Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 4:11

Ο Αθανάσιος είπε: Πρόσεξε· μη μάχεσαι ενάντια στην αλήθεια. Διότι το ρητό του Παύλου, το οποίο νομίζεις ότι ισχύει για τον Θεό Πατέρα, θα βρεις να λέγεται από τον ίδιο τον Απόστολο και για τον Υιό· διότι λέει: «Και αυτός έθεσε στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, άλλους ευαγγελιστές, άλλους ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των λαών, για έργο διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, ώστε να μην είμαστε πλέον νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι και περιφερόμενοι από κάθε άνεμο διδασκαλίας, μέσω της απάτης των ανθρώπων, με πανουργία που εξυπηρετεί τις μεθοδείες της πλάνης, αλλά, μένοντας στην αλήθεια με αγάπη, να αυξηθούμε σε όλα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, δηλαδή ο Χριστός· από τον οποίο ολόκληρο το σώμα, συναρμολογούμενο και συνδεόμενο μέσω κάθε συνδέσμου που το επιχορηγεί», και τα εξής. Βλέπεις ότι η διατύπωση αποδίδεται από κοινού στον Πατέρα και στον Υιό, και εσύ την έχεις εκλάβει μονομερώς μόνο για τον Πατέρα;

Περί χειροτονίας. Για τον Πατέρα ο Παύλος λέει: «Έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους», και τα εξής. Για τον Υιό ο ίδιος Απόστολος αναφέρει: «Εκείνος που κατέβηκε, είναι ο ίδιος που ανέβηκε υπεράνω των ουρανών, για να πληρώσει τα πάντα. Και αυτός έδωσε τους μεν αποστόλους, τους δε προφήτες, τους δε ποιμένες και διδασκάλους». Για το Πνεύμα, ο ίδιος προσκαλεί από τη Μίλητο τους πρεσβυτέρους και τους λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού».

Κεφάλαιο 31. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Να είστε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς είναι τέλειος. ΙΩΑΝΝΗΣ. Δεν παρακαλώ δε μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα κι εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Και αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους δε ως προφήτες, άλλους δε ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού.

Γʹ. Διότι εγώ το έπαθα αυτό, άνδρες, όχι επειδή είμαι απαίδευτος και ασύνετος, ούτε πάλι, για να καυχηθώ και λίγο, επειδή υπήρξα περιφρονητής των θείων νόμων και διατάξεων. Διότι, όπως ακριβώς στο σώμα άλλο είναι το μέρος που άρχει και τρόπον τινά προεδρεύει, και άλλο εκείνο που άρχεται και καθοδηγείται· έτσι και στις Εκκλησίες όρισε ο Θεός, με τον νόμο της ισότητας που απονέμει το δίκαιο κατά την αξία του καθενός, ή και της πρόνοιας με την οποία συνέδεσε τα πάντα, ώστε οι μεν να ποιμαίνονται και να εξουσιάζονται, για όσους αυτό είναι το πιο ωφέλιμο, κατευθυνόμενοι προς το πρέπον και με τον λόγο και με το έργο· οι δε να είναι ποιμένες και διδάσκαλοι για τον καταρτισμό της Εκκλησίας, όσοι δηλαδή υπερέχουν των πολλών ως προς την αρετή και την οικείωση με τον Θεό, έχοντας αναλογία ψυχής προς σώμα ή νου προς ψυχή. Και τούτο, ώστε αμφότερα, αφού συντεθούν μεταξύ τους και συγκεραστούν, τόσο αυτό που υστερεί όσο και αυτό που πλεονάζει, όπως ακριβώς συμβαίνει στα μέλη, και αφού συναρμοστούν και συνδεθούν με την αρμονία του Πνεύματος, να αναδειχθούν σε ένα άρτιο σώμα, πραγματικά άξιο του ίδιου του Χριστού, της κεφαλής μας.

ΞΖ΄. Ανοητότατε, και ασεβέστατε, και απαίδευτε στα μεγάλα ζητήματα! Εσύ στρέφεσαι εναντίον ενός τόσο μεγάλου κλήρου και της οικουμενικής καρποφορίας, η οποία κατέλαβε όλα τα πέρατα της οικουμένης, μέσω της απλότητας του λόγου και της «μωρίας», όπως θα λέγατε εσείς, του κηρύγματος, το οποίο νίκησε σοφούς, κατέπαυσε δαίμονες, και ξεπέρασε τον χρόνο, όντας ταυτοχρόνως και παλαιό και νέο, όπως ακριβώς εσείς τερατολογείτε για κάποιον από τους θεούς σας; Το μεν παλαιό για τους λίγους, το δε νέο για τους πολλούς· και το πρώτο δόθηκε ως σκιαγραφία, ενώ το δεύτερο με την τελείωση του μυστηρίου που είχε φυλαχθεί για τους κατάλληλους καιρούς; Εσύ στρέφεσαι εναντίον της μεγάλης κληρονομιάς του Χριστού; (Ποιος είσαι, ποια είναι η αξία σου και από πού προέρχεσαι;) Της μεγάλης κληρονομιάς που δεν πρόκειται να εκλείψει, ακόμη κι αν κάποιοι καταληφθούν από μεγαλύτερη μανία από εσένα, αλλά πάντοτε θα προχωρά και θα εξυψώνεται όλο και περισσότερο· διότι έχω πίστη στις προφητείες και σε όσα βλέπω· την κληρονομιά την οποία Εκείνος ως Θεός δημιούργησε, και ως άνθρωπος κληρονόμησε· την οποία ο Νόμος προτύπωσε, η χάρις εκπλήρωσε, και ο Χριστός εγκαινίασε· την οποία οι προφήτες θεμελίωσαν, οι απόστολοι συνέδεσαν, και οι ευαγγελιστές συγκρότησαν;

Μετέχεται, δεν μετέχει· πληροί, δεν πληρούται· συγκρατεί, δεν συγκρατείται· κληρονομείται, δοξάζεται, συναριθμείται, επαπειλείται· είναι δάκτυλος Θεού, πυρ ως Θεός, προς έμφαση, νομίζω, του ομοουσίου· Πνεύμα που δημιούργησε, που αναδημιουργεί διά του βαπτίσματος, διά της αναστάσεως· Πνεύμα που γνωρίζει τα πάντα, που διδάσκει, που πνέει όπου θέλει και όσο θέλει, που οδηγεί, που λαλεί, που αποστέλλει, που ξεχωρίζει, που παροξύνεται, που πειράζεται· αποκαλυπτικό, φωτιστικό, ζωτικό, μάλλον δε το ίδιο φως και ζωή· που καθιστά ναούς, που θεώνει, που τελειοποιεί, ώστε και να προλαμβάνει το βάπτισμα, και να επιζητείται μετά το βάπτισμα· που ενεργεί όσα και ο Θεός, που μερίζεται σε πύρινες γλώσσες, που διαιρεί τα χαρίσματα, που αναδεικνύει αποστόλους, προφήτες, ευαγγελιστές, ποιμένες και διδασκάλους· νοερό, πολυμερές, σαφές, τρανό, ανεμπόδιστο, αμόλυντο· πράγμα που ισοδυναμεί με το ότι είναι πάνσοφο και πολύτροπο στις ενέργειές του, διασαφηνιστικό των πάντων, τρανωτικό, αυτεξούσιο και αναλλοίωτο· παντοδύναμο, παντεπίσκοπο, που διαπερνά όλα τα νοερά πνεύματα, τα καθαρά, τα λεπτότατα, τις αγγελικές, νομίζω, δυνάμεις, όπως ακριβώς και τις προφητικές και αποστολικές, ταυτόχρονα, και ενώ αυτά δεν βρίσκονται στους ίδιους τόπους, αλλά είναι κατανεμημένα σε διαφορετικά μέρη, γεγονός με το οποίο δηλώνεται το απερίγραπτό του.

Αφού δε παρουσίασε αυτά τα νοήματα με αινιγματικό τρόπο, προάγει τον λόγο στο σαφέστερο, λέγοντας ότι ο Θεός έθεσε στην εκκλησία αποστόλους και προφήτες και διδασκάλους και ποιμένες για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Και πάλι λέει, ας αυξήσουμε τα πάντα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, ο Χριστός, από τον οποίο όλο το σώμα, καθώς συναρμολογείται και συνδέεται μέσω κάθε αρμού της πνευματικής επιχορηγίας, σύμφωνα με την ενέργεια που αναλογεί στο μέτρο του κάθε ενός μέρους ξεχωριστά, πραγματοποιεί την αύξηση του σώματος, ώστε να οικοδομείται το ίδιο εν αγάπη. Επομένως, εκείνος που αποβλέπει προς την εκκλησία, βλέπει απευθείας τον Χριστό, ο οποίος οικοδομεί και μεγαλύνει τον εαυτό του μέσω της προσθήκης εκείνων που σώζονται. Εκείνη, λοιπόν, που αφαίρεσε το πέπλο από τα μάτια της, βλέπει με καθαρό οφθαλμό το ανέκφραστο κάλλος του Νυμφίου και, εξαιτίας αυτού, τρώθηκε από το ασώματο και διάπυρο βέλος του έρωτα. Διότι η κορυφωμένη αγάπη ονομάζεται έρωτας, για τον οποίο κανείς δεν αισθάνεται ντροπή όταν η τόξευσή του δεν στρέφεται προς τη σάρκα, αλλά μάλλον καυχάται για το τραύμα του, όταν δεχθεί στα βάθη της καρδιάς την αιχμή του άυλου πόθου. Αυτό ακριβώς έκανε και αυτή, λέγοντας στις νεάνιδες: «Είμαι πληγωμένη από αγάπη».

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΝΥΣΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ, ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΤΟΥ Πολύ καλή τάξη έθεσε ο Θεός σε αυτές τις ετήσιες εορτές μας, τις οποίες σύμφωνα με κάποια καθορισμένη ακολουθία ήδη εορτάσαμε αυτές τις ημέρες και πάλι εορτάζουμε. Η τάξη αυτών των πνευματικών μας πανηγύρεων είναι εκείνη που δίδαξε και ο μέγας Παύλος, έχοντας λάβει άνωθεν τη γνώση αυτών των πραγμάτων. Διότι εκείνος λέει ότι στην πρώτη θέση έχουν ταχθεί οι απόστολοι και οι προφήτες, και μετά από αυτούς οι ποιμένες και οι διδάσκαλοι. Συμφωνεί, λοιπόν, με αυτή την αποστολική ακολουθία η τάξη των πανηγύρεων του έτους. Αλλά την πρώτη εορτή δεν τη συγκαταλέγω μαζί με τις άλλες. Διότι η χάρη της θεοφάνειας του μονογενούς Υιού, η οποία φανερώθηκε στον κόσμο διά της γεννήσεως εκ της Παρθένου, δεν είναι απλώς μια άγια πανήγυρη, αλλά αγία αγίων και πανήγυρη πανηγύρεων. Ας απαριθμήσουμε, επομένως, αυτές που ακολουθούν μετά από αυτήν. Πρώτοι ξεκίνησαν για εμάς την πνευματική χοροστασία οι απόστολοι και οι προφήτες. Διότι και τα δύο χαρίσματα συγκεντρώνονται αναμφίβολα στα ίδια πρόσωπα, δηλαδή και το αποστολικό πνεύμα και το χάρισμα της προφητείας. Και αυτοί είναι: ο Στέφανος, ο Πέτρος, ο Ιάκωβος, ο Ιωάννης, ο Παύλος. Έπειτα μετά από αυτούς, διατηρώντας τη δική του θέση, εξάρχει της παρούσας πανηγύρεώς μας ο ποιμένας και διδάσκαλος. Ποιος είναι αυτός; Να πω το όνομά του, ή αρκεί η χάρη του αντί για το όνομα για να φανερώσει τον άνδρα;

Αυτό είναι γνώρισμα της ενέργειας και της δεσποτείας του· διότι και στο παρελθόν τα πάντα είχαν πληρωθεί. Και αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές, άλλους δε ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού. Αυτό που λέει αλλού, «Γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε», αυτό ακριβώς λέει και εδώ: Εκείνος που κατέβηκε, αυτός είναι και εκείνος που ανέβηκε. Σε τίποτα δεν τον έβλαψε το ότι κατέβηκε στα κατώτερα μέρη της γης, ούτε τον εμπόδισε στο να ανέλθει υπεράνω των ουρανών.

Αλλ' όταν μιλάμε για αναβάσεις όσον αφορά τον Θεό, είναι ανάγκη πρώτα να εννοούμε κατάβαση· όταν όμως πρόκειται για άνθρωπο, δεν ισχύει πλέον αυτό. Έπειτα, αποδεικνύει και την πρόνοιά Του και τη σοφία Του, και λέει: Εκείνος που έπραξε τέτοια έργα, και επέδειξε τόση δύναμη, και δεν αρνήθηκε να κατέλθει για εμάς μέχρι τα κατώτερα μέρη, δεν θα έκανε τυχαία τις διανομές των χαρισμάτων. Αλλού πάλι αναφέρει ότι το Πνεύμα το έπραξε αυτό, λέγοντας τα εξής: «Στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Κυρίου». Και εδώ μεν λέει ότι ενεργεί ο Υιός, αλλού όμως ότι ενεργεί ο Θεός· και πάλι, «Αυτός έδωσε στην Εκκλησία άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους δε ως προφήτες». Στην προς Κορινθίους επιστολή λέει: «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, αλλά ο Θεός έδωσε την αύξηση»· και πάλι, «Εκείνος που φυτεύει και εκείνος που ποτίζει είναι ένα· και ο καθένας θα λάβει τον δικό του μισθό ανάλογα με τον δικό του κόπο». Έτσι συμβαίνει και εδώ. Διότι τι σημασία έχει, αν συνεισφέρεις λιγότερα; Τόσα ακριβώς έλαβες. Πρώτον, αποστόλους· διότι αυτοί τα είχαν όλα. Δεύτερον, προφήτες· διότι υπήρχαν ορισμένοι που δεν ήταν μεν απόστολοι, αλλά ήταν προφήτες, όπως ο Άγαβος.

Τρίτον, τους ευαγγελιστές· αυτούς που δεν περιέρχονταν παντού, αλλά μόνον ευαγγελίζονταν, όπως η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας. Ποιμένες και διδασκάλους, αυτούς στους οποίους έχει ανατεθεί ολόκληρο έθνος. Τι λοιπόν; Οι ποιμένες και οι διδάσκαλοι είναι κατώτεροι; Και βέβαια, σε σύγκριση με αυτούς που περιοδεύουν και ευαγγελίζονται, είναι κατώτεροι εκείνοι που παραμένουν σταθεροί και απασχολούνται σε έναν τόπο, όπως ο Τιμόθεος και ο Τίτος. Εξάλλου, δεν είναι δυνατόν από το σημείο αυτό να καθορίσουμε την ιεραρχική υποταγή και την προτεραιότητα, αλλά από άλλη Επιστολή. «Αυτός έδωσε», λέει· μην προβάλλεις καμία αντίρρηση. Ή αποκαλεί ευαγγελιστές εκείνους που έγραψαν το Ευαγγέλιο. «Για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού».

Και γιατί απορείς, αν στην περίπτωση των αναξίων ανθρώπων αυτά γίνονται για χάρη άλλων, εφόσον βέβαια γίνονται και μέσω των αγίων; Διότι και ο Παύλος λέει: «Όλα δικά σας είναι, είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς είτε ο Κηφάς, είτε η ζωή είτε ο θάνατος»· και πάλι λέει, ότι «Αυτός έδωσε άλλους ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας». Επειδή, αν δεν ίσχυε αυτό, τίποτα δεν θα εμπόδιζε να χαθούν οι πάντες. Διότι συμβαίνει οι μεν άρχοντες να είναι φαύλοι και μιαροί, ενώ οι αρχόμενοι επιεικείς και συνετοί, και λαϊκοί μεν να ζουν με ευλάβεια, ιερείς δε μέσα στην πονηρία· και δεν θα επρόκειτο να υπάρξει ούτε βάπτισμα, ούτε σώμα Χριστού, ούτε προσφορά (θεία ευχαριστία) μέσω αυτών, εάν η χάρις απαιτούσε παντού την προσωπική αξιοσύνη. Τώρα όμως ο Θεός συνηθίζει να ενεργεί και μέσω των αναξίων, και η χάρη του βαπτίσματος δεν βλάπτεται καθόλου από τον βίο του ιερέα· διότι διαφορετικά θα ζημιωνόταν αυτός που το λαμβάνει.

Έπειτα, εκθέτοντας την απόδειξη του σκότους και της μωρίας, πρόσθεσε: «Αντάλλαξαν τη δόξα του άφθαρτου Θεού με ομοίωμα εικόνας φθαρτού ανθρώπου, και πτηνών, και τετράποδων, και ερπετών». Αλλά όλο αυτό το σκότος η πίστη, όταν εισήλθε, το διέλυσε από την ψυχή εκείνου που την υποδέχθηκε. Και όπως ακριβώς ένα πλοίο, που κλυδωνίζεται από την ορμή των ανέμων και κατακλύζεται από την έγερση των κυμάτων, μία άγκυρα που ρίχνεται το σταθεροποιεί από παντού και το ριζώνει στη μέση του πελάγους, έτσι ακριβώς και τον δικό μας νου, όταν τον κλυδωνίζουν οι λογισμοί που προσπίπτουν από έξω, η πίστη, εισερχόμενη πιο ασφαλής από άγκυρα, τον απαλλάσσει από το ναυάγιο, αγκυροβολώντας το σκάφος με την πλήρη βεβαιότητα της συνειδήσεως σαν σε γαλήνιο λιμάνι. Και αυτό ακριβώς δηλώνοντας πάλι ο Παύλος έλεγε, ότι για αυτόν τον λόγο έδωσε ο Θεός αποστόλους προς καταρτισμό των αγίων, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού· ώστε να μην είμαστε πλέον νήπια, που κλυδωνίζονται και παρασύρονται από κάθε άνεμο. Βλέπεις το κατόρθωμα της πίστεως, ότι όπως μία ασφαλής άγκυρα, έτσι διώχνει την τρικυμία; Αυτό λοιπόν γράφει και ο ίδιος πάλι σε επιστολή του προς τους Εβραίους, λέγοντας τα εξής για την πίστη: «Αυτήν την έχουμε ως άγκυρα της ψυχής, ασφαλή και βεβαία, η οποία εισέρχεται στο εσωτερικό του καταπετάσματος».

Επειδή λοιπόν κατέβηκε από τον ουρανό, ανεβαίνει υπεράνω όλων των ουρανών· έχοντας κατέβει όχι μόνο στη γη, αλλά και κάτω από τη γη. Και κατέβηκε γι' αυτόν τον λόγο, ώστε τα πάντα να είναι γεμάτα από τη θεότητα. «Και αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές και άλλους ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων στο έργο της διακονίας, προς οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού· ώστε να μην είμαστε πλέον νήπιοι, που κλυδωνίζονται και παρασύρονται από κάθε άνεμο διδασκαλίας, μέσα από την απάτη των ανθρώπων και την πανουργία τους που μεθοδεύει την πλάνη».

Και παρακάτω πάλι: Και αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές και άλλους ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων στο έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, ώστε να μην είμαστε πλέον νήπιοι, που κλυδωνίζονται και παρασύρονται από κάθε άνεμο της διδασκαλίας, εξαιτίας της δολιότητας των ανθρώπων, με πανουργία προς μεθόδευση της πλάνης, αλλά, ακολουθώντας την αλήθεια με αγάπη, να αυξηθούμε σε όλα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, ο Χριστός, από τον οποίο ολόκληρο το σώμα, καθώς συναρμολογείται και συνδέεται διαμέσου κάθε άρθρωσης που το τροφοδοτεί, σύμφωνα με την ενέργεια του κάθε ενός μέλους χωριστά, πραγματοποιεί την αύξηση του σώματος για την οικοδομή του με αγάπη.

Και ο μέγας Παύλος λέει: «Στον καθένα μας δόθηκε η χάρη σύμφωνα με το μέτρο της δωρεάς του Χριστού». Έπειτα, αναπτύσσοντας τη δωρεά του Χριστού, λέει: «Αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές, άλλους ως ποιμένες και δασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων στο έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι μαζί» —δηλαδή όχι ο καθένας ξεχωριστά, αλλά θα ήταν ευκταίο έστω και όλοι μαζί— «στην ενότητα της πίστης και στην επίγνωση του Υιού του Θεού, δηλαδή στο να γίνουμε τέλειος άνθρωπος, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Και πάλι αλλού λέει: «Στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το κοινό συμφέρον. Διότι σε άλλον δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον λόγος γνώσης σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον πίστη με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον χαρίσματα θεραπειών με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον ενέργειες θαυματουργικών δυνάμεων, σε άλλον προφητείες, σε άλλον διάκριση πνευμάτων, και σε άλλον διάφορα είδη γλωσσών. Όλα όμως αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα όπως ακριβώς θέλει». Δώρα λοιπόν λαμβάνουμε από το Πνεύμα του πληρώματος του Χριστού, όχι το ίδιο το Πνεύμα και πλήρωμα.