Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:17

Διότι τότε υπάρχει ησυχία, όταν σηκώσει τον σταυρό. Εάν λοιπόν δείξεις συγκατάβαση, βρίσκεις βοήθεια. Εάν όμως κρατήσεις τον εαυτό σου νομίζοντας δήθεν ότι θα υψωθείς πάνω από το μέτρο, μάθε τούτο, ότι έχασες και αυτό που έχεις. Μήτε λοιπόν μέσα, μήτε έξω, αλλά να πορεύεσαι στη μέση, κατανοώντας ποιο είναι το θέλημα του Θεού, «διότι οι ημέρες είναι πονηρές». Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο: Σαφήνισέ μου, δέσποτα, πώς εννοείται το μήτε μέσα μήτε έξω, αλλά στη μέση; Μήπως άραγε πρέπει να ορίζουμε ορισμένες ημέρες για την ησυχία και ορισμένες για τη μέριμνα;

σνθʹ Ποιος είναι αυτός που ζέει στο πνεύμα; σξʹ Εφόσον ο Απόστολος λέει άλλοτε μεν, «Μη γίνεστε άφρονες», άλλοτε δε, «Μη γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση», είναι δυνατόν να μην είναι φρόνιμος κατά τη δική του κρίση εκείνος που δεν είναι άφρονας; σξαʹ Πώς, ενώ ζήτησαν ορισμένα πράγματα, ακόμη και οι ίδιοι οι άγιοι δεν τα έλαβαν από τον Κύριο;

Ερώτηση 218. Ποια σύνεση οφείλουμε να ζητούμε από τον Θεό, ή πώς μπορούμε να αξιωθούμε αυτής; Απόκριση. Τη σύνεση τη μαθαίνουμε από τον ίδιο τον Θεό μέσω του προφήτη, ο οποίος λέει: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, και ας μην καυχάται ο ισχυρός για την ισχύ του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του· αλλά σε τούτο ας καυχάται όποιος καυχάται, στο να έχει σύνεση και να γνωρίζει τον Κύριο»· και μέσω του Αποστόλου που είπε: «Αλλά κατανοώντας ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου». Μπορούμε δε να αξιωθούμε αυτής, εάν πράξουμε το γεγραμμένο: «Ησυχάστε και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός»· και εάν πιστέψουμε ότι κάθε λόγος του Θεού είναι αληθινός· διότι, λέει: «Εάν δεν πιστέψετε, δεν πρόκειται ούτε να αποκτήσετε σύνεση».

Ερώτηση ΣΞʹ. Εφόσον ο Απόστολος λέει, άλλοτε μεν, «Μην γίνεστε άφρονες», άλλοτε δε, «Μην γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση», είναι δυνατόν να μην είναι φρόνιμος κατά τη δική του κρίση εκείνος που δεν είναι άφρων; Απόκριση. Κάθε πρόσταγμα έχει τον δικό του όρο. Διότι στο «Μην γίνεστε άφρονες», προσθέτει: «Αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού»· και στο «Μην είσαι φρόνιμος κατά τη δική σου κρίση», το «Να φοβάσαι δε τον Κύριο, και να απομακρύνεσαι από κάθε κακό». Ώστε άφρων μεν είναι εκείνος που δεν κατανοεί το θέλημα του Κυρίου· φρόνιμος δε κατά τη δική του κρίση είναι καθένας που μεταχειρίζεται τους δικούς του λογισμούς και δεν συμπορεύεται με βάση την πίστη στα λόγια του Θεού. Εάν, λοιπόν, κάποιος θέλει ούτε άφρων να είναι, ούτε φρόνιμος κατά τη δική του κρίση, οφείλει να κατανοεί το θέλημα του Κυρίου με την πίστη σε Αυτόν, και με φόβο Θεού να μιμείται τον Απόστολο που λέει: «Γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Προσέχετε, λοιπόν, πώς ακριβώς πορεύεστε· όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί, εξαγοραζόμενοι τον καιρό, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό μη γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού. Ότι δεν πρέπει να πολυπραγμονούμε για όσα δεν μας αφορούν.

Παραγγέλλει δε και μέσω του Αποστόλου, λέγοντας: μη γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου. Και μη μεθάτε με οίνο, στον οποίο υπάρχει ασωτία.

Ομιλία ΙΘ΄. Προσέχετε, λοιπόν, με ακρίβεια πώς πορεύεστε, όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί, αξιοποιώντας τον χρόνο, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό, μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου.

Έτσι και εμείς ονομάζουμε τις εποχές πονηρές. Γι' αυτό, λέει, μη γίνεσθε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου. Και μη μεθάτε με οίνο, στον οποίο υπάρχει ασωτία. Διότι η αμετρία σε αυτόν κάνει τους ανθρώπους θυμώδεις, θρασείς, ασταθείς, οργίλους και σκληρούς. Για ευφροσύνη έχει δοθεί ο οίνος, όχι για μέθη· τώρα όμως το να μη μεθά κανείς φαίνεται ότι αποτελεί δείγμα ανανδρίας και γελοιότητας. Ποια ελπίδα σωτηρίας υπάρχει λοιπόν; Γελοιότητα, πες μου, το να μη μεθά κανείς, εκεί όπου περισσότερο από όλα η μέθη θα όφειλε να αποτελεί γελοιότητα; Διότι, βεβαίως, και για τον ιδιώτη είναι καλό να βρίσκεται μακριά από τη μέθη· πολύ περισσότερο όμως για τον στρατιώτη, που αναστρέφεται ανάμεσα σε ξίφη, σε αίματα, σε σφαγές· πολύ περισσότερο για τον στρατιώτη, όταν και από αλλού εξάπτεται ο θυμός του, από την εξουσία, από την επιβολή της δύναμης, από το να βρίσκεται συνεχώς σε επιβουλές και μάχες. Θέλεις να μάθεις πού είναι καλός ο οίνος; Άκουσε τη Γραφή που λέει: «Δώστε οίνο σε εκείνους που βρίσκονται σε λύπη, και μέθη σε εκείνους που βρίσκονται σε οδύνη». Δικαιολογημένα· διότι γνωρίζει να μαλακώνει το τραχύ και το σκυθρωπό, και να απομακρύνει τη συννεφιά της θλίψης. «Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου», λέει. Πώς λοιπόν προέρχεται η μέθη από τον οίνο; Διότι δεν είναι δυνατόν το ίδιο πράγμα να προκαλεί τα αντίθετα προς τον εαυτό του. Επομένως, η μέθη δεν προέρχεται από τον οίνο, αλλά από την αμετρία. Ο οίνος για κανέναν άλλο λόγο δεν μας έχει δοθεί, παρά μόνο για την υγεία του σώματος· αλλά και σε αυτό στέκεται εμπόδιο η αμετρία.

Αναφέρεται, λέει, σε αυτόν που βρίσκεται μέσα στις αμαρτίες. «Όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί, εξαγοραζόμενοι τον καιρό, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό, μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου. Και μη μεθάτε με κρασί, στο οποίο υπάρχει ασωτία, αλλά να πληρούσθε με το Πνεύμα, μιλώντας μεταξύ σας με ψαλμούς και ύμνους και πνευματικές ωδές, άδοντας και ψάλλοντας». Μην παρασύρεστε, λέει, ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί να φυλάγετε τη δική σας οδό, ώστε να μην παρασυρθείτε από την πονηρία του καιρού. «Με την καρδιά σας προς τον Κύριο». Αυτό το λέει, για να κατευθύνεται όλος ο νους μας προς τον Κύριο, και να μην ψάλλουμε μόνο με τα χείλη. «Ευχαριστώντας πάντοτε για όλα, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τον Θεό και Πατέρα». Αρμόζει να επιτελούμε τα μυστήρια στον Θεό, υμνώντας τον και εξιστορώντας τις ευεργεσίες που επιτελεί ο Χριστός. «Υποτασσόμενοι ο ένας στον άλλον με φόβο Θεού». Όπως ακριβώς η εξέγερση του ενός εναντίον του άλλου προκαλεί διάσταση, έτσι και η υποταγή δημιουργεί ένωση. Πρέπει δε να υποτασσόμαστε ο ένας στον άλλον για τον Χριστό, προσφέροντας τούτο ως λατρεία προς τον Χριστό. «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο· διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας, και αυτός είναι ο σωτήρας του σώματος· αλλά όπως ακριβώς η Εκκλησία υποτάσσεται στον Χριστό, έτσι και οι γυναίκες να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες στα πάντα. Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας».

«Καιρός πολέμου, και καιρός ειρήνης.» «Γιατί αποσιωπήσατε την ασέβεια και τρυγήσατε τις αδικίες της;» «Ο Κύριος μου δίνει γλώσσα παιδείας, για να γνωρίζω πότε πρέπει να αρθρώσω λόγο.» «Να τηρείς τον κατάλληλο καιρό, και να φυλάγεσαι από το κακό.» —«Μην κάνεις τον σοφό σε ακατάλληλη στιγμή.» —«Μην εμποδίσεις τον λόγο σε καιρό σωτηρίας.» «Ο σοφός άνθρωπος θα σιωπήσει μέχρι την κατάλληλη στιγμή. Από το στόμα του ανόητου θα αποδοκιμαστεί η παραβολή· διότι δεν πρόκειται να την πει στον κατάλληλο καιρό της.» «Να χαίρεστε με όσους χαίρονται, και να κλαίτε με όσους κλαίνε. Προσέχετε πώς πορεύεστε, όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί· εξαγοραζόμενοι τον καιρό, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού.» «Να πορεύεστε με σοφία προς τους έξω, εξαγοραζόμενοι τον καιρό. Ο λόγος σας να είναι πάντοτε με χάρη, αρτυμένος με αλάτι, ώστε να γνωρίζετε πώς πρέπει να απαντάτε στον καθένα.» Είναι σφοδρός ο πόθος; Άδραξε αυτό που ποθείς. Όσο ο σίδηρος είναι θερμός, ας σκληρυνθεί στο ψυχρό, μήπως και παρεμβληθεί κάτι ενδιάμεσα και ανακόψει τον πόθο.

«Γι' αυτό, μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού.» «Ποιος ανάμεσά σας είναι σοφός και συνετός; Ας δείξει με την καλή του διαγωγή τα έργα του με πραότητα.» «Να διατηρείτε καλή τη διαγωγή σας ανάμεσα στα έθνη, ώστε, σε ό,τι σας κατηγορούν ως κακοποιούς, βλέποντας τα καλά σας έργα να δοξάσουν τον Θεό κατά την ημέρα της επισκοπής Του.» «Αν επικαλείστε ως Πατέρα Εκείνον που κρίνει απροσωπόληπτα σύμφωνα με το έργο του καθενός, να διανύσετε τον χρόνο της παροικίας σας με φόβο.» Δεν είναι δυνατόν να ζει κανείς κατά Θεόν, χωρίς να πράττει τα πάντα με σωφροσύνη και δικαιοσύνη.

Εφ. 5,17—21 «Αλλά να κατανοείτε.» Να πορεύεστε κατανοώντας —διότι εννοείται από κοινού, όπως ακριβώς και το «να πληρούσθε» πάλι εννοείται από κοινού— διότι αποδίδεται στο «λαλούντες» και «άδοντες» και «ψάλλοντες» και «ευχαριστούντες», καθώς και στο «υποτασσόμενοι.»

Αυτά σας τα γνωστοποιώ ως σε ανθρώπους σοφούς και συνετούς· «διότι μη γίνεστε», λέει, «άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού», το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο. Ώστε το καθετί από αυτά που γίνονται οφείλει να γίνεται όχι μόνο καλά, αλλά και ευάρεστα και τέλεια. Ας μη σας φανεί βαρύς ο λόγος μου, συγχωρέστε με, ούτε λέγεται για να σας λυπήσει ούτε για να σας ονειδίσει, αλλά από φιλαδελφία, διότι άλλωστε ούτε εγώ είμαι άξιος. Εντούτοις, είμαι πατέρας σας, και με πατρική θέρμη και φροντίδα επιζητώ τα τέκνα του Θεού να είναι τέκνα φωτός και ευσέβειας, άκακα, άδολα και άμεμπτα, δηλαδή να βρίσκονται στην τελειότητα της ένθεης φρόνησης. Σας παρακαλώ λοιπόν και πάλι, «κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε όλοι», όπως λέει, «να έχετε το ίδιο φρόνημα». Το δε κοινό φρόνημα φέρνει ομοψυχία, ευπείθεια και ευταξία. Ευφράνετε ολοένα και περισσότερο τον Θεό και τους αγίους αγγέλους, καθώς και τους αγίους και μακαρίους όσιους πατέρες μας, στα ιερά ίχνη των οποίων πορεύεστε, ώστε, απομακρυνόμενοι κάθε μέρα από τις αντίθετες συνήθειες και προσκολλώμενοι με ανδρεία στις ενάρετες πράξεις της ευσέβειας, να προκόβουμε καθημερινά, και προκόβοντας να υψωνόμαστε και να τελειοποιούμαστε, μέχρις ότου φθάσουμε στο μακάριο τέλος της ζωής μας εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο πρέπει η δόξα, η τιμή και η προσκύνηση νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.