Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 4:25

Αποτελεί ξεκάθαρη παραφροσύνη το να χάνεται κανείς εντέχνως, και με πανουργία και δόλο να κατεργάζεται για τον εαυτό του την αιώνια κόλαση. Αλλά συμβουλεύω και εσάς: εάν μεν έχετε εσφαλμένα φρονήματα, διδαχθείτε εκ νέου την ευσέβεια· εάν πάλι υποκρίνεστε ανάλογα με τις περιστάσεις, αποβάλλοντας το ψεύδος, να λέτε την αλήθεια. Ομολογήστε: Ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός. Διότι αυτήν τη φωνή θα προφέρει κάθε γλώσσα, όταν στο όνομα του Ιησού λυγίσει κάθε γόνατο, των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων. Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί, λίγοι όμως είναι οι μάρτυρες. Ας μην περιμένουμε να γίνουμε νεκροί, αλλά ας μεταβούμε από ζωή σε ζωή.

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Ας είναι δε ο λόγος σας, ναι, ναι· όχι, όχι· το δε περισσότερο από αυτά είναι εκ του πονηρού. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Αφού αποβάλετε το ψεύδος, να λαλείτε την αλήθεια ο καθένας με τον πλησίον του ... ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ. Μην ψεύδεσθε ο ένας στον άλλον.

Όλα όσα έπραξες από πίστη, πες τα και θα τα πράξουμε. Πες μας, Παύλε, πώς πρέπει να πολιτεύονται οι Χριστιανοί, ώστε οι μεν να ντραπούν επειδή δεν σε ακούν, οι δε να στηριχθούν πιστεύοντας σε όσα λέγονται από εσένα; Ο Παύλος αποκρίνεται και λέει: Σας διαμαρτύρομαι εν Κυρίω να μην πορεύεστε πλέον όπως πορεύονται και τα υπόλοιπα έθνη μέσα στη ματαιότητα του νου τους, έχοντας σκοτισμένη τη διάνοια, όντας αποξενωμένοι από τη δόξα του Θεού. Αποβάλλοντας το ψεύδος, να λέτε την αλήθεια. Ο ήλιος ας μη δύει πάνω στον θυμό σας, και να μη δίνετε τόπο στον Διάβολο. Εκείνος που κλέβει, ας μην κλέβει πλέον.

Ολοκληρώνεται έως εδώ η έκθεση των προαναφερθέντων Ημιαρειανών και Αρειανών. 27. Όσοι είστε συνετοί, αφού μελετήσετε αυτήν και τις άλλες εκθέσεις, αντιληφθείτε πόσο ραδιούργο είναι το εγχείρημα του κάθε συστήματός τους και ότι δεν περιέχει τίποτε το ορθό, ούτε μετέχει στο ελάχιστο στη θεάρεστη ομολογία. Διότι ο Κύριος λέγει: «Ό,τι ακούσατε στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στις στέγες»· και, όπως λέγει ο άγιος απόστολος, «ο καθένας ας λέγει την αλήθεια στον πλησίον του». Ο δε προφήτης, ελέγχοντας την κακοβουλία τους, αναφωνεί λέγοντας: «μιλάει ειρηνικά με τον πλησίον του, αλλά στην καρδιά του τρέφει την έχθρα» [ή μάλλον την κακία]. Έτσι και αυτοί, οι οπαδοί του Ακακίου, οι οποίοι διαχωρίστηκαν από τους οπαδούς του Βασιλείου, θέλοντας να διαλύσουν τον σύνδεσμο της αληθινής ομολογίας, συνέταξαν μια νόθη, ευάλωτη από παντού και απατηλή έκθεση, προκειμένου, βάσει αυτών των διατυπώσεων, εάν μεν θέλουν να εξαπατήσουν κάποιους, να μπορούν να ομολογούν το ορθό· εάν όμως θελήσουν να φανερώσουν το δηλητήριο της δικής τους κακοδοξίας, η έκθεση αυτή να είναι γι' αυτούς αμφίσημη και ως προς τις δύο περιπτώσεις και ικανή να εκφράζει την ομολογία της καθεμιάς από τις επιδιώξεις τους.

Διότι αυτό ακριβώς φανέρωνε και μέσα από άλλα χωρία, λέγοντας: «Και ταπείνωνα με νηστεία την ψυχή μου»· και «Η σάρκα μου αλλοιώθηκε εξαιτίας του ελαίου»· και «Ξέχασα να φάω το ψωμί μου εξαιτίας του στεναγμού μου», και όσα παρόμοια. Αντί δε για τη λέξη «οργή», σε πλήρη συμφωνία ο Ακύλας και ο Σύμμαχος μετέφρασαν: «Από προσώπου της εμβριμήσεώς σου» (εξαιτίας της οργισμένης σου αυστηρότητας). Διότι μου αρκούσε η εμβρίμηση από τις δικές σου θείες Γραφές και η απειλή που ήρθε μέσω του προσώπου του Νάθαν. Αντί δε της φράσης: «Από προσώπου των αμαρτιών μου», ο Σύμμαχος μετέφρασε: «Εξαιτίας των αμαρτιών μου». Δεν είναι καθόλου άτοπο, εξάλλου, να αποκαλεί «οστά» τους οικείους του. Διότι, εφόσον είμαστε μέλη ο ένας του άλλου, και όλοι μαζί λογιζόμαστε ως ένα σώμα, δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει το να αποκαλεί «οστά» τα επιμέρους και μάλιστα τα πιο αναγκαία πρόσωπα. Όμως λέμε ότι αυτά δεν συνέβησαν μόνο στον θεσπέσιο Δαβίδ, αλλά και σε πάρα πολλούς άλλους· μάλλον δε και μέχρι σήμερα συμβαίνουν, όταν οι άγιοι δοκιμάζονται. Διότι πολλές φορές αναφύονται απροσδόκητες περιστάσεις, έτσι ώστε να είναι πιο δυσβάσταχτες από τον πόλεμο των εχθρών οι εξεγέρσεις των οικείων προσώπων, τους οποίους λέμε ότι μεταφορικά ονόμασε «οστά». Αν λοιπόν αυτά είναι κοινά σε όλους, κοινός θα έπρεπε να είναι για όλους και ο τρόπος της προσευχής. Διότι αρμόζει σε καθέναν που δοκιμάζεται και καταπονείται, και που επιθυμεί διακαώς να επιτύχει την επιείκεια εκ μέρους του Θεού.

Διότι πώς θα την επιτύχει αυτήν εκείνος που δεν φρονεί, δεν λέει και δεν πράττει αυτά που ανήκουν στον αγαθό Δεσπότη, αλλά αυτά που ανήκουν στον πονηρό αποστάτη; Επομένως, και αυτός που αποφεύγει τους όρκους ας μην λέει απλώς το ναι και το όχι, αλλά με απόλυτη αλήθεια, ώστε και οι πράξεις να αποδεικνύονται σύμφωνες με τα λόγια· διότι έτσι θα είναι το ναι ναι και το όχι όχι, σύμφωνα με την ευαγγελική παραγγελία. Εάν όμως ο λόγος δεν συνέχεται με την αλήθεια, αλλά οι πράξεις αντιτίθενται στα λόγια, το ναι θα είναι όχι και το όχι ναι, και έτσι πάλι, επειδή είναι ψέμα, θα προέρχεται από τον διάβολο· διότι το ψέμα προέρχεται από τον διάβολο, και αυτός είναι ο πατέρας του, και με αυτόν οικειώνεται και από αυτόν υιοθετείται εκείνος που λέει το ψέμα, και δεν έχει καμία μετοχή στο Πνεύμα της αληθείας, ούτε μπορεί να είναι μέλος του σώματος του Χριστού. Γι' αυτό λέει ο απόστολος γράφοντας προς τους Εφεσίους: «να ανανεώνεσθε στο πνεύμα του νου σας και να ενδυθείτε τον καινούργιο άνθρωπο, ο οποίος κτίσθηκε σύμφωνα με τον Θεό με δικαιοσύνη και οσιότητα της αλήθειας. Και αποβάλλοντας το ψέμα, να λαλείτε την αλήθεια ο καθένας με τον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου».

Γι' αυτό και ο Παύλος αλλού αναφέρει ότι «ο Κύριος είναι η κεφαλή μας, και εμείς μέλη ο ένας του άλλου». Και εδώ επίσης, αφού είπε «ενδυθείτε τον νέο άνθρωπο», πρόσθεσε, «και να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου», εννοώντας με αυτό ξεκάθαρα ότι, όπως ο οφθαλμός, όντας μέλος μας, δεν μας αναγγέλλει το φως ως σκοτάδι και το σκοτάδι ως φως, και όπως η ίδια η γλώσσα, όντας μέλος μας, δεν μας αναγγέλλει το γλυκό ως πικρό και το πικρό ως γλυκό, αλλά έτσι ακριβώς όπως είναι το καθετί στην πραγματικότητα μας φανερώνεται μέσω των μελών που έχουν τη δυνατότητα να τα κρίνουν, έτσι και ο καθένας από εμάς, που παίρνουμε το όνομά μας από τον Χριστό, όντας μέλος ολόκληρης της Εκκλησίας, ας μην αναγγέλλει τίποτε άλλο παρά μόνο αυτό που πραγματικά είναι και γνωρίζεται αληθινά από αυτόν. Ειδάλλως, είναι κάποιος πλάνος και αντίπαλος, και όχι μέλος και οικείος.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Γι' αυτό, αφού αποβάλετε το ψέμα, να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου. Να οργίζεστε και να μην αμαρτάνετε· ας μη δύει ο ήλιος πάνω στον θυμό σας· μη δίνετε τόπο στον διάβολο.

α΄. Αφού αναφέρθηκε στον παλαιό άνθρωπο γενικά, στη συνέχεια τον περιγράφει και κατά μέρος. Διότι η διδασκαλία καθίσταται πιο εύκολα κατανοητή, όταν διδασκόμαστε και τα επιμέρους. Και τι λέει; «Γι' αυτό, αφού αποβάλετε το ψεύδος». Ποιο ψεύδος; Μήπως εννοεί τα είδωλα; Σε καμία περίπτωση· διότι και αυτά βεβαίως αποτελούν ψεύδος, αλλά τώρα δεν κάνει λόγο για αυτά· διότι οι πιστοί δεν έχουν πλέον τίποτε κοινό με αυτά. Αλλά εννοεί το ψεύδος αναμεταξύ τους, δηλαδή το δόλιο και το ύπουλο.

Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του. Έπειτα προσθέτει και το πλέον αποτρεπτικό: Επειδή είμαστε μέλη ο ένας του άλλου, κανείς ας μην εξαπατά τον πλησίον του· πράγμα που λέει συνεχώς και ο Ψαλμωδός: «Χείλη δόλια στην καρδιά, και με την καρδιά μίλησε κακά». Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει τίποτε που να προκαλεί τόση έχθρα, όσο η εξαπάτηση και η παραπλάνηση. Πρόσεξε πώς παντού τους νουθετεί μέσα από το παράδειγμα του σώματος. Ας μην εξαπατά, λέει, ο οφθαλμός το πόδι, ούτε το πόδι τον οφθαλμό.

«Να ανανεώνεσθε στο πνεύμα του νου σας και να ενδυθείτε τον νέο άνθρωπο, ο οποίος δημιουργήθηκε σύμφωνα με τον Θεό, με δικαιοσύνη και οσιότητα της αλήθειας. Γι' αυτό, αφού αποβάλετε το ψεύδος, να λέτε την αλήθεια ο καθένας με τον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου.» Αυτό το λέει, επειδή δεν είχαν διδαχθεί από τον ίδιο, αλλά από τον ευαγγελιστή Ιωάννη.

«Μην νικιέσαι από το κακό, αλλά να νικάς το κακό με το αγαθό.» «Αν δαγκώνετε και κατασπαράζετε ο ένας τον άλλον, προσέξτε μήπως αφανιστείτε ο ένας από τον άλλον.» «Να βαστάζετε τα βάρη ο ένας του άλλου, και έτσι να εκπληρώσετε τον νόμο του Χριστού. Όσο έχουμε καιρό, ας πράττουμε το αγαθό προς όλους, και προπάντων προς τους οικείους της πίστεως.» «Αποβάλλοντας το ψεύδος, να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου.»

Εκείνος όμως που πράττει την αλήθεια έρχεται προς το φως, για να φανερωθούν τα έργα του, ότι έχουν επιτελεσθεί εν Θεώ.» «Αφού αποβάλετε το ψεύδος, να λέτε την αλήθεια ο καθένας με τον πλησίον του, διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου.» «Δεν έχω μεγαλύτερη χαρά από αυτήν, από το να ακούω ότι τα τέκνα μου πορεύονται εν αληθεία.» Το ύψιστο των αγαθών είναι η αλήθεια.

Ας μην φθονούμε ο ένας τον άλλον, ούτε, όταν δεχόμαστε φθόνο, ας εξαγριωνόμαστε· αλλά μάλλον ας συμπονούμε ο ένας τον άλλον, και μέσω της ταπεινοφροσύνης ας θεραπεύουμε ο ένας τον άλλον. Ας μην κακολογούμε ο ένας τον άλλον, ούτε να χλευάζουμε αλλήλους, «διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου». Ας αποβάλουμε από πάνω μας την αμέλεια και τη ραθυμία· και ας σταθούμε γενναία, αγωνιζόμενοι κατά των πνευμάτων της πονηρίας· και «έχουμε παράκλητο προς τον Πατέρα, τον Ιησού Χριστό τον δίκαιο· και αυτός είναι εξιλασμός για τις αμαρτίες μας»· και ας τον παρακαλέσουμε με καθαρή καρδιά, από όλη την ψυχή μας, και θα μας συγχωρήσει τις αμαρτίες μας. Διότι «κοντά είναι ο Κύριος σε όλους όσους τον επικαλούνται με αλήθεια». Γι' αυτό λέει: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τα τάματά σου. Και επικαλέσου με στην ημέρα της θλίψης σου· και θα σε ελευθερώσω, και θα με δοξάσεις». Και ο Ησαΐας πάλι αναφέρει: «Λύσε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών, άφησε ελεύθερους τους καταπιεσμένους και διάρρηξε κάθε άδικο συμβόλαιο. Μοίρασε το ψωμί σου σε αυτόν που πεινά, και φτωχούς άστεγους βάλε μέσα στο σπίτι σου. Εάν δεις γυμνό, ντύσε τον· και δεν θα παραβλέψεις τους συγγενείς του δικού σου γένους. Τότε θα ανατείλει σαν την αυγή το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ξεπροβάλει. Και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου· και η δόξα του Κυρίου θα σε περισκεπάσει». Και τι ακολουθεί μετά από αυτά; «

«Αν δε ο δεξιός σου οφθαλμός σε σκανδαλίζει, βγάλε τον και πέταξέ τον από πάνω σου· διότι σε συμφέρει να χαθεί ένα από τα μέλη σου και να μην ριχτεί ολόκληρο το σώμα σου στη γέεννα· και αν η δεξιά σου χείρα σε σκανδαλίζει, κόψε την και πέταξέ την από πάνω σου· διότι σε συμφέρει να χαθεί ένα από τα μέλη σου και να μην ριχτεί ολόκληρο το σώμα σου στη γέεννα». Έδειξε ο Δεσπότης διαμέσου αυτής της εντολής ότι, εάν κάποιος έχει κάποιο πράγμα ή φίλο ή συγγενή που τον παρασύρει προς την απώλεια και δεν μπορεί ο ίδιος να τον ελκύσει προς τη σωτηρία, ακόμη και αν τον έχει σαν οφθαλμό ή σαν δεξιά χείρα, τον συμφέρει να διαχωριστεί από αυτόν, και να τον αποκόψει και να τον απορρίψει, σαν κάποιο μέλος άχρηστο και σαπισμένο, για να μην καταστραφεί και αυτός μαζί του. Και αποτελεί βέβαια και αυτό όχι τυχαία ζημία, αλλά όμως «διότι σε συμφέρει», λέει, «να χαθεί ένα από τα μέλη σου και να μην ριχτεί ολόκληρο το σώμα σου στη γέεννα»· διότι όλοι «είμαστε μέλη ο ένας του άλλου», σύμφωνα με τον θείο απόστολο. Εάν λοιπόν ο φίλος μας που είναι σαν οφθαλμός ή το πράγμα μας ή η χείρα μας που είναι μητέρα και αδελφή μας σκανδαλίζει με κακοπιστία ή κακοπραγία ωθώντας μας προς τη γέεννα, πρέπει να τα αφαιρέσουμε και να τα αποκόψουμε αυτά, όπως ειπώθηκε, επειδή ο Δεσπότης δεν το πρόσταξε αυτό για τα μέλη του σώματος· διότι τι αμάρτησε ο οφθαλμός ή η χείρα, ώστε να κοπεί; Διότι ο άνθρωπος κακουργεί ή αγαθοεργεί από προαίρεση, όντας αυτεξούσιος.