Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 4:21

Εκείνοι ήταν που έλεγαν: «Πώς εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;». Αυτών μαθητής είναι ο Σαμοσατέας· γι' αυτό εύλογα μεταφέρει στους δικούς του όσα προέρχονται από εκείνον: «Εμείς όμως δεν μάθαμε έτσι τον Χριστό, εφόσον βέβαια τον ακούσαμε και διδαχθήκαμε από αυτόν, αποβάλλοντας τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, και αναλαμβάνοντας τον νέο, ο οποίος κτίστηκε κατά Θεόν με δικαιοσύνη και οσιότητα της αλήθειας».

«Εσείς όμως δεν μάθατε έτσι τον Χριστό, εάν βέβαια τον ακούσατε και διδαχθήκατε σε αυτόν, σύμφωνα με την αλήθεια που υπάρχει στον Ιησού: δηλαδή να αποβάλετε τον παλαιό άνθρωπο της προηγούμενης ζωής σας, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες. Να ανανεώνεστε δε ως προς το πνεύμα του νου σας, και να ενδυθείτε τον καινούριο άνθρωπο, που δημιουργήθηκε σύμφωνα με τον Θεό, με δικαιοσύνη και οσιότητα της αλήθειας». Ποιος είναι λοιπόν ο παλαιός άνθρωπος; «Είναι προφανώς αυτός που φθείρεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της σάρκας». Νέος, από την άλλη πλευρά, είναι εκείνος που μεταστοιχειώνεται στην καινότητα της ζωής εν Χριστώ, αφού έχει ανακαινιστεί μέσα του ο νους, και εντρυφά στις ακτίνες της αληθινής θεοπτίας, έχοντας πλέον φτάσει σε τέτοια πνευματική ευρωστία, και γνωρίζοντας να κινείται με τέτοιο τρόπο, ώστε να παραμένει απρόσβλητος από τις ροπές προς τη φαυλότητα, και να διψά και να επιλέγει να εκπληρώνει μόνο εκείνα, μέσω των οποίων θα μπορούσε να βρεθεί μέσα σε κάθε θαύμα.

Δεν αμάρτησαν, λέει, από ένα απλό παραστράτημα, αλλά διέπρατταν τα ίδια τα δεινά με πρόθεση, και είχαν κάνει την πράξη αυτή συστηματική τους συνήθεια. «Με κάθε ακαθαρσία». Ακαθαρσία είναι κάθε μοιχεία, πορνεία, παιδεραστία, φθόνος, κάθε ακολασία και ασέλγεια. Εσείς όμως δεν μάθατε έτσι τον Χριστό, λέει, εάν βέβαια τον ακούσατε και διδαχθήκατε από αυτόν, καθώς η αλήθεια βρίσκεται στον Ιησού. Η φράση «εάν βέβαια τον ακούσατε» δεν φανερώνει άνθρωπο που αμφιβάλλει, αλλά άνθρωπο που το επιβεβαιώνει κατηγορηματικά, όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν». Δηλαδή, δεν μάθατε τον Χριστό για τέτοια έργα. Εάν βέβαια τον ακούσατε και διδαχθήκατε από αυτόν, όπως είναι η αλήθεια στον Χριστό Ιησού, να αποβάλετε τον παλαιό άνθρωπο, ως προς την προηγούμενη διαγωγή σας.

Επομένως, το να μαθαίνει κανείς τον Χριστό σημαίνει και τούτο: το να ζει ορθά. Διότι εκείνος που ζει πονηρά αγνοεί τον Θεό και αγνοείται από Αυτόν. Άκουσέ τον άλλωστε να λέει κάπου αλλού: «Ομολογούν ότι γνωρίζουν τον Θεό, αλλά με τα έργα τους τον αρνούνται». Εφόσον η αλήθεια βρίσκεται στον Ιησού, να απεκδυθείτε τον παλαιό άνθρωπο, όσον αφορά την προηγούμενη διαγωγή σας. Δηλαδή, δεν συμφώνησες σε αυτά. Στα δικά μας δεν υπάρχει ματαιότητα, αλλά αλήθεια· όπως τα δόγματα είναι αληθινά, έτσι είναι και ο βίος. Διότι η αμαρτία είναι ματαιότητα και ψεύδος, ενώ ο ορθός βίος είναι αλήθεια· διότι έχει και σπουδαία κατάληξη, ενώ η ακολασία δεν καταλήγει πουθενά. «Αυτόν που φθείρεται», λέει, «σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες του».

Αυτός ο οποίος ίσταται υπεράνω ημών κατά τη θεϊκή εξοχότητα, μεταδίδει τον εαυτό του σε εμάς μέσω της συνάφειας της οικονομίας, ενώνοντας εμάς με τον εαυτό του και μεταξύ μας, σύμφωνα με την οποία έχουμε μεταξύ μας συναρμογή όπως σε μια οικοδομή, και ανάλογα με το πώς καθένας μπορεί να δεχθεί την επιχορήγηση του Πνεύματος, καθώς η τελείωση που αποσκοπεί στην αύξηση συγκεφαλαιώνεται στην αγάπη. «Αυτό λοιπόν λέγω και μαρτύρομαι εν Κυρίω, να μην περιπατείτε πλέον, όπως περιπατούν και τα υπόλοιπα έθνη, στη ματαιότητα του νου τους, σκοτισμένοι στη διάνοια, όντας αποξενωμένοι από τη ζωή του Θεού, εξαιτίας της άγνοιας που υπάρχει μέσα τους, εξαιτίας της πωρώσεως της καρδιάς τους. Οι οποίοι, έχοντας χάσει κάθε συναίσθημα, παρέδωσαν τους εαυτούς τους στην ασέλγεια για να εργάζονται κάθε ακαθαρσία.» Το λέει αυτό θέτοντας τον Χριστό ως μάρτυρα, ώστε να θυμούνται την κλήση στον αγιασμό και να μην ανατρέχουν στον βίο πριν από την κλήση, ο οποίος δεν είχε ούτε σκοπό ούτε προορισμό, αλλά φερόταν μάταια. «Με πλεονεξία. Εσείς όμως δεν μάθατε έτσι τον Χριστό.» Η πλεονεξία είναι αναγκαίο επακόλουθο της φιλοσαρκίας, εξαιτίας της επιθυμίας τους να έχουν τόσα πολλά, ώστε να έχουν από πού να δαπανούν για τις ηδονές. «Εάν βεβαίως τον ακούσατε, και διδαχθήκατε σε αυτόν, όπως ακριβώς είναι η αλήθεια στον Ιησού, να αποβάλετε από εσάς, όσον αφορά την προηγούμενη διαγωγή σας, τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες.»

Εφεσ. 4,21-23 «Σύμφωνα με την προηγούμενη. Διδαχθήκατε να απεκδυθείτε, διδαχθήκατε να ενδυθείτε»· διότι το «διδαχθήκατε» νοείται από κοινού. «Τον παλαιό άνθρωπο»· δηλαδή τον «παλαιό άνθρωπο σύμφωνα με την προηγούμενη διαγωγή». Εφεσ. 5,11-14 «Και να μη συμμετέχετε. Τα έργα του σκότους» το είπε, ονομάζοντας γενικά κάθε αμαρτία. Γιατί όμως, λέει, δεν εξέτασα λεπτομερώς κάθε πράξη τους ονομαστικά; Διότι και μόνο με το να τις λέει κανείς, γεμίζει αισχρότητα και αυτός που τις περιγράφει. Ή διαφορετικά· «ελέγχετε», λέει, με την αντιπαραβολή του δικού σας βίου. Διότι ούτε λέω να τους ελέγχετε περιγράφοντας λεπτομερώς τις πράξεις τους και ονειδίζοντάς τους —αφού γνωρίζω ότι για τους σπουδαίους θεωρείται αισχρότητα ακόμη και το να τις μνημονεύουν καθόλου— διότι, λέει, δεν θα ελεγχθούν καθόλου λιγότερο από τα δικά σας έργα που αστράφτουν από τις αρετές, παρά αν κάποιος τους αποκάλυπτε με λόγια. Αλλά μάλλον όλα τα έργα τους ελέγχονται και αποκαλύπτονται και φανερώνονται μέσα από το φως του δικού σας βίου, και όταν φανερώνονται, φωτίζονται και οδηγούνται στο καλύτερο και μεταβάλλονται. Διότι η φανέρωση των κρυφών πραγμάτων μέσα από την ενάρετη πολιτεία προτρέπει σε κατάκριση της αμαρτίας, και αυτή γίνεται η αρχή της επιστροφής. Αυτή δε καταλήγει στην άσκηση της αρετής, πράγμα που είναι «φως», ως πρόξενος του φωτός του παραδείσου.

14. Στον ίδιο τρόπο αναφέρεται και το «εσείς όμως δεν μάθατε έτσι τον Χριστό, εάν βεβαίως τον ακούσατε και διδαχθήκατε εν αυτώ, όπως ακριβώς είναι η αλήθεια στον Ιησού, να αποβάλετε, σύμφωνα με την προηγούμενη διαγωγή, τον παλαιό άνθρωπο»· διότι εάν δεν κάνουμε υπερβατό και πούμε «να αποβάλετε τον παλαιό άνθρωπο της προηγούμενης διαγωγής» ή, αν θέλεις, «να αποβάλετε τον παλαιό άνθρωπο, αυτόν σύμφωνα με την προηγούμενη διαγωγή», θα καταλήγαμε σε κάτι το ακατανόητο.