Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:11

Κεφάλαιο βʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Εάν αμαρτήσει ο αδελφός σου, επιτίμησέ τον· και τα εξής. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Και να μη συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον και να τα ελέγχετε. Ότι πρέπει να αποδεχόμαστε τη συναναστροφή με αυτούς που αμαρτάνουν, όχι για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να τους επαναφέρουμε σε μετάνοια, με όποιον τρόπο είναι δυνατόν, χωρίς αμαρτία.

ΕΡΩΤΗΣΗ Θ΄. Εάν πρέπει να έχουμε κοινωνία με όσους παρανομούν, ή με τα άκαρπα έργα του σκότους, ακόμη και αν οι άνθρωποι αυτοί δεν ανήκουν σε εκείνους που μου έχουν ανατεθεί. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Παράνομος βεβαίως είναι καθένας που δεν τήρησε ολόκληρο τον νόμο, ή και εκείνος που παρέβη έστω και μία εντολή. Διότι με την έλλειψη ακόμη και του μικρού, κινδυνεύει το παν.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά ούτε καν να έχουμε κοινωνία με τέτοιους ανθρώπους, όπως κατηγορηματικά αποφάνθηκε ο εν Χριστώ λαλών Παύλος λέγοντας: «Να μην έχετε κοινωνία με τα άκαρπα έργα αυτού του σκότους». Προσθέτοντας δε το «μάλλον δε και να τα ελέγχετε», δίδαξε συγχρόνως τον τρόπο με τον οποίο δεν πρέπει να συγκοινωνούμε.

Υπάρχει άραγε τίποτα πιο ασεβές από αυτά; Υπάρχει τίποτα πιο άθλιο από αυτά; Εγώ σου διηγούμαι την πλάνη, για να τους μισήσεις περισσότερο. Απόφευγε, λοιπόν, την ασέβεια, και ούτε να απευθύνεις χαιρετισμό σε έναν τέτοιον άνθρωπο, για να μην γίνεις κοινωνός στα άκαρπα έργα του σκότους· και ούτε να πολυπραγμονείς, ούτε να θελήσεις να έρθεις σε συζήτηση μαζί τους.

Αλλά μάλλον σε κωφούς φαίνεται να τραγουδάμε, απευθύνοντας σε αυτούς τα λόγια και προτείνοντας τέτοια πράγματα. Λοιπόν εσείς, που έχετε αυτιά για να ακούτε, προφυλαχθείτε από τη βλάβη που προέρχεται από αυτούς. Δεν είναι μικρό πράγμα να έχει κανείς κοινωνία με τους συνηγόρους του σκότους· δεν είναι μικρό πράγμα να τους δίνει κανείς την ευκαιρία να μιλούν με παρρησία εναντίον του άναρχου και ανέσπερου φωτός, της κοινής ελπίδας των ευσεβών· δεν είναι μικρή βλάβη ακόμη και να λέει κανείς χαίρε σε αυτούς που έχουν εγγράφως, και μάλιστα για τέτοια ζητήματα, αφοριστεί και αποκηρυχθεί, στους οποίους έχει επιβληθεί επιτίμιο και έχουν αποβληθεί τόσο από τον Θεό όσο και από την καθολική Του Εκκλησία. «Να μην έχετε κοινωνία με τα άκαρπα έργα του σκότους· μάλλον δε να τα ελέγχετε», λέει ο απόστολος. Όμως τα λόγια εναντίον της ευσέβειας είναι πιο επικίνδυνα για κοινωνία από τα έργα του σκότους. «Όλοι αμάρτησαν», λέει ο ίδιος, «και στερούνται της δόξης του Θεού, δικαιούμενοι δωρεάν με τη χάρη Του».

Ομοίως δε και τον γιο αυτού, ή μάλλον τον γιο του διαβόλου, τον Μοντανό, τον μιαρό και ακάθαρτο και άθεο, μαζί με τις δύο μοιχαλίδες, με μεγάλο ζήλο ο Απόστολος, αφού τον ήλεγξε και τον απέδειξε αντίθεο, ψευδόχριστο και ψευδοπροφήτη, τον αποστόμωσε και έφραξε το μιαρό του στόμα στο όνομα του Χριστού, χωρίς να δείξει μακροθυμία και χωρίς να καθυστερήσει απέναντι στη βλασφημία του. Έτσι λοιπόν να πράττετε και εσείς, ποιμένες, και να μη συμμετέχετε στα ακάθαρτα έργα του σκότους· απεναντίας, να τα ελέγχετε, όπως ακριβώς και οι απόστολοι, και όπως ο θεοπάτωρ Δαβίδ κατέβαλε πολλούς κόπους και πολλούς αγώνες για αυτούς, ελέγχοντας και επιτιμώντας, στηλιτεύοντάς τους και ικετεύοντας τον Θεό εναντίον τους, λέγοντας: «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται; Διασκόρπισέ τους με τη δύναμή Σου. Απόδωσε σε αυτούς, Κύριε, ανάλογα με τα έργα τους, διότι δεν κατανόησαν τα δικά Σου έργα, Κύριε. Κύριε, μέσα στην πόλη Σου θα εκμηδενίσεις την εικόνα τους». Και πάλι ο Δαβίδ παρακαλεί, αναπέμποντας δεήσεις προς τον Δεσπότη, ώστε Εκείνος να κατέλθει αυτοπροσώπως και να εκπληρώσει το αίτημά του, ανακράζοντας και λέγοντας: «Κύριε, κλίνε τους ουρανούς και κατέβα· Κύριε, μην καθυστερήσεις».

«Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω. Να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός. Διότι ο καρπός του Πνεύματος συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη και δικαιοσύνη και αλήθεια, εξετάζοντας τι είναι ευάρεστο στον Κύριο, και να μην συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον να τα ελέγχετε.» Μην νομίζετε, λέγει, εφόσον ο βίος σας δεν συμπορεύεται με την πίστη, ότι η πίστη σας καθιστά μετόχους της βασιλείας του Χριστού, η οποία είναι βασιλεία του Θεού· ούτε να σας εξαπατά κανείς με κούφια λόγια, ότι δήθεν υπάρχει αληθινή πίστη σε αυτούς που ζουν παράνομα και ότι αυτή μπορεί να τους σώσει, πράγματα για τα οποία ο Θεός οργίζεται κατά του κόσμου. Διότι όσα αποτελούν γνωρίσματα της απείθειας, είναι άτοπο να υπάρχουν στους υιούς της πίστεως, και να γινόμαστε εμείς κοινωνοί σε εκείνα από τα οποία μας χώρισε η πίστη.

«Διότι άλλοτε μεν ήσασταν σκότος, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω. Να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός· διότι ο καρπός του φωτός συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη, δικαιοσύνη και αλήθεια. Να εξετάζετε τι είναι ευάρεστο στον Κύριο και να μην συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον να τα ελέγχετε. Διότι όσα γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς. Όλα όμως, όταν ελέγχονται από το φως, φανερώνονται». Αυτά μεν λέει ο Απόστολος. Εάν όμως, ενώ εκτίουν ποινή ακριβώς σε αυτόν τον καιρό της οργής εξαιτίας της προηγούμενης πλεονεξίας τους που εκδηλώθηκε σε καιρό ειρήνης, κάποιοι εκτραπούν πάλι προς την πλεονεξία, αποκομίζοντας κέρδη από το αίμα και τον όλεθρο ανθρώπων που έχασαν τις εστίες τους, ή αιχμαλώτων που φονεύθηκαν, τι άλλο πρέπει να προσδοκούμε, παρά ότι, εφόσον αγωνίζονται υπέρ της πλεονεξίας, θα συσσωρεύσουν οργή και στους εαυτούς τους και σε ολόκληρο τον λαό;

Εφεσ. 4,21-23 «Σύμφωνα με την προηγούμενη. Διδαχθήκατε να απεκδυθείτε, διδαχθήκατε να ενδυθείτε»· διότι το «διδαχθήκατε» νοείται από κοινού. «Τον παλαιό άνθρωπο»· δηλαδή τον «παλαιό άνθρωπο σύμφωνα με την προηγούμενη διαγωγή». Εφεσ. 5,11-14 «Και να μη συμμετέχετε. Τα έργα του σκότους» το είπε, ονομάζοντας γενικά κάθε αμαρτία. Γιατί όμως, λέει, δεν εξέτασα λεπτομερώς κάθε πράξη τους ονομαστικά; Διότι και μόνο με το να τις λέει κανείς, γεμίζει αισχρότητα και αυτός που τις περιγράφει. Ή διαφορετικά· «ελέγχετε», λέει, με την αντιπαραβολή του δικού σας βίου. Διότι ούτε λέω να τους ελέγχετε περιγράφοντας λεπτομερώς τις πράξεις τους και ονειδίζοντάς τους —αφού γνωρίζω ότι για τους σπουδαίους θεωρείται αισχρότητα ακόμη και το να τις μνημονεύουν καθόλου— διότι, λέει, δεν θα ελεγχθούν καθόλου λιγότερο από τα δικά σας έργα που αστράφτουν από τις αρετές, παρά αν κάποιος τους αποκάλυπτε με λόγια. Αλλά μάλλον όλα τα έργα τους ελέγχονται και αποκαλύπτονται και φανερώνονται μέσα από το φως του δικού σας βίου, και όταν φανερώνονται, φωτίζονται και οδηγούνται στο καλύτερο και μεταβάλλονται. Διότι η φανέρωση των κρυφών πραγμάτων μέσα από την ενάρετη πολιτεία προτρέπει σε κατάκριση της αμαρτίας, και αυτή γίνεται η αρχή της επιστροφής. Αυτή δε καταλήγει στην άσκηση της αρετής, πράγμα που είναι «φως», ως πρόξενος του φωτός του παραδείσου.

Και πάλι είναι φως, επειδή, ενώ προηγουμένως το ηγεμονικό μας μέρος ήταν τυφλό απέναντι στα πάθη, αυτό καταυγάζοντάς το, το κάνει να βλέπει καθαρά την ασχημοσύνη, την αισχρότητα και την αμορφία που υπάρχει στην αμαρτία. Το δε «διότι καθετί που φανερώνεται είναι φως», είτε πρέπει να εκληφθεί όπως έχει ειπωθεί, είτε ως αποδεικτικό του ότι οι ενάρετοι μπορούν, μέσω του δικού τους βίου, να ελέγχουν τον τρόπο ζωής των φαύλων. Διότι, λέει, φανερώνεται μεν ο βίος του ενάρετου, και όταν φανερώνεται είναι φως, και όταν λάμπει το φως, το σκοτάδι ελέγχεται, το οποίο είναι ο βίος των φαύλων. «Απεναντίας δε μάλλον να τα ελέγχετε». Ή ως εξής: να ελέγχετε εσείς οι ίδιοι μέσω του δικού σας λαμπρού και ενάρετου βίου, και μην περιμένετε να καταγγείλουν οι ίδιοι τον εαυτό τους και να διακωμωδήσουν τα δικά τους έργα και να τα φέρουν στο φως για να βελτιωθούν έτσι. Διότι, έστω και αν πράττουν όσα δεν επιτρέπονται, εντούτοις, γνωρίζοντας την αισχρότητά τους λόγω της έμφυτης γνώσης, ντρέπονται, αν και θα έπρεπε να αποκαλύπτουν την ασχημοσύνη τους. «Διότι καθετί που φανερώνεται». Το ότι, λέει, αυτό που φανερώνεται και αποκαλύπτεται γίνεται φως, το μαρτυρεί και η γραφική χρήση· διότι λέει «ξύπνα εσύ που κοιμάσαι», δηλαδή: αναστήσου από την κατάκλιση και την προσκόλληση στα πάθη. «Και αναστήσου από τους νεκρούς»· άφησέ τα νεκρά και αισχρά, όπως ακριβώς είναι, να φανερωθούν. Και αν γίνουν αυτά, «θα σε καταυγάσει» τότε και θα σε φωτίσει και θα σε λαμπρύνει ο «Χριστός», ώστε αυτό που φανερώνεται γίνεται φως και φωτίζεται.