Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
7 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ,Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–7 από 7
Ὅτι δεῖ τὰς γυναῖκας ὑποτάσσεσθαι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ὡς καὶ ἡ Ἐκκλησία τῷ Χριστῷ, ποιούσας τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.
Ότι πρέπει οι γυναίκες να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες, όπως και η Εκκλησία στον Χριστό, πράττοντας το θέλημα του Θεού.
Λεπτομέρειες
Κεφάλ. δʹ. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣ. Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτασσέσθωσαν, ὡς τῷ Κυρίῳ· ὅτι ὁ ἀνὴρ κεφαλή ἐστι τῆς γυναικὸς, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας· καὶ αὐτός ἐστιν ὁ σωτὴρ τοῦ σώματος. Ἀλλ᾽ ὥσπερ ἡ Ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτω αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ἐν παντί. ΠΡΟΣ ΤΙΤ. Ἵνα σωφρονίζωσι τὰς νέας, φιλάνδρους εἶναι, ἁγνὰς, οἰκουροὺς, ἀγαθὰς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται.
Κεφάλαιο Δ΄. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ: Οι γυναίκες ας υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες, όπως στον Κύριο· διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας· και αυτός είναι ο σωτήρας του σώματος. Αλλά όπως η Εκκλησία υποτάσσεται στον Χριστό, έτσι και οι γυναίκες στους δικούς τους άνδρες στα πάντα. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ: Για να νουθετούν τις νέες να είναι φίλανδρες, αγνές, οικουροί, αγαθές, υποτασσόμενες στους δικούς τους άνδρες, για να μη βλασφημείται ο λόγος του Θεού.
Λεπτομέρειες
ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΤΗ. Παῦλος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ διὰ θελήματος Θεοῦ, τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ, καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. αʹ. Ἰδοὺ τὸ, διὰ, τῷ Πατρὶ δέδωκε. Τί οὖν; ἐλάττονα αὐτὸν ἐροῦμεν; Μηδαμῶς. Τοῖς ἁγίοις, φησὶ, τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ, καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ἰδοὺ, ἁγίους καλεῖ, ἄνδρας ἔχοντας καὶ παιδία καὶ γυναῖκας καὶ οἰκέτας. Ὅτι δὲ τούτους οὕτω καλεῖ, δῆλον ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς Ἐπιστολῆς, ὡς ὅταν λέγῃ· Αἱ γυναῖκες, τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε· καὶ πάλιν, Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς πατράσιν ὑμῶν· καὶ, Οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς δεσπόταις.
ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΤΗ. Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού διά θελήματος Θεού, προς τους αγίους που βρίσκονται στην Έφεσο και τους πιστούς εν Χριστώ Ιησού· χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό. α΄. Ιδού, την πρόθεση «διά» την απέδωσε στον Πατέρα. Τι λοιπόν; Θα πούμε ότι είναι κατώτερος; Σε καμία περίπτωση. «Προς τους αγίους», λέει, «που βρίσκονται στην Έφεσο, και τους πιστούς εν Χριστώ Ιησού». Ιδού, αποκαλεί αγίους άνδρες που έχουν και παιδιά και γυναίκες και δούλους. Το ότι βέβαια τους αποκαλεί έτσι, είναι φανερό από το τέλος της Επιστολής, όπως όταν λέει: «Οι γυναίκες, να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες»· και πάλι, «Τα παιδιά, να υπακούτε στους πατέρες σας»· και, «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κυρίους σας».
Λεπτομέρειες
Τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν γυναῖκα πῶς ἂν καλῶς διατεθείη καὶ τὸν ἄνδρα, ἀκριβῶς εἶπε, τὴν μὲν φοβεῖσθαι παραινέσας ὡς κεφαλὴν, τὸν δὲ ἀγαπᾷν ὡς γυναῖκα. Πῶς δ᾽ ἂν ταῦτα γένοιτο; φησίν· Ὅτι μὲν γὰρ δεῖ, ἔδειξε· τὸ δὲ πῶς, ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς ἐρῶ· ἂν χρημάτων καταφρονῶμεν, ἂν πρὸς ἓν ὁρῶμεν μόνον, ψυχῆς ἀρετὴν, ἂν τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν. Ὅπερ γὰρ ἐν τοῖς πρὸς τοὺς δούλους διαλεγόμενος ἔλεγεν, Ὅ τι ἂν ποιήσῃ ἕκαστος ἀγαθὸν ἢ κακὸν, τοῦτο κομιεῖται παρὰ τοῦ Κυρίου, τοῦτο καὶ ἐνταῦθα. Μὴ δι᾽ ἐκείνην τοίνυν τοσοῦτον, ὅσον διὰ τὸν Χριστὸν αὐτὴν ἀγαπᾷν. Τοῦτο γοῦν καὶ ᾐνίξατο εἰπών· Ὡς τῷ Κυρίῳ. —Ὡς τῷ Κυρίῳ τοίνυν πειθόμενος, καὶ δι᾽ αὐτὸν πάντα ποιῶν, οὕτω πάντα πράττε· τοῦτο ἱκανὸν ἐναγαγεῖν καὶ πεῖσαι, καὶ μὴ ἀφεῖναι ἐρεσχελίαν τινὰ καὶ διχόνοιαν εἶναι. Μηδεὶς ἔστω πιστὸς συκοφαντῶν ἐπὶ τῆς γυναικὸς τὸν ἄνδρα· ἀλλὰ μηδὲ ὁ ἀνὴρ ἁπλῶς πιστευέτω κατὰ τῆς γυναικὸς, μηδὲ ἡ γυνὴ περιεργαζέσθω εἰσόδους καὶ ἐξόδους ἁπλῶς· μηδὲ μὴν μηδὲ ὁ ἀνὴρ ἄξιον παρεχέτω ἑαυτόν τινος ὑποψίας. Τί γὰρ, εἰπέ μοι, πᾶσαν τὴν ἡμέραν τοῖς φίλοις δίδως σαυτὸν, τῇ δὲ γυναικὶ τὴν ἑσπέραν, καὶ οὐδὲ οὕτως αὐτὴν δύνῃ πληροφορεῖν, καὶ ἐκτὸς ὑποψίας ποιεῖν; Κἂν ἐγκαλῇ ἡ γυνὴ, μὴ δυσχέραινε· φιλίας ἐστὶν, οὐκ ἀπονοίας· φιλίας ἐστὶ ζεούσης τὰ ἐγκλήματα καὶ διαθέσεως πεπυρωμένης καὶ φόβου.
Το πώς, λοιπόν, θα ρυθμιστούν σωστά οι σχέσεις της γυναίκας και του άνδρα, το είπε με ακρίβεια, συμβουλεύοντας αφενός τη γυναίκα να σέβεται τον άνδρα ως κεφαλή, και αφετέρου τον άνδρα να την αγαπά ως σύζυγο. Πώς, όμως, θα μπορούσαν να επιτευχθούν αυτά; λέγει: Διότι το ότι πρέπει, το απέδειξε· το πώς όμως, θα σας το πω εγώ: αν περιφρονούμε τα χρήματα, αν αποβλέπουμε σε ένα μόνο πράγμα, στην αρετή της ψυχής, αν έχουμε τον φόβο του Θεού μπροστά στα μάτια μας. Διότι αυτό που έλεγε απευθυνόμενος στους δούλους, ότι δηλαδή «ό,τι καλό ή κακό πράξει ο καθένας, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο», αυτό ισχύει και εδώ. Επομένως, ας μην την αγαπά τόσο εξαιτίας της ίδιας, όσο εξαιτίας του Χριστού. Αυτό, εξάλλου, υπονόησε λέγοντας: «Όπως στον Κύριο». Υπακούοντας, λοιπόν, σαν να απευθύνεσαι στον Κύριο, και κάνοντας τα πάντα για χάρη Του, έτσι να πράττεις τα πάντα. Αυτό είναι αρκετό για να παρακινήσει και να πείσει, και να μην αφήσει να υπάρξει καμία φιλονικία και διχόνοια. Κανείς πιστός ας μη συκοφαντεί τον άνδρα στη γυναίκα του· αλλά ούτε και ο άνδρας να δίνει άκριτα πίστη σε κατηγορίες εναντίον της γυναίκας του, ούτε η γυναίκα να εξετάζει αβασάνιστα τις εισόδους και τις εξόδους του· και βέβαια, ούτε ο άνδρας να δίνει στον εαυτό του εύλογη αφορμή για την παραμικρή υποψία. Διότι γιατί, πες μου, αφιερώνεις τον εαυτό σου όλη την ημέρα στους φίλους σου και στη γυναίκα σου μόνο το βράδυ, και ούτε έτσι μπορείς να την καθησυχάσεις και να την απαλλάξεις από τις υποψίες; Και αν η γυναίκα παραπονιέται, μη δυσανασχετείς· είναι δείγμα αγάπης, όχι παραφροσύνης· τα παράπονα αυτά προέρχονται από θερμή αγάπη, από φλογερή αφοσίωση και από φόβο.
Λεπτομέρειες
Τὸν ἐν ἁμαρτίαις φησίν. «Μὴ ὡς ἄσοφοι, ἀλλ᾽ ὡς σοφοί· ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρὸν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν· διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ συνιέντες τί τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου. Καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν Πνεύματι, λαλοῦντες ἑαυτοῖς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις, καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες.» Μὴ ὡς ἄσοφοι, φησὶ, δελεάζεσθε, ἀλλ᾽ ὡς σοφοὶ τὴν ἰδίαν ὁδὸν φυλάσσετε, τῷ μὴ ἐφελκυσθῆναι τῷ καιρῷ τῆς πονηρίας. «Ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ Κυρίῳ.» Τοῦτό φησιν, ἵνα ὅλος ἡμῶν ὁ νοῦς πρὸς Κύριον συντείνηται, καὶ μὴ μόνον μελῳδῶμεν τοῖς χείλεσιν. «Εὐχαριστοῦντες πάντοτε ὑπὲρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῷ Θεῷ καὶ Πατρί.» Μυστήρια τῷ Θεῷ προσήκει τελεῖν, ὑμνοῦντας αὐτὸν, καὶ διεξίοντας τὰς εὐεργεσίας ἃς ἐπιτελεῖ Χριστός. «Ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Θεοῦ.» Ὥσπερ ἡ ἐπανάστασις ἡ ἐπ᾽ ἀλλήλους, διάστασιν ποιεῖ, οὕτως ἡ ὑποταγὴ συνάφειαν. Ἀλλήλοις δὲ ὑποτάσσεσθαι δεῖ διὰ Χριστὸν, ὡς Χριστῷ λάτρευμα τοῦτο τελοῦντες. «Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ· ὅτι ἀνήρ ἐστι κεφαλὴ τῆς γυναικὸς, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ αὐτός ἐστι σωτὴρ τοῦ σώματος· ἀλλ᾽ ὥσπερ ἡ Ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτω καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ἐν παντί. Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν.»
Αναφέρεται, λέει, σε αυτόν που βρίσκεται μέσα στις αμαρτίες. «Όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί, εξαγοραζόμενοι τον καιρό, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό, μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Κυρίου. Και μη μεθάτε με κρασί, στο οποίο υπάρχει ασωτία, αλλά να πληρούσθε με το Πνεύμα, μιλώντας μεταξύ σας με ψαλμούς και ύμνους και πνευματικές ωδές, άδοντας και ψάλλοντας». Μην παρασύρεστε, λέει, ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί να φυλάγετε τη δική σας οδό, ώστε να μην παρασυρθείτε από την πονηρία του καιρού. «Με την καρδιά σας προς τον Κύριο». Αυτό το λέει, για να κατευθύνεται όλος ο νους μας προς τον Κύριο, και να μην ψάλλουμε μόνο με τα χείλη. «Ευχαριστώντας πάντοτε για όλα, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, τον Θεό και Πατέρα». Αρμόζει να επιτελούμε τα μυστήρια στον Θεό, υμνώντας τον και εξιστορώντας τις ευεργεσίες που επιτελεί ο Χριστός. «Υποτασσόμενοι ο ένας στον άλλον με φόβο Θεού». Όπως ακριβώς η εξέγερση του ενός εναντίον του άλλου προκαλεί διάσταση, έτσι και η υποταγή δημιουργεί ένωση. Πρέπει δε να υποτασσόμαστε ο ένας στον άλλον για τον Χριστό, προσφέροντας τούτο ως λατρεία προς τον Χριστό. «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο· διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας, και αυτός είναι ο σωτήρας του σώματος· αλλά όπως ακριβώς η Εκκλησία υποτάσσεται στον Χριστό, έτσι και οι γυναίκες να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες στα πάντα. Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας».
Λεπτομέρειες
ΤΙΤΛ. Ζʹ. —Περὶ γνωσιμαχούντων. «Τὴν ἀνομίαν μου ἐγνώρισα, καὶ τὴν ἁμαρτίαν μου οὐκ ἐκάλυψα.» «Τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ ἀναγγελῶ, καὶ μεριμνήσω ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας μου.» «Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ.» «Πρὸ κρίσεως ἐξέταζε σεαυτὸν, καὶ ἐν καιρῷ ἐπισκοπῆς εὑρήσεις ἱλασμόν.» «Μὴ αἰσχυνθῇς ὁμολογῆσαι ἐφ᾽ ἁμαρτίαις σου.» ΤΙΤΛ. Ηʹ. —Περὶ γυναικῶν· ὅτι χρὴ αὐτὰς ὑποτάσσεσθαι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσι, καὶ μηδὲν ποιεῖν χωρὶς αὐτῶν. «Εἶπεν ὁ Θεὸς τῇ γυναικί· Πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου, καὶ αὐτός σου κυριεύσει.» «Ἐὰν γενομένη γένηται γυνὴ ἀνδρὶ, καὶ εὐχαὶ αὐτῆς ἐπ᾽ αὐτῇ, κατὰ τὴν διαστολὴν τῶν χειλέων αὐτῆς, ὅσας ὡρίσατο κατὰ τῆς ψυχῆς αὐτῆς, καὶ ἀκούσῃ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ παρασιωπήσῃ αὐτῇ, ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἀκούσῃ, καὶ οὕτω στήσονται πᾶσαι αἱ εὐχαὶ αὐτῆς, καὶ οἱ ὁρισμοὶ αὐτῆς, οὓς ὡρίσατο κατὰ τῆς ψυχῆς αὐτῆς στήσονται. Ἐὰν δὲ ἀνανεύσῃ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, ᾗ ἐὰν ἡμέρᾳ ἀκούσῃ, πᾶσαι αἱ εὐχαὶ αὐτῆς, καὶ οἱ ὁρισμοὶ αὐτῆς, οὓς ὡρίσατο κατὰ τῆς ψυχῆς αὐτῆς, οὐ μενοῦσιν, ὅτι ἀνὴρ ἀνένευσε· καὶ Κύριος καθαρίσει αὐτήν.» «Γυνὴ ἴδιον ἄνδρα τιμῶσα, σοφὴ πᾶσι φανήσεται.» «Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτασσέσθωσαν ὡς τῷ Κυρίῳ· ὅτι ἀνὴρ κεφαλὴ τῆς γυναικὸς, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας· καὶ αὐτός ἐστι κεφαλὴ τοῦ σώματος.
ΤΙΤΛΟΣ Ζʹ. — Περί γνωσιμαχούντων (εκείνων που αναγνωρίζουν και ομολογούν τις αμαρτίες τους). «Την ανομία μου την έκανα γνωστή, και την αμαρτία μου δεν την έκρυψα.» «Την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω, και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου.» «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή της απολογίας του.» «Πριν από την κρίση εξέταζε τον εαυτό σου, και στον καιρό της επίσκεψης του Θεού θα βρεις εξιλέωση.» «Να μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου.» ΤΙΤΛΟΣ Ηʹ. — Περί των γυναικών: ότι πρέπει αυτές να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες και να μην κάνουν τίποτα χωρίς αυτούς. «Είπε ο Θεός στη γυναίκα: Προς τον άνδρα σου θα είναι η στροφή σου, και αυτός θα σε εξουσιάζει.» «Εάν μια γυναίκα υπανδρευτεί, και έχει πάνω της τάματα σύμφωνα με τη ρητή υπόσχεση των χειλιών της, όσα έθεσε ως δέσμευση για την ψυχή της, και τα ακούσει ο άνδρας της, και σιωπήσει απέναντί της την ημέρα που θα τα ακούσει, τότε θα ισχύσουν όλα τα τάματά της, και οι δεσμεύσεις της, τις οποίες έθεσε για την ψυχή της, θα ισχύσουν. Εάν όμως ο άνδρας της εκφράσει την άρνησή του την ημέρα που θα τα ακούσει, όλα τα τάματά της και οι δεσμεύσεις της, που έθεσε για την ψυχή της, δεν θα παραμείνουν σε ισχύ, διότι ο άνδρας της αρνήθηκε· και ο Κύριος θα την καθαρίσει.» «Η γυναίκα που τιμά τον δικό της άνδρα, θα φανεί σοφή σε όλους.» «Οι γυναίκες ας υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες όπως στον Κύριο· διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας· και αυτός είναι κεφαλή του σώματος.»
Λεπτομέρειες
Ἔμαθες τίνες εἰσὶ μέλη αὐτοῦ; Ἄκουε καὶ τὴν ἕνωσιν τῶν μελῶν ἀκολούθως τῷ Δεσπότῃ καὶ τοῦτον δηλοῦντα. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ οἵαν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ἕνωσιν ἔχει, καὶ ἡμᾶς πρὸς αὐτὸν τοιαύτην ἔχειν ὁμοίως ἐδίδαξεν, ὁ δέ γε τούτου μαθητὴς καὶ ἀπόστολος, οἵαν ὁ ἀνὴρ ἔχει πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἡ γυνὴ πρὸς τὸν ἄνδρα· διὸ καί φησιν· «Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀνήρ ἐστι κεφαλὴ τῆς γυναικός, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας καὶ αὐτός ἐστι σωτὴρ τοῦ σώματος», καὶ αὖθις· «Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησε τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καὶ παραστήσῃ αὐτὴν ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν μὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἵνα ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος.» Καὶ μετ’ ὀλίγα· «Ὁ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα» πρόσεχέ μοι τῷ βάθει τοῦ λόγου, παρακαλῶ! «ἑαυτόν, φησίν, ἀγαπᾷ· οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἐμίσησεν, ἀλλὰ τρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Κύριος τὴν ἐκκλησίαν, ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ σώματος αὐτοῦ ἐκ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ.»
Έμαθες ποιοι είναι μέλη του; Άκουσε τώρα και για την ένωση των μελών, την οποία φανερώνει αυτός ακολουθώντας τον Δεσπότη. Διότι Εκείνος μας δίδαξε ομοίως να έχουμε με αυτόν τέτοια ένωση, όμοια με αυτήν που έχει Εκείνος με τον δικό του Πατέρα, ο δε μαθητής του και απόστολος περιγράφει την ένωση σαν αυτή που έχει ο άνδρας με τη γυναίκα του και η γυναίκα με τον άνδρα της. Γι' αυτό και λέει: «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο, διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της εκκλησίας και αυτός είναι σωτήρας του σώματος», και πάλι: «Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει και να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Και μετά από λίγο: «Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του» —πρόσεξε, σε παρακαλώ, το βάθος του λόγου!— «αγαπά τον εαυτό του», λέει. «Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την τρέφει και την περιθάλπει, καθώς και ο Κύριος την εκκλησία, διότι είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του».
Λεπτομέρειες