογνωσίας και τους πολύτιμους λίθους της εργασίας των εντολών και των αρετών.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι ο Παύλος δεν γνωρίζει άλλον Χριστό, παρά μόνο αυτόν που και έπαθε και ετάφη και αναστήθηκε και γεννήθηκε, τον οποίο ονομάζει και άνθρωπο. Διότι λέγοντας: «Εάν δε ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει εγερθεί εκ νεκρών», προσθέτει, εξηγώντας την αιτία της σαρκώσεώς του: «Επειδή ακριβώς δι' ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και δι' ανθρώπου ήλθε η ανάσταση των νεκρών». Και παντού, όταν αναφέρεται στο πάθος του Κυρίου μας, στην ανθρωπότητά του και στη νέκρωσή του, χρησιμοποιεί το όνομα του Χριστού, όπως στο: «Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός», και πάλι: «Τώρα όμως, εν Χριστώ, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού», και πάλι: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου γινόμενος κατάρα για εμάς· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Ένωσε, λοιπόν, καθώς προείπαμε, τον άνθρωπο με τον Θεό. Διότι, εάν δεν νικούσε άνθρωπος τον αντίπαλο του ανθρώπου, ο εχθρός δεν θα είχε νικηθεί δικαίως. Αλλά και πάλι, εάν ο Θεός δεν δώριζε τη σωτηρία, δεν θα την κατέχαμε με βεβαιότητα.

Χωρίς να έχετε ελπίδα, λέει, και όντας άθεοι. Αν και προσκυνούσαν θεούς, εντούτοις δεν ήταν πραγματικοί· διότι κανένα είδωλο δεν έχει υπόσταση. Τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά δια του αίματος του Χριστού. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε και τα δύο ένα, και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, δια της σαρκός του. Αυτό λοιπόν είναι το μέγα επίτευγμα, λέει, το ότι εισήλθαμε στην πολιτεία των Ιουδαίων; Τι λες; Ανακεφαλαίωσε τα πάντα, και όσα βρίσκονται στους ουρανούς και όσα βρίσκονται στη γη, και τώρα μιλάς για τους Ισραηλίτες; Ναι, απαντά. Διότι εκείνα μεν πρέπει να τα αποδεχόμαστε δια της πίστεως, ενώ αυτά αποδεικνύονται και με τα ίδια τα έργα. Τώρα όμως, λέει, εν Χριστώ Ιησού, εσείς, που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά ως προς την πολιτεία. Διότι το «μακριά» και το «κοντά» είναι ζήτημα αποκλειστικά της προαιρέσεως.

Την ονόμασε δε μία, καθόσον ο Χριστός οδηγεί τους πάντες στο ένα. «Τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού». Ήμασταν μακριά από τον Θεό, χωρισμένοι εξαιτίας της κοσμικής ζωής. Αυτόν τον διαχωρισμό τον κατέλυσε ο θάνατος του Χριστού, και όσοι συμμορφώνονται με αυτόν, δεν βρίσκονται πλέον μακριά από τον Θεό, αλλά λαμβάνουν την εν Πνεύματι εγγύτητα, συσταυρούμενοι με τον Χριστό, σύμφωνα με τον Απόστολο. «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε και τα δύο ένα, και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας στη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάγματα, ώστε να κτίσει τους δύο μέσα στον εαυτό του». Απέκοψε από τη μέση αυτό που προκαλούσε τον διαχωρισμό, που είναι η σάρκα εξαιτίας της αμαρτίας που βρισκόταν σε αυτήν, η οποία αφενός αποξένωνε πλήρως εκείνους που ούτε καν από τον νόμο δεν αποχωρίζονταν από τη σαρκική κακία, και αφετέρου ούτε αυτούς που βρίσκονταν υπό τον νόμο δεν τους άφηνε καθαρούς από την εξαιτίας της αποξένωση. Επομένως, εκείνος που κατέλυσε την αμαρτία διά της σάρκας, ταυτόχρονα κατήργησε και τον νόμο που είχε τεθεί για τη σάρκα. Εισήγαγε δε στη θέση του νόμου το δόγμα, που είναι η εκούσια προθυμία της ψυχής για τη λατρεία του Θεού. «Σε έναν καινούργιο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, ώστε να συμφιλιώσει και τους δύο με τον Θεό σε ένα σώμα διά του σταυρού, θανατώνοντας την έχθρα επάνω σε αυτόν, και ερχόμενος».

Τώρα όμως, λέει, εν Χριστώ Ιησού εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, ήλθατε κοντά διά του αίματος του Χριστού. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, δηλαδή η καταλλαγή του Ισραήλ και των εθνικών, αυτός που έκανε και τα δύο ένα, την περιτομή δηλαδή και την ακροβυστία, και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού που χώριζε τους λαούς μεταξύ τους· την έχθρα, διά της σαρκός του. Αυτά μεν αφορούν την καταλλαγή των δύο λαών μεταξύ τους. Όσον αφορά δε την καταλλαγή και των δύο αυτών με τον Θεό· επειδή και αυτήν την ενήργησε στον εαυτό του ο ίδιος ο Χριστός, και διασαφηνίζοντας ο Απόστολος τον τρόπο αυτής της ενέργειας, επισυνάπτοντας και αυτά στα προλεχθέντα, λέει: καταργώντας τον νόμο των εντολών με τα δόγματα.