Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 3:20

Μείνετε λοιπόν χωρίς να διστάζετε, προσμένοντας το έλεός του, και αυτός θα κάνει πολύ περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε. Σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν. Κάποιος αδελφός ζήτησε από τον αββά του κοινοβίου, στο οποίο βρίσκονταν οι άγιοι Πατέρες, να του δώσει ένα κελλί κοντά τους, και εκείνος συμφώνησε να του το δώσει. Στο μεταξύ όμως επισκέφθηκε κάποιον μοναχό, και εκείνος του ζήτησε να κατοικήσει σε ένα κελλί που του ανήκε. Ο αδελφός, όμως, απάντησε ότι δεν μπορούσε να το κάνει αυτό χωρίς τη γνώμη των Γερόντων και του αββά, ο οποίος του είχε υποσχεθεί να του δώσει το κελλί.

Απόκριση του Ιωάννη: Αδελφέ, επειδή προσήλθες σε Αυτόν που σταυρώθηκε για εμάς, πάρε και εσύ τον σταυρό σου και ακολούθησέ Τον, αποθέτοντας πάνω Του όλη σου τη μέριμνα, σε Εκείνον που ενεργεί «υπερεκπερισσού από όσα ζητούμε ή νοούμε», διότι Εκείνος φροντίζει για εμάς. Μην ταραχθείς, λοιπόν, και ο Χριστός σε βοηθά. Μόνο, τέκνο μου, να έχεις στον νου σου τον λόγο της Θείας Γραφής και την προετοιμασία που αναφέρει: «Τέκνο, αν προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Θεό, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό», και ότι «άνθρωπος απείραστος είναι αδόκιμος». Και πάλι: «Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού γίνει δόκιμος» και τα εξής. Δεν σου τα λέω αυτά για να σε φοβίσω, αδελφέ, αλλά για να στηρίξω την καρδιά σου στην οδό του Θεού. Διότι έτσι πρόκοψαν όλοι οι άγιοι, μέσα από πειρασμούς και θλίψεις, και ευαρέστησαν τον Θεό, έχοντας ως βοηθό τη χάρη Του. Μη φοβηθείς ούτε να αποκαρδιωθείς, διότι πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι Εκείνος που σε φυτεύει, σε ποτίζει και σε αυξάνει με τις προσευχές των αγίων. Αμήν.

Παρακάλεσε δε και τον κύριο αββά να μην καθυστερεί τόσο πολύ να μας δει, διότι τον αγαπώ σφόδρα, αλλά έχω και ανάγκη από τον στηριγμό του. Απόκριση Ιωάννου: Εάν για εμάς τους ελαχίστους έγραψε η αγάπη σου ότι δεν θέλουμε να χαθεί κανείς, τι έχεις να πεις για Εκείνον που ορκίστηκε στον εαυτό Του ότι «Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά να επιστρέψει και να ζήσει», για τον οποίο μαρτυρεί ο Απόστολος λέγοντας: «Ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας;» Αδελφέ, μη διστάσεις να προσέλθεις στον Ιησού λέγοντας: «Επιστάτα, σώσε μας, χανόμαστε», και θα δεις τι θα πράξει εναντίον των εχθρών. Ικέτευέ Τον λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μου, δείξε την από μέρους Σου εκδίκηση σε αυτούς, διότι προς Εσένα ύψωσα την ψυχή μου». Όσο για το ότι επιτρέπει να έρχονται θλίψεις και πειρασμοί, δεν υπάρχει ανάγκη να σου γράψω, αφού γνωρίζεις τι λέει ο Απόστολος για αυτό και ποιο θα είναι το τέλος της υπομονής. Ας μην αποκάμουμε, αγαπητέ μου αδελφέ, διότι ο Κύριος που φροντίζει για εμάς είναι μέγας στο να μας προστατεύει. Διότι, για να μας ενθαρρύνει, έλεγε: «Εγώ είμαι, μη φοβάστε». Και πάλι: «Έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ας μην αμελήσουμε, λοιπόν, να πέφτουμε ενώπιόν Του και να παρακαλούμε την αγαθότητά Του, διότι Εκείνος κάνει «πολύ περισσότερα από όσα ζητούμε ή κατανοούμε».

Απόκριση: Εφόσον τα πάντα είναι δυνατά στον Θεό, και έτσι πιστεύουμε, ας εναποθέσουμε σε Αυτόν τη δύναμή μας, και Αυτός θα εξολοθρεύσει εκείνους που εγείρονται εναντίον μας. «Διότι Αυτός διασκορπίζει τις βουλές των εθνών και αθετεί τις βουλές των αρχόντων. Η δε βουλή του Θεού μένει εις τον αιώνα.» Στήριξε την αλήθεια και αγωνίσου υπέρ αυτής, και ο Θεός θα πολεμήσει για σένα τους αντιδίκους της. Αυτοί αντιστέκονται σαρκικά, εσύ στάσου πνευματικά, δηλαδή με προσευχές και ικεσίες για οποιοδήποτε ζήτημα, ζητώντας από τον Θεό τη δική Του βοήθεια. Και έλεγχε με παρρησία και επιτίμα και παρακάλει, όπως αρμόζει στον πνευματικό διδάσκαλο, και μην τους φοβηθείς, «διότι είναι περισσότεροι εκείνοι που είναι μαζί μας παρά εκείνοι που είναι μαζί τους». Εκείνοι είναι με τον διάβολο και με τους ανθρώπους που έχουν τα ίδια πάθη με αυτούς, εμείς όμως είμαστε με τον Θεό και τους αγίους Του. Εμείς έχουμε την ελπίδα στον Θεό, ο οποίος λέει: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε θα σε εγκαταλείψω». Και ενεργεί «υπερεκπερισσού περισσότερα από όσα ζητούμε ή νοούμε», και εκπληρώνεται σε εμάς το: «Μακάριος εκείνος του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του βρίσκεται στον Κύριο τον Θεό του». Αυτοί όμως έχουν την ελπίδα τους στους ανθρώπους, στους οποίους δεν υπάρχει σωτηρία. Εάν, λοιπόν, ακολουθήσει κάποια μικρή ζημία, ας την περιφρονήσουμε και ας μην ενδώσουμε, και ας μη διστάσουμε ενώπιον προσώπου ανθρώπου, επειδή έτσι παροργίζουμε τον Θεό.

Και σε όσα επιτρέπει να δοκιμαστείς με θλίψη στο σώμα, τόση ανακούφιση προσφέρει για τις αμαρτίες σου. Τίποτα λοιπόν δεν απαιτεί από εσένα ο Θεός, παρά μόνο ευχαριστία, υπομονή και δέηση για τη συγχώρηση των αμαρτιών. Δες όμως πόσο υπερήφανος είμαι εγώ, που, αν και χλευάζομαι από τους δαίμονες και νομίζω ότι διαθέτω αγάπη κατά Θεόν, νικώμαι και σου λέω: Εγώ αναλαμβάνω το μισό σου φορτίο τώρα, και για το μέλλον ο Θεός πάλι θα βοηθήσει. Μίλησα σαν παράφρονας. Διότι γνωρίζω ότι ο εαυτός μου είναι ασθενής, αδύναμος και γυμνός από κάθε αγαθό έργο, αλλά παρ' όλα αυτά η αναισχυντία μου δεν με αφήνει να απελπιστώ. Διότι έχω Δεσπότη εύσπλαχνο, ελεήμονα και φιλάνθρωπο, ο Οποίος απλώνει το χέρι Του στον αμαρτωλό μέχρι την τελευταία του αναπνοή. Σε Αυτόν να προσκολληθείς, και Εκείνος για κάθε ζήτημα πράττει περισσότερα από όσα ζητούμε ή νοούμε. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν. Συγχώρεσέ με, αδελφέ, και προσευχήσου για μένα.

Απόκριση Ιωάννου: Αυτά έρχονται οπωσδήποτε σε αυτόν που ησυχάζει, προκειμένου, κυριευμένος από ακηδία, να εγκαταλείψει το στάδιο και να απελπιστεί για τον εαυτό του. Εμείς όμως ας εναποθέσουμε την αδυναμία μας ενώπιον «εκείνου που δύναται να πράξει υπερεκπερισσού όλα όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε», έως ότου συντρίψει τα στρατόπεδα των Αμορραίων από μπροστά μας και δεν επιτρέψει στον Μαδιάμ και τον Αμαλήκ και τους υιούς της ανατολής να αφανίσουν τα γεννήματά μας. Αλλά ας αναμείνουμε με υπομονή τη βοήθεια του Δεσπότη μας Θεού, διότι είναι ισχυρότερός τους και θα σωθούμε.

Ο λαός λέγει: Άνες, άφες, συγχώρησον. Ο ιερεύς λέγει: Διότι εσύ είσαι ο Θεός μας, ο ελεήμων, που δεν επιθυμείς τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει. Θεέ, επισκέψου μας με τη σωτηρία σου· πράξε σε εμάς σύμφωνα με την επιείκειά σου, εσύ που πράττεις απείρως περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε· ώστε και σε αυτό, όπως και στα πάντα, να δοξαστεί και να υψωθεί και να υμνηθεί, και να ευλογηθεί και να αγιαστεί το πανάγιο και έντιμο και ευλογημένο όνομά σου, μαζί με τον άχραντο Πατέρα σου και το Άγιο Πνεύμα.

Ευχή της κεφαλοκλισίας. Εσύ που έκλινες τους ουρανούς και κατήλθες στη γη, για τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων, εσύ που άπλωσες όλη την αφθονία της χάρης σου· εσύ που πράττεις τα πάντα απείρως περισσότερα από όσα ζητούμε ή διανοούμαστε· φιλάνθρωπε, αγαθέ, άπλωσε το αόρατο χέρι σου, το ευλογημένο, το γεμάτο έλεος και οικτιρμούς, και ευλογώντας ευλόγησε τους δούλους σου, και καθάρισέ τους από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος· και κάνε μας να γίνουμε μέτοχοι και σύσσωμοι της χάρης σου, ώστε μέσα σε αγιότητα και δικαιοσύνη να σου προσφέρουμε την ικεσία, διότι σε εσένα πρέπει κάθε δόξα, μεγαλωσύνη, κράτος και εξουσία, μαζί με τον άχραντο Πατέρα σου, και το Άγιο Πνεύμα, τώρα κ.λπ.

Ο δε Κύριος των γνώσεων, αυτός που διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση, ο οποίος είναι και χορηγός της σοφίας και διορθωτής των σοφών, «στον οποίο όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης είναι κρυμμένοι», «είθε να σας δώσει πνεύμα σοφίας και αποκαλύψεως για την επίγνωσή του, φωτίζοντας τα μάτια της καρδιάς σας, ώστε να γνωρίσετε ποια είναι η ελπίδα της κλήσεώς του και ποιος ο πλούτος της δόξας της κληρονομίας του μεταξύ των αγίων και ποιο το υπερβάλλον μέγεθος της δυνάμεώς του σε εμάς που πιστεύουμε σύμφωνα με την ενέργεια της παντοδύναμης ισχύος του, την οποία ενήργησε στον Χριστό», «ο οποίος δύναται να κάνει απείρως περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε, σύμφωνα με τη δύναμή του που ενεργεί μέσα μας». Σε αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ακόμη, τον προστάζει να σπεύσει στο σπίτι του, ώστε με αφθονία και να εφαρμόσει και να αποκομίσει τους καρπούς της θεοφιλίας από τον ίδιο που παρέχει υπερεκπερισσού όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε. «Εκείνος δε, αφού έσπευσε», λέει, «κατέβηκε και τον υποδέχθηκε με χαρά».

Διότι η ψυχή, που άπαξ και εμπιστεύθηκε τον εαυτό της με πίστη στον Θεό και γεύθηκε από πολλή εμπειρία τη συνεργία Του, δεν μεριμνά πλέον για τον εαυτό της, αλλά κατασιγάζεται από την έκπληξη και τη σιωπή, και δεν έχει πια τη δυνατότητα να στραφεί ξανά στους τρόπους της δικής της γνώσης και να ζει σύμφωνα με αυτούς, μήπως και εξαιτίας της αντίθεσής τους στερηθεί την πρόνοια του Θεού, η οποία την επισκέπτεται κρυφά και ακατάπαυστα, τη φροντίζει και την ακολουθεί αδιάλειπτα σε κάθε τόπο, επειδή απομωράνθηκε νομίζοντας ότι είναι ικανή να προνοήσει για τον εαυτό της με τη δύναμη της δικής της γνώσης. Διότι εκείνοι στους οποίους ανατέλλει το φως της πίστεως, δεν φέρονται πλέον με αναίδεια ώστε να προσεύχονται μόνο για τον εαυτό τους ή να ζητούν από τον Θεό «Δώσε μας αυτό» ή «Πάρε από εμάς εκείνο», ούτε μεριμνούν για τον εαυτό τους με κάθε τρόπο, επειδή με τα νοερά μάτια της πίστεως βλέπουν κάθε ώρα την πατρική πρόνοια να τους επισκιάζει, προερχόμενη από εκείνον τον αληθινό Πατέρα. Τον Πατέρα που υπερβαίνει με την πολλή και άμετρη αγάπη Του κάθε σαρκική πατρική αγάπη, ο Οποίος δύναται και έχει την ισχύ, πάνω από όλα, να συνεργήσει υπέρ ημών υπερεκπερισσού, πέρα από ό,τι ζητούμε, σκεφτόμαστε και κατανοούμε.

Δεν έχω τίποτα το κοινό με την παρούσα ζωή· σπεύδω προς εκείνην που δεν έχει τέλος. Τα παρόντα τα θεωρώ ιστό αράχνης· όλα είναι σκιά, φύλλα που χάνονται. «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Ω, φιλοσοφία του ληστή! Σταυρό βλέπει, και βασιλεία ομολογεί. Νεκρούς ανέστησε ο Χριστός, και οι Ιουδαίοι τον σταύρωσαν· ο ληστής τον είδε να σταυρώνεται και τον προσκύνησε. Ούτε εκείνους ωφέλησαν τα θαύματα, ούτε τούτον έβλαψε το σκάνδαλο, αλλά αναδεικνύεται υψηλότερος. «Θυμήσου με, Κύριε». Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός; «Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο. Γιατί να περιμένεις και να καθυστερείς;» Ταχεία η αίτηση, ταχύτερη η δωρεά από Εκείνον που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού, πέρα από όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε.

«Για να μπορέσετε πλήρως», λέει. Επομένως, χρειάζεται πολλή δύναμη. Και φανερώνοντας πού μας χρειάζεται αυτή, προσθέτει: «Να κατανοήσετε μαζί με όλους τους αγίους, ποιο είναι το βάθος και το ύψος, και να γνωρίσετε την αγάπη του Χριστού που ξεπερνά κάθε γνώση. Ώστε να πληρωθείτε με όλο το πλήρωμα του Θεού». Και αυτό που λέει, είναι το εξής: Αν και η αγάπη του Χριστού βρίσκεται πάνω από κάθε ανθρώπινη γνώση, εσείς όμως θα τη γνωρίσετε, εάν έχετε τον Χριστό να κατοικεί μέσα σας· και όχι μόνο θα το γνωρίσετε αυτό εξαιτίας Του, αλλά και θα πληρωθείτε με όλο το πλήρωμα του Θεού. Λέγοντας δε «πλήρωμα Θεού», εννοεί είτε το να γνωρίσουμε ότι ο Θεός λατρεύεται ως Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, είτε μας προτρέπει να αγωνιζόμαστε έτσι, ώστε να γεμίσουμε από κάθε αρετή, από την οποία είναι πλήρης ο Θεός. «Σε Εκείνον δε που μπορεί να κάνει τα πάντα, ασύγκριτα περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε, σύμφωνα με τη δύναμη που ενεργεί μέσα μας». Πολύ σωστά είπε: «Σύμφωνα με τη δύναμη»· διότι αποτελεί έργο δύναμης το να λάβουμε αυτά που ποτέ δεν ελπίσαμε. Το ότι δε έκανε υπερβολικά περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε, είναι φανερό από όσα ο ίδιος έγραφε. Εγώ μεν, λέει, προσεύχομαι· Εκείνος όμως, ακόμη και χωρίς τη δική μου προσευχή, θα κάνει μεγαλύτερα πράγματα από τα αιτήματά μας, και όχι απλώς μεγαλύτερα ή περισσότερα, αλλά «ασύγκριτα περισσότερα», φανερώνοντας έτσι το μέγεθος της δωρεάς. Από πού όμως είναι φανερό αυτό; «Από τη δύναμη», λέει, «που ενεργεί μέσα μας». Διότι ούτε τα ζητήσαμε ποτέ αυτά, ούτε τα προσδοκήσαμε.

Εγώ, καθώς επιγνώσθηκα, παρηγορήθηκα. Έδωσες πλουσιότερη τη δωρεά. Διότι αυτός είναι που ενεργεί «αφθονότερα από όσα ζητάμε ή σκεπτόμαστε». Πληθύνθηκε σε όλη τη γη η επίγνωση του Κυρίου μέσω εσάς που ικετεύετε, όπως το πολύ νερό κατακαλύπτει τις θάλασσες, ή μάλλον σκεπάζει τα γεννήματα. Και τα πράγματα βοούν πριν από τα λόγια. Επομένως, εσείς που λάβατε από εμένα τα μεγάλα, χαρίστε έστω και τα μικρά στους φτωχούς. Εγώ τα μεγάλα χαρίζω, δώσε εσύ τα μικρά από τα μεγάλα που έλαβες από εμένα· τα δικά μου δώσε σε εμένα· εγώ το λογίζομαι ως χάρη, και εγώ θα τα ανταποδώσω με μεγάλη αύξηση. Διότι για τον λόγο αυτόν σε κάλεσα, λέγει, για να τα δώσεις και σε άλλους, ώστε εσύ να τα κατέχεις με μεγαλύτερη ασφάλεια· διότι, έτσι όπως τα κρατάς μόνος σου, ουσιαστικά δεν τα κατέχεις, όταν όμως τα δώσεις σε άλλους για χάρη μου, τότε εγώ θα τα πολλαπλασιάσω με κάθε αύξηση.

«Αφού τον σπλαχνίστηκε», λέει, «ο κύριός του, τον απέλυσε και του χάρισε το χρέος». Εκείνος ζήτησε αναβολή, και τούτος του έδωσε συγχώρεση· ώστε έλαβε περισσότερα από όσα ζήτησε. Γι’ αυτό και ο Παύλος λέει: «Σε Εκείνον που δύναται να κάνει τα πάντα υπερεκπερισσού σε σχέση με όσα ζητούμε ή σκεφτόμαστε». Διότι ούτε καν έχεις τη δύναμη να διανοηθείς τόσα, όσα Εκείνος είναι έτοιμος να σου δώσει. Μην ντραπείς, λοιπόν, ούτε να κοκκινίσεις· ή μάλλον, να αισθάνεσαι μεν ντροπή για τα αμαρτήματα, αλλά να μην απελπίζεσαι, ούτε να εγκαταλείπεις την προσευχή, αλλά να προσέλθεις έστω και αν είσαι αμαρτωλός, για να εξιλεώσεις τον Δεσπότη σου, ώστε να του δώσεις την ευκαιρία να επιδείξει τη δική Του φιλανθρωπία συγχωρώντας τις αμαρτίες σου· διότι εάν φοβηθείς να προσέλθεις, εμπόδισες την αγαθότητά Του, ανέκοψες την αφθονία της χρηστότητάς Του, όσον τουλάχιστον εξαρτάται από εσένα.

Για την επάνοδο του επισκόπου Φλαβιανού, και για τη συμφιλίωση του αυτοκράτορα με την πόλη· καθώς και προς εκείνους που έσφαλαν κατά την καταστροφή των ανδριάντων. Ομιλία ΚΑ'. Α'. Με τη φράση με την οποία συνήθιζα πάντοτε σε καιρό κινδύνων να προλογίζω τον λόγο μου προς την αγάπη σας, με αυτή την ίδια θα αρχίσω και σήμερα την ομιλία μου προς εσάς, και θα πω μαζί σας: Ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος μας αξίωσε σήμερα να επιτελέσουμε αυτή την ιερή εορτή με πολλή χαρά και αγαλλίαση, αποδίδοντας την κεφαλή στο σώμα, τον ποιμένα στα πρόβατα, τον δάσκαλο στους μαθητές, τον στρατηγό στους στρατιώτες και τον αρχιερέα στους ιερείς· ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος πράττει ασυγκρίτως περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε. Διότι σε εμάς φαινόταν μεν αρκετό να απαλλαγούμε προς το παρόν από τα επικείμενα δεινά, και γι' αυτό αναπέμπαμε κάθε ικεσία· ο φιλάνθρωπος όμως Θεός, ο οποίος πάντοτε ξεπερνά τα αιτήματά μας με την υπερβολικά μεγάλη δωρεά Του, μας απέδωσε τον πατέρα ταχύτερα από κάθε προσδοκία. Ποιος δηλαδή θα περίμενε ότι μέσα σε τόσο λίγες ημέρες και θα αναχωρούσε, και θα συνομιλούσε με τον αυτοκράτορα, και θα έδινε λύση στα δεινά, και θα επέστρεφε πάλι σε εμάς τόσο γρήγορα, ώστε να μπορέσει να προλάβει το ιερό Πάσχα και να το εορτάσει μαζί μας;

Γι' αυτό λέει ο Παύλος: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ». Και πάλι: «Σε αυτόν δε που δύναται να πράξει τα πάντα πολύ περισσότερο από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε, σε αυτόν ανήκει η δόξα μέσα στην Εκκλησία».

Εάν όμως προσευχήθηκες και δεν δόθηκε λύση, τέτοια είναι η συνήθεια του Θεού, να μην καταλύει τα δεινά ευθύς εξαρχής —διότι θα επαναλάβω τον προηγούμενο λόγο μου— αλλά, όταν αυτά κορυφωθούν, όταν αυξηθούν, όταν σχεδόν δεν έχει απομείνει πλέον τίποτα από την κακία των πολεμίων, τότε ξαφνικά να τα μεταβάλλει όλα σε γαλήνη και να οδηγεί τα πράγματα σε κάποιες εντελώς απροσδόκητες καταστάσεις. Διότι δεν έχει τη δύναμη να κάνει μόνο τόσα αγαθά όσα προσδοκούμε και ελπίζουμε, αλλά και πολύ περισσότερα και απείρως μεγαλύτερα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Σε Εκείνον δε που δύναται να κάνει τα πάντα υπερεκπερισσού, πάνω από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε». Μήπως, άραγε, δεν μπορούσε ευθύς εξαρχής να εμποδίσει τους τρεις παίδες από το να πέσουν σε εκείνον τον πειρασμό; Όμως δεν το θέλησε, συγκεντρώνοντας για αυτούς πολύ μεγάλο πνευματικό κέρδος. Για τον λόγο αυτόν επέτρεψε και να παραδοθούν σε βαρβαρικά χέρια, και να ανάψει το καμίνι σε ύψος απερίγραπτο, και η βασιλική οργή να εκκαυθεί πιο φοβερά και από το καμίνι, και να δεθούν τα χέρια και τα πόδια τους με πολλή σφοδρότητα, και να ριχτούν στο πυρ. Και όταν όλοι όσοι τους έβλεπαν είχαν απελπιστεί για τη σωτηρία τους, τότε ξαφνικά και παρά πάσα ελπίδα, φανερώθηκε η θαυματουργία του αριστοτέχνη Θεού και έλαμψε με υπέρμετρο μεγαλείο.

Καίτοι τίποτε δεν είναι χειρότερο από τον τελώνη· διότι αυτός αποτελεί το έσχατο όριο της κακίας. Αυτό άλλωστε υποδηλώνοντας και ο Χριστός, αναφέρει συνεχώς τις πόρνες και τους τελώνες ως παράδειγμα των έσχατων κακών. Διότι πρόκειται για απροκάλυπτη βία, ατιμώρητη αρπαγή, αναίσχυντο τρόπο πλεονεξίας, παράλογη συναλλαγή, αναιδές εμπόριο· εντούτοις, αυτός που ζούσε μέσα σε τόσα κακά, μπόρεσε με λιγοστά απλά λόγια να αποτινάξει το όνειδος και να λάβει περισσότερα από όσα ζήτησε. Διότι ο ίδιος ζητούσε χάρη λέγοντας: «Ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ»· ο δε Θεός όχι μόνο τον σπλαγχνίστηκε, αλλά και τον δικαίωσε περισσότερο από τον Φαρισαίο. Γι' αυτό λέγει ο Παύλος: «Σε Εκείνον δε που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε». Καίτοι και ο Φαρισαίος προσευχήθηκε, και μέσα στο ιερό στάθηκε, και τον ίδιο Θεό επικαλέστηκε, και περισσότερα λόγια είπε, και ξεκίνησε το προοίμιο της προσευχής του με ευχαριστία. Πώς, λοιπόν, εκείνος έχασε ακόμη και τα καλά που διέθετε, ενώ αυτός απέκτησε ακόμη και την παρρησία που δεν είχε; Διότι δεν ήταν ο ίδιος ο τρόπος της προσευχής τους.

Εάν καθένας από αυτούς έλεγε: «Είμαι αμαρτωλός, είμαι καταντροπιασμένος και γι' αυτό δεν πρέπει να πλησιάσω», δεν θα είχε καταφέρει τίποτα απολύτως. Αλλά επειδή καθένας από αυτούς δεν απέβλεψε στο μέγεθος των αμαρτημάτων του, αλλά στον πλούτο της φιλανθρωπίας του Θεού, πήρε θάρρος και τόλμησε, και παρότι ήταν αμαρτωλός, ζήτησε πράγματα ανώτερα από την αξία του, και ο καθένας πέτυχε εκείνα ακριβώς που επιθυμούσε. Αυτά, λοιπόν, όλα ας τα θυμόμαστε και ας τα τηρούμε, και ας προσευχόμαστε αδιάκοπα, με νήψη, με θάρρος, με αγαθές ελπίδες και με πολλή προθυμία. Με όση προθυμία άλλοι καταρώνται τους εχθρούς τους, με τόση προθυμία εμείς ας προσευχόμαστε και υπέρ των εχθρών μας και υπέρ των αδελφών μας, και οπωσδήποτε θα επιτύχουμε όλα όσα μας είναι πνευματικώς ωφέλιμα. Διότι ο δωρητής Θεός είναι φιλάνθρωπος, και εμείς δεν επιθυμούμε τόσο πολύ να λάβουμε, όσο Εκείνος επιποθεί να δώσει. Γνωρίζοντας, λοιπόν, όλα αυτά, ακόμη και αν κατέλθουμε στον έσχατο πυθμένα της κακίας, ούτε και τότε ας μην απελπιστούμε για τη σωτηρία μας, αλλά ας προσέλθουμε με αγαθή ελπίδα, έχοντας πείσει τους εαυτούς μας ότι οπωσδήποτε θα λάβουμε όσα ζητάμε, εάν τα ζητάμε σύμφωνα με τους νόμους που έχουν οριστεί από Αυτόν. Σε Αυτόν που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού, πέρα από όσα ζητούμε ή νοούμε, στον Χριστό, τον Παμβασιλέα Θεό μας, πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον άναρχο Πατέρα και το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τίποτα λοιπόν από όσα συμβαίνουν ας μην σε ταράζει. Αλλά, αφού εγκαταλείψεις το να παρακαλάς τον έναν και τον άλλον και να τρέχεις πίσω από σκιές —διότι αυτό είναι η ανθρώπινη συμμαχία— να παρακαλάς αδιάκοπα τον Θεό, τον οποίο λατρεύεις· αρκεί μόνο να νεύσει, και τα πάντα λύνονται σε μία στιγμή. Αν πάλι παρακάλεσες και δεν δόθηκε λύση, τέτοια είναι η συνήθεια του Θεού, να μην καταλύει τα δεινά από την αρχή —διότι θα επαναλάβω τον προηγούμενο λόγο μου. Αντιθέτως, όταν κορυφωθούν, όταν αυξηθούν, όταν δεν έχει απομείνει σχεδόν τίποτα από την κακία εκείνων που σε πολεμούν, τότε αμέσως μεταβάλλει την κατάσταση σε γαλήνη και οδηγεί τα πράγματα σε εντελώς απροσδόκητες εκβάσεις. Διότι δεν δύναται να κάνει μόνο τόσα αγαθά όσα προσδοκούμε και ελπίζουμε, αλλά και πολύ περισσότερα και απείρως μεγαλύτερα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Σε εκείνον δε που δύναται να κάνει τα πάντα ασυγκρίτως περισσότερα από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε».

Στη μετάληψη του Χριστού βρίσκεται η αληθινή γνώση. Μέσω δε της γνώσεως, η αγάπη, η οποία υπάρχει μέσα στην ψυχή και γίνεται αντιληπτή, δημιουργεί μια άρρητη γνώση, την οποία μάλιστα ονομάζει ανώτερη από τη φανερή και από εκείνη που αποκτάται μέσω των λόγων. «Για να πληρωθείτε με όλο το πλήρωμα του Θεού.» Ώστε, λέει, με την προσθήκη της αγιαζόμενης ουράνιας Εκκλησίας, να συγκροτείται όλο το πλήρωμα του Θεού τόσο μέσω των επουρανίων όσο και των επιγείων. «Σε Εκείνον δε που δύναται να πράξει τα πάντα υπερεκπερισσού από όσα ζητούμε ή σκεπτόμαστε, σύμφωνα με τη δύναμη που ενεργείται μέσα μας, σε Αυτόν ανήκει η δόξα μέσα στην Εκκλησία και εν Χριστώ Ιησού, σε όλες τις γενεές του αιώνος των αιώνων. Αμήν.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. «Σας παρακαλώ, λοιπόν, εγώ ο δέσμιος εν Κυρίω.» Ούτε στον εαυτό του αποδίδει ο Παύλος την πλήρη κατανόηση των πάντων, αλλά την αναθέτει στον Θεό, ο Οποίος και χαρίζει ανώτερα από όσα ζητούμε· επειδή και η δύναμη που μας χορηγείται τώρα δεν μας αποδίδει ακόμη το σύνολο της χάριτος. Λέγοντας δε εν Χριστώ Ιησού, εννοεί την αληθινή δόξα, και στην Εκκλησία το ομοίωμα. «Να πορευθείτε αξίως της κλήσεως με την οποία προσκληθήκατε, με κάθε ταπεινοφροσύνη και πραότητα· με μακροθυμία να ανέχεστε ο ένας τον άλλον με αγάπη, επιδεικνύοντας σπουδή στο να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης.» Έχετε κληθεί σε άγια ζωή, λέει, και αυτή η κλήση απαιτεί το πνευματικό· το οποίο και αναγνωρίζεται ως το αντίθετο του σαρκικού.

Αλλά δεν ανέχθηκε για περισσότερο χρόνο να επιβάλλεται η ράβδος των αμαρτωλών πάνω στον κλήρο του. Μέσα στην ταπείνωσή μας μας θυμήθηκε, και αφού μας θυμήθηκε μας ευλόγησε και κατέστησε τη χρονιά αυτή έτος αγαθότητας. Αλλά αυτά στα γράφω για να συνευφραίνεσαι μαζί μου και να δοξάζεις Εκείνον που ρυθμίζει τέτοια πράγματα με τόσο θαυμαστό τρόπο, και βέβαια για να έχεις και ο ίδιος την κατάλληλη στιγμή παρηγοριά και από τα δικά μας, πιο πρόσφατα γεγονότα. Διότι ο άνθρωπος συνηθίζει να πείθεται περισσότερο από τα σύγχρονά του γεγονότα παρά από τα παλαιότερα. Να προσεύχεσαι μαζί μας ώστε να παραμείνει σταθερή σε εμάς αυτή η αγαθότητα του Θεού. Και αυτό θα συμβεί, εάν καταστήσουμε τους εαυτούς μας άξιους αυτής. Αυτό ακριβώς να ζητάς από Αυτόν που δίνει υπερεκπερισσού από όσα ζητούμε, και επιπλέον να μην τη χρησιμοποιήσουμε για μεγαλύτερη καταδίκη μας, παχαίνοντας μέσα στην άνεση, και έπειτα κλωτσώντας εξαιτίας του υβριστικού κορεσμού, και επαναστατώντας και εμπαίζοντας τον ίδιο μας τον εαυτό.