Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:17

Και πολλές φορές δε ο ίδιος, διατυπώνοντας όμοιες διδασκαλίες για όμοια ζητήματα, παραδίδει με σαφήνεια και ασφάλεια, εκθέτοντας από πριν τη μεγάλη και ένδοξη χάρη της φιλανθρωπίας του Χριστού, με ποιους και με τι είδους ανθρώπους πρέπει να συναναστρεφόμαστε, λέγοντας: «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο ένα και κατέρριψε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, με τη σάρκα του· αφού κατήργησε τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, για να αναδημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, επιφέροντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο με τον Θεό σε ένα σώμα διά του σταυρού, θανατώνοντας δι' αυτού την έχθρα. Και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά· διότι δι' αυτού έχουμε και οι δύο την πρόσβαση προς τον Πατέρα με ένα Πνεύμα».

Διότι έχουμε δικαιωθεί εν αυτώ, εφόσον με δίκαιη και ορθή κρίση καταργήθηκε η αμαρτία και εξοντώθηκε ο Σατανάς. Τι λοιπόν θα εργαστεί ο Χριστός, ο οποίος είναι η δικαιοσύνη, αφού κατοικήσει στην έρημο, το διατρανώνει λέγοντας: Και τα έργα της δικαιοσύνης θα είναι ειρήνη. Διότι «όταν ήλθε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός», όπως λέει ο Παύλος, «ευαγγελίσθηκε ειρήνη σε εκείνους που ήταν μακριά και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά», δηλαδή στους Εθνικούς και στους Ιουδαίους· και η δικαιοσύνη στερέωσε ανάμεσά μας την ανάπαυση. Διότι, αφού ειρηνεύσαμε με τον Θεό και καταλύσαμε την έχθρα, βρισκόμαστε σε πόλεις αναπαύσεως και αιώνιας τρυφής. Και έχουμε εναποθέσει την πεποίθησή μας σε αυτόν εις τον αιώνα, και κατοικήσαμε στην πόλη της ειρήνης, δηλαδή στην Εκκλησία του ζώντος Θεού. Διότι σε αυτήν κατοικεί ο Χριστός, ο οποίος είναι η ειρήνη, και έχουμε αναπαυθεί μαζί με τον πλούτο. Διότι εμείς, που παλαιότερα βρισκόμασταν σε έλλειψη κάθε αγαθού πράγματος και κάθε αρετής, οι άθεοι μέσα στον κόσμο που δεν είχαμε ελπίδα, είμαστε ήδη πλούσιοι δια του Χριστού και θα γίνουμε ακόμη περισσότερο, έχοντας λάβει την πλουσιοπάροχη χορηγία των άνωθεν και παρά Θεού χαρισμάτων. <Η δε χάλαζα, εάν πέσει, δεν θα έλθει σε εσάς.>

Συγκεντρωθείτε στον παντοκράτορα Θεό διά του αγιασμού και της δικαιοσύνης· ελάτε κοντά, εσείς που βρίσκεστε ακόμη μακριά και είστε αποκομμένοι εξαιτίας της αμαρτίας, και λόγω του ότι έχετε καταπέσει σε αισχρότατη και βδελυρότατη κατάσταση του νου. Και λέμε ότι έχουν απομακρυνθεί από τον Θεό οι πλανεμένοι, οι οποίοι θα βρεθούν κοντά Του διά της πίστεως στον Χριστό. Προς αυτούς λοιπόν που έσπευσαν σε αυτό αναφώνησε ο πάνσοφος Παύλος: «Τώρα όμως, εσείς που άλλοτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά με το αίμα του Χριστού». Και πάλι για αυτόν, ότι «Ήλθε και ευαγγελίσθηκε ειρήνη σε εμάς που ήμασταν μακριά και σε αυτούς που ήταν κοντά». Γι' αυτό ακριβώς, μέσω των αγίων προφητών, λεγόταν σε όσους ήταν ακόμη μακριά: «Πλησιάστε τον Θεό, και θα σας πλησιάσει». Ελάτε λοιπόν, λέει, και σκεφθείτε όλοι μαζί, εσείς που σώζεστε από τα έθνη. Το δε «σκεφθείτε», λέει, σημαίνει να πράξετε όσα αφορούν την επιστροφή στον Θεό, όχι χωρίς βούληση ή απερίσκεπτα, αλλά με αξιοθαύμαστη σύνεση. Διότι διά της πίστεως προπορεύεται η σύνεση, εφόσον δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, αφού έχουμε καταδικάσει την κακοβουλία της πλάνης και έχουμε αποστραφεί τη ζημία της αρχαίας απάτης, πορευόμαστε ταχέως προς τον Θεό, δεχόμενοι το φως της αληθινής θεογνωσίας και προσφέροντας την επιλογή της ορθής διανοίας σε εκείνα που είναι ασυγκρίτως καλύτερα. Σκεφθείτε λοιπόν, δηλαδή δείξτε φρόνηση, εσείς που σώζεστε από τα έθνη.

Διότι έχει στραφεί προς αυτήν, σύμφωνα με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Οι οφθαλμοί του επιβλέπουν στα έθνη· εκείνοι που παραπικραίνουν ας μην υπερηφανεύονται από μόνοι τους· ευλογείτε, έθνη, τον Θεό μας.» Διότι ο Ισραήλ προσέκρουσε και παραπίκρανε σε μεγάλο βαθμό· το ότι δε τα έθνη επρόκειτο, με την αποβολή του, να γίνουν δεκτά στην οικειότητα του Θεού μέσω της πίστεως, είναι εύκολο να το διαπιστώσει κανείς, εάν επιλέξει να ερευνήσει διεξοδικά τα λόγια των αγίων προφητών. Έχει γραφτεί λοιπόν: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος, και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν λαός του, και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, και θα κατανοήσεις ότι ο Κύριος ο Παντοκράτορας με απέστειλε προς εσένα.» Και ποιος είναι ο απεσταλμένος, παρά βεβαίως ο Χριστός, αυτός που ανακτίζει τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, και που κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, και κατάργησε τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, και ευαγγελίστηκε την ειρήνη στους μακρινούς και στους κοντινούς, δηλαδή στους Έλληνες (Εθνικούς) και στους Ιουδαίους; Είπε εξάλλου: «Έχω και άλλα πρόβατα, τα οποία δεν προέρχονται από αυτήν την αυλή· και εκείνα πρέπει να τα φέρω, και θα γίνουν ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας.»

Και βέβαια ο θεσπέσιος άγγελος Γαβριήλ ήταν αυτός που, όταν ευαγγελιζόταν στην αγία Παρθένο τον τρόπο της ενανθρώπησης του Μονογενούς, είπε: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι βρήκες χάρη παρά τω Θεώ. Και ιδού, θα συλλάβεις στη μήτρα σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας, και Υιός του Υψίστου θα ονομαστεί.» Μήπως λοιπόν μόνο το υπόλειμμα της Συναγωγής των Ιουδαίων κληρονόμησε τις επαγγελίες και εισήλθε στην ιερή γη; Κάθε άλλο βέβαια. Αλλά προχώρησε μαζί του ο νέος και εν πίστει λαός. Διότι ο Θεός των όλων υποσχόταν να εισαγάγει μαζί με τον Χάλεβ κάθε νέο παιδί. Αυτό και ο θείος Δαβίδ μάς το υποδείκνυε, λέγοντας για την κληρονομιά των αγίων: «Ας γραφτεί αυτό για μια άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο.» Διότι η κληρονομιά έχει διατηρηθεί όχι για όσους παιδαγωγούνταν από τον νόμο, αλλά για μια άλλη γενεά. Και ποια είναι η άλλη γενεά; Ο νέος, όπως είπα, και εν πίστει λαός. Διότι έχουμε κτιστεί εν Χριστώ προς καινότητα ζωής, αποβάλλοντας τον παλαιό άνθρωπο, μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες. Διότι ο Χριστός λέγεται ότι έκτισε τους δύο λαούς σε έναν καινό άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και συμφιλιώνοντας και τους δύο εν ενί πνεύματι με τον Πατέρα. Επομένως, τα βρέφη που εισήλθαν μαζί με τον ίδιο τον Χάλεβ αποτελούν τύπο του νέου λαού.

ΑΛΛΟ. «Πιστός είναι ο λόγος και άξιος κάθε αποδοχής, ότι ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ. Αλλά γι' αυτό ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτο να δείξει ο Χριστός όλη τη μακροθυμία του, ως παράδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για να αποκτήσουν αιώνια ζωή.» Εάν σωζόμαστε μέσω της πίστεως στον Χριστό και μετέχουμε στην αιώνια ζωή, αποτινάσσοντας τον ζυγό του θανάτου, πώς δεν είναι κατά φύση Θεός ο Υιός, ο οποίος είναι και χορηγός της ζωής, εφόσον ο ίδιος είναι ζωή κατά φύση, και διασώζει ως Θεός, όντας ο μόνος που δύναται να το πράξει αυτό, και γι' αυτό λέγει: «Εγώ είμαι ο Θεός που σε σώζει, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα;» Διότι, πράγματι και αληθινά, ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε, αυτός που παλαιότερα βέβαια υποσχόταν να μας σώσει μέσω των αγίων προφητών, ενώ κατά τον καιρό της ελεύσεώς του φανέρωσε τον εαυτό του πλέον παρόντα, και γι' αυτό αναφωνούσε: «Εγώ που ομιλώ είμαι παρών. Πόσο ωραίοι είναι πάνω στα όρη οι πόδες εκείνων που ευαγγελίζονται άγγελμα ειρήνης!» Διότι, αφού ήλθε, ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς που ήμασταν μακριά, και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά, σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου.

Άλλο. Μιλώντας δε για την έλευση του Σωτήρα μας, λέει: «Και ερχόμενος, κήρυξε το ευαγγέλιο της ειρήνης σε εσάς που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε αυτούς που βρίσκονταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την πρόσβαση και οι δύο προς τον Πατέρα στο ίδιο Πνεύμα». Εάν, λαμβάνοντας το Πνεύμα του Χριστού, οδηγούμαστε μέσω αυτού στον Θεό και Πατέρα, έχοντας αναδειχθεί κοινωνοί της θείας του φύσης, πώς θα μπορούσε να είναι δημιούργημα εκείνο, μέσω του οποίου ενωνόμαστε ήδη με τον Θεό ως δικό του γένος;

Αυτήν ας ζητήσουμε και ας επιδιώξουμε, η οποία είναι ο Χριστός, όπως λέει ο Απόστολος: Ο Χριστός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και αφού ήλθε ευαγγελίστηκε ειρήνη σε αυτούς που ήταν κοντά και σε αυτούς που ήταν μακριά.

Σε αυτά, το προφητικό πνεύμα θαυμάζει τους πόδας των κηρύκων του Ευαγγελίου, μέσω των οποίων διήνυσαν την πορεία τους περιερχόμενοι όλα τα έθνη. Και οι πόδες τους ήταν ωραίοι, επειδή είχαν καθαρθεί ωσάν να τους είχε νίψει ο Σωτήρας, και έτρεχαν «επί των ορέων» λόγω του υπερβατικού και υψηλού χαρακτήρα του ευαγγελικού κηρύγματος. Επίσης, ανήγγελλαν «ειρήνη» στους ανθρώπους, ευαγγελιζόμενοι την ειρήνη με τον Θεό, και μάλιστα αυτήν την ειρήνη την οποία ευαγγελίζονταν «σε εκείνους που βρίσκονταν μακριά και σε εκείνους που βρίσκονταν κοντά», φανερώνοντας τον Χριστό του Θεού, ο οποίος «έκανε και τα δύο ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, στη σάρκα του». Γι' αυτό και ο Παύλος, απευθύνοντας επιστολές στις Εκκλησίες, έγραφε λέγοντας: «χάρις σε σας και ειρήνη».

Διότι είχαν ανάγκη από μέγιστη προσευχή, ώστε με τη δύναμη του Θεού να συμβεί σε αυτούς κάποια παράδοξη μεταβολή, προκειμένου αφενός να μην δίνουν πλέον προσοχή στην πολυθεϊκή πλάνη, και αφετέρου να σέβονται και να προσκυνούν μόνο Εκείνον που πρέπει, τον έναν και μόνο και προσκυνητό Θεό, και να εκτελούν το πρόσταγμα διά του οποίου λεγόταν: «Ψάλατε, λοιπόν, στο όνομά του». Για να γίνουν λοιπόν αυτά, εύχεται το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Ας σε προσκυνήσει όλη η γη και ας σου ψάλουν, ας ψάλουν στο όνομά σου». «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, είναι φοβερός στις βουλές του πάνω από τους υιούς των ανθρώπων». Επειδή εκείνοι που καλούνται στο θείο όνομα βρίσκονταν μακριά, τους προστάζει να έρθουν κοντά λέγοντας: «Ελάτε». Αυτό δε το επισημαίνει ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Και όταν ήλθε, ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά». Και ο λόγος καλεί τα έθνη όλης της οικουμένης στη γνώση του Θεού, καθώς και στη θέαση των έργων του. Διότι, επειδή απείχαν μακριά από τον Θεό, ούτε τον έβλεπαν ούτε τον γνώριζαν. Γι' αυτό λέει: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· για τα οποία ελέγετο παραπάνω: «Πείτε στον Θεό: Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!» Αλλά παλαιότερα μεν πρόσταζε να λένε: «Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!» Επειδή όμως ήταν επόμενο εκείνοι που βρίσκονταν μακριά να αγνοούν ποια ήταν τα έργα του Θεού, εύλογα εδώ αναφέρει προς αυτούς: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· και αφού τα δείτε, θα μάθετε ότι είναι φοβερός στις βουλές του πάνω από τους υιούς των ανθρώπων.

Διότι αυτό ήταν και η αιτία των όσων ακολούθησαν· επειδή, εξαιτίας του ελέους του Θεού, επακολούθησαν και όλα τα υπόλοιπα. Διότι μετά το έλεος ήλθε η αλήθεια, έπειτα η δικαιοσύνη, και πάνω από όλα η ειρήνη. Έχει γραφτεί δε σαφώς για τον Σωτήρα μας: «Ότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο ένα»· και, «Ειρηνοποιώντας δι' αυτού τα επουράνια και τα επίγεια»· και πάλι: «Ερχόμενος ευαγγελίστηκε την ειρήνη στους μακρινούς και στους κοντινούς». Εύλογα, λοιπόν, εξαιτίας αυτών λέγεται στον ψαλμό το: «Όμως κοντά σε αυτούς που τον φοβούνται είναι η σωτηρία του, για να κατοικήσει η δόξα στη γη μας». Διότι πολλή και μεγάλη δόξα στη δική μας γη, εννοώ δηλαδή στην οικουμένη των ανθρώπων, φανερώθηκε μέσω της εκπλήρωσης των όσων είχαν προφητευθεί. Και πώς, άλλωστε, δεν θα κατοικούσε η δόξα στη γη μας, όταν και η σωτηρία του, ο ίδιος ο Χριστός του, και η εξ ουρανού δικαιοσύνη καταδέχθηκε να επιβεί σε αυτήν; Όλα αυτά, λοιπόν, αφού τα άκουσε προσεκτικά από τον Θεό που τα προόρισε και τα προείπε για τον λαό του, τα εξαγγέλλει μετά την προσευχή του, λέγοντας: «Θα ακούσω τι θα λαλήσει ο Κύριος ο Θεός»· γι' αυτό και πρόσθεσε στη συνέχεια: «Ότι θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του». Αυτή δε η ειρήνη πραγματοποιήθηκε για τον λαό, όταν το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη ασπάστηκαν η μία την άλλη.

Αυτήν, λοιπόν, την αγαθή και σωτήρια φιλία των ανθρώπων προς τον Θεό, ο Λόγος που καταπέμφθηκε άνωθεν από τον πανάγαθο Θεό, σαν μια ακτίνα απειρομεγέθους φωτός, την ευαγγελίζεται σε όλους τους ανθρώπους, προτρέποντας να προσέλθουν στον Θεό των όλων όχι από ένα ή από άλλο μέρος, αλλά από παντού, από όλα τα έθνη, να σπεύσουν και να υποδεχθούν το δώρο με κάθε προθυμία της ψυχής, Έλληνες μαζί και βαρβάρους, άνδρες μαζί με γυναίκες και νήπια, φτωχούς και πλουσίους, σοφούς και αμαθείς, χωρίς να περιφρονεί και να εξαιρεί από την κλήση ούτε το γένος των δούλων. Διότι, αφού ο Πατέρας τους συνέστησε μία ουσία και φύση για όλους, εύλογα τους αξίωσε όλους της μίας και ίσης μεγάλης δωρεάς, δωρίζοντας τη γνώση και τη φιλία προς Αυτόν σε όλους όσοι επιθυμούν να υπακούσουν και ασπάζονται τη χάρη με προθυμία. Αυτήν τη φιλία προς τον Πατέρα Του ήλθε ο Λόγος του Χριστού να ευαγγελιστεί σε σύμπαντα τον κόσμο· «διότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον Εαυτό Του, χωρίς να τους λογαριάζει τα παραπτώματα», όπως διδάσκουν τα θεία λόγια, «και ελθών», λέει, «ευαγγελίστηκε ειρήνη στους μακρινούς και ειρήνη στους κοντινούς».

Ζʹ. Ο δε Θεός της ειρήνης, ο οποίος μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του διά του σταυρού, ενώ είχαμε γίνει εχθροί του εξαιτίας της αμαρτίας· αυτός που ευαγγελίστηκε την ειρήνη στους εγγύς και στους μακράν, τόσο σε αυτούς που ήταν υπό τον νόμον όσο και σε αυτούς που βρίσκονταν έξω από τον νόμον· ο Πατέρας της αγάπης, η ίδια η αγάπη· διότι περισσότερο από κάθε άλλο χαίρεται να ονομάζεται με αυτά, ώστε να νομοθετήσει τη φιλαδελφία ακόμη και με τα ονόματα· αυτός που έδωσε την καινή εντολή, το να αγαπούμε ο ένας τον άλλον τόσο πολύ, όσο αγαπηθήκαμε και εμείς· αυτός που έδωσε το χάρισμα και να ασκούμε θεάρεστη εξουσία, και να υποτασσόμαστε από φόβο Θεού, και να διστάζουμε με σύνεση, αλλά και να παίρνουμε πάλι θάρρος διά του λόγου· αυτός που συγκροτεί τα μεγάλα ποίμνια και μεγαλύνει τα μικρά διά της χάριτος, είθε ο ίδιος, σύμφωνα με το πλήθος της αγαθότητάς του, εμάς μεν να μας παρηγορήσει με πολλή παρηγοριά, και να μας οδηγεί προς τα εμπρός, συμποιμαίνοντας και διασώζοντας το ποίμνιο· εσάς δε να σας καταρτίσει σε κάθε έργο αγαθό, και να σας πείσει να πανηγυρίζετε πνευματικά μαζί με τους μάρτυρες, και να σας αξιώσει της ουράνιας τρυφής, όπου βρίσκεται η κατοικία όλων όσοι ευφραίνονται, και, αφού φανείτε δίκαιοι, να σας χορτάσει με τη δόξα του, η οποία θα αποκαλυφθεί εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, η τιμή και η προσκύνηση εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

«Αλλά πάνω σε αυτόν», λέει, «ο Χριστός πέθανε καρφωμένος, και γι' αυτό ούτε να βλέπουμε ανεχόμαστε το σχήμα και το ξύλο στο οποίο θανατώθηκε». Το ενοχοποιητικό όμως για εμάς χειρόγραφο, το οποίο δημιουργήθηκε εις βάρος μας εξαιτίας της παρακοής στο ξύλο, όταν απλώθηκε το χέρι του προπάτορα, πάνω σε τι καρφώθηκε, και μέσω τίνος απομακρύνθηκε και εξαφανίστηκε, και έτσι επανήλθαμε στην ευλογία του Θεού; Πάνω σε τι ο Χριστός απεκδύθηκε και απώθησε τελείως τις αρχές και τις εξουσίες των πονηρών πνευμάτων, οι οποίες βρήκαν έρεισμα εναντίον της φύσης μας από το ξύλο της παρακοής, και θριαμβεύοντας τις καταντρόπιασε, και έτσι εμείς ανακτήσαμε την ελευθερία; Πάνω σε τι γκρεμίστηκε το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε και θανατώθηκε η έχθρα μας προς τον Θεό; Και μέσω τίνος συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό και δεχθήκαμε το ευαγγέλιο της ειρήνης με αυτόν, αν όχι πάνω στον Σταυρό και μέσω του Σταυρού;

Αυτόν τον ίδιο, λέει, οι Φρύγες τον ονομάζουν και Πάπα, επειδή τα έπαυσε όλα, τα οποία κινούνταν με τρόπο άτακτο και εσφαλμένο πριν από τη φανέρωσή του. Διότι το όνομα του Πάπα, λέει, είναι η φωνή όλων ομού «των επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων», που λένε: παύσε, παύσε την ασυμφωνία του κόσμου και φέρε «ειρήνη σε όσους είναι μακριά»—δηλαδή στους υλικούς και χοϊκούς—και «ειρήνη σε όσους είναι κοντά»—δηλαδή στους πνευματικούς και νοερούς τέλειους ανθρώπους. Λένε επίσης οι Φρύγες ότι αυτός ο ίδιος είναι και νεκρός, σαν να είναι θαμμένος μέσα στο σώμα ως σε μνήμα και τάφο. Αυτό, λέει, είναι το γραμμένο: «είστε τάφοι ασβεστωμένοι, γεμάτοι εσωτερικά από οστά νεκρών», επειδή δεν υπάρχει, λέει, μέσα σας ο ζωντανός άνθρωπος. Και πάλι, λέει: «θα αναπηδήσουν από τα μνήματα οι νεκροί»—δηλαδή από τα χοϊκά σώματα, έχοντας αναγεννηθεί πνευματικοί, όχι σαρκικοί. Αυτή, λέει, είναι η ανάσταση που πραγματοποιείται μέσω της πύλης των ουρανών, διά της οποίας όσοι δεν εισήλθαν, λέει, παραμένουν όλοι νεκροί.

Ομιλία ΣΤ΄. Και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς που ήσασταν μακριά και σε εκείνους που ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε και οι δύο την προσαγωγή προς τον Πατέρα ενωμένοι σε ένα Πνεύμα. Άρα λοιπόν δεν είστε πλέον ξένοι και πάροικοι, αλλά συμπολίτες των αγίων και οικείοι του Θεού. Έχετε εποικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, με ακρογωνιαίο λίθο τον ίδιο τον Χριστό· στον οποίο όλη η οικοδομή, καθώς συναρμολογείται, αυξάνεται σε άγιο ναό εν Κυρίω· στον οποίο και εσείς συνοικοδομείστε, ώστε να γίνετε κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι.

Ο Δεσπότης ανέλαβε τάξη υπηρέτη και σχεδόν διακόνου, και ήλθε και ευαγγελίστηκε την ειρήνη, λέγει, σε εσάς που ήσασταν μακριά και σε εκείνους που ήταν κοντά. Με το «κοντά», λέγει, εννοεί τους Ιουδαίους, σε σχέση με εμάς· ενώ με το «μακριά» υπονοεί αυτούς που προέρχονταν από τα έθνη, διότι ήταν ξένοι προς τις διαθήκες.

Την ονόμασε δε μία, καθόσον ο Χριστός οδηγεί τους πάντες στο ένα. «Τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού». Ήμασταν μακριά από τον Θεό, χωρισμένοι εξαιτίας της κοσμικής ζωής. Αυτόν τον διαχωρισμό τον κατέλυσε ο θάνατος του Χριστού, και όσοι συμμορφώνονται με αυτόν, δεν βρίσκονται πλέον μακριά από τον Θεό, αλλά λαμβάνουν την εν Πνεύματι εγγύτητα, συσταυρούμενοι με τον Χριστό, σύμφωνα με τον Απόστολο. «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε και τα δύο ένα, και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας στη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάγματα, ώστε να κτίσει τους δύο μέσα στον εαυτό του». Απέκοψε από τη μέση αυτό που προκαλούσε τον διαχωρισμό, που είναι η σάρκα εξαιτίας της αμαρτίας που βρισκόταν σε αυτήν, η οποία αφενός αποξένωνε πλήρως εκείνους που ούτε καν από τον νόμο δεν αποχωρίζονταν από τη σαρκική κακία, και αφετέρου ούτε αυτούς που βρίσκονταν υπό τον νόμο δεν τους άφηνε καθαρούς από την εξαιτίας της αποξένωση. Επομένως, εκείνος που κατέλυσε την αμαρτία διά της σάρκας, ταυτόχρονα κατήργησε και τον νόμο που είχε τεθεί για τη σάρκα. Εισήγαγε δε στη θέση του νόμου το δόγμα, που είναι η εκούσια προθυμία της ψυχής για τη λατρεία του Θεού. «Σε έναν καινούργιο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, ώστε να συμφιλιώσει και τους δύο με τον Θεό σε ένα σώμα διά του σταυρού, θανατώνοντας την έχθρα επάνω σε αυτόν, και ερχόμενος».

Καθώς ο σταυρός έθεσε τέλος στην παρούσα ζωή και περιέτεμε τη σάρκα, ένας άνθρωπος αποδεικνύεται ο καθένας που χαρακτηρίζεται σύμφωνα με τον Χριστό, είτε βρίσκεται σε περιτομή είτε σε ακροβυστία, κατά τη νέα ζωή. Όταν λοιπόν το σώμα παραδόθηκε στον θάνατο, κατέλυσε την έχθρα· όταν όμως αναστήθηκε στη ζωή, εδραίωσε τη φιλία στους αιώνες. «Κήρυξε το χαρμόσυνο μήνυμα της ειρήνης σε εσάς που ήσασταν μακριά, και σε εκείνους που ήταν κοντά». «Μακριά», λέει, ήταν τα έθνη εξαιτίας της πλάνης· ενώ «κοντά» ήταν εκείνοι που, μέσω του νόμου, διδάσκονταν το μυστήριο του Χριστού. «Διότι μέσω αυτού έχουμε και οι δύο την προσαγωγή προς τον Πατέρα μέσα σε ένα πνεύμα. Άρα λοιπόν δεν είστε πλέον ξένοι και πάροικοι, αλλά συμπολίτες των αγίων και οικείοι του Θεού, έχοντας εποικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, με ακρογωνιαίο λίθο τον ίδιο τον Ιησού Χριστό». Σε τίποτα περισσότερο από εμάς, λέει, δεν έχουν οικειότητα προς τον Θεό εκείνοι που βρίσκονταν προηγουμένως κοντά, αλλά υπάρχει μία προσαγωγή και για τους δύο, μέσω του ενός Αγίου Πνεύματος. Και αφού προηγουμένως ανέφερε ότι μέσα σε ένα σώμα συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό, τώρα λέει ότι μέσα σε ένα πνεύμα προσαχθήκαμε στον Θεό, αποδεικνύοντας ότι γίναμε μέτοχοι του ενός πνεύματος μέσω του ενός σώματος.

Και φανερώνεται ότι είστε επιστολή του Χριστού, η οποία διακονήθηκε από εμάς, γραμμένη όχι με μελάνι, αλλά με το Πνεύμα του ζωντανού Θεού, όχι σε πέτρινες πλάκες, αλλά σε σάρκινες πλάκες της καρδιάς. Και «όταν όμως επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα· ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα· και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία· και όλοι εμείς, με ανακαλυμμένο πρόσωπο, αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα, από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς ενεργεί ο Κύριος, που είναι Πνεύμα». Και, «με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη». Και στην προς Γαλάτας: «Αυτό μόνο θέλω να μάθω από εσάς: από τα έργα του νόμου λάβατε το Πνεύμα, ή από την ακοή της πίστεως;». Και, «για να έλθει η ευλογία του Αβραάμ δια του Ιησού Χριστού, ώστε να λάβουμε την ευλογία του Πνεύματος μέσω της πίστεως». Και, «ο καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη» και τα εξής. Και, «εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε». Και στην προς Εφεσίους: «και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς, σε όσους ήταν μακριά και σε όσους ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή και οι δύο, με ένα Πνεύμα, προς τον Πατέρα». Και, «μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο του Θεού, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως». Και, «επιδιώκοντας με σπουδή να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης».

Αποκαθιστά δε τη φύση προς τον εαυτό της, όχι μόνο επειδή, αφού έγινε άνθρωπος, διατήρησε τη γνώμη απαθή και αστασίαστη απέναντι στη φύση, χωρίς αυτή να κλονιστεί καθόλου από την οικεία φυσική της βάση ούτε καν απέναντι σε αυτούς που τον σταύρωσαν, αλλά απεναντίας μάλλον προτίμησε τον θάνατο υπέρ αυτών αντί για τη ζωή, πράγμα που καταδεικνύει και τον εκούσιο χαρακτήρα του πάθους, το οποίο επικυρώνεται από τη φιλάνθρωπη διάθεση του πάσχοντος, αλλά και επειδή κατήργησε την έχθρα, προσηλώνοντας στον σταυρό το χειρόγραφο της αμαρτίας, εξαιτίας του οποίου η φύση βρισκόταν σε αδυσώπητο πόλεμο προς τον εαυτό της. Και αφού κάλεσε όσους βρίσκονταν μακριά και όσους βρίσκονταν κοντά, δηλαδή εκείνους που ήταν υπό τον νόμο και εκείνους που ήταν εκτός νόμου, και αφού κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, αποσαφηνίζοντας δηλαδή τον νόμο των εντολών μέσω των δογμάτων, έπλασε από τους δύο έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη και συμφιλιώνοντάς μας, μέσω του εαυτού Του, με τον Πατέρα και μεταξύ μας, ώστε να μην έχουμε πλέον τη γνώμη να αντιστέκεται στον λόγο της φύσης, αλλά, όπως ακριβώς είμαστε ως προς τη φύση, έτσι να είμαστε αναλλοίωτοι και ως προς τη γνώμη.

Ή ίσως ονομάζει λίθους τη ραθυμία της ψυχής απέναντι στα καλά, επειδή έχει καταστεί αναίσθητη ως προς τις αρετές, και ξύλα την προθυμία της απέναντι στα κακά. Όλα αυτά ο Λόγος, απωθώντας τα έξω από την καρδιά των πιστών, δεν παύει να δημιουργεί ειρήνη και να συνδιαλλάσσει σε ένα σώμα των αρετών τόσο εκείνους που βρίσκονται μακριά όσο και εκείνους που βρίσκονται κοντά, καταλύοντας δηλαδή το μεσότοιχο του φραγμού, εννοώ βέβαια την αμαρτία, και ακυρώνοντας το χειρόγραφο της γνώμης που αφορά την κακία και υποτάσσοντας το φρόνημα της σάρκας στον νόμο του πνεύματος. Διότι, όπως νομίζω, ονόμασε «αυτούς που βρίσκονται μακριά» τις κινήσεις των αισθήσεων, οι οποίες εκ φύσεως βρίσκονται μακριά και είναι εντελώς ξένες προς τον νόμο του Θεού, και «αυτούς που βρίσκονται κοντά» τις νοερές ενέργειες της ψυχής, καθώς λόγω της οικείωσής τους με τον λόγο δεν βρίσκονται μακριά. Αυτές τις συνάπτει μεταξύ τους, μετά την κατάλυση του σαρκικού νόμου, σύμφωνα με τον τρόπο της αρετής, συνδέοντάς τις αναμεταξύ τους μέσω του πνεύματος. Διότι ως μεσότοιχο, όπως νομίζω, ονόμασε τον φυσικό νόμο του σώματος, και ως φραγμό τη σχέση προς τα πάθη που υπάρχει στον νόμο της σάρκας, δηλαδή την αμαρτία· επειδή μόνο η σχέση του νόμου της φύσεως, δηλαδή του παθητού μέρους της φύσεως, προς τα πάθη της ατιμίας γίνεται φραγμός, ο οποίος διαχωρίζει με τείχος το σώμα από την ψυχή και δεν επιτρέπει, κατά την έμπρακτη εφαρμογή, να περάσει ο λόγος των αρετών προς τη σάρκα με τη μεσολάβηση της ψυχής.

Αν πρέπει να πιστέψουμε σε αυτόν που λέει: ο Χριστός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο μέρη ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, καταργώντας με τη σάρκα του την έχθρα και τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, για να αναδημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο σε ένα σώμα με τον Θεό, θανατώνοντας την έχθρα μέσω του σταυρού· και όταν ήλθε ευαγγελίστηκε ειρήνη σε σας που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε όσους ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή και οι δύο με ένα Πνεύμα προς τον Πατέρα.

Αφήνοντας λοιπόν, Αδελφοί και Πατέρες, κατά μέρος το μίσος και τον φθόνο και τις δυσφημίσεις εναντίον των αδελφών, ας αναλάβουμε το σημείο και γνώρισμα των μαθητών του Χριστού, την Αγάπη, και ας εναγκαλιστούμε την μεταξύ μας ειρήνη, την ομόνοια και τη συμψυχία, και έτσι ας προσφέρουμε με ειρήνη τις προσευχές μας στον ειρηνάρχη Θεό, σε Αυτόν που μας ειρηνοποίησε διά του Αίματος του Σταυρού Του και έδωσε ειρήνη σε όσους ήταν μακριά και σε όσους ήταν κοντά, σύμφωνα με τον Απόστολο, δοξάζοντας με ένα στόμα και μία καρδιά το πανάγιο Όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, της μίας εν Τριάδι Θεότητος, στην οποία ανήκει κάθε δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Λ΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΦΑΤΗΣ ΚΗΔΕΜΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΛΗΠΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΑΣ Αδελφοί και πατέρες, πολλή και άφατη είναι η φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού προς εμάς, διότι όχι μόνο «ήλθε και ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εμάς, στους μακριά και στους κοντά», καθώς είναι γραμμένο, αλλά και όταν ανήλθε στους ουρανούς μας άφησε τους αγίους του αποστόλους για να ευαγγελίζονται τα ίδια και να πρεσβεύουν. Λέει δηλαδή ο μακάριος Παύλος: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, πρεσβεύουμε, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· δεόμαστε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό. Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Ω, τι άπειρη κηδεμονία! Ω, τι άφατη φιλανθρωπία! «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία τον έκανε αμαρτία για χάρη μας». Πώς και με ποιον τρόπο; Δεν εννοεί την κατακριτέα αμαρτία, μη γένοιτο! «Διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»· αλλά ότι ντύθηκε τη δική μας φύση που είχε φθαρεί από την αμαρτία, και «ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους», και τραυματίστηκε για χάρη μας, και υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο. Αυτό σημαίνει: «τον έκανε αμαρτία». Γιατί; «Για να γίνουμε εμείς δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Πώς;