Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:12

Γνωρίζοντας αυτό ο απόστολος έλεγε: «Διότι αυτά που γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς· όλα όμως όταν ελέγχονται από το φως, φανερώνονται». Γι' αυτό ο προφήτης παρακαλώντας έλεγε: «Από τα κρυφά μου καθάρισέ με». Είμαι ένα ρυπαρό σκεύος, λερωμένος εσωτερικά με φαύλους λογισμούς· επειδή εναποθέτεις μέσα μου τα μύρα και τα αρώματα των μυστηρίων σου, «από τα κρυφά μου καθάρισέ με». Η συνείδησή μου έχει καταγραφεί με το μελάνι των αμαρτιών.

Μία μεν είναι η μέλισσα που τίμησε τη σοφία του Θεού· πολλές όμως απομακρύνθηκαν από τη σοφία του Θεού. Δεν είναι μέλισσες, αλλά υπάρχουν ως κηφήνες που μοιάζουν με μέλισσες, οι οποίοι, θέλοντας να καταναλώσουν το μέλι της μίας, αναφλέγονται σαν φωτιά μέσα σε αγκάθια. Διότι όσοι προέρχονται από τις αιρέσεις ανάβουν το αισχρό πυρ των επιθυμιών, καθώς λέει ο Παύλος: «Διότι είναι αισχρό ακόμη και να αναφέρει κανείς αυτά που γίνονται κρυφά από αυτούς». Το Ευαγγέλιο, εξάλλου, ερμήνευσε τις ηδονές ως αγκάθια· των οποίων τα λόγια ανατρέπει εκείνος που επικαλείται τον Θεό. Διότι τα όπλα του δεν είναι σαρκικά, αλλά ισχυρά ενώπιον του Θεού, καθαιρώντας κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού.

Και μου προξενεί μεγάλη απορία, καθώς εκπλήσσομαι με την αναισθησία εκείνων που εθελοτυφλούν, το πώς οι γυναίκες, με τη δική τους θέληση, παρέδωσαν τον εαυτό τους στη δουλεία, ενώ έχουν αγοραστεί με τίμημα από Εκείνον που τις ετίμησε. Διότι πολλές φορές κάποια κόρη, η οποία δεν υπηρέτησε τους ίδιους τους γονείς της και δεν ανταπέδωσε στους γεννήτορές της την αμοιβή των δίκαιων κόπων τους, αυτή βρέθηκε να είναι πρόθυμη για τον αγαπημένο της και αγωνίζεται με κάθε τρόπο να αρέσει σε εκείνον, και όχι να δουλεύει ευσεβώς στον Θεό, ταλαιπωρούμενη νύχτα και μέρα, και αλλάζοντας και ετοιμάζοντας ενδύματα για αυτόν. Και υπάρχουν πολλά άλλα πράγματα, τα οποία δεν αγνοούμε, αλλά τώρα δεν θέλουμε να τα αναφέρουμε· διότι δεν είναι επιτρεπτό να φέρνουμε στο φως εκείνα που γίνονται από αυτούς στα κρυφά, τα οποία είναι αισχρά και μόνο να τα λέει κανείς. Εκείνος λοιπόν, σαν ένα ψάρι που έχει περιβληθεί από ολέθριο δίχτυ, μέσω των ενδυμάτων και της θανατηφόρου περιποίησης που γίνεται από ανθρωπαρέσκεια και όχι από θεοσέβεια, υποδουλώνεται στη γυναίκα, έχοντας μεθυσμένο το φρόνημα, και κλονιζόμενος παραλύει εντελώς από τα γυναικεία λόγια, και πλέον ούτε τον καιρό της προσευχής αναγνωρίζει, ούτε αν σκύψει για να προσευχηθεί ξέρει τι κάνει, αφού καθρεφτίζει μέσα του μια μορφή εταιρικής διάθεσης. Τα ίδια όμως συμπάσχει και η γυναίκα μαζί με εκείνον που πάσχει.

Δες, λοιπόν, πόση υπήρξε κατά καιρούς η εκτροπή των Ιουδαίων προς την τρυφηλή ζωή. Διότι, όπου υπάρχει ο ήχος της κιθάρας και ο κτύπος των τυμπάνων, και η συμφωνία αυτών που παίζουν αυλό, με ρυθμό και χειροκροτήματα, εκεί οπωσδήποτε υπάρχει και κάθε είδος ακαθαρσίας, και όσα γίνονται από αυτούς κρυφά, τα οποία είναι αισχρό και να λέγονται. Αυτό έχει ως ζημία για εκείνους το να μην μπορούν να δουν καθαρά τη δόξα του Θεού, ούτε βέβαια να ατενίσουν τα έργα Του. Διότι, όπως ακριβώς ο σωματικός οφθαλμός δεν μπορεί να δει καθαρά, είτε επειδή έπεσε μέσα σκόνη, είτε επειδή γέμισε με λήμη, είτε επειδή τον ενοχλεί κάποιο τραύμα, έτσι και ο ανθρώπινος νους, εάν βαρύνει από τις σαρκικές απολαύσεις, δεν μπορεί να αναβλέψει προς τον Θεό, ούτε να προσηλώσει το βλέμμα του με ακρίβεια στα δημιουργήματά Του. Μέσω αυτών είναι απολύτως δυνατόν να κατανοήσει κανείς με πολλή σαφήνεια ποιος και πόσο μεγαλειώδης είναι ο Δημιουργός. Διότι ο Θεός γνωρίζεται από την ωραιότητα των κτισμάτων, και θα Τον θαύμαζε πάρα πολύ εκείνος που αποδίδει τον θαυμασμό στα έργα που Εκείνος έφτιαξε. Όπως άλλωστε γράφει ο μακάριος Παύλος: «Τα αόρατα γνωρίσματα Αυτού βλέπονται καθαρά από την κτίση του κόσμου, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων, δηλαδή και η αιώνια δύναμη και η θεότητά Του.»

Στην πορνεία, στη μοιχεία, στην ακαθαρσία, στο ψέμα, στην κλοπή, στον φθόνο, στη μαγεία, στη μαντεία, στις επωδές, στον θυμό, στην οργή, στη βλασφημία, στην έχθρα, στην έριδα, στη ζήλια. Αποτάσσομαι τη μέθη, την αργολογία, την υπερηφάνεια, τη νωθρότητα. Αποτάσσομαι τις γελοιότητες και τα κιθαρίσματα, τα δαιμονικά άσματα, την παιδοφθορία, τις οιωνοσκοπίες, τις επικλήσεις πνευμάτων, τις πεταλογραφίες. Αποτάσσομαι τα ειδωλόθυτα, το αίμα, το πνιχτό και το ψόφιο. Και γιατί να λέω πολλά; Διότι δεν είναι η κατάλληλη ώρα για να τα αναφέρω όλα. Αλλά ας προσπεράσουμε τα πολλά και ας πούμε απλώς: αποτάσσομαι όλα όσα τελούνται προς τιμήν του ήλιου, της σελήνης και των άστρων, και σε πηγές και σε δέντρα και σε σταυροδρόμια και σε μαγικά βαψίματα και σε μαντικά ποτήρια και σε πολλά άλλα άτοπα έργα, τα οποία είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς. Όλα αυτά και τα παρόμοια με αυτά τα αποτασσόμαστε κατά την αποταγή του αγίου βαπτίσματος, καθώς όλοι γνωρίζουμε ότι είναι έργα και διδασκαλίες του Διαβόλου.

Αποτάσσομαι τις γελοιότητες, τις κιθαρωδίες, τα δαιμονικά άσματα, δηλαδή τα άσεμνα τραγούδια, τις επωδές, την παιδεραστία, την οιωνοσκοπία, την επίκληση πνευμάτων, τις μαγικές γραφές σε πέταλα. Αποτάσσομαι την πλεονεξία, τη μισαδελφία, την αρπαγή. Αποτάσσομαι την ενασχόληση με τα ζάρια, δηλαδή το τάβλι, καθώς και οι άγιοι Απόστολοι προστάζουν στους κανόνες τους να μένουν ακοινώνητοι όσοι το πράττουν, εάν είναι λαϊκοί, ενώ αν είναι κληρικοί, να καθαιρούνται. Αποτάσσομαι το ειδωλόθυτο και το αίμα και το πνικτό και το θνησιμαίο. Και γιατί να λέω πολλά; Διότι δεν είναι τώρα ο κατάλληλος καιρός για να τα απαριθμήσω όλα. Αλλά ας προσπεράσουμε τα πολλά και ας πούμε απλώς: αποτάσσομαι όλα όσα γίνονται για τον ήλιο, τη σελήνη και τα άστρα, καθώς και στις πηγές, στα δέντρα και στα σταυροδρόμια, στα μαγικά φίλτρα και ποτήρια, και σε πολλά άλλα άτοπα έργα, τα οποία είναι αισχρό ακόμα και να τα αναφέρει κανείς. Όλα αυτά και τα παρόμοια με αυτά τα αποτασσόμαστε κατά την αποταγή του αγίου βαπτίσματος, τα οποία όλοι γνωρίζουμε ότι αποτελούν έργα και διδασκαλίες του Διαβόλου.

Μέγιστο απόκτημα, λοιπόν, είναι ο ενάρετος βίος. Πρόσεχε, επομένως, να μην παρασυρθείς από φιλήδονους ανθρώπους, οι οποίοι με την ποικιλόμορφη ακολασία τους μολύνουν τα ίδια τους τα σώματα, σύμφωνα με εκείνον που λέει: γιατί όσα γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό έστω και να τα αναφέρει κανείς. Αλλά και ο Παροιμιαστής, ελέγχοντας την αθέμιτη πράξη, λέει: τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν αμαρτήσει, πλένεται και ισχυρίζεται ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο. Έτσι και αυτοί, παρασυρόμενοι από τη συνήθεια των αμαρτημάτων, αν και πράττουν τα πιο αισχρά, τα περιφρονούν ωσάν να μην έχουν διαπράξει κανένα κακό, δείχνοντας όλη τους την προθυμία προς τις διαβολικές επιθυμίες, ιδίως δε όταν χλευάζουν τις Αγίες Γραφές σαν να είναι γελοίες. Η καταδίκη αυτών είναι δίκαιη. Αυτοί συχνάζουν και στα καπηλειά, πίνοντας κρασί μέχρι μέθης· γι' αυτό η ευλάβεια και η σωφροσύνη προκαλούν την αποστροφή τους.

Δεν τα λέω αυτά για να μειώσω το μοναχικό σχήμα, μη γένοιτο, αλλά επειδή το σχήμα πρέπει να συνοδεύεται από τον ανάλογο τρόπο ζωής και τα έργα. Διότι το σχήμα χωρίς έργα δεν είναι τίποτα. Μην είστε λοιπόν αμέριμνοι, ούτε να γίνεστε νωθροί, διότι χρειάζεται πολύς κόπος για να χαλιναγωγήσει κανείς τη νεότητα και τις ορμές του σώματος. Αν πάλι δυσανασχετείτε με αυτά που λέγονται, εμένα αυτό δεν με λυπεί, διότι θέλω να δεχθείτε τον καυτηριασμό, ώστε να απαλλαγείτε από τη σήψη. Ούτε να νομίζετε, επειδή κρύβετε τα πάθη σας, ότι διαφεύγετε από τον Θεό, διότι σας λέω πως όσα γίνονται στα κρυφά από εσάς, είναι αισχρό για μένα ακόμη και να τα περιγράψω.

Αλλά λέγει ο αγύρτης: «Εμείς», λέγει, «είμαστε οι άνθρωποι, ενώ όλοι οι άλλοι είναι χοίροι και σκύλοι. Και για τον λόγο αυτόν είπε: μην πετάτε τους μαργαρίτες μπροστά στους χοίρους, ούτε να δώσετε το άγιο στους σκύλους». Διότι κρύβει την αδικία του από εκείνους που έχουν νου, ενώ την αποκαλύπτει στη δική του φατρία και σε όσους έχουν εξαπατηθεί από αυτόν. Επειδή, πράγματι, για όσα λέγονται και πράττονται από αυτούς «είναι αισχρό ακόμη και να μιλάει κανείς», λέγει ότι πρέπει να ομολογεί κανείς την αλήθεια «ενώπιον των ανθρώπων»· «διότι εμείς είμαστε οι άνθρωποι, ενώ οι άλλοι είναι χοίροι και σκύλοι», όπως προείπα. Ισχυρίζεται δε γενικώς ότι, σχετικά με τον πατέρα και το δικό του μυστήριο, δεν πρέπει να αποκαλύπτουν τίποτα σε κανέναν, αλλά να τα κρατούν σιωπηρά μεταξύ τους, και να τα αποκαλύπτουν σε έναν στους χίλιους και σε δύο στους δέκα χιλιάδες, και συμβουλεύει τους μαθητές του λέγοντας: «εσύ να γνωρίζεις τους πάντες, αλλά εσένα ας μην σε γνωρίζει κανείς». Ο ίδιος και οι οπαδοί του, όταν ερωτώνται, ισχυρίζονται ότι δεν είναι πλέον Ιουδαίοι και ότι δεν έχουν γίνει ακόμη Χριστιανοί, αλλά το αρνούνται πάντοτε, και ότι κρατούν σιωπηρά την πίστη μέσα τους χωρίς να τη φανερώνουν σε κανέναν, διότι υποπτεύεται τη δική του ντροπή εξαιτίας της αδυναμίας να ομολογηθεί με παρρησία η αισχρουργία και η κακή του διδασκαλία. 6. Η δε αρχή αυτής της κακής προφάσεως έλαβε την αιτία της από την αναζήτηση και τη διερώτηση «πόθεν το κακόν». Αλλά ο καθένας θα αποδειχθεί τι λογής είναι από τα ίδια του τα έργα.

Αυτή δε να εμφανίζεται πάντοτε στους άρχοντες με κάποια ευμορφία και να αποσπά το σπέρμα τους μέσω ηδονής και εκχύσεως, ώστε δήθεν να ανακτά και πάλι τη δύναμή της, η οποία είχε σπαρθεί σε διάφορους. Και έτσι, από μια τέτοια θεωρία, εισήγαγε υπούλως στον κόσμο το μυστήριο της αισχρολογίας του. Και κάποιοι από τους προαναφερθέντες, όπως είπα, μέσω μεγάλης ραδιουργίας δίδαξαν πράγματα που δεν είναι θεμιτό ούτε να λέγονται, το να συναναστρέφονται δηλαδή μέσα σε πολυμιξία γυναικών και σε ανήκεστες αισχρότητες, όπως ακριβώς αναφέρει κάπου και ο αγιώτατος Απόστολος: «γιατί αυτά που γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς». 3. Σε όποιον δε επιθυμεί να δει την εκ του Αγίου Πνεύματος αντίθετη ανατροπή της αίρεσής του, πρέπει να τη γνωρίσει από την Αποκάλυψη του αγίου Ιωάννου, καθώς, γράφοντας σε μία από τις εκκλησίες εκ προσώπου του Κυρίου, δηλαδή στον επίσκοπο που είχε εγκατασταθεί εκεί μαζί με τη δύναμη του αγίου αγγέλου που βρίσκεται στο θυσιαστήριο, λέει: «Έχεις όμως τούτο το καλό, ότι μισείς τα έργα των Νικολαϊτών, τα οποία και εγώ μισώ».

Οι άθλιοι δε, αφού σμίξουν μεταξύ τους και, παρόλο που στ' αλήθεια ντρέπομαι να αναφέρω τα αισχρά που πράττονται από αυτούς (διότι, σύμφωνα με τον άγιο απόστολο, όσα γίνονται από αυτούς «είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς»), όμως δεν θα ντραπώ να πω αυτά που οι ίδιοι δεν ντρέπονται να κάνουν, ώστε με κάθε τρόπο να προκαλέσω φρίκη σε όσους ακούσουν τα αισχρουργήματα που τολμούν. Διότι μετά τη συνεύρεση με το πάθος της πορνείας, και επιπλέον υψώνοντας τη βλασφημία τους προς τον ουρανό, η γυναίκα και ο άνδρας δέχονται τη ρύση του άρρενος στα ίδια τους τα χέρια και στέκονται ατενίζοντας προς τον ουρανό. Έχοντας λοιπόν στα χέρια την ακαθαρσία, προσεύχονται δήθεν, εκείνοι που ονομάζονται Στρατιωτικοί και Γνωστικοί, προσφέροντας στον κατά φύση Πατέρα των όλων αυτό που βρίσκεται στα χέρια τους, και λένε: «Σου προσφέρουμε αυτό το δώρο, το σώμα του Χριστού». Και έτσι το τρώνε, μεταλαμβάνοντας τη δική τους αισχρότητα, και λένε: «Αυτό είναι το σώμα του Χριστού και αυτό είναι το πάσχα, εξαιτίας του οποίου πάσχουν τα σώματά μας και αναγκάζονται να ομολογούν το πάθος του Χριστού». Ομοίως δε και ό,τι προέρχεται από τη γυναίκα, όταν συμβεί να βρίσκεται σε ρύση αίματος, αφού συλλέξουν από αυτήν το καταμήνιο αίμα της ακαθαρσίας, ομοίως το παίρνουν και το τρώνε από κοινού. Και λένε: «Αυτό είναι το αίμα του Χριστού». 5.

Δʹ. Στη μέση δε αυτής της χορείας, βρισκόταν ένα τέτοιο ανδρικό είδωλο: κάποιος μιξόθηλυς, με αμφίβολη φύση και θηλυπρεπή όψη, που βρισκόταν στο μεταίχμιο των φύλων, χαλαρωμένος στο παράστημα, όντας σε παραφορά σαν από κάποιο λήθαργο και μέθη. Αυτός, γερμένος ανάσκελα πάνω σε κάποια άμαξα, μεταφερόταν από θηρία μέσα από τον χορό των Μαινάδων. Άφθονος χυνόταν γύρω του ο άκρατος οίνος από τον κρατήρα, και κάποιοι φλύαροι, αλλόκοτοι στη φύση, βρίσκονταν γύρω από το είδωλο, με δασύτριχα πρόσωπα, χοροπηδώντας γύρω του πάνω σε τράγεια πόδια. Τέτοιες είναι οι εξιστορήσεις εκείνης της νύχτας. Γυναίκες διαβόητες για την ατιμία του φύλου τους, οι οποίες, αποτελώντας κοινή ντροπή για την ανθρώπινη φύση, απέβαλαν περιγελώντας την καθιερωμένη ευκοσμία των γυναικών, σχημάτισαν πομπή στο κέντρο της πόλης, επιδεικνύοντας ως θέαμα μέσω των εαυτών τους την ασχημονούσα φύση. Και αφού όπλισαν τα χέρια τους με πέτρες αντί για ασπίδες, με φονικά και αναιδή βλέμματα, εισήλθαν μέσα στους θείους περιβόλους και εγκατέστησαν στην ιερή καθέδρα τον δικό τους Κορύβαντα. Έπειτα ακολούθησε μέθη, και άκρατος οίνος, και οι προερχόμενοι από τα ασκητήρια Πάνες, και νύχτα, και αχαλίνωτες συναναστροφές, και όλα όσα ο Απόστολος απαγορεύει να αναφέρονται, λέγοντας ότι «αυτά που γίνονται από αυτούς κρυφά, είναι αισχρό ακόμη και να λέγονται». Διότι ποιος θα μπορούσε να περιγράψει με ακρίβεια με τον λόγο του τη φωτιά, τις πέτρες, τις σφαγές, τα τραύματα; Και το πώς πάλεψαν με μανία για να ανατρέψουν εκ θεμελίων τους λειτουργούς των ιερών οίκων;

Πώς όμως γίνεται αυτό; Όταν καθαρίσουμε την ψυχή από όλα τα πάθη. Διότι η αμαρτία είναι σκοτάδι, και μάλιστα σκοτάδι βαθύ· και αυτό είναι φανερό από το ότι την διαπράττει κανείς ασυνείδητα και στα κρυφά. Επειδή καθένας που πράττει τα φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως· και, «όσα γίνονται στα κρυφά, είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς». Όπως ακριβώς λοιπόν στο σκοτάδι κανείς δεν αναγνωρίζει ούτε τον φίλο ούτε τον εχθρό, αλλά αγνοεί πλήρως τη φύση όλων των πραγμάτων, το ίδιο συμβαίνει και στην αμαρτία.

ΣΤ΄. Πού είναι λοιπόν η έπαρση και το θράσος των Ιουδαίων; Πού είναι ο Σίμων ο μάγος, ο πρώτος της αίρεσης, ο μαθητής και πρόδρομος του αντιχρίστου; Πού είναι το κακό του γέννημα, και ο διάδοχος της μανίας και της ασέλγειάς του, ο Μοντανός, ο πρωτεργάτης των κακών μαζί με τις δύο μοιχαλίδες, και τα λεγόμενα μυστήριά τους, τα οποία είναι άξια βαθιάς σιωπής, τα βδελυρά και ακάθαρτα, για τα οποία και ο Απόστολος έλεγε: «Διότι αυτά που γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέμε»; Πού είναι ο Μαρκίων, πού ο Ουάλης, πού ο Μάνης, πού ο Βασιλίδης, πού ο Νέρων, πού ο Ιουλιανός, πού ο Άρειος, πού ο Νεστόριος, πού είναι όλοι όσοι αντιτάχθηκαν στην αλήθεια, για τους οποίους φώναζε η Εκκλησία ότι: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά»; Δεν αφανίστηκαν όλοι;

Το γνωρίζει αυτό που ειπώθηκε εκείνος που παλαιότερα πρόσταζε τους όναγρους, στο τέλος όμως ελεεινά υποτάχθηκε και εμπαίχτηκε από τους άγριους όναγρους, και ενώ τρεφόταν με ουράνιο άρτο, αργότερα στερήθηκε το καλό, και το πιο εκπληκτικό, ότι ακόμη και μετά από μετάνοια: «Μέγας στύλος έπεσε», είπε θρηνώντας πικρά ο καθηγητής μας Αντώνιος. Τον τρόπο όμως της πτώσεως ο σοφός τον απέκρυψε· διότι γνώριζε ότι επρόκειτο για σωματική πορνεία, και μάλιστα χωρίς τη συμμετοχή άλλου σώματος. Υπάρχει κάποιος θάνατος μέσα μας και καταστροφική πτώση μέσα μας, που πάντοτε περιφέρεται μαζί μας, ιδιαίτερα στη νεότητα· τον οποίο εγώ δεν τόλμησα να καταγράψω· διότι μου συγκράτησε το χέρι εκείνος που είπε: «Διότι όσα γίνονται κρυφά από κάποιους, είναι αισχρό και να τα λέει κανείς, και να τα γράφει, και να τα ακούει». Αυτήν λοιπόν τη δική μου και όχι δική μου, την εχθρική και φίλη σάρκα, ο μεν Παύλος την ονόμασε θάνατο·

Αλλά πρέπει η αναγέννησή μας στο φως να μαρτυρείται με τα έργα μας, και εμείς οι ίδιοι να γινόμαστε νόμος για τους εαυτούς μας, προβάλλοντας την αγαθή μας πολιτεία ως έλεγχο της πονηρής ζωής των ανθρώπων: «Διότι αυτά που πράττουν κρυφά, είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς. Όλα όμως, όταν ελέγχονται, φανερώνονται από το φως. Διότι καθετί που φανερώνεται, είναι φως. Γι' αυτό λέει: Ξύπνα εσύ που κοιμάσαι, και ανάστηθι από τους νεκρούς, και θα σε φωτίσει ο Χριστός. Προσέχετε, λοιπόν, πώς ακριβώς πορεύεστε». Ο έλεγχος με τον λόγο, λέει, δεν είναι τόσο ισχυρός, όσο εκείνος που γίνεται με τα έργα· διότι είναι αισχρό ακόμη και να αναφέρει κανείς με τον λόγο όσα πράττουν, τα οποία άλλωστε και οι ίδιοι, επειδή ντρέπονται, τα συγκαλύπτουν.

Και εάν, ακριβώς εξαιτίας αυτού, δεν απολαμβάναμε την πολλή Του ανοχή και μακροθυμία, «θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε ομοιωθεί με τα Γόμορρα», επειδή αυτά που πράττονταν τότε από εκείνους, ο Θεός τα βλέπει να πράττονται και τώρα ξανά (παραβλέπω να πω ότι γίνονται και χειρότερα), τα οποία είναι ανεπίτρεπτο να λέγονται ή να γράφονται ή να ακούγονται, καθότι είναι αισχρό ακόμη και να λέγονται αυτά που πράττονται κρυφά από ορισμένους, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο.

36. Εξίσου κακό είναι ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων που ζουν κατά Χριστόν, το να είναι κάποιος εμπαθής στις πράξεις του εξαιτίας της ακολασίας της προαιρέσεώς του, και το να έχει επαρθεί για τις αρετές του από το πνεύμα της οιήσεως. Διότι, όπως ακριβώς για τον πρώτο όσα πράττει έμπρακτα και κρυφά είναι αισχρό ακόμη και να λέγονται, έτσι και για τον δεύτερο οι υπεροψίες της καρδιάς είναι βδελύγματα ενώπιον του Θεού. Και όπως εκείνος είναι αποτρόπαιος στον Θεό ώστε να μην αναπαύεται σε αυτόν, επειδή είναι σάρκα, σύμφωνα με τον λόγο της Γραφής, έτσι και αυτός είναι ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου, επειδή είναι υπερήφανος.

«Διότι άλλοτε μεν ήσασταν σκότος, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω. Να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός· διότι ο καρπός του φωτός συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη, δικαιοσύνη και αλήθεια. Να εξετάζετε τι είναι ευάρεστο στον Κύριο και να μην συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον να τα ελέγχετε. Διότι όσα γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς. Όλα όμως, όταν ελέγχονται από το φως, φανερώνονται». Αυτά μεν λέει ο Απόστολος. Εάν όμως, ενώ εκτίουν ποινή ακριβώς σε αυτόν τον καιρό της οργής εξαιτίας της προηγούμενης πλεονεξίας τους που εκδηλώθηκε σε καιρό ειρήνης, κάποιοι εκτραπούν πάλι προς την πλεονεξία, αποκομίζοντας κέρδη από το αίμα και τον όλεθρο ανθρώπων που έχασαν τις εστίες τους, ή αιχμαλώτων που φονεύθηκαν, τι άλλο πρέπει να προσδοκούμε, παρά ότι, εφόσον αγωνίζονται υπέρ της πλεονεξίας, θα συσσωρεύσουν οργή και στους εαυτούς τους και σε ολόκληρο τον λαό;

Εφεσ. 4,21-23 «Σύμφωνα με την προηγούμενη. Διδαχθήκατε να απεκδυθείτε, διδαχθήκατε να ενδυθείτε»· διότι το «διδαχθήκατε» νοείται από κοινού. «Τον παλαιό άνθρωπο»· δηλαδή τον «παλαιό άνθρωπο σύμφωνα με την προηγούμενη διαγωγή». Εφεσ. 5,11-14 «Και να μη συμμετέχετε. Τα έργα του σκότους» το είπε, ονομάζοντας γενικά κάθε αμαρτία. Γιατί όμως, λέει, δεν εξέτασα λεπτομερώς κάθε πράξη τους ονομαστικά; Διότι και μόνο με το να τις λέει κανείς, γεμίζει αισχρότητα και αυτός που τις περιγράφει. Ή διαφορετικά· «ελέγχετε», λέει, με την αντιπαραβολή του δικού σας βίου. Διότι ούτε λέω να τους ελέγχετε περιγράφοντας λεπτομερώς τις πράξεις τους και ονειδίζοντάς τους —αφού γνωρίζω ότι για τους σπουδαίους θεωρείται αισχρότητα ακόμη και το να τις μνημονεύουν καθόλου— διότι, λέει, δεν θα ελεγχθούν καθόλου λιγότερο από τα δικά σας έργα που αστράφτουν από τις αρετές, παρά αν κάποιος τους αποκάλυπτε με λόγια. Αλλά μάλλον όλα τα έργα τους ελέγχονται και αποκαλύπτονται και φανερώνονται μέσα από το φως του δικού σας βίου, και όταν φανερώνονται, φωτίζονται και οδηγούνται στο καλύτερο και μεταβάλλονται. Διότι η φανέρωση των κρυφών πραγμάτων μέσα από την ενάρετη πολιτεία προτρέπει σε κατάκριση της αμαρτίας, και αυτή γίνεται η αρχή της επιστροφής. Αυτή δε καταλήγει στην άσκηση της αρετής, πράγμα που είναι «φως», ως πρόξενος του φωτός του παραδείσου.

Γι' αυτό ο καθένας καταφλέγεται από την επιθυμία για τον πλησίον του· «διότι όσα γίνονται κρυφά από αυτούς», λέει πάλι, «είναι αισχρό ακόμα και να τα λέει κανείς»· διότι φτάνει και σε πιο παράλογες ορμές και αυτός που έχει κυριευθεί από το πάθος εξομοιώνεται με τα άλογα κτήνη, και δεν αναφέρω καν το πιο φοβερό πάθος, το οποίο υπάρχει μέσα μας και πορνεύει μονομερώς χωρίς την παρουσία άλλου σώματος.