Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:7

Ομολογούμε τον Θεό ως Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα· Πατέρα ακατάληπτο, απερινόητο, απεριόριστο και ασύλληπτο από τον νου, διότι ο Θεός είναι πνεύμα. Σύμφωνα δε με το θέλημά Του, με αλήθεια και ευδοκία, εμφανίστηκε και μίλησε στους προφήτες και στους δικαίους: στον Αδάμ, στον Νώε, στον Αβραάμ, στον Ισαάκ, στον Ιακώβ, στον Σαμουήλ και στον Δαβίδ, στον Ηλία και στον Ελισσαίο, και σε όλους ανεξαιρέτως τους υπόλοιπους προφήτες, όντας Αυτός ο Ίδιος ο Θεός της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης. Όσα δε λέει η Γραφή, όπως «οφθαλμός Κυρίου», «ώτα Κυρίου», και όσα παρόμοια αναφέρει η Γραφή για τον Θεό, είναι αληθινά· και έτσι πιστεύουμε, αλλά κατά τρόπο ακατάληπτο και απερινόητο· και (πιστεύουμε) ότι κάθε άνθρωπος είναι πλασμένος κατ' εικόνα Θεού. Αυτός δε είναι ο βίος των τέκνων της ίδιας καθολικής Εκκλησίας, και κυρίως των επισκόπων, των κληρικών, των μοναχών και των υπολοίπων Χριστιανών, και όπως ακριβώς εντέλλονται στα τέκνα τους, πρώτα οι ίδιοι ζουν και διδάσκουν με αυτόν τον τρόπο, ότι: «έτσι, κατά χάριν είστε σεσωσμένοι».

Και μόνο του Χριστού ήταν πραγματικά όλες οι οδοί ευθείες, και αυτός οικοδόμησε την αληθινή πόλη του Θεού, σύμφωνα με την επαγγελία που έχει κάνει λέγοντας: «πάνω στην πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Διότι, αληθινά, αυτή η πόλη, η οποία αποτελείται από ζωντανούς λίθους, είναι η ακατάλυτη πόλη του Θεού, η οποία εκτείνεται «από ανατολών ηλίου μέχρι δυσμών» και πληροί όλα τα έθνη διά του θεοσεβούς πολιτεύματος. Αλλά και την αιχμαλωσία των ψυχών, μόνο ο Χριστός του Θεού την ανέστρεψε, ελευθερώνοντάς τες από τη δαιμονική πλάνη και δουλεία. Και αυτό το έπραξε «χωρίς λύτρα και χωρίς δώρα», όπως ακριβώς διδάσκει ο Απόστολος λέγοντας: «κατά χάριν έχουμε σωθεί». Και θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα γεγονότα που συνέβησαν ιστορικά την εποχή του Ζοροβάβελ ή του Κύρου περιέχουν εικόνες και σύμβολα των αληθινών πραγμάτων, ενώ τα όσα αφορούν τον αληθινό Κύριο και τον αληθινό Χριστό του Θεού έχουν εκπληρωθεί πνευματικά, ώστε να επαληθεύεται περισσότερο στο πρόσωπό Του ο λόγος που λέει: «αυτά λέει ο Κύριος προς τον χρισμένο μου, τον Κύρο». Διότι, σύμφωνα με την άμεση κυριολεκτική σημασία των λέξεων, ούτε ο βασιλιάς των Περσών, αν και χρισμένος του Θεού, φαίνεται να οικοδόμησε την Ιερουσαλήμ, αλλά ούτε προόδευσε καθόλου το έργο της οικοδόμησης κατά τη διάρκεια της ζωής του· διότι μόνο ξεκίνησαν τα θεμέλια κατά τα χρόνια του, και έπειτα, αφού ανεστάλη το έργο, ο τόπος παρέμεινε έρημος μέχρι τη βασιλεία του Δαρείου.

Και πάλι: «αν όμως πεθάναμε», λέει, «μαζί με τον Χριστό, πιστεύουμε ότι και θα συζήσουμε με αυτόν, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», και ξανά: «το δε χάρισμα του Θεού είναι ζωή αιώνια εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών». Επομένως, η αιώνια ζωή δεν θα μας χορηγηθεί με κανέναν άλλο τρόπο παρά μόνο «εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών»· και η ελπίδα μας δεν είναι απλώς να ζήσουμε, αλλά να δοξαστούμε μαζί του, να κληρονομήσουμε μαζί του και να συμβασιλεύσουμε μαζί του· διότι τα πάντα θα υπάρξουν για εμάς μέσα από την κοινωνία μαζί του. Αυτό διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «πιστός είναι ο Θεός, μέσω του οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας». Το ποια είναι δε αυτή η κοινωνία, το φανερώνει λέγοντας: «και μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να επιδείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός του με την αγαθότητά του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Ο ίδιος πάλι δίδασκε και αυτά για τον Σωτήρα, λέγοντας: «αυτός δε, επειδή μένει αιώνια, έχει την ιερωσύνη απαράβατη· γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών». Όχι μόνο αυτό, αλλά έλεγε επίσης ότι και ο Μελχισεδέκ μένει ιερέας «στο διηνεκές», επειδή έχει παρομοιαστεί «με τον Υιό του Θεού».

Ποια ανάγκη υπάρχει για Πνεύμα που εμφυσάται πάλι εξαρχής, αποστέλλεται και ενοικεί; Διότι και προηγουμένως, όπως ήταν μέσα στο σύμπαν, έτσι ήταν και μέσα σε εμάς. Τότε όμως και ο Θεός θα κτίζει και θα θεοποιεί κατά τον ίδιο τρόπο. Κι όμως σαφώς λέγει ο μέγας Βασίλειος: «Αν ο Θεός κατά τον ίδιο τρόπο κτίζει και γεννά, τότε κατά τον ίδιο τρόπο και κτίστης μας και πατέρας μας είναι ο Χριστός· διότι είναι Θεός, και δεν υπάρχει ανάγκη της υιοθεσίας διά του Αγίου Πνεύματος». «Μας ανέστησε μαζί Του», λέγει ο Απόστολος, «και μας κάθισε μαζί Του στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με χρηστότητα προς εμάς εν Χριστώ Ιησού. Διότι με τη χάρη είστε σωσμένοι διά της πίστεως· και αυτό δεν προέρχεται από εμάς, είναι δώρο Θεού· δεν προέρχεται από έργα, για να μη καυχηθεί κανείς». Εσύ όμως μας κατασκευάζεις τη θέωση μόνο από τα έργα της κατά φύση μιμήσεως, λέγοντας ότι αυτό είναι το θεοποιό δώρο και η θεία χάρη: η κατά φύση μίμηση;

Ή, εάν δεν εννοεί αυτό, αλλά ότι μας συνήγειρε διά του λουτρού, πώς λοιπόν μας συνεκάθισε; Διότι, λέει, εάν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· εάν πεθάναμε, θα συζήσουμε. Όντως υπάρχει ανάγκη Πνεύματος και αποκαλύψεως, ώστε να κατανοήσουμε το βάθος των μυστηρίων αυτών. Έπειτα, για να μην απιστήσεις, δες τι προσθέτει: «Για να επιδείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με την αγαθότητά Του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Διότι, επειδή είπε αυτά που αφορούν τον Χριστό, τα οποία φαίνονταν να μην έχουν σχέση με εμάς (διότι, λέει, τι μας αφορά εάν Εκείνος αναστήθηκε;), έδειξε λοιπόν ότι αφορούν και εμάς, εφόσον Αυτός έχει ενωθεί μαζί μας. Πλην όμως, αναφέρει και τα δικά μας ξεχωριστά, λέγοντας: Διότι, ενώ ήμασταν νεκροί στα παραπτώματα, μας συνήγειρε και μας συνεκάθισε.

Επομένως, όπως είπα, μην απιστείς, λαμβάνοντας την απόδειξη και από τα προηγούμενα, και από την Κεφαλή, και από τη βούλησή Του να επιδείξει την αγαθότητά Του. Διότι πώς θα την επιδείξει, εάν δεν γίνει αυτό; Και θα την επιδείξει στους επερχόμενους αιώνες. Τι ακριβώς; Το ότι τα αγαθά ήταν μεγάλα και πιο βέβαια από όλα. Διότι τώρα, βέβαια, τα όσα λέγονται φαίνονται ανοησίες στους απίστους, τότε όμως όλοι θα τα γνωρίσουν. Θέλεις να μάθεις και πώς μας συγκάθισε;

Άκουγε τον ίδιο τον Χριστό να λέει στους μαθητές: «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους, για να κρίνετε τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ»· και πάλι: «Το να καθίσετε όμως στα δεξιά μου και στα αριστερά μου δεν ανήκει σε εμένα να το δώσω, αλλά θα δοθεί σε εκείνους για τους οποίους έχει ετοιμαστεί από τον Πατέρα». Επομένως, έχει ετοιμαστεί. Και ορθά είπε: «Με την αγαθότητά του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Διότι το να καθίσει κανείς στα δεξιά αποτελεί τιμή που ξεπερνά κάθε τιμή, και μετά την οποία δεν υπάρχει άλλη. Αυτό, λοιπόν, λέει, ότι και εμείς θα καθίσουμε. Είναι όντως υπερβάλλων πλούτος, είναι όντως υπερβάλλον το μέγεθος της δυνάμεώς του, το να καθίσει κανείς μαζί με τον Χριστό. Ακόμη και αν είχες αμέτρητες ζωές, δεν θα τις θυσίαζες για χάρη του; Εάν, δηλαδή, έπρεπε να μπεις στη φωτιά, δεν θα έπρεπε να το υπομείνεις με προθυμία; Και ο ίδιος πάλι λέει: «Θέλω, όπου είμαι εγώ, εκεί να είναι και οι δικοί μου διάκονοι». Εάν λοιπόν έπρεπε να κατακομματιάζεσαι κάθε μέρα, δεν θα έπρεπε για χάρη αυτών των αγαθών να το αποδέχεσαι πρόθυμα; Αναλογίσου πού κάθισε Εκείνος.

Αν λοιπόν με αυτό πρωτίστως τίμησε τον Υιό ο Θεός, με το να τον οδηγήσει δια των παθημάτων· όντως, σε σύγκριση με το να δημιουργήσει τον κόσμο και να τον παραγάγει εκ του μη όντος, το να προσλάβει Εκείνος σάρκα και να υποστεί όσα υπέστη, είναι πολύ μεγαλύτερο. Και το ένα βέβαια αποτελεί έργο φιλανθρωπίας, το άλλο όμως πολύ περισσότερο. Και φανερώνοντας και ο ίδιος αυτό ακριβώς, λέει: «Για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χρηστότητάς του, μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού». Διότι άρμοζε σε αυτόν, για τον οποίο υπάρχουν τα πάντα και δια του οποίου έγιναν τα πάντα, καθώς οδήγησε πολλούς υιούς στη δόξα, να τελειοποιήσει τον αρχηγό της σωτηρίας τους δια των παθημάτων.

Για ποιον λόγο άραγε; Διότι, προτού ακόμη εμφανιστεί η λύπη, προτού υπάρξει μέριμνα, ούτε πόνοι, ούτε μόχθοι, ούτε τα μύρια κύματα της επιθυμίας να επιτεθούν στη φύση μας, υποσκελίστηκε και έπεσε. Και όπως ακριβώς οι κακούργοι που πλέουν στη θάλασσα, αφού πολλές φορές τρυπήσουν το πλοίο με ένα μικρό σίδερο, βάζουν μέσα στο πλοίο από κάτω όλη τη θάλασσα· έτσι ακριβώς και τότε, όταν ο διάβολος αντίκρισε το πλοίο του Αδάμ, δηλαδή την ψυχή του που ήταν γεμάτη από πολλά αγαθά, πλησιάζοντας με έναν απλό λόγο, σαν με κάποιο μικρό σίδερο, και τρυπώντας την, άδειασε όλον εκείνο τον πλούτο του και βύθισε το ίδιο το σκάφος. Αλλά ο Θεός κατέστησε το κέρδος μεγαλύτερο από τη ζημία, και ανύψωσε τη φύση μας έως τον βασιλικό θρόνο. Γι' αυτό και ο Παύλος βροντοφωνάζει λέγοντας: «Μας ανέστησε μαζί Του και μας έβαλε να καθίσουμε μαζί Του στα δεξιά Του στα επουράνια, για να επιδείξει στους αιώνες που έρχονται τον υπερβολικό πλούτο της χάριτός Του, μέσω της αγαθότητάς Του προς εμάς». Τι λέγεις; Το γεγονός έχει ήδη συμβεί και έχει ολοκληρωθεί, και λέγεις: «Για να επιδείξει στους αιώνες που έρχονται»; Δεν το επέδειξε ήδη; Το επέδειξε μεν ήδη, αλλά όχι σε όλους τους ανθρώπους, παρά μόνο σε εμένα τον πιστό· ενώ ο άπιστος δεν έχει δει ακόμη το θαύμα. Τότε όμως, κατά την ημέρα εκείνη, ολόκληρη η ανθρώπινη φύση, όταν παρουσιαστεί στο μέσον, θα θαυμάσει αυτό που συνέβη, και επιπλέον θα καταστεί και σε εμάς τότε περισσότερο φανερό.

γʹ. Πρόσεξε μαζί μου και τη σοφία του Παύλου, πόσες λέξεις αναζητά για να παραστήσει τη φιλανθρωπία του Θεού. Διότι δεν ανέφερε απλώς τη χάρη, ούτε απλώς τον πλούτο, αλλά τι; «Τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτος εν χρηστότητι». Αλλ' όμως, ακόμη και έτσι φάνηκε αδύναμος. Και όπως ακριβώς τα ολισθηρά σώματα, παρότι συγκρατούνται από αμέτρητα χέρια, ξεφεύγουν από τις λαβές μας και γλιστρούν εύκολα· έτσι και τη φιλανθρωπία του Θεού, με όσα ονόματα και αν προσπαθήσουμε να την πιάσουμε, ούτε και έτσι μπορούμε να την περιλάβουμε, αλλά το μέγεθός της κατανικά κατά πολύ την αδυναμία των δικών μας λέξεων. Αυτό ακριβώς έπαθε και ο Παύλος, και, βλέποντας τη δύναμη των λέξεων να νικάται από το μέγεθός της, είπε μία φράση και σταμάτησε. Και ποια είναι αυτή; «Χάρις στον Θεό για την ανεκδιήγητη δωρεά Του». Διότι ούτε λόγος ούτε κανένας νους θα μπορέσει να παραστήσει την πρόνοια του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο, εδώ μεν λέει ότι αυτή είναι ανεκδιήγητη, ενώ αλλού ότι υπερβαίνει και τον νου μας, λέγοντας τα εξής: «Η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας».

Διότι ό,τι ανήκει στον Χριστό, αυτό μεταβιβάζεται σε εμάς όταν ενωνόμαστε μαζί του. Και αναφέρει ότι και εκείνοι που είχαν τον νόμο υπέστησαν τα ίδια με τα έθνη μέσα στις αμαρτίες, για να καταδείξει το μέγεθος της δωρεάς του Θεού, ότι δηλαδή διέσωσε τους πάντες που κυριαρχούνταν από τη φθορά. «Και μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός του, με την αγαθότητά του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού. Διότι κατά χάρη είστε σωσμένοι διά της πίστεως, και αυτό δεν προέρχεται από εμάς». Είμαστε σάρκα του Χριστού, και μέλη, και σώμα, και ο Πατέρας τον έδωσε ως κεφαλή μας. Βρισκόμαστε ήδη στον ουρανό, εφόσον είμαστε εν Χριστώ, και την απόλαυση των αγαθών θα την έχουμε στο μέλλον, όταν τα αγαθά εν Χριστώ θα φανερωθούν, τα οποία τώρα είναι ανερμήνευτα και αναρίθμητα· γι' αυτό και τον ονομάζει υπερβάλλοντα πλούτο χάριτος. «Δώρο του Θεού». Η χάρη είναι αυτό που προέρχεται από τον Θεό, η πίστη αυτό που προέρχεται από εμάς. Επομένως, σε όσους δεν υπάρχει η δεκτικότητα, δεν προσέρχεται ούτε η χάρη.

Βλέπεις ότι το να υποφέρει κανείς δεν αποτελεί ένδειξη εγκατάλειψης. Διότι με αυτό πρώτα από όλα τίμησε ο Θεός τον Υιό, με το να τον οδηγήσει μέσα από παθήματα. Διότι πράγματι, από το να δημιουργήσει τον κόσμο και να τον φέρει από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, το να λάβει σώμα και να πάθει αυτά που έπαθε είναι πολύ σπουδαιότερο. Και αυτό το φανέρωσε ο ίδιος σε άλλα σημεία, λέγοντας: «Για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβολικό πλούτο της χρηστότητάς του». «Διότι και αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται, προέρχονται όλοι από έναν. Γι' αυτή την αιτία». Βλέπε πώς τους ενώνει με αυτόν, τιμώντας τους, και παρηγορώντας τους, και κάνοντάς τους αδελφούς του Χριστού ως προς τούτο, το ότι δηλαδή προέρχονται από έναν· διότι και αυτός, κατά σάρκα, κατάγεται από τον Αβραάμ. «Δεν ντρέπεται να τους ονομάζει αδελφούς, λέγοντας: Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω της Εκκλησίας θα σε υμνήσω. Και πάλι». Βλέπε πώς δείχνει πάλι την υπεροχή. Διότι με το να πει «δεν ντρέπεται», δείχνει ότι η ταπείνωσή του δεν οφείλεται στη φύση του πράγματος, αλλά στη φιλοστοργία του. Διότι, αν και προερχόμαστε από έναν, εντούτοις εκείνος αγιάζει, ενώ εμείς αγιαζόμαστε. «Εγώ θα έχω την πεποίθησή μου σε αυτόν· και πάλι, ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά έγιναν κοινωνοί σαρκός και αίματος, και αυτός παρομοίως μετείχε σε αυτά».

Ονομαζόμαστε σώμα Χριστού, σύμφωνα με το χωρίο «εμείς δε είμαστε σώμα Χριστού και μέλη εκ μέρους», όχι επειδή γινόμαστε εκείνο το σώμα στερώντας τα δικά μας σώματα, ούτε πάλι επειδή εκείνο μεταβαίνει σε εμάς καθ' υπόστασιν ή τεμαχίζεται κατά μέλη, αλλά επειδή, καθ' ομοιότητα της σάρκας του Κυρίου, αποβάλλουμε από πάνω μας τη φθορά της αμαρτίας. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός ήταν εκ φύσεως αναμάρτητος τόσο κατά τη σάρκα όσο και κατά την ψυχή, ως προς τα οποία νοείται ως άνθρωπος, έτσι και εμείς οι οποίοι πιστέψαμε σε Αυτόν και Τον ενδυθήκαμε μέσω του Πνεύματος, μπορούμε κατά προαίρεση να βρισκόμαστε εν Αυτώ χωρίς αμαρτία. ΠΕ΄. Υπάρχουν στην Αγία Γραφή και χρονικοί αιώνες που περιλαμβάνουν τη συντέλεια άλλων αιώνων, σύμφωνα με το «νυνί δε άπαξ επί συντελεία των αιώνων» και τα εξής, και άλλοι πάλι αιώνες απαλλαγμένοι από χρονική φύση, μετά τον παρόντα τούτο χρονικό αιώνα ο οποίος βρίσκεται στη συντέλεια των αιώνων, σύμφωνα με το «ίνα ενδείξηται εν τοις αιώσι τοις επερχομένοις τον υπερβάλλοντα πλούτον» και τα εξής. Βρίσκουμε δε στην Αγία Γραφή και πλήθος αιώνων, παρελθόντων, παρόντων και μελλόντων, και ότι κάποιοι αιώνες είναι «αιώνες αιώνων», και «αιώνας αιώνος», και «χρόνοι αιώνιοι», καθώς και γενεές που είναι συνυφασμένες με αιώνες.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΒʹ Αν στους επερχόμενους αιώνες πρόκειται να δείξει ο Θεός τον πλούτο Του, πώς έχουν φθάσει σε εμάς τα τέλη των αιώνων; Απόκριση. Εκείνος που έδωσε υπόσταση στη γένεση όλης της κτίσεως, ορατής και αόρατης, μόνο με τη ροπή του θελήματός Του, προ πάντων των αιώνων και πριν από την ίδια τη δημιουργία των όντων, είχε για αυτά κατά τρόπο ανέκφραστο την υπεράγαθη βουλή· αυτή δε η βουλή ήταν αφενός να ανακραθεί ο Ίδιος ατρέπτως με τη φύση των ανθρώπων διά της αληθινής καθ' υπόστασιν ενώσεως, και αφετέρου να ενώσει αναλλοιώτως με τον Εαυτό Του την ανθρώπινη φύση, ώστε ο Ίδιος μεν να γίνει άνθρωπος, κατά τον τρόπο που Εκείνος γνωρίζει, τον δε άνθρωπο να τον κάνει θεό διά της ενώσεως με τον Εαυτό Του, καταμερίζοντας βεβαίως και διαχωρίζοντας πάνσοφα τους αιώνες, ορίζοντας άλλους μεν για την πραγμάτωση της ενέργειας του να γίνει ο Ίδιος άνθρωπος, άλλους δε για την πραγμάτωση της ενέργειας του να κάνει τον άνθρωπο θεό.

Επειδή, λοιπόν, οι αιώνες που είχαν προοριστεί σύμφωνα με τη θεία πρόθεση για την πραγμάτωση του να γίνει ο Θεός άνθρωπος έχουν φτάσει στο τέλος τους σε εμάς, καθώς ο Θεός ενέργησε αληθινά και εκπλήρωσε την τέλεια ενανθρώπησή Του, πρέπει στο εξής να αναμένουμε τους άλλους αιώνες που πρόκειται να έρθουν για την πραγμάτωση της μυστικής και απόρρητης θέωσης των ανθρώπων, κατά τους οποίους ο Θεός θα δείξει σε εμάς τον υπερβάλλοντα πλούτο της χρηστότητάς Του, ενεργώντας τελείως τη θέωση σε όσους είναι άξιοι. Διότι, εάν ο Ίδιος έφερε εις πέρας τη μυστική ενέργεια της ενανθρώπησης, αφού εξομοιώθηκε με εμάς κατά πάντα εκτός μόνο από την αμαρτία και κατέβηκε στα κατώτερα μέρη της γης, εκεί όπου η τυραννία της αμαρτίας είχε εξωθήσει τον άνθρωπο, οπωσδήποτε θα φέρει εις πέρας και τη μυστική ενέργεια της θέωσης του ανθρώπου, εξομοιώνοντας τον άνθρωπο με τον Εαυτό Του κατά πάντα, εκτός βέβαια μόνο από την κατ' ουσίαν ταύτιση προς Αυτόν, και θα τον ανεβάσει υπεράνω όλων των ουρανών, εκεί όπου το εκ φύσεως μεγαλείο της χάριτος, λόγω της άπειρης αγαθότητας, προσκαλεί τον άνθρωπο που βρίσκεται κάτω· πράγμα το οποίο διδάσκοντας μυστικά ο μέγας Απόστολος λέει, ότι στους επερχόμενους αιώνες θα φανερωθεί σε εμάς ο υπερβάλλων πλούτος της χρηστότητας του Θεού.

Εάν τα τέλη των αιώνων έφτασαν σε εμάς, σε ποιους αιώνες θα φανερωθεί σε εμάς ο πλούτος του Χριστού; Δεν είναι όμως ανεξήγητο, ακόμη και αν τα τέλη των αιώνων έφτασαν σε εμάς, το να φανερώσει σε εμάς ο κοινός σωτήρας και λυτρωτής του γένους τον πλούτο του στους επερχόμενους αιώνες. Διότι, στο τέλος των αιώνων βρισκόμαστε εμείς, όσοι ταχθήκαμε να διανύουμε τον παρόντα κόσμο που ήδη μαραίνεται και καταρρέει προς το τέλος του. Ως επερχόμενους αιώνες, όμως, πρέπει να εννοούμε εκείνους, οι οποίοι έχουν τη φύση τους να συμπαρατείνεται με την αδιάκοπη απόλαυση των μελλόντων αγαθών.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΒ΄: ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΝΥΟΥΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΘΕΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΕΥΔΟΚΙΜΟΥ Αδελφοί και πατέρες, αυτή η ημέρα της Κυριακής, την οποία εορτάζουμε σήμερα, είναι αρκετή για εμάς ως κατήχηση, αν προσέξουμε· διότι σε αυτήν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μάς συνήγειρε, ενώ ήμασταν ριγμένοι στην αμαρτία· σε αυτήν μάς ζωοποίησε μαζί Του, ενώ ήμασταν νεκρωμένοι από τα παραπτώματα και την ακροβυστία της σάρκας μας· σε αυτήν άνοιξε πάλι για εμάς τον παράδεισο, ώστε να απολαμβάνουμε το ξύλο της ζωής, το οποίο είναι το ζωοποιό Του Σώμα και Αίμα· σε αυτήν, καθώς ανυψωνόμαστε πάνω από τον θάνατο, μπορούμε να λέμε προφητικά: «Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Έχεις νικηθεί από Εκείνον που είπε: «Έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο»· και, για να μιλήσουμε αποστολικά: σε αυτήν ο Θεός και Πατέρας «μάς συνήγειρε και μάς συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους αιώνες που έρχονται τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με την αγαθότητά Του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού». Και, ω της ανεκδιήγητης δωρεάς! Από ποια κατάσταση σε ποια μάς προήγαγε; Από τον θάνατο στη ζωή, από το σκοτάδι στο φως, από τη δουλεία στην ελευθερία, από την έχθρα στη γνήσια φιλία· και σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μάς καταστήσει «συμμόρφους της εικόνας του Υιού του». Ποια είναι αυτή η ανεκλάλητη χάρη;