Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2:8

Ομολογούμε τον Θεό ως Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα· Πατέρα ακατάληπτο, απερινόητο, απεριόριστο και ασύλληπτο από τον νου, διότι ο Θεός είναι πνεύμα. Σύμφωνα δε με το θέλημά Του, με αλήθεια και ευδοκία, εμφανίστηκε και μίλησε στους προφήτες και στους δικαίους: στον Αδάμ, στον Νώε, στον Αβραάμ, στον Ισαάκ, στον Ιακώβ, στον Σαμουήλ και στον Δαβίδ, στον Ηλία και στον Ελισσαίο, και σε όλους ανεξαιρέτως τους υπόλοιπους προφήτες, όντας Αυτός ο Ίδιος ο Θεός της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης. Όσα δε λέει η Γραφή, όπως «οφθαλμός Κυρίου», «ώτα Κυρίου», και όσα παρόμοια αναφέρει η Γραφή για τον Θεό, είναι αληθινά· και έτσι πιστεύουμε, αλλά κατά τρόπο ακατάληπτο και απερινόητο· και (πιστεύουμε) ότι κάθε άνθρωπος είναι πλασμένος κατ' εικόνα Θεού. Αυτός δε είναι ο βίος των τέκνων της ίδιας καθολικής Εκκλησίας, και κυρίως των επισκόπων, των κληρικών, των μοναχών και των υπολοίπων Χριστιανών, και όπως ακριβώς εντέλλονται στα τέκνα τους, πρώτα οι ίδιοι ζουν και διδάσκουν με αυτόν τον τρόπο, ότι: «έτσι, κατά χάριν είστε σεσωσμένοι».

Κεφάλαιο Α΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να λάβει τίποτα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Τι όμως έχεις, το οποίο δεν έλαβες; ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Διότι με τη χάρη έχετε σωθεί διά της πίστεως· και αυτό δεν προέρχεται από εσάς· είναι δώρο του Θεού· όχι από έργα, για να μην καυχηθεί κανείς. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Και αυτό προέρχεται από τον Θεό, διότι σε εσάς χαρίστηκε το υπέρ του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε για αυτόν, έχοντας τον ίδιο αγώνα, και τα εξής.

Και μόνο του Χριστού ήταν πραγματικά όλες οι οδοί ευθείες, και αυτός οικοδόμησε την αληθινή πόλη του Θεού, σύμφωνα με την επαγγελία που έχει κάνει λέγοντας: «πάνω στην πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Διότι, αληθινά, αυτή η πόλη, η οποία αποτελείται από ζωντανούς λίθους, είναι η ακατάλυτη πόλη του Θεού, η οποία εκτείνεται «από ανατολών ηλίου μέχρι δυσμών» και πληροί όλα τα έθνη διά του θεοσεβούς πολιτεύματος. Αλλά και την αιχμαλωσία των ψυχών, μόνο ο Χριστός του Θεού την ανέστρεψε, ελευθερώνοντάς τες από τη δαιμονική πλάνη και δουλεία. Και αυτό το έπραξε «χωρίς λύτρα και χωρίς δώρα», όπως ακριβώς διδάσκει ο Απόστολος λέγοντας: «κατά χάριν έχουμε σωθεί». Και θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα γεγονότα που συνέβησαν ιστορικά την εποχή του Ζοροβάβελ ή του Κύρου περιέχουν εικόνες και σύμβολα των αληθινών πραγμάτων, ενώ τα όσα αφορούν τον αληθινό Κύριο και τον αληθινό Χριστό του Θεού έχουν εκπληρωθεί πνευματικά, ώστε να επαληθεύεται περισσότερο στο πρόσωπό Του ο λόγος που λέει: «αυτά λέει ο Κύριος προς τον χρισμένο μου, τον Κύρο». Διότι, σύμφωνα με την άμεση κυριολεκτική σημασία των λέξεων, ούτε ο βασιλιάς των Περσών, αν και χρισμένος του Θεού, φαίνεται να οικοδόμησε την Ιερουσαλήμ, αλλά ούτε προόδευσε καθόλου το έργο της οικοδόμησης κατά τη διάρκεια της ζωής του· διότι μόνο ξεκίνησαν τα θεμέλια κατά τα χρόνια του, και έπειτα, αφού ανεστάλη το έργο, ο τόπος παρέμεινε έρημος μέχρι τη βασιλεία του Δαρείου.

Ποια ανάγκη υπάρχει για Πνεύμα που εμφυσάται πάλι εξαρχής, αποστέλλεται και ενοικεί; Διότι και προηγουμένως, όπως ήταν μέσα στο σύμπαν, έτσι ήταν και μέσα σε εμάς. Τότε όμως και ο Θεός θα κτίζει και θα θεοποιεί κατά τον ίδιο τρόπο. Κι όμως σαφώς λέγει ο μέγας Βασίλειος: «Αν ο Θεός κατά τον ίδιο τρόπο κτίζει και γεννά, τότε κατά τον ίδιο τρόπο και κτίστης μας και πατέρας μας είναι ο Χριστός· διότι είναι Θεός, και δεν υπάρχει ανάγκη της υιοθεσίας διά του Αγίου Πνεύματος». «Μας ανέστησε μαζί Του», λέγει ο Απόστολος, «και μας κάθισε μαζί Του στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός Του, με χρηστότητα προς εμάς εν Χριστώ Ιησού. Διότι με τη χάρη είστε σωσμένοι διά της πίστεως· και αυτό δεν προέρχεται από εμάς, είναι δώρο Θεού· δεν προέρχεται από έργα, για να μη καυχηθεί κανείς». Εσύ όμως μας κατασκευάζεις τη θέωση μόνο από τα έργα της κατά φύση μιμήσεως, λέγοντας ότι αυτό είναι το θεοποιό δώρο και η θεία χάρη: η κατά φύση μίμηση;

Και πρόσεξε πώς παντού αποδίδουν τα πάντα στον Θεό. Αυτούς ας μιμηθούμε κι εμείς· ας μη νομίζουμε ότι τίποτε είναι δικό μας, εφόσον ούτε και αυτή η πίστη δεν είναι δική μας. Και ότι δεν είναι δική μας, αλλά το μεγαλύτερο μέρος ανήκει στον Θεό, άκου τον Παύλο που λέει: «Και αυτό δεν προέρχεται από εμάς, του Θεού είναι το δώρο». Ας μην υπερηφανευόμαστε, λοιπόν, ούτε ας επαίρομαστε, εμείς οι άνθρωποι, που είμαστε χώμα και στάχτη, καπνός και σκιά. Διότι, πες μου, γιατί υπερηφανεύεσαι; Έδωσες ελεημοσύνη και δαπάνησες τα χρήματά σου; Και τι σημαίνει αυτό; Αναλογίσου εάν ο Θεός δεν είχε θελήσει να σε κάνει πλούσιο· αναλογίσου τους φτωχούς, ή μάλλον αναλογίσου πόσοι παρέδωσαν ακόμη και τα ίδια τους τα σώματα, και αφού προσέφεραν αναρίθμητα αγαθά, θεώρησαν τους εαυτούς τους ταλαίπωρους.

Πάνω από κάθε αρχή και εξουσία. Και με ποιον συγκαθίζεις; Με Εκείνον. Ενώ ποιος ήσουν; Νεκρός, από τη φύση σου τέκνο οργής. Και τι είχες κατορθώσει; Τίποτα. Όντως, τώρα είναι η κατάλληλη ευκαιρία να αναφωνήσουμε: «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού!». Διότι, «με τη χάρη είστε σωσμένοι», λέει. Επειδή, για να μη σε κυριεύσει η έπαρση από το μέγεθος των ευεργεσιών, δες πώς σε συγκρατεί: «Με τη χάρη είστε σωσμένοι», λέει, «μέσω της πίστεως». Έπειτα, για να μην πλήξει πάλι το αυτεξούσιο, πρόσθεσε και τη δική μας συμβολή· και πάλι όμως την αναίρεσε, λέγοντας: «Και αυτό δεν προέρχεται από εμάς». Ούτε η πίστη, λέει, προέρχεται από εμάς· διότι, αν δεν είχε έλθει, αν δεν είχε καλέσει, πώς θα μπορούσαμε να πιστέψουμε;

«Διότι πώς», λέγει, «θα πιστέψουν, εάν δεν ακούσουν;» Ώστε ούτε και η πίστη είναι δικό μας κατόρθωμα. Είναι δώρο του Θεού, λέγει· «όχι από τα έργα». Διότι μήπως δεν αρκούσε η πίστη για να σώσει, λέγει; Αλλά για να μην τους σώσει όντας κενούς και αδρανείς, αυτήν ζήτησε ο Θεός, λέγει. Είπε ότι η πίστη σώζει, αλλά διαμέσου του Θεού· διότι επειδή το θέλησε ο Θεός, η πίστη έσωσε. Αλλιώς πώς σώζει η πίστη, πες μου, χωρίς έργα; Αυτό το ίδιο είναι δώρο του Θεού, «ώστε να μην καυχηθεί κανείς», προκειμένου να μας κάνει ευγνώμονες για τη χάρη Του. Τι λοιπόν, λέγει, μήπως ο Ίδιος εμπόδισε τη δικαίωση από τα έργα; Σε καμία περίπτωση· αλλά, λέγει, κανείς δεν δικαιώθηκε από τα έργα, ώστε να φανερωθεί η χάρη και η φιλανθρωπία του Θεού. Δεν απέρριψε αυτούς που είχαν έργα, αλλά εκείνους που είχαν προδοθεί από τα έργα τους, τους έσωσε με τη χάρη, ώστε κανείς πλέον να μην μπορεί να καυχάται.

Γι' αυτό και γράφοντας προς τους Εφεσίους έλεγε: «Με τη χάρη είστε σωσμένοι διά της πίστεως, και τούτο δεν προέρχεται από εσάς». Ούτε καν η πίστη σας είναι εξ ολοκλήρου δικό σας έργο· διότι δεν πιστέψατε παίρνοντας εσείς την πρωτοβουλία, αλλά, αφού κληθήκατε, υπακούσατε. «Μαζί με όλους εκείνους που επικαλούνται το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Όχι του τάδε και του δείνα, αλλά Το όνομα του Κυρίου. «Σε κάθε τόπο, και δικό τους και δικό μας». Διότι, έστω και αν η επιστολή είναι γραμμένη μόνο προς τους Κορινθίους, εντούτοις μνημονεύει και όλους τους πιστούς σε όλη τη γη, καταδεικνύοντας ότι η Εκκλησία σε ολόκληρη την οικουμένη οφείλει να είναι μία, καίτοι είναι χωρισμένη σε πολλούς τόπους, και πολύ περισσότερο η Εκκλησία στην Κόρινθο. Αν λοιπόν ο τόπος τούς χωρίζει, εντούτοις ο Κύριος τούς συνδέει, όντας κοινός· γι' αυτό και, προκειμένου να τους ενώσει, πρόσθεσε το, «Και δικός μας και δικός τους».

Δηλαδή, μας κατέστησε αγίους, ενώ ήμασταν αμαρτωλοί και εχθροί· και αυτό δεν προέρχεται από εμάς, είναι δώρο του Θεού. Εάν λοιπόν είναι ικανός στο να μας καλέσει και αγαθός στο να το πράξει αυτό κατά χάριν, και όχι από υποχρέωση, δεν πρέπει να φοβόμαστε. Διότι Εκείνος, ο οποίος, όταν έπρεπε να σωθούμε, αν και ήμασταν εχθροί, μας έσωσε κατά χάριν, όταν μας δει να εργαζόμαστε, δεν θα συμπράξει πολύ περισσότερο; Όχι σύμφωνα με τα έργα μας, λέει, αλλά σύμφωνα με τη δική Του πρόθεση.

Με τη χάρη έχετε σωθεί, αναφωνεί ο θείος Απόστολος· και αυτό δεν προέρχεται από εσάς· είναι δώρο του Θεού, για να μην καυχηθεί κανείς· και πάλι, ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ· αλλά ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να επιδείξει ο Χριστός Ιησούς όλη του τη μακροθυμία, προς υπόδειγμα εκείνων που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για την αιώνια ζωή.

Διότι ό,τι ανήκει στον Χριστό, αυτό μεταβιβάζεται σε εμάς όταν ενωνόμαστε μαζί του. Και αναφέρει ότι και εκείνοι που είχαν τον νόμο υπέστησαν τα ίδια με τα έθνη μέσα στις αμαρτίες, για να καταδείξει το μέγεθος της δωρεάς του Θεού, ότι δηλαδή διέσωσε τους πάντες που κυριαρχούνταν από τη φθορά. «Και μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ Ιησού, για να δείξει στους επερχόμενους αιώνες τον υπερβάλλοντα πλούτο της χάριτός του, με την αγαθότητά του προς εμάς εν Χριστώ Ιησού. Διότι κατά χάρη είστε σωσμένοι διά της πίστεως, και αυτό δεν προέρχεται από εμάς». Είμαστε σάρκα του Χριστού, και μέλη, και σώμα, και ο Πατέρας τον έδωσε ως κεφαλή μας. Βρισκόμαστε ήδη στον ουρανό, εφόσον είμαστε εν Χριστώ, και την απόλαυση των αγαθών θα την έχουμε στο μέλλον, όταν τα αγαθά εν Χριστώ θα φανερωθούν, τα οποία τώρα είναι ανερμήνευτα και αναρίθμητα· γι' αυτό και τον ονομάζει υπερβάλλοντα πλούτο χάριτος. «Δώρο του Θεού». Η χάρη είναι αυτό που προέρχεται από τον Θεό, η πίστη αυτό που προέρχεται από εμάς. Επομένως, σε όσους δεν υπάρχει η δεκτικότητα, δεν προσέρχεται ούτε η χάρη.

Διότι η σωματική άσκηση είναι ωφέλιμη σε λίγα πράγματα· αντίθετα, η ευσέβεια είναι ωφέλιμη σε όλα, καθώς περιέχει την υπόσχεση για την τωρινή και για τη μελλοντική ζωή.» «Κατά χάρη είστε σωσμένοι, και αυτό δεν προέρχεται από εσάς· είναι δώρο του Θεού· δεν προέρχεται από έργα, για να μην καυχηθεί κανείς.» Να είσαι εργάτης της ευσέβειας. Διότι αυτή και στον ουρανό θα σε ανυψώσει, και θα καταστήσει αθάνατη τη μνήμη σου και διαρκή τη δόξα σου ανάμεσα στους ανθρώπους.

«Αββά ο Πατήρ»· και· «Το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας ότι είμαστε τέκνα του Θεού.» Όσο για το ότι κανείς δεν αποκόπτει από μόνος του την αμαρτία του Αδάμ, παρά μόνο ο Χριστός ανάλογα με την πίστη προς Αυτόν, άκουσε τον Απόστολο που λέει ότι «ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές»· και πάλι: «Αποδεικνύει δε την αγάπη Του προς εμάς ο Θεός στο ότι, ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς»· και πάλι: «Συνταφήκαμε μαζί Του διά του βαπτίσματος, ώστε όπως αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών, έτσι και εμείς να περιπατήσουμε σε καινότητα ζωής», και ότι «εκείνος που πέθανε έχει απαλλαγεί από την αμαρτία»· και ότι «κατά χάρη είστε σωσμένοι και όχι από έργα, ώστε να μην καυχηθεί κανείς»· και πάλι: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω· ως τέκνα φωτός να περιπατείτε»· και πάλι: «Εσείς δε δεν είστε τέκνα της δούλης, αλλά της ελεύθερης· με την ελευθερία αυτή μας ελευθέρωσε ο Χριστός»· και πάλι: «Ως ελεύθεροι, και όχι χρησιμοποιώντας την ελευθερία ως επικάλυμμα της κακίας.» Βλέπεις πώς, αυτά που εσύ λες ότι αποτελούν αγώνες για την αποκοπή της αμαρτίας, η Γραφή τα ονομάζει έργα καινότητας και ελευθερίας και φωτός. Φανερώνει δε και τις εκτροπές του αυτεξουσίου, τις οποίες εσύ λες ότι αποτελούν την αμαρτία του Αδάμ.

Συγχάρηκα μαζί σας πάρα πολύ εν τω Κυρίω ημών Ιησού Χριστώ, επειδή υποδεχθήκατε τα υποδείγματα της αληθινής αγάπης και κατευοδώσατε, όπως ήταν το καθήκον σας, αυτούς που ήταν δεμένοι με τα αγιοπρεπή δεσμά, τα οποία είναι διαδήματα εκείνων που έχουν αληθινά εκλεγεί από τον Θεό και τον Κύριό μας. Και επειδή η σταθερή ρίζα της πίστης σας, η οποία επαινείται από τα αρχαία χρόνια, παραμένει μέχρι σήμερα και καρποφορεί για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπέμεινε για τις αμαρτίες μας μέχρι σημείου θανάτου, τον οποίον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις οδύνες του άδη. Στον οποίον, αν και δεν τον είδατε, πιστεύετε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, στην οποία πολλοί επιθυμούν να εισέλθουν, γνωρίζοντας ότι κατά χάριν είστε σωσμένοι, όχι εξαιτίας των έργων, αλλά με το θέλημα του Θεού δια του Ιησού Χριστού.

Ποια είναι όμως η θεραπεία; Μια θαυμαστή αλλοίωση της ψυχής. Διότι, όταν η ψυχή θεραπευθεί, όλα αυτά τα οποία έβλεπε προηγουμένως ως επιθυμητά και αγαθά, τα κατανοεί και τα μισεί διά της χάριτος του Ιατρού, ως βδελύγματα και μιάσματα· και αυτό δεν προέρχεται από την ίδια, αλλά είναι δώρο του Θεού. Για το οποίο και ευχαριστώντας Εκείνον που τη θεράπευσε, το διακηρύττει παντού, φωνάζοντας με μεγάλη φωνή: «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου». Διότι, όπως ακριβώς στα αισθητά και ορατά κάθε άνθρωπος που βλέπει αισθητά καταλαβαίνει και αισθάνεται είτε όταν ευεργετείται είτε όταν στερείται, είτε όταν νοσεί είτε όταν υγιαίνει, είτε όταν ζεσταίνεται είτε όταν κρυώνει, είτε όταν δυστυχεί είτε όταν ευημερεί, είτε όταν κακοπαθεί είτε όταν καλοπαθεί, έτσι ακριβώς και κάθε χριστιανός οφείλει να βλέπει νοητά και να αισθάνεται νοητά, είτε νοσεί νοητά είτε υγιαίνει νοητά, είτε δυστυχεί νοητά είτε ευημερεί νοητά, είτε κακοπαθεί είτε καλοπαθεί. Εάν όμως παραμένει αναίσθητος απέναντι σε τέτοια πράγματα, μάταια είναι χριστιανός. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι ζωή και φως, έστω κι αν ονομάζεται χριστιανός, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι χριστιανός· διότι, αν είχε κοινωνία με τον Χριστό, θα μετείχε και στη ζωή και στο φως· επειδή το να αισθάνεται κανείς και το να βλέπει είναι γνώρισμα των ζωντανών, όχι των νεκρών.

Υγιαίνουμε λοιπόν σωματικά, και αν προσεύχεστε, και πνευματικά, ώστε, εγκαταλείποντας την αγωνία σου για εμάς, με ελπίδα και χαρά να γίνεις πιο θερμός στην προσευχή. Διότι, με τη χάρη του Θεού και τις ευχές του μακάριου πατέρα μου, μαζί με τις δικές σας ικεσίες, διανύουμε με ευγνωμοσύνη, μακροθυμία και υπομονή τον προκείμενο αγώνα μας, έχοντας μεταβληθεί εντελώς πέρα από κάθε προσδοκία, και σε τέτοιο βαθμό που δεν είχαμε γίνει ποτέ, από τότε που διακρίνουμε το καλό και το κακό. Δώρο Θεού είναι αυτό, όχι αποτέλεσμα δικών μας έργων, αρκεί βέβαια και στο εξής να μην αποκάμετε να παρακαλείτε τον Θεό για εμάς, όπως κάνουμε και εμείς για εσάς.

Είναι καλό όμως να μην αποκρύψω ούτε αυτό, ότι η ταπείνωσή μου όλο και περισσότερο αναπαύεται στην αγιωσύνη σας, επειδή άρχισε να καθοδηγείται άριστα, επειδή συμπεριφέρεται με ευταξία, επειδή δεν φιλονικεί, επειδή γαληνεύει. Αλλά αυτό είναι «δώρο Θεού», δεν προέρχεται από εμένα, αλλά από την ευχή του πατέρα μου και όχι από τις ανομίες μου, από τη δική σας αγαθή πρόθεση και όχι από τη δική μου αμέλεια. Είθε δε ο Κύριος να σας δίνει όλο και περισσότερη δύναμη και ενίσχυση, ώστε να καθαίρεστε, να υψώνεστε, να βελτιώνεστε και να λαμπρύνεστε, για να λάμπετε ως φωστήρες μέσα στον κόσμο, για να αναδίδετε την ευωδία του πνεύματος σαν τα ωραία φυτά του Παραδείσου, για να στολίζετε σαν ρόδα αμάραντα το άγιο θυσιαστήριο. Ναι, σας παρακαλώ και σας ικετεύω, ας βιαστούμε όσο μπορούμε περισσότερο, ας αγωνιστούμε, ας τρέξουμε με προθυμία προς αρπαγή της βασιλείας των ουρανών, προς απόλαυση των αιώνιων αγαθών, προς ανάπαυση της ατελεύτητης μακαριότητας εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η δύναμη μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι ποιος ταυτίστηκε ποτέ ψυχικά με τον πατέρα του ή ακολούθησε τον καθοδηγητή του σε όσα προστάζει ο Κύριος, όσο εσείς, που αποδειχθήκατε και στα δύο άξιοι; Και αυτό το μαρτυρούν οι εξορίες και οι διωγμοί, οι φυλακίσεις και οι κακουχίες, η μέχρις αίματος αντίσταση καθώς αγωνίζεστε ενάντια στην αμαρτία. «Και αυτό δεν προέρχεται από εσάς, είναι δώρο του Θεού», από τον Οποίο προέρχεται και ο έπαινος. Και άλλοι ας έχουν χρήματα και κτήματα, μοναστήρια και ασκητήρια· σε εμένα όμως αρκεί για δόξα το να έχω μόνο εσάς και με εσάς να στολίζομαι. Διότι εσείς είστε «η χαρά και το στεφάνι μου», η ζωή, η προθυμία και οτιδήποτε άλλο καλό. Το μόνο που παρακαλώ είναι να μην υποχωρήσετε από την καλή σας πρόθεση ούτε να θέσετε μέτρο στο καλό και στην πνευματική ανάβαση· αλλά, όπως ακριβώς εκείνοι που πλουτίζουν κατά σάρκα δεν χορταίνουν ποτέ την επιθυμία για τα περισσότερα, έτσι και εσείς στα πνευματικά να μην παύσετε να επεκτείνεστε προς τα ανώτερα μέχρι την τελευταία σας αναπνοή· επειδή «τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Δεν βλέπετε τους βίους των αγίων με πόσους πόνους και ιδρώτες κατορθώθηκαν; Δεν βλέπετε τα μαρτύρια των αγίων με πόσα αίματα και παθήματα ολοκληρώθηκαν;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 98η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΥΠΑΚΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΗΓΟΥΜΕΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΥΠΟΦΕΡΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΤΟΥΣ ΑΘΛΟΥΣ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ Αδελφοί και πατέρες, χαίρομαι για εσάς εγώ ο ταπεινός, διότι σε όλα πείθεστε και υπακούτε στον ευτελή μου λόγο, είτε όταν θλίβεστε, είτε όταν παρηγορείστε, είτε όταν δέχεστε επιτίμιο, είτε όταν επαινείστε. «Και αυτό δεν προέρχεται από εσάς, αλλά είναι δώρο του Θεού.» Και αυτό αποτελεί απόδειξη αληθινής και ανόθευτης υποταγής, «η οποία έχει μεγάλη ανταμοιβή» και έπαθλο άθλησης, όπως έχει ομολογηθεί από τους αγίους πατέρες μας. Εάν όμως πρόκειται για άθληση, συνεπάγεται προφανώς και τα αντίστοιχα κατορθώματα και τους αγώνες· διότι κανείς δεν γίνεται μάρτυρας χωρίς να βασανιστεί, και κανείς δεν στεφανώνεται εάν δεν έχει αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Επομένως, ας μην αποκάμουμε και εμείς να φέρουμε εις πέρας το μαρτύριο της συνειδήσεώς μας, υπομένοντας τα πάντα με γενναιότητα: τις επιπλήξεις σαν μαστιγώσεις, την κοπή του δικού μας θελήματος σαν αιματοχυσία, τις επιθέσεις των λογισμών σαν πυρκαγιές που ανάβει ο διάβολος. Η φωτιά δεν σβήνει εάν δεν πέσει πάνω της νερό· το ίδιο και η φλόγα της άτοπης επιθυμίας δεν σβήνει παρά μόνο με τη ροή των δακρύων· ο πόνος δεν θεραπεύεται παρά μόνο με την ανάπαυση· έτσι και ο νους που βαραίνει από λογισμούς δεν ελαφραίνει παρά μόνο με την αναφορά της εξομολόγησης.