Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:26

Κεφάλαιο βʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Σας λέγω δε, ότι όποιος χωρίσει τη γυναίκα του, παρεκτός για λόγο πορνείας, και νυμφευθεί άλλη, μοιχεύει· και όποιος νυμφευθεί χωρισμένη, μοιχεύει. Ότι πρέπει οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, με την αγάπη με την οποία ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, παραδίδοντας τον εαυτό Του υπέρ αυτής, για να την αγιάσει.

Κεφάλαιο Γ΄. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ: Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του υπέρ αυτής, για να την αγιάσει, καθαρίζοντάς την με το λουτρό του ύδατος διά του λόγου. Και λίγο πιο κάτω: Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, ως τα ίδια τους τα σώματα, και τα εξής.

Άλλο. «Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως ακριβώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου.» Εάν κανένα από τα πλεονεκτήματα που προσιδιάζουν στη θεία φύση δεν βρίσκεται σε κανένα από τα δημιουργήματα να υπάρχει φυσικά και κυριολεκτικά, αλλά μάλλον έχει ενσπαρεί και έχει εναποτεθεί σε αυτά από Εκείνον που τα δημιούργησε, όπως ακριβώς βεβαίως και ο Παύλος, θέτοντας έναν τέτοιο αληθέστατο κανόνα για τα πάντα, λέει: «Διότι τι έχεις το οποίο δεν έλαβες;»· είναι ολοφάνερο ότι και η αγιότητα ανήκει μόνο στον Θεό, ενώ στα άλλα όντα όχι. Διότι μάλλον αγιάζονται από τον άγιο Θεό, δεχόμενα τον αγιασμό σαν από πηγή.

Αν όμως κάποιος επιθυμεί να μάθει γιατί η χάρη δίνεται μέσω του νερού και όχι μέσω κάποιου άλλου στοιχείου, αν ανατρέξει στις θείες γραφές θα το βρει. Διότι το νερό είναι κάτι σπουδαίο και το ωραιότερο από τα τέσσερα ορατά στοιχεία του κόσμου. Κατοικία των αγγέλων είναι ο ουρανός, αλλά από νερά έγιναν οι ουρανοί· η γη είναι ο τόπος των ανθρώπων, αλλά από νερά έγινε η γη· και πριν από κάθε δημιουργία των κτιστών της εξαήμερης δημιουργίας, Πνεύμα Θεού φερόταν πάνω από το νερό. Αρχή του κόσμου το νερό· και αρχή των ευαγγελίων ο Ιορδάνης. Ελευθερία για τον Ισραήλ από τον Φαραώ μέσω της θάλασσας· και ελευθερία από τις αμαρτίες για τον κόσμο, μέσω του λουτρού του νερού με το ρήμα του Θεού. Όπου γίνεται διαθήκη προς κάποιους, εκεί υπάρχει και το νερό. Μετά τον κατακλυσμό, συνάφθηκε διαθήκη με τον Νώε· διαθήκη με τον Ισραήλ από το όρος Σινά· αλλά με νερό, και με κόκκινο μαλλί και ύσσωπο. Ο Ηλίας αναλαμβάνεται, αλλά όχι χωρίς νερό· διότι πρώτα διαβαίνει τον Ιορδάνη και έπειτα ανυψώνεται με άρμα στον ουρανό. Πρώτα ο αρχιερέας πλένεται και έπειτα θυμιατίζει· διότι πρώτα ο Ααρών λούστηκε και έπειτα έγινε αρχιερέας. Πώς θα ήταν δυνατόν να προσεύχεται υπέρ των άλλων εκείνος που δεν είχε ακόμη καθαριστεί μέσω του νερού;

Μετά την αγία και σωτήρια ημέρα του Πάσχα, αμέσως από τη Δευτέρα, κάθε ημέρα κατά τις επόμενες ημέρες της εβδομάδας, εισερχόμενοι στον άγιο τόπο της Αναστάσεως μετά τη σύναξη, θα ακούσετε και άλλες κατηχήσεις, συν Θεώ. Σε αυτές θα διδαχθείτε και πάλι τις αιτίες για καθένα από όσα έγιναν, και θα λάβετε τις αποδείξεις από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Πρώτον, για όσα έγιναν αμέσως πριν το βάπτισμα, και έπειτα για το πώς καθαριστήκατε από τις αμαρτίες από τον Κύριο με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, και πώς γίνατε ιερατικώς κοινωνοί της προσηγορίας του Χριστού, και πώς σας δόθηκε η σφραγίδα της κοινωνίας του Αγίου Πνεύματος. Επίσης, για τα μυστήρια που τελούνται στο θυσιαστήριο της Καινής Διαθήκης, τα οποία από εδώ έλαβαν την αρχή τους, τι έχουν παραδώσει οι θείες Γραφές, ποια είναι η δύναμή τους, και πώς, πότε και με ποια διάθεση πρέπει να προσέρχεστε σε αυτά. Και τέλος, πώς πρέπει να αναστρέφεστε στο μέλλον με έργα και με λόγια, επάξια της χάριτος, ώστε να μπορέσετε όλοι σας να απολαύσετε την αιώνια ζωή. Και αυτά, αν θέλει ο Θεός, θα λεχθούν.

Να προνοείς κι εσύ γι' αυτήν, όπως ακριβώς ο Χριστός προνοεί για την Εκκλησία· κι αν χρειαστεί να δώσεις τη ζωή σου γι' αυτήν, κι αν κατακοπείς μύριες φορές, κι αν υπομείνεις και πάθεις οτιδήποτε, μην κάνεις πίσω· κι αν τα πάθεις αυτά, δεν έχεις κάνει ακόμη τίποτα ανάλογο με αυτό που έκανε ο Χριστός. Διότι εσύ μεν τα κάνεις αυτά όντας ήδη ενωμένος μαζί της, Εκείνος όμως τα έκανε για εκείνην που τον αποστρεφόταν και τον μισούσε. Όπως λοιπόν Αυτός, εκείνην που τον αποστρεφόταν και τον μισούσε και τον περιφρονούσε και φερόταν με αλαζονεία, την έφερε κοντά στα πόδια Του με την πολλή Του φροντίδα, όχι με απειλές, ούτε με ύβρεις, ούτε με φόβο, ούτε με κανένα άλλο τέτοιο μέσο· έτσι κι εσύ να συμπεριφέρεσαι στη γυναίκα σου· κι αν τη δεις να σε υπεροπτεύει, κι αν δείχνει ιδιοτροπίες και σε καταφρονεί, θα μπορέσεις να την φέρεις στα πόδια σου με την πολλή σου πρόνοια γι' αυτήν, με την αγάπη, με τη φιλία. Διότι κανένας δεσμός δεν είναι πιο ισχυρός από αυτούς, και μάλιστα ανάμεσα σε άνδρα και γυναίκα. Τον δούλο βέβαια ίσως μπορέσει κανείς να τον δέσει με τον φόβο, μάλλον όμως ούτε κι αυτόν· διότι γρήγορα θα δραπετεύσει και θα φύγει· όμως τη σύντροφο της ζωής, τη μητέρα των παιδιών, την πηγή κάθε χαράς, δεν πρέπει κανείς να την δεσμεύει με φόβο και απειλές, αλλά με αγάπη και στοργική διάθεση. Διότι τι είδους συζυγία είναι αυτή, όταν η γυναίκα τρέμει τον άνδρα της; Και τι είδους χαρά θα απολαύσει ο ίδιος ο άνδρας, όταν συζεί με τη γυναίκα του σαν να είναι δούλη, και όχι ελεύθερη; Κι αν πάθεις κάτι γι' αυτήν, μην της το ονειδίσεις· διότι ούτε ο Χριστός έκανε κάτι τέτοιο· «Και τον εαυτό του», λέει, «παρέδωσε γι' αυτήν, για να την αγιάσει, αφού την καθαρίσει».

Άρα ήταν ακάθαρτη, άρα είχε ψεγάδι, άρα ήταν άμορφη, άρα ευτελής. Όποια γυναίκα κι αν πάρεις, δεν θα πάρεις τέτοια νύφη σαν κι αυτή που πήρε ο Χριστός, την Εκκλησία, ούτε που να απέχει τόσο πολύ από εσένα, όσο η Εκκλησία από τον Χριστό· αλλά παρόλα αυτά δεν την αποστράφηκε, ούτε τη μίσησε για την υπερβολική της ασχήμια. Θέλεις να ακούσεις για την ασχήμια της; Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι». Είδες τη μαυρίλα της; Τι είναι πιο μαύρο από το σκοτάδι; Αλλά δες και το θράσος της: «Ζώντας», λέει, «μέσα στην κακία και τον φθόνο». Δες και την ακαθαρσία: «Απειθείς, ανόητοι». Και τι λέω; Ήταν και ανόητη, και βλάσφημη· αλλά όμως, παρόλο που είχε τόσα ελαττώματα, σαν να επρόκειτο για ωραία, σαν να επρόκειτο για αγαπημένη, σαν να επρόκειτο για θαυμαστή, έτσι παρέδωσε τον εαυτό Του για την άμορφη. Και θαυμάζοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κάποιος για έναν δίκαιο»· και πάλι: «Ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς». Και αφού την πήρε τέτοια, την καλλωπίζει και τη λούζει, και ούτε αυτό το αποφεύγει. «Για να την αγιάσει», λέει, «αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος διά του λόγου». «Για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο, ή ρυτίδα, ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Με το λουτρό ξεπλένει την ακαθαρσία της. «Διά του λόγου», λέει.

Πώς, λοιπόν, το ζητά αυτό τώρα από τον Πατέρα; Για να κατανοήσεις και πάλι την ισοτιμία. Διότι τα ορθά δόγματα που διδάσκονται περί του Θεού αγιάζουν την ψυχή. Και αν λέει ότι αγιάζεται διά του λόγου, μην απορήσεις. Και για να δείξει ότι αναφέρεται σε δόγματα, πρόσθεσε: «Ο λόγος ο δικός σου είναι αλήθεια»· δηλαδή, δεν υπάρχει κανένα ψεύδος σε αυτόν, και πρέπει οπωσδήποτε να εκπληρωθούν όλα όσα έχουν ειπωθεί· και για να φανεί πάλι ότι δεν υποδηλώνει τίποτα το τυπικό, ούτε το σωματικό· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος για την Εκκλησία, ότι την αγίασε διά του λόγου.

Διότι πρέπει να μεταφέρουμε τον νου μας από τα σωματικά στα πιο θεία και πνευματικά. Ποια είναι λοιπόν εδώ τα προικοσύμφωνα; Τι άλλο, παρά η υπακοή και οι συμφωνίες που πρόκειται να συναφθούν με τον Νυμφίο. Και ποια είναι τα γαμήλια δώρα τα οποία προσφέρει ο Νυμφίος πριν από τους γάμους; Άκουσε τον μακάριο Παύλο, ο οποίος μας το δείχνει αυτό λέγοντας τα εξής: «Οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως ακριβώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, προκειμένου να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, ώστε να παραστήσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει κηλίδα ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια». Είδες το μέγεθος των γαμήλιων δώρων; Είδες την ανέκφραστη υπερβολή της αγάπης; «Όπως ακριβώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της». Αυτό κανείς δεν θα καταδεχόταν ποτέ να το κάνει, το να χύσει δηλαδή το αίμα του για χάρη εκείνης που πρόκειται να ενωθεί μαζί του.

Αλλά ο φιλάνθρωπος Δεσπότης, μιμούμενος τη δική του αγαθότητα, καταδέχθηκε αυτό το μεγάλο και παράδοξο έργο από μέριμνα γι' αυτήν, για να την αγιάσει με το ίδιο του το αίμα, ώστε, αφού την καθαρίσει με το λουτρό του βαπτίσματος, να παρουσιάσει στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη. Γι' αυτό εξέχυσε το αίμα του και υπέμεινε σταυρό, ώστε να χαρίσει και σε εμάς δι' αυτού τον αγιασμό και να μας καθαρίσει δια της αναγεννήσεως του λουτρού, και εκείνους που προηγουμένως ήταν ατιμασμένοι και δεν μπορούσαν να έχουν καμία παρρησία, να τους παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξους, χωρίς να έχουν σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια.

Βλέπεις πώς, λέγοντας: «Θα καθαρίσει και θα παραστήσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα», μας δίδαξε την ακαθαρσία στην οποία αυτή βρισκόταν προηγουμένως; Έχοντας λοιπόν όλα αυτά κατά νουν, εσείς οι νέοι στρατιώτες του Χριστού, μην αποβλέπετε στο μέγεθος των δικών σας κακών, ούτε να αναλογίζεστε το πλήθος των αμαρτημάτων σας· μάλλον δε, αφού τα αναλογιστείτε αυτά με ακρίβεια, ούτε και τότε να διστάσετε, αλλά γνωρίζοντας τη γενναιοδωρία του Δεσπότου, την υπεραφθονία της χάριτος και το μέγεθος της δωρεάς, όσοι αξιωθήκατε να πολιτογραφηθείτε εδώ, προσέλθετε με πολλή ευγνωμοσύνη, και αφού απομακρυνθείτε από όλα όσα έχετε ήδη πράξει στο παρελθόν, αποδείξτε τη μεταστροφή σας με όλη σας τη διάνοια.

Αυτό το ένδυμα βλέποντας από ψηλά με προφητικά μάτια ο Δαβίδ, φώναζε και έλεγε: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Βασίλισσα έγινε ξαφνικά η φτωχή και απορριμμένη και στάθηκε δίπλα στον βασιλιά, και όπως ακριβώς τον νυμφίο και τη νύμφη που στέκονται στον ιερό νυμφώνα, έτσι παρουσιάζει την Εκκλησία και τον Χριστό ο προφήτης: «με διάχρυσο ιματισμό περιβεβλημένη, περίτεχνα στολισμένη». Ιδού, σου μίλησε και για το ένδυμα· έπειτα, για να μην ξεπέσεις στα αισθητά ακούγοντας για χρυσό, ανυψώνει τη διάνοιά σου και την παραπέμπει στη θεωρία των νοητών πραγμάτων, προσθέτοντας και λέγοντας: «Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλέως βρίσκεται στο εσωτερικό της». Θέλεις να δεις και τα υποδήματά της; Ούτε και αυτά είναι ραμμένα από αισθητή ύλη, ούτε είναι φτιαγμένα από κοινά δέρματα, αλλά από το ευαγγέλιο και την ειρήνη· διότι λέει: «να υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να σου δείξω και την όψη της ίδιας της νύμφης, που αστράφτει και έχει απερίγραπτη ομορφιά, ενώ γύρω της υπάρχει μεγάλο πλήθος αγγέλων και αρχαγγέλων; Εντούτοις, ας κρατηθούμε από το χέρι του νυμφαγωγού Παύλου, ο οποίος, διασχίζοντας το πλήθος, θα μπορέσει να μας οδηγήσει μέσα σε αυτήν. Τι λέει λοιπόν αυτός; «Οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου».

Και πώς αγάπησε ο Χριστός; Πες μου. Παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της. Ώστε, ακόμη και αν χρειαστεί να πεθάνεις για τη γυναίκα σου, να μην το αποφύγεις. Διότι, εάν ο Δεσπότης αγάπησε τη δούλη τόσο πολύ, ώστε να προσφέρει τον εαυτό του για αυτήν, πολύ περισσότερο εσύ οφείλεις να αγαπάς κατ' αυτόν τον τρόπο την ομόδουλή σου. Ας εξετάσουμε όμως μήπως τυχόν η ομορφιά της νύμφης και η αρετή της ψυχής προσέλκυσαν τον νυμφίο. Δεν μπορεί να ειπωθεί αυτό. Διότι το ότι ήταν δύσμορφη και ακάθαρτη, άκουσέ το από τα παρακάτω: Επειδή, αφού είπε, «Παρέδωσε τον εαυτό του για αυτήν», πρόσθεσε, «Για να την αγιάσει, αφού την καθαρίσει με το λουτρό του ύδατος».

Ομιλεί για τα καθήκοντα μέσα στον οίκο, τα οποία συνίστανται στην εξουσία και την υποταγή. Υπάρχουν τρία είδη αυτών· τα δύο μεν είναι σύμφωνα με τη φύση, η γυναίκα και ο άνδρας, τα τέκνα και οι γονείς· το δε ένα είναι σύμφωνα με τον νόμο. Διότι αυτό είναι ο δούλος και ο κύριος. Σε αυτόν μεν που υποτάσσεται, λοιπόν, εισηγείται την υποταγή· στον δε άρχοντα την προστατευτική φροντίδα προς τον υποτασσόμενο. Με το πρότυπο, λοιπόν, της σχέσης προς τον Χριστό παραγγέλλει στη γυναίκα να υποτάσσεται στον άνδρα, ώστε η υποταγή να μην είναι μόνο σωματική, αλλά να καταστεί και πνευματική. «Καθώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει στίγμα, ή ρυτίδα, ή κάτι από τα παρόμοια· αλλά για να είναι αγία και άμωμη. Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις δικές τους γυναίκες, όπως τα ίδια τους τα σώματα. Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του, αγαπά τον εαυτό του.» Δεν επιθυμεί η εξουσία να είναι σκληρή απέναντι στον υποτασσόμενο.

Και πάλι, γράφοντας προς τους Εφεσίους αναφέρει: ότι έτσι ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, προκειμένου να την καθαρίσει με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, και για να παραστήσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο, αλλά για να είναι άγια και άμωμη.

Και το ότι οι συνάξεις των εθνών γύρω από τον βασιλιά συναναστρέφονται με καθαρότητα τον Καθαρό, και η οδός τους είναι καθαρή (διότι βέβαια δεν ρυπαίνονται με τα μιάσματα και τους μολυσμούς των ειδωλολατρικών θυσιών), πρέπει να προσέξουμε τι λέει: Δεν θα περάσει από εκεί ακάθαρτος, ούτε θα υπάρξει εκεί οδός ακαθάρτων· αλλά οι διασκορπισμένοι θα πορευθούν σε αυτήν. Και τόσο πολύ βεβαιώνει ο κήρυκας των εθνών ότι αυτή έχει καθαριστεί και αγιαστεί, ώστε να ονομάζεται ναός του Θεού και οίκος του Θεού, και το Πνεύμα Του να κατοικεί μέσα τους· λέει δηλαδή: Έτσι ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, και για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι τέτοιο, αλλά για να είναι αγία και άμωμη. Και αλλού: Και έδωσε τον εαυτό Του για εμάς, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία, και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό εκλεκτό, ζηλωτή των καλών έργων. Και: Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα, δια του Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας.

«Και θα τους καθαρίσω, και θα είναι δικός μου λαός, και εγώ θα είμαι Θεός τους». Το ποιος είναι αυτός που καθαρίζει και ποιοι είναι αυτοί που καθαρίζονται, είναι εύκολο να το αντιληφθούν όσοι ακούν προσεκτικά τα αποστολικά λόγια, μέσω των οποίων διδασκόμαστε για τον Σωτήρα μας Χριστό, ότι «έκανε ο ίδιος τον καθαρισμό των αμαρτιών μας». Και ότι «αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου». Και αλλού: «Προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την εμφάνιση της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του για εμάς, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία και να καθαρίσει για τον εαυτό του έναν λαό εκλεκτό, ζηλωτή των καλών έργων».

Διότι δεν είναι δυνατόν η αλήθεια να ψεύδεται, καθώς από τη μία ο σωτήρας όλων μας Χριστός λέει προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους», και στους αγίους μαθητές έχει υποσχεθεί ότι οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, οι οποίες πύλες είναι βέβαια οι θανατηφόρες φλυαρίες και ανοσιουργίες των αιρετικών ή των ειδωλολατρών (διότι η Εκκλησία διαφυλάσσεται ακατάσειστη και ανεπηρέαστη από τις επιθέσεις των εναντίων)· και από την άλλη ο θείος απόστολος γράφει ότι: «Έτσι αγάπησε ο Χριστός την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την καθαρίσει με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου και για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Επίσης, από τους μακάριους προφήτες, ο ένας προφητεύει τη θεόγραφη μύηση στη θεοσοφία των Χριστιανών, λέγοντας: «Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι για αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι για μένα λαός, και δεν θα διδάσκει καθένας τον συμπολίτη του και καθένας τον πλησίον του λέγοντας: “Γνώρισε τον Κύριο”, διότι όλοι θα με γνωρίσουν από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους, επειδή θα γίνω ίλεως στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους δεν θα τις θυμηθώ πια», ενώ ένας άλλος λέει ότι: «Θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πια ανάμνησή τους», και άλλα μύρια προφητεύουν με σαφήνεια έχοντας το ίδιο νόημα. Όσοι έρχονται σε αντίθεση με όλα αυτά, ως εχθροί της δικής μας πίστης, καθίστανται κατήγοροι των λογίων του Πνεύματος και συνήγοροι του ψεύδους.

Έμαθες ποιοι είναι μέλη του; Άκουσε τώρα και για την ένωση των μελών, την οποία φανερώνει αυτός ακολουθώντας τον Δεσπότη. Διότι Εκείνος μας δίδαξε ομοίως να έχουμε με αυτόν τέτοια ένωση, όμοια με αυτήν που έχει Εκείνος με τον δικό του Πατέρα, ο δε μαθητής του και απόστολος περιγράφει την ένωση σαν αυτή που έχει ο άνδρας με τη γυναίκα του και η γυναίκα με τον άνδρα της. Γι' αυτό και λέει: «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο, διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της εκκλησίας και αυτός είναι σωτήρας του σώματος», και πάλι: «Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει και να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Και μετά από λίγο: «Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του» —πρόσεξε, σε παρακαλώ, το βάθος του λόγου!— «αγαπά τον εαυτό του», λέει. «Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την τρέφει και την περιθάλπει, καθώς και ο Κύριος την εκκλησία, διότι είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του».

Διότι διαφορετικά κανένας άνθρωπος δεν θα θεάσει ούτε θα μπορέσει να δει τον Κύριο να έρχεται με δόξα· και έτσι θα χωριστούν οι άδικοι από τους δικαίους, και θα καλυφθούν με σκοτάδι οι αμαρτωλοί και όλοι όσοι δεν θα έχουν το φως μέσα τους από αυτήν εδώ τη ζωή· εκείνοι όμως που έχουν ενωθεί μαζί του από εδώ, και τότε μυστικά και γνήσια θα ενωθούν με τον Θεό, και θα είναι αχώριστοι από την κοινωνία του, ενώ εκείνοι που αναχώρησαν χωρισμένοι από το φως του, πώς τότε θα ενωθούν ή με ποιον τρόπο; Αυτό θέλω να το μάθω από εσάς ή να σας το διδάξω. Ο Θεός έγινε άνθρωπος και ενώθηκε με τους ανθρώπους, μετείχε στην ανθρωπότητα και μετέδωσε τη θεότητά του μέσω της κοινωνίας σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν και αποδεικνύουν την πίστη τους με τα έργα. Αυτούς λοιπόν είπε ότι μόνο σώζονται, αυτούς που μετείχαν στη θεότητά του, όπως ακριβώς ο ίδιος ο Δημιουργός των πάντων μετείχε στη δική μας φύση. Όπως μαρτυρεί ο Παύλος, η Εκκλησία του Χριστού θα γίνει ένα σώμα δεσποτικό και θείο, άσπιλο και άμωμο ταυτόχρονα, χωρίς καμία ρυτίδα, το οποίο θα αποτελούν οι πιστοί, και κεφαλή θα είναι ο Χριστός· εάν λοιπόν αυτό θα γίνει έτσι, όπως και είναι, ποιος άραγε τότε θα τολμήσει, όντας ρυπαρός, να τον αγγίξει, ή ποιος θα προσκολληθεί σε αυτόν, όντας ανάξιος;

Επομένως, από αυτό δεν συνάγεται τίποτα άλλο παρά το ότι ο Θεός είναι τρεπτός και αλλοιωτός, εφόσον αυτός που μιλάει εξομοιώνεται με τον δικό του λόγο, και το Ευαγγέλιο γίνεται αόριστο ως προς τη σωτηρία και την απώλεια. Άραγε λοιπόν εφαρμόζεται η οικονομία σε όλους τους ανθρώπους και σε κάθε παράβαση εντολής, ή μόνο σε ορισμένους και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις; Και ποιος είναι ο διαχωρισμός ώστε σε άλλους και για κάτι να ισχύει, ενώ σε άλλους και για κάτι άλλο καθόλου; Και από ποιους άραγε και από πόσους πρέπει να ασκείται η οικονομία; Από ιεράρχες μόνο ή και από ιερείς; Συνοδικά ή και από τον καθένα ιδιωτικά; Και αν εφαρμόζεται μόνο στους βασιλείς, εφαρμόζεται μόνο στη μοιχεία ή και σε κάθε παρανομία; Και πώς για χάρη των βασιλέων υποχωρούν οι εντολές του Θεού; Ή μήπως οπωσδήποτε με την έννοια ότι η δική Του βασιλεία έχει τέλος, δεδομένου ότι ούτε ο νόμος κάποιου βασιλιά δεν υποχωρεί, αν δεν τον διαδεχθεί άλλος βασιλιάς; Αλλά βέβαια και το εξής είναι άξιο απορίας: επειδή λέει ο θείος απόστολος, οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη την εκκλησία, που να μην έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη.