Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:18

Και πολλές φορές δε ο ίδιος, διατυπώνοντας όμοιες διδασκαλίες για όμοια ζητήματα, παραδίδει με σαφήνεια και ασφάλεια, εκθέτοντας από πριν τη μεγάλη και ένδοξη χάρη της φιλανθρωπίας του Χριστού, με ποιους και με τι είδους ανθρώπους πρέπει να συναναστρεφόμαστε, λέγοντας: «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο ένα και κατέρριψε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, με τη σάρκα του· αφού κατήργησε τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, για να αναδημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, επιφέροντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο με τον Θεό σε ένα σώμα διά του σταυρού, θανατώνοντας δι' αυτού την έχθρα. Και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε εκείνους που ήταν κοντά· διότι δι' αυτού έχουμε και οι δύο την πρόσβαση προς τον Πατέρα με ένα Πνεύμα».

Γι' αυτό ακριβώς, παρακινώντας τους μαθητές να ζητούν τα πνευματικά χαρίσματα, και ταυτόχρονα δίνοντάς τους το θάρρος ότι αν ζητήσουν δεν θα αποτύχουν, με την προσθήκη του «Αμήν» τους βεβαιώνει στην πίστη, ότι, οτιδήποτε και αν θελήσουν να ζητήσουν προσερχόμενοι, θα το λάβουν από τον Πατέρα, εφόσον βεβαίως ο ίδιος (ο Χριστός) μεσιτεύει και συγχορηγεί με τον Πατέρα. Διότι αυτό σημαίνει το «Στο όνομά μου»· επειδή δεν προσερχόμαστε με άλλον τρόπο στον Θεό και Πατέρα, παρά μόνο μέσω του Υιού. Επειδή μέσω αυτού «έχουμε την προσαγωγή στο ίδιο Πνεύμα προς τον Πατέρα», σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα. Γι' αυτό και λέει: «Εγώ είμαι η θύρα· εγώ είμαι η οδός· κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνο μέσω εμού». Διότι, από τη μία πλευρά, ως Υιός και Θεός, χορηγεί μαζί με τον Πατέρα τα αγαθά στους αγίους, και καθίσταται συνδοτήρας της ευλογίας προς εμάς· και πράγματι ο θεσπέσιος Παύλος έθετε σε εμάς ολοφάνερη την πίστη σε αυτό γράφοντας ως εξής: «Χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό»· από την άλλη πλευρά, καθώς ονομάζεται μεσίτης και αρχιερέας και παράκλητος, προσκομίζει στον Πατέρα τις ικεσίες υπέρ ημών· διότι αυτός είναι η παρρησία όλων μας προς τον Πατέρα. Επομένως, πρέπει να κάνουμε τις δεήσεις μας στο όνομα του Σωτήρα μας Χριστού· διότι έτσι ο Πατέρας θα συγκατανεύσει προθυμότατα, και θα χορηγήσει σε όσους του ζητούν τα αγαθά, ώστε, αφού τα λάβουμε, να χαιρόμαστε.

Αυτό ακριβώς μπορεί να δει κανείς και στους προκείμενους στίχους. Διότι μακροσκελής λόγος έχει αναπτυχθεί προηγουμένως για τον Κύρο, τον ηγεμόνα των Περσών και των Μήδων, πώς λεηλάτησε τη χώρα των Βαβυλωνίων, την κυρίευσε ολοκληρωτικά, και απάλλαξε τον Ισραήλ από τη δουλεία εκεί και από τα δεσμά της αιχμαλωσίας· πώς θεμελίωσε τον ναό στα Ιεροσόλυμα, και ότι εγέρθηκε εναντίον των Χαλδαίων, με τον Θεό να τον παρακινεί, να του ανοίγει χάλκινες θύρες και να συντρίβει σιδερένιους μοχλούς. Αλλά αυτή ήταν μια μερική διήγηση. Διότι η δυνατότητα να ευφρανθούν και να απαλλαγούν από τους πόνους της αιχμαλωσίας δόθηκε μόνο σε εκείνους που κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ. Μεταθέτει λοιπόν πλέον τη δύναμη των νοημάτων στον ίδιο τον Εμμανουήλ, ο οποίος αναδείχθηκε από τον Θεό και Πατέρα, για να κηρύξει άφεση στους αιχμαλώτους, ανάβλεψη στους τυφλούς, ώστε να λυτρώσει από το κακό εκείνους που είναι αναπόδραστα σφιγμένοι με τις αλυσίδες των ιδίων τους αμαρτημάτων, και, αφού τους καταστήσει ελεύθερους από την τυραννία του διαβόλου, να κάνει όσους βρίσκονται πάνω στη γη να επιστρέψουν σε Αυτόν, και έτσι να τους προσαγάγει μέσω του Εαυτού Του στον Θεό και Πατέρα. Διότι έγινε μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, και δι' Αυτού αποκτήσαμε τη συμφιλίωση προς τον Πατέρα εν ενί Πνεύματι, και Αυτός είναι η ειρήνη μας, σύμφωνα με τις Γραφές· Αυτός ανοικοδόμησε τον θείο ναό, δηλαδή τον δικό Του ναό, που είναι η Εκκλησία.

Ο δε δίκαιος Άβελ, δηλαδή ο Χριστός, προσέφερε ως δώρα στον Θεό τα πρωτότοκα των λογικών ποιμνίων, δηλαδή εκείνους που έχουν τρυφερή καρδιά, και είναι νήπια ως προς την κακία, και εκλεκτούς στις αρετές, και οι οποίοι, όντας εικόνα Του, φέρουν τη δόξα του πρωτοτόκου. Διότι «εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων στους ουρανούς» ονομάζεται από τον θεσπέσιο Παύλο το πλήθος εκείνων που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως σε αγιασμό. Αυτού του αγίου πλήθους λοιπόν και του ποιμνίου των πρωτοτόκων έχει γίνει ιερουργός ο Χριστός. Διότι μέσω Αυτού «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή εν Πνεύματι προς τον Θεό και Πατέρα». Και έχουμε γίνει θυσία καλή και ευπρόσδεκτη, περισσότερο από νέο μοσχάρι που βγάζει κέρατα και οπλές. Διότι η προσαγωγή που γίνεται με αίματα είναι ταπεινή και περισσότερο γήινη, και δεν έχει ευωδία ενώπιον του Θεού. Αντίθετα, η εν Πνεύματι και μέσω του Χριστού λατρεία είναι πάρα πολύ ευάρεστη στον Πατέρα. Γι' αυτό άλλωστε, σε όσους από τον Ισραήλ προσέφεραν τα προϊόντα της γης, ο Θεός φώναζε: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του αγρού, τα κτήνη στα βουνά και τα βόδια. Γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν πρόκειται να το πω σε σένα. Διότι δική μου είναι η οικουμένη, και όλο το πλήρωμά της».

Και βέβαια ο θεσπέσιος άγγελος Γαβριήλ ήταν αυτός που, όταν ευαγγελιζόταν στην αγία Παρθένο τον τρόπο της ενανθρώπησης του Μονογενούς, είπε: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ· διότι βρήκες χάρη παρά τω Θεώ. Και ιδού, θα συλλάβεις στη μήτρα σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας, και Υιός του Υψίστου θα ονομαστεί.» Μήπως λοιπόν μόνο το υπόλειμμα της Συναγωγής των Ιουδαίων κληρονόμησε τις επαγγελίες και εισήλθε στην ιερή γη; Κάθε άλλο βέβαια. Αλλά προχώρησε μαζί του ο νέος και εν πίστει λαός. Διότι ο Θεός των όλων υποσχόταν να εισαγάγει μαζί με τον Χάλεβ κάθε νέο παιδί. Αυτό και ο θείος Δαβίδ μάς το υποδείκνυε, λέγοντας για την κληρονομιά των αγίων: «Ας γραφτεί αυτό για μια άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο.» Διότι η κληρονομιά έχει διατηρηθεί όχι για όσους παιδαγωγούνταν από τον νόμο, αλλά για μια άλλη γενεά. Και ποια είναι η άλλη γενεά; Ο νέος, όπως είπα, και εν πίστει λαός. Διότι έχουμε κτιστεί εν Χριστώ προς καινότητα ζωής, αποβάλλοντας τον παλαιό άνθρωπο, μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες. Διότι ο Χριστός λέγεται ότι έκτισε τους δύο λαούς σε έναν καινό άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και συμφιλιώνοντας και τους δύο εν ενί πνεύματι με τον Πατέρα. Επομένως, τα βρέφη που εισήλθαν μαζί με τον ίδιο τον Χάλεβ αποτελούν τύπο του νέου λαού.

Άλλο. Μιλώντας δε για την έλευση του Σωτήρα μας, λέει: «Και ερχόμενος, κήρυξε το ευαγγέλιο της ειρήνης σε εσάς που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε αυτούς που βρίσκονταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την πρόσβαση και οι δύο προς τον Πατέρα στο ίδιο Πνεύμα». Εάν, λαμβάνοντας το Πνεύμα του Χριστού, οδηγούμαστε μέσω αυτού στον Θεό και Πατέρα, έχοντας αναδειχθεί κοινωνοί της θείας του φύσης, πώς θα μπορούσε να είναι δημιούργημα εκείνο, μέσω του οποίου ενωνόμαστε ήδη με τον Θεό ως δικό του γένος;

Γι' αυτόν τον λόγο, όπως νομίζω, και με πολλά ονόματα ο νόμος αποκαλεί τον ευνουχισμένο. διότι τον ονομάζει, λέει, θλαδία και εκτεθλιμμένο και εκτομία και απεσπασμένο. διότι τα πάθη μέσα μας είναι πάρα πολλά και ποικίλα, τα οποία οδηγούν σαν από πολλές οδούς προς την ανανδρία και την αδράνεια.» ΠΑΛΛ. Πειστικός ο λόγος σου. ΚΥΡ. Επιπρόσθετα, δήλωσε ότι είναι μυσαρό το να προσφέρονται ιερατικές θυσίες στον Θεό από χέρια αλλοτρίων, λέγοντας: «Και από χέρι αλλογενούς δεν θα προσφέρετε τα δώρα στον Κύριο τον Θεό σας.» Μέσω αυτού σημαίνεται τυπικά ότι ο Πατέρας είναι προσιτός μόνο μέσω του Χριστού. διότι αυτός είναι αληθινά ο άμωμος και μέγας αρχιερέας μας, ο μεσίτης κατά την θεία οικονομία. όπως άλλωστε γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή εν Πνεύματι προς τον Πατέρα.» Πρέπει λοιπόν να είναι απαλλαγμένοι από κάθε ψεγάδι αυτοί που θα επέλεγαν να αφιερώσουν τις ψυχές τους στον Θεό και Πατέρα, με τη μεσιτεία του Χριστού. «Διότι θα είστε άγιοι», λέει, «καθώς εγώ είμαι άγιος.» ΠΑΛΛ. Άριστα μίλησες. ΚΥΡ.

Το δε «Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του», θα το εκλάβουμε με ευσέβεια, όπως φρονώ, κατανοώντας ότι αριστεύει μέσω της βασιλείας του. Διότι τότε παύει να αριστεύει ο δυνατός στον πόλεμο, όταν αφανιστεί καθετί που αντιτίθεται στο αγαθό, όταν, αφού συγκεντρώσει όλη του τη βασιλεία, την προσφέρει στον Θεό και Πατέρα, έχοντας ενώσει τα πάντα με τον εαυτό του. Διότι το να παραδώσει αυτός τη βασιλεία στον Πατέρα είναι ταυτόσημο ως προς το νόημα με το να προσφέρει τους πάντες στον Θεό, μέσω του οποίου έχουμε την προσαγωγή εν ενί Πνεύματι προς τον Πατέρα. Επομένως, όταν όλοι όσοι υπήρξαν κάποτε εχθροί γίνουν υποπόδιο των ποδιών του Θεού, με το να δεχθούν το θείο ίχνος μέσα τους, και αφού καταργηθεί ο θάνατος (διότι, αν δεν υπάρχουν αυτοί που πεθαίνουν, δεν θα υπάρχει εξάπαντος ούτε ο θάνατος), τότε, κατά την υποταγή όλων ημών, η οποία δεν νοείται ως δουλική ταπεινότητα αλλά ως βασιλεία και αφθαρσία και μακαριότητα, Εκείνος που ζει μέσα μας λέγεται από τον Παύλο ότι θα υποταχθεί στον Θεό, Εκείνος δηλαδή που τελειοποιεί το αγαθό μας μέσω του Εαυτού Του και κατεργάζεται μέσα μας το ευάρεστο σε Αυτόν.

Ομιλία ΣΤ΄. Και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς που ήσασταν μακριά και σε εκείνους που ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε και οι δύο την προσαγωγή προς τον Πατέρα ενωμένοι σε ένα Πνεύμα. Άρα λοιπόν δεν είστε πλέον ξένοι και πάροικοι, αλλά συμπολίτες των αγίων και οικείοι του Θεού. Έχετε εποικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, με ακρογωνιαίο λίθο τον ίδιο τον Χριστό· στον οποίο όλη η οικοδομή, καθώς συναρμολογείται, αυξάνεται σε άγιο ναό εν Κυρίω· στον οποίο και εσείς συνοικοδομείστε, ώστε να γίνετε κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι.

Διότι μέσω αυτού έχουμε και οι δύο την προσαγωγή προς τον Πατέρα εν ενί Πνεύματι. Εννοεί την ειρήνη με τον Θεό· διότι μας συμφιλίωσε. Εξάλλου και ο ίδιος λέει: «Ειρήνη σας αφήνω, την ειρήνη τη δική μου σας δίνω»· και πάλι: «Έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο»· και, «Όσα ζητήσετε στο όνομά μου, θα τα λάβετε»· και πάλι, «Επειδή ο Πατέρας σας αγαπά». Αυτά είναι τα τεκμήρια της ειρήνης, και για αυτούς και για εκείνους. Για αυτούς πώς; Διότι μέσω αυτού αποκτήσαμε την προσαγωγή και οι δύο εν ενί Πνεύματι, όχι εσείς λιγότερο και εκείνοι περισσότερο, αλλά με μία χάρη. Διότι την μεν οργή την κατέλυσε με τον θάνατο, εμάς δε μας έκανε αγαπητούς στον Πατέρα δια του Πνεύματος. Ιδού πάλι το «εν» σημαίνει «δια»· δια του εαυτού του και του Πνεύματος μας προσήγαγε σε αυτόν. Άρα λοιπόν δεν είστε πλέον ξένοι και πάροικοι, αλλά συμπολίτες των αγίων. Βλέπεις ότι δεν πολιτογραφηθήκαμε στην ίδια πόλη απλώς με τους Ιουδαίους, αλλά με τους αγίους και μεγάλους εκείνους άνδρες, τον Αβραάμ, τον Μωυσή και τον Ηλία, και σε αυτήν εμφανιζόμαστε; Διότι, «εκείνοι που λένε τέτοια», λέει, «φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα». Δεν είστε πλέον ξένοι για τους αγίους, ούτε πάροικοι. Διότι όσοι δεν πρόκειται να επιτύχουν τα επουράνια αγαθά, αυτοί είναι οι πάροικοι.

Καθώς ο σταυρός έθεσε τέλος στην παρούσα ζωή και περιέτεμε τη σάρκα, ένας άνθρωπος αποδεικνύεται ο καθένας που χαρακτηρίζεται σύμφωνα με τον Χριστό, είτε βρίσκεται σε περιτομή είτε σε ακροβυστία, κατά τη νέα ζωή. Όταν λοιπόν το σώμα παραδόθηκε στον θάνατο, κατέλυσε την έχθρα· όταν όμως αναστήθηκε στη ζωή, εδραίωσε τη φιλία στους αιώνες. «Κήρυξε το χαρμόσυνο μήνυμα της ειρήνης σε εσάς που ήσασταν μακριά, και σε εκείνους που ήταν κοντά». «Μακριά», λέει, ήταν τα έθνη εξαιτίας της πλάνης· ενώ «κοντά» ήταν εκείνοι που, μέσω του νόμου, διδάσκονταν το μυστήριο του Χριστού. «Διότι μέσω αυτού έχουμε και οι δύο την προσαγωγή προς τον Πατέρα μέσα σε ένα πνεύμα. Άρα λοιπόν δεν είστε πλέον ξένοι και πάροικοι, αλλά συμπολίτες των αγίων και οικείοι του Θεού, έχοντας εποικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών, με ακρογωνιαίο λίθο τον ίδιο τον Ιησού Χριστό». Σε τίποτα περισσότερο από εμάς, λέει, δεν έχουν οικειότητα προς τον Θεό εκείνοι που βρίσκονταν προηγουμένως κοντά, αλλά υπάρχει μία προσαγωγή και για τους δύο, μέσω του ενός Αγίου Πνεύματος. Και αφού προηγουμένως ανέφερε ότι μέσα σε ένα σώμα συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό, τώρα λέει ότι μέσα σε ένα πνεύμα προσαχθήκαμε στον Θεό, αποδεικνύοντας ότι γίναμε μέτοχοι του ενός πνεύματος μέσω του ενός σώματος.

Και φανερώνεται ότι είστε επιστολή του Χριστού, η οποία διακονήθηκε από εμάς, γραμμένη όχι με μελάνι, αλλά με το Πνεύμα του ζωντανού Θεού, όχι σε πέτρινες πλάκες, αλλά σε σάρκινες πλάκες της καρδιάς. Και «όταν όμως επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα· ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα· και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία· και όλοι εμείς, με ανακαλυμμένο πρόσωπο, αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα, από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς ενεργεί ο Κύριος, που είναι Πνεύμα». Και, «με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη». Και στην προς Γαλάτας: «Αυτό μόνο θέλω να μάθω από εσάς: από τα έργα του νόμου λάβατε το Πνεύμα, ή από την ακοή της πίστεως;». Και, «για να έλθει η ευλογία του Αβραάμ δια του Ιησού Χριστού, ώστε να λάβουμε την ευλογία του Πνεύματος μέσω της πίστεως». Και, «ο καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη» και τα εξής. Και, «εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε». Και στην προς Εφεσίους: «και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς, σε όσους ήταν μακριά και σε όσους ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή και οι δύο, με ένα Πνεύμα, προς τον Πατέρα». Και, «μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο του Θεού, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως». Και, «επιδιώκοντας με σπουδή να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης».

Αν πρέπει να πιστέψουμε σε αυτόν που λέει: ο Χριστός είναι η ειρήνη μας, αυτός που έκανε τα δύο μέρη ένα και γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, καταργώντας με τη σάρκα του την έχθρα και τον νόμο των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, για να αναδημιουργήσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει και τους δύο σε ένα σώμα με τον Θεό, θανατώνοντας την έχθρα μέσω του σταυρού· και όταν ήλθε ευαγγελίστηκε ειρήνη σε σας που ήσασταν μακριά, και ειρήνη σε όσους ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή και οι δύο με ένα Πνεύμα προς τον Πατέρα.