Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 3:11

Επομένως (διότι θα επαναφέρω και πάλι τον λόγο στο αρχικό του σημείο), ο Υιός προσκύνησε όταν εμφανίστηκε και ως Πρωτότοκος και με τη μορφή του δούλου, από όπου μάλιστα θα μπορούσε κανείς να κατανοήσει πλήρως το περίλαμπρο αξίωμα της υπεροχής που του ανήκει κατά φύση. Διότι, εάν το να προσκυνά αρμόζει μόνο στη μορφή του δούλου, σε ποιο από τα όντα δεν είναι φανερό το ελεύθερο κάλλος του πριν από την ενανθρώπηση; Και το γεγονός ότι, λέγοντας πως και οι ίδιοι οι ουρανοί έχουν ανάγκη από τη μυσταγωγία του Πνεύματος, δεν προσβάλλουμε τη φύση των αγίων αγγέλων, αλλά καταλήγουμε σε αυτόν τον ισχυρισμό ακολουθώντας τις θείες Γραφές, μας το επιβεβαιώνει ο Παύλος γράφοντας: «για να γίνει τώρα γνωστή στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια μέσω της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την προαιώνια βουλή την οποία πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας»· και εκτός από αυτό, λέει και ο θεσπέσιος Μελωδός: «Άρχοντες, ανοίξτε διάπλατα τις πύλες σας, και υψωθείτε, πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο Βασιλιάς της δόξας. Ποιος είναι αυτός ο Βασιλιάς της δόξας; Ο Κύριος των δυνάμεων, αυτός είναι ο Βασιλιάς της δόξας.»

Επομένως, λαμβάνει το Πνεύμα για εμάς μέσω του εαυτού Του, και ανανεώνει στη φύση μας το αρχέγονο αγαθό. Διότι για τον λόγο αυτόν λέγεται επίσης ότι πτώχευσε για εμάς. Επειδή, αν και ήταν πλούσιος ως Θεός, και δεν είχε ανάγκη από κανένα αγαθό, έγινε άνθρωπος που έχει ανάγκη από τα πάντα, προς τον οποίο έχει ειπωθεί κάπου πολύ σωστά: «Διότι τι έχεις που δεν το έλαβες;» Όπως λοιπόν, ενώ από τη φύση Του είναι ζωή, πέθανε κατά σάρκα για εμάς, για να νικήσει τον θάνατο υπέρ ημών και να συναναστήσει μαζί Του ολόκληρη τη φύση μας (διότι όλοι ήμασταν μέσα Του, εφόσον έγινε άνθρωπος), έτσι δέχεται και το Πνεύμα για εμάς, ώστε να αγιάσει ολόκληρη τη φύση. Διότι δεν ήλθε για να ωφελήσει τον εαυτό Του, αλλά για να γίνει σε όλους μας και θύρα και αρχή και οδός των επουράνιων αγαθών. Επειδή, αν δεν φαινόταν ότι λαμβάνει ως άνθρωπος, ή και ότι πάσχει ως ένας από εμάς, πώς θα μπορούσε να αποδείξει κανείς ότι ταπείνωσε τον εαυτό Του; Ή πώς θα διατηρούνταν σωστά η μορφή του δούλου, αν δεν είχε γραφτεί γι' αυτόν και κάτι που προσιδιάζει σε δούλο; Ας μη διασύρεται λοιπόν ο πάνσοφος λόγος της θείας Οικονομίας, τον οποίο και ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος δικαίως θαυμάζει αναφωνώντας: «Για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, διαμέσου της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την προαιώνια πρόθεση που πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας». Διότι πράγματι, το μέγα μυστήριο της ενανθρωπήσεως θεωρείται σοφία και θεοπρεπές.

Διότι ο ουρανός δεν έμεινε σε άγνοια όταν ανερχόταν ο Δεσπότης των όλων, αλλά δόθηκε εντολή σε όσους φρουρούσαν τις άνω πύλες να υποδεχτούν τον Κύριο των δυνάμεων, καίτοι ανερχόταν με τη σάρκα, και το Πνεύμα διατύπωνε την εντολή να υψώσουν τις πύλες για εκείνον, λέγοντας: «Άρατε πύλας οι άρχοντες υμών, και επάρθητε πύλαι αιώνιοι, και εισελεύσεται ο βασιλεύς της δόξης· Κύριος κραταιός και δυνατός, Κύριος δυνατός εν πολέμω, Κύριος των δυνάμεων, αυτός εστιν ούτος ο βασιλεύς της δόξης». Διότι, όπως λέει ο Παύλος, γνωστοποιήθηκε «στις αρχές και στις εξουσίες η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία εποίησε εν τω Χριστώ». Αφού λοιπόν επανήλθε προς τον Πατέρα -μολονότι ο Πατέρας νοείται ανώτερος από αυτόν ως προς τούτο, ότι δηλαδή ο μεν παρέμεινε σε όσα ήταν πάντοτε, ενώ ο Υιός, αφού υπέμεινε την εκούσια κένωση, κατήλθε με τη μορφή του δούλου-, ανυψώθηκε και πάλι στην οικεία του δόξα, ακούγοντας: «Κάθου εκ δεξιών μου έως αν θω τους εχθρούς σου υποπόδιον των ποδών σου». Και για να μη φανεί ότι ιδιοποιήθηκε τη θέση και ότι τυχόν κάθισε ο Υιός στα δεξιά παρά τη θέληση του εν ουρανοίς Πατέρα και Θεού, παρουσιάζεται ο ίδιος ο Πατέρας να λέει τούτο: «Κάθου εκ δεξιών μου». Και βέβαια, κανείς συνετός άνθρωπος δεν θα πει ότι ο Πατέρας τιμήθηκε με τη δεύτερη θέση επειδή έχει τον Υιό εκ δεξιών του, αλλά μάλλον θα αναλογιστεί και θα εξετάσει αυτό το γεγονός βαθύτερα.

Φανερώθηκε βέβαια στις άνω δυνάμεις όχι μόνο με τη δική μας μορφή, δηλαδή ως άνθρωπος, αλλά και δείχνοντας τα σημάδια του πάθους. Και δεν λέμε βέβαια ότι μετά την εκ νεκρών ανάσταση οι τρύπες των ήλων και τα άλλα στίγματα υπήρχαν ακόμη στην άγια σάρκα, αλλά μάλλον το εξής: όπως δηλαδή στον Θωμά, που δυσπιστούσε προς τους αγίους αποστόλους όταν του έλεγαν ότι είδαν τον Κύριο αναστημένο εκ νεκρών, του επέδειξε τους τύπους των ήλων και την πλευρά, έτσι κατανοούμε ότι, για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, διά μέσου της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανεβαίνοντας Εκείνος με τα σημάδια του πάθους, αποτελούσε ένα ξένο και εντελώς ασυνήθιστο θέαμα για τις άνω δυνάμεις. Έμειναν λοιπόν έκθαμβες βλέποντάς τον να ανεβαίνει, και μάλιστα έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;» Η λέξη Εδώμ μεταφράζεται στην ελληνική γλώσσα ως «πύρινο» ή «γήινο», ενώ η λέξη Βοσόρ ως «σάρκα» ή «σάρκινος». Ποιος λοιπόν άραγε, λέει, είναι αυτός που προέρχεται από τη γη, δηλαδή είναι γήινος, και έχει «κοκκινωπά ιμάτια από τη Βοσόρ», δηλαδή έχει βαμμένο κόκκινο το ένδυμά του σαν από σάρκα, ή μάλλον από αίμα; «Αυτός είναι ωραίος με τη στολή του.» Διότι, ως λεπτοφυείς και σοφές δυνάμεις, και πλήρεις θεοπρεπούς δόξας, ατένιζαν τον Χριστό, αν και ήταν με σάρκα, να είναι όμως γεμάτος από ακατανίκητη ισχύ, διότι αυτό, νομίζω, υποδήλωνε τη θεία του δύναμη.

Διότι, όπως ακριβώς στον Θωμά που δυσπιστούσε, ενεργώντας με άκρα συγκατάβαση και δείχνοντας τα χέρια Του μετά την εκ νεκρών ανάσταση, τον πρόσταξε να ψηλαφήσει τα σημάδια των καρφιών πάνω σε αυτά και τα τρυπήματα στην πλευρά, έτσι και όταν ανήλθε στον ουρανό, διαβεβαίωσε τους αγίους αγγέλους ότι δικαίως ο Ισραήλ έχει αποβληθεί και έχει εκπέσει από την οικειότητα μαζί Του. Γι' αυτό επιδείκνυε το ένδυμά Του βαμμένο στο αίμα και τις πληγές στα χέρια, όχι επειδή δεν μπορούσε να τις αποβάλει· διότι, έχοντας αναστηθεί εκ νεκρών, απεκδύθηκε τη φθορά και μαζί με αυτήν όλα όσα προέρχονται από αυτήν· αλλά για να γίνει τώρα γνωστή κατ' οικονομίαν στις αρχές και τις εξουσίες διαμέσου της Εκκλησίας η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία πραγμάτωσε εν Χριστώ.

Και κάτι τέτοιο υπονοεί ο ψαλμωδός λέγοντας: «Θεέ, όταν προπορευόσουν ενώπιον του λαού σου, όταν διέσχιζες την έρημο, η γη σείστηκε, γιατί και οι ουρανοί έσταξαν». Και λέμε ότι η γη σείστηκε τότε, όχι επειδή υπέστη τον συνηθισμένο κλονισμό, αλλά επειδή η έξοδος των υιών του Ισραήλ έγινε γνωστή και δεν έμεινε κρυφή από κανέναν πάνω στη γη. Έναν τέτοιο σεισμό λέει ότι θα υπάρξει πάλι κατά τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρος μας, ώστε κανείς δεν πρόκειται να αγνοήσει τα κατορθώματα που έγιναν δι' αυτής. Διότι ο ουρανός γνώρισε το μυστήριο, και μάρτυρας αυτού είναι ο Παύλος που λέει: «Για να γίνει γνωστή τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, μέσω της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την προαιώνια βουλή την οποία πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας». Το γνώρισε όμως ομοίως και ολόκληρη η γη, και η θάλασσα, δηλαδή τα νησιά. Διότι ποιος άραγε φαίνεται να στερείται εντελώς τη γνώση αυτού του πράγματος; Ποια θάλασσα, ποιο έθνος, ποιο μέρος της υφηλίου; Κηρύχθηκε «το ευαγγέλιο σε όλα τα έθνη», σύμφωνα με τη φωνή του Σωτήρα. Ακόμη λοιπόν λέει: «Μία φορά ακόμη εγώ σείω τον ουρανό και τη γη, και τότε θα έρθουν τα εκλεκτά όλων των εθνών και θα γεμίσω αυτόν τον οίκο με δόξα».

Για τον λόγο αυτόν τους πρόσταξε να σηκώσουν τις άνω πύλες, και μάλιστα να γνωρίζουν σαφώς ότι ο Θεός, ο οποίος ανέβαινε στους ουρανούς με τη δική μας ανθρώπινη μορφή, πορευόταν προς τη δόξα που ταίριαζε και ενυπήρχε ουσιωδώς σε αυτόν και μόνο. Διότι έλεγε: «Σηκώστε, άρχοντες, τις πύλες σας, και υψωθείτε πύλες αιώνιες, για να εισέλθει ο Βασιλιάς της δόξας». Και όταν τα άνω πνεύματα ρωτούσαν ή και δίσταζαν, επειδή δεν γνώριζαν σαφώς ποιος είναι αυτός ο Βασιλιάς της δόξας, μάθαιναν ότι είναι ο Κύριος των δυνάμεων, και ο Κύριος ο δυνατός στον πόλεμο. Γράφει δε και ο πάνσοφος Παύλος: «Για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την αιώνια πρόθεση την οποία πραγματοποίησε μέσω του Χριστού». Διδάσκονταν λοιπόν να αλαλάζουν προς αυτόν και οι νοερές δυνάμεις, και η αποκάλυψη μέσω του Πνεύματος ήταν σε αυτές σαν τον διαπεραστικό ήχο κάποιας σάλπιγγας, που αποκάλυπτε το βαθύ μυστήριο της ενανθρωπήσεως. Ήταν επομένως αναγκαίο μαζί με τα άνω πνεύματα να αλαλάζουν δοξαστικά και οι σεσωσμένοι, και να ψάλλουν διαρκώς, προσφέροντάς του ακατάπαυστη την υμνωδία. Εξάλλου, λέγοντας το «ανέβηκε», διδάσκουν ότι κατέβηκε. Διότι κατανοώντας το αυτό με τον ίδιο τρόπο και ο πάνσοφος Παύλος λέει: «Το δε Ανέβηκε, τι σημαίνει παρά ότι και κατέβηκε πρώτα στα κατώτερα μέρη της γης;»

Το χωρίο έχει ως εξής: «Για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια μέσω της Εκκλησίας η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με την πρόθεση των αιώνων την οποία πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας, στον οποίο έχουμε την παρρησία και την πρόσβαση με πεποίθηση μέσω της πίστεως σε αυτόν». Διότι, πράγματι, μέσω της Εκκλησίας γίνεται γνωστή στις υπερκόσμιες δυνάμεις η ποικίλη σοφία του Θεού, η οποία θαυματούργησε τα μεγάλα θαυμάσια μέσω των αντιθέτων: πώς δηλαδή προήλθε η ζωή μέσω του θανάτου, η δικαιοσύνη μέσω της αμαρτίας, η ευλογία μέσω της κατάρας, η δόξα μέσω της ατιμίας και η δύναμη μέσω της αδυναμίας. Διότι κατά τους προηγούμενους χρόνους οι υπερκόσμιες δυνάμεις γνώριζαν μόνο την απλή και μονοειδή σοφία του Θεού, η οποία ενεργούσε τα θαύματα με τρόπο σύμφωνο προς τη φύση Του (και δεν υπήρχε καμία ποικιλία στα ορώμενα, στο γεγονός δηλαδή ότι η θεία φύση, ούσα δύναμη, δημιουργούσε κυριαρχικά όλη την κτίση μόνο με την ορμή του θελήματός της, φέρνοντας τη φύση των όντων στη γένεση και κάνοντας τα πάντα πάρα πολύ καλά, τα οποία ανέβλυζαν από την πηγή του Καλού). Αντιθέτως, αυτό το ποικίλο είδος της σοφίας, το οποίο συνίσταται από τη συμπλοκή με τα αντίθετα, το διδάχθηκαν τώρα σαφώς μέσω της Εκκλησίας: πώς ο Λόγος γίνεται σάρκα, πώς η ζωή σμίγει με τον θάνατο, πώς με τον δικό Του μώλωπα θεραπεύει τη δική μας πληγή, πώς με την αδυναμία του Σταυρού καταβάλλει τη δύναμη του εχθρού, πώς το αόρατο φανερώνεται στη σάρκα, πώς εξαγοράζει τους αιχμαλώτους, όντας ο ίδιος εκείνος που εξαγοράζει και γινόμενος ο Ίδιος το τίμημα της εξαγοράς (διότι έδωσε τον εαυτό Του λύτρο στον θάνατο για εμάς), πώς και στον θάνατο εισέρχεται και από τη ζωή δεν αποχωρίζεται, πώς και με τη δουλεία αναμειγνύεται και στη βασιλεία παραμένει. Διότι όλα αυτά και τα παρόμοια, τα οποία είναι ποικίλα και όχι απλά έργα της σοφίας, οι φίλοι του Νυμφίου τα έμαθαν μέσω της Εκκλησίας και ενθαρρύνθηκαν, κατανοώντας μέσα στο μυστήριο έναν άλλον χαρακτήρα της θείας σοφίας.

Ομιλία Ζ΄. Σε εμένα, τον ελαχιστότερο από όλους τους αγίους, δόθηκε η χάρη αυτή, να κηρύξω στα έθνη το ευαγγέλιο του ανεξιχνίαστου πλούτου του Χριστού, και να φωτίσω τους πάντες ως προς το ποια είναι η οικονομία του μυστηρίου που ήταν αποκρυμμένο από τους αιώνες στον Θεό, ο οποίος δημιούργησε τα πάντα διά του Ιησού Χριστού· ώστε να γίνει τώρα γνωστή στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, μέσω της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, σύμφωνα με τον προαιώνιο σκοπό, τον οποίο εκπλήρωσε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας.

Διότι Εκείνος που δημιούργησε τα πάντα μέσω αυτού, μέσω αυτού αποκαλύπτει και τούτο· διότι τίποτα δεν έχει δημιουργήσει χωρίς αυτόν. Επειδή, λέει, «χωρίς αυτόν δεν έγινε τίποτα». Λέγοντας «αρχές και εξουσίες», συμπεριέλαβε και τους άνω και τους κάτω. «Κατά την πρόθεση των αιώνων». Τώρα μεν, λέει, πραγματοποιήθηκε, δεν αποφασίστηκε όμως τώρα, αλλά είχε προδιατυπωθεί εξαρχής.

Σύμφωνα με την πρόθεση των αιώνων, την οποία εκπλήρωσε μέσω του Χριστού Ιησού του Κυρίου μας· δηλαδή, σύμφωνα με την πρόγνωση των αιώνων, επειδή γνώριζε εκ των προτέρων τα μελλούμενα· αναφέρεται στους μελλοντικούς αιώνες· διότι γνώριζε όσα επρόκειτο να συμβούν, και έτσι τα όρισε. «Σύμφωνα με την πρόθεση των αιώνων»· ίσως εννοεί αυτούς τους αιώνες που δημιούργησε εν Χριστώ Ιησού, διότι τα πάντα έγιναν μέσω του Χριστού. Στο πρόσωπο του οποίου έχουμε, λέει, την παρρησία και την πρόσβαση με σιγουριά, μέσω της πίστεως σε αυτόν. Δεν προσαχθήκαμε ως αιχμάλωτοι, λέει, ούτε ως ικέτες για συγγνώμη, ούτε ως αμαρτωλοί. Και λέει, «Διότι έχουμε την παρρησία με πεποίθηση», δηλαδή με θάρρος. Από πού προέρχεται αυτό; Από την πίστη σε αυτόν. «Γι' αυτό παρακαλώ να μην αποθαρρύνεστε από τις θλίψεις μου για χάρη σας, οι οποίες αποτελούν δόξα σας». Πώς είναι για χάρη τους; Πώς αποτελεί δόξα τους; Επειδή τόσο πολύ τους αγάπησε ο Θεός, ώστε και τον Υιό του παρέδωσε για χάρη τους, και τους δούλους του άφησε να κακοπαθούν. Διότι, για να απολαύσουν αυτοί τόσο μεγάλα αγαθά, ο Παύλος δενόταν με δεσμά. Επομένως, αυτό είναι δείγμα της μεγάλης αγάπης του Θεού προς αυτούς· το ίδιο ακριβώς που λέει ο Θεός και για τους προφήτες: «Τους θανάτωσα με τον λόγο του στόματός μου». Πώς όμως αποθαρρύνονταν, ενώ θλιβόταν κάποιος άλλος; Δηλαδή, θορυβούνταν και ταράζονταν. Αυτά λέει γράφοντας και προς τους Θεσσαλονικείς: «Ώστε να μην κλονίζεται κανείς μέσα σε αυτές τις θλίψεις». Διότι όχι μόνο δεν πρέπει να λυπούμαστε, αλλά πρέπει και να χαιρόμαστε. Αν δηλαδή παρηγορείστε από την προαγγελία, σας προλέγουμε ότι πρόκειται να υποστούμε θλίψεις εδώ. Γιατί άραγε;

Και αυτό το μυστήριο, λέει, δεν το σχεδίασε αργότερα ο Θεός, διότι κανένα θέλημα δεν δημιουργείται εκ των υστέρων σε Αυτόν, αλλά τα πάντα είναι αιώνια, αφού συγχρόνως με τη δημιουργία έθεσε και τα θεμέλια της σωτηρίας. «Για να γίνει γνωστή τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, μέσω της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού». Ώστε, λέει, οι άρχοντες του κόσμου, αυτοί που αγνόησαν τη σοφία η οποία είχε προοριστεί για εμάς, να επιγνώσουν τώρα, μέσα από την Εκκλησία που οικοδομείται, τον Δημιουργό της νέας κτίσης, ο οποίος έβαλε τέλος στην προηγούμενη κτίση με τον θάνατο, και εισήγαγε την αρχή της δεύτερης με την ανάσταση. «Σύμφωνα με την αιώνια πρόθεση, την οποία πραγματοποίησε στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας, μέσω του οποίου έχουμε την παρρησία και την ελεύθερη προσέγγιση με βεβαιότητα, διά της πίστεως σε αυτόν. Γι' αυτό παρακαλώ να μην αποθαρρύνεστε στις θλίψεις μου για χάρη σας, οι οποίες αποτελούν δόξα σας». Από τους αιώνες, λέει, η σοφία του Θεού είχε προαποφασίσει και προδιατάξει τη σωτηρία διά του Χριστού, πραγματοποιώντας σε αυτόν ολόκληρη την πρόθεση της θείας οικονομίας, εφόσον αυτός επρόκειτο να γίνει η ανακεφαλαίωση της ανακαίνισης των πάντων.

Εφεσ. 3,10-11 <Η πολυποίκιλη σοφία.> Η πολυποίκιλη σοφία του Θεού σύμφωνα με την προαιώνια πρόθεση· διότι αυτή είχε προτεθεί και προοριστεί πριν από τους αιώνες, αν και έγινε γνωστή στους έσχατους καιρούς μέσω της εκκλησίας. Και το <την οποία έπραξε> σημαίνει ότι και αυτήν την έθεσε ως πρόθεση και την προόρισε πριν από τους αιώνες μέσω του Χριστού· διότι τίποτα δεν θέλησε, ούτε όρισε, ούτε έπραξε χωρίς τον Υιό.

Αλλά αυτά ειπώθηκαν εν είδει παρένθεσης. Ο δε σπουδαίος αυτός συγγραφέας του παρόντος βιβλίου συντάσσει το δέκατο τέταρτο κεφάλαιο, στο οποίο αποδεικνύει ότι η ανάπλαση υπερέχει σε τιμή και σοφία από την πλάση, μεταξύ άλλων διότι η μεν πλάση παρήχθη με τον λόγο, ενώ η ανάπλαση με την αυτουργία του δημιουργού. Και αναφέρει τον Παύλο να λέγει, εξαίροντας το μέγεθος της σοφίας: «για να γίνει γνωστή τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια μέσω της εκκλησίας η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία πραγματοποίησε εν Χριστώ Ιησού». Και ότι το ανυπέρβλητο της αγάπης του Θεού προς εμάς καταδεικνύεται όχι με το να πει ότι εξαρχής έπλασε τον άνθρωπο, ούτε ότι τον κατασκεύασε κατ' εικόνα Του, ούτε ότι δημιούργησε κάποιο άλλο από τα μεγάλα και θαυμαστά έργα.

Προσθέτει δε ότι πολλές φορές η ιερή Γραφή κάποια από τα όσα λέγονται κοινώς για την Τριάδα τα αποδίδει κατ' εξαίρεση σε μία από τις σεβαστές υποστάσεις. Για τον λόγο αυτό το δημιουργικό έργο, αν και αποδίδεται ισότιμα και στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα, ωστόσο, από πλευράς θείας οικονομίας, ορίζεται και πάλι κατ' εξαίρεση αποκλειστικά στον Υιό. Έτσι και τη σωτηρία μας, την οποία επιτέλεσε ο Λόγος, είναι δυνατόν να τη βρούμε να αναφέρεται στον Πατέρα. Διότι «μας μίλησε», λέει, «μέσω του Υιού», και «για να γίνει γνωστή τώρα η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία εφάρμοσε εν τω Χριστώ» και «διότι δικό του ποίημα είμαστε, αφού κτιστήκαμε εν Χριστώ Ιησού για αγαθά έργα», αποκαλώντας προφανώς η αποστολική φωνή ως ποίημα και κτίσμα την ανάπλαση. Και πάλι «αφού μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός του σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία σχεδίασε εν αυτώ, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ», και άπειρα άλλα.

Και κατά το ότι έγινε γνωστή στις αρχές και τις εξουσίες στα επουράνια μέσω της Εκκλησίας, η οποία είναι ο λαός που έχει πιστέψει στον Χριστό, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία έδειξε εν Χριστώ Ιησού, και ως προς αυτό το γένος μας έλαβε τα πρωτεία.