Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:27

Αλλά ο φιλάνθρωπος Δεσπότης, μιμούμενος τη δική του αγαθότητα, καταδέχθηκε αυτό το μεγάλο και παράδοξο έργο από μέριμνα γι' αυτήν, για να την αγιάσει με το ίδιο του το αίμα, ώστε, αφού την καθαρίσει με το λουτρό του βαπτίσματος, να παρουσιάσει στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη. Γι' αυτό εξέχυσε το αίμα του και υπέμεινε σταυρό, ώστε να χαρίσει και σε εμάς δι' αυτού τον αγιασμό και να μας καθαρίσει δια της αναγεννήσεως του λουτρού, και εκείνους που προηγουμένως ήταν ατιμασμένοι και δεν μπορούσαν να έχουν καμία παρρησία, να τους παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξους, χωρίς να έχουν σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια.

Βλέπεις πώς, λέγοντας: «Θα καθαρίσει και θα παραστήσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα», μας δίδαξε την ακαθαρσία στην οποία αυτή βρισκόταν προηγουμένως; Έχοντας λοιπόν όλα αυτά κατά νουν, εσείς οι νέοι στρατιώτες του Χριστού, μην αποβλέπετε στο μέγεθος των δικών σας κακών, ούτε να αναλογίζεστε το πλήθος των αμαρτημάτων σας· μάλλον δε, αφού τα αναλογιστείτε αυτά με ακρίβεια, ούτε και τότε να διστάσετε, αλλά γνωρίζοντας τη γενναιοδωρία του Δεσπότου, την υπεραφθονία της χάριτος και το μέγεθος της δωρεάς, όσοι αξιωθήκατε να πολιτογραφηθείτε εδώ, προσέλθετε με πολλή ευγνωμοσύνη, και αφού απομακρυνθείτε από όλα όσα έχετε ήδη πράξει στο παρελθόν, αποδείξτε τη μεταστροφή σας με όλη σας τη διάνοια.

Και μάλιστα εσείς που πρόσφατα ντυθήκατε τον Χριστό και δεχθήκατε την επιφοίτηση του Πνεύματος, σας παρακαλώ, κάθε μέρα να εξετάζετε προσεκτικά τη λαμπρότητα του ενδύματός σας, ώστε πουθενά να μη δεχθεί σπίλο ή ρυτίδα, ούτε εξαιτίας άκαιρων λόγων, ούτε από μάταια ακούσματα, ούτε από πονηρούς λογισμούς, ούτε από μάτια που πέφτουν επιπόλαια και άσκοπα σε όσα τυχαία συναντούν. Από παντού, λοιπόν, ας περιτειχίζουμε όλοι τον εαυτό μας με την αδιάκοπη μνήμη εκείνης της φοβερής ημέρας, ώστε, παραμένοντας μέσα στη λαμπρότητα και διαφυλάττοντας το ένδυμα της αφθαρσίας άσπιλο και ακηλίδωτο, να αξιωθούμε εκείνες τις ανέκφραστες δωρεές. Τις οποίες είθε να επιτύχουμε όλοι μας με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα, καθώς και στο Άγιο Πνεύμα, η δόξα, το κράτος και η τιμή, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Είδες το σώμα της καθαρό και λαμπερό; Είδες την ωραιότητά της να αστράφτει περισσότερο από τις ηλιακές ακτίνες; Έπειτα προσθέτει: «για να είναι αγία και άμωμη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι τέτοιο». Είδες το ίδιο το άνθος της νεότητας, την ίδια την ακμή της ηλικίας της; Θέλεις να μάθεις και το όνομά της; Ονομάζεται πιστή και αγία. Διότι λέει: «Ο Παύλος, απόστολος του Χριστού Ιησού προς τους αγίους που βρίσκονται στην Έφεσο και τους πιστούς εν Χριστώ Ιησού».

Διότι όχι μόνο καθάρισε την ακαθαρσία της, αλλά εξάλειψε και το γήρας της, απεκδύοντάς την τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος συντίθεται από τα αμαρτήματα. Και αυτό ακριβώς υπονοώντας πάλι ο Παύλος έλεγε: «Για να παραστήσει στον εαυτό του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα»· διότι όχι μόνο την έκανε ωραία, αλλά και νέα, όχι ως προς τη φύση του σώματος, αλλά ως προς την κατάσταση της προαιρέσεως. Και δεν είναι μόνο αυτό θαυμαστό, ότι δηλαδή, ενώ την παρέλαβε άμορφη και δύσμορφη και αισχρή και γερασμένη, ούτε βδελύχθηκε την αμορφία της, αλλά παρέδωσε και τον εαυτό του σε θάνατο και την αναμόρφωσε σε κάλλος απερίγραπτο· αλλά και το ότι, ενώ και μετά από αυτό τη βλέπει πολλές φορές να ρυπαίνεται και να κηλιδώνεται, δεν την αποβάλλει, ούτε την αποκόπτει από τον εαυτό του, αλλά παραμένει να τη θεραπεύει και να τη διορθώνει. Διότι, πες μου, πόσοι αμάρτησαν αφού πίστεψαν; Αλλά όμως δεν τους βδελύχθηκε· για παράδειγμα, εκείνος που είχε πορνεύσει στους Κορινθίους ήταν μέλος της Εκκλησίας· αλλά δεν απέκοψε το μέλος, αλλά το διόρθωσε. Ολόκληρη η Εκκλησία των Γαλατών αποσκίρτησε και εξέπεσε στον Ιουδαϊσμό· αλλά όμως ούτε και εκείνη την απέβαλε, αλλά, αφού τη θεράπευσε μέσω του Παύλου, την επανέφερε στην προηγούμενη συγγένεια. Όπως λοιπόν στα δικά μας σώματα, όταν παρουσιαστεί κάποιο νόσημα, δεν αποκόπτουμε το μέλος, αλλά απομακρύνουμε το νόσημα· έτσι ας πράττουμε και στην περίπτωση της γυναίκας.

Ομιλεί για τα καθήκοντα μέσα στον οίκο, τα οποία συνίστανται στην εξουσία και την υποταγή. Υπάρχουν τρία είδη αυτών· τα δύο μεν είναι σύμφωνα με τη φύση, η γυναίκα και ο άνδρας, τα τέκνα και οι γονείς· το δε ένα είναι σύμφωνα με τον νόμο. Διότι αυτό είναι ο δούλος και ο κύριος. Σε αυτόν μεν που υποτάσσεται, λοιπόν, εισηγείται την υποταγή· στον δε άρχοντα την προστατευτική φροντίδα προς τον υποτασσόμενο. Με το πρότυπο, λοιπόν, της σχέσης προς τον Χριστό παραγγέλλει στη γυναίκα να υποτάσσεται στον άνδρα, ώστε η υποταγή να μην είναι μόνο σωματική, αλλά να καταστεί και πνευματική. «Καθώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει στίγμα, ή ρυτίδα, ή κάτι από τα παρόμοια· αλλά για να είναι αγία και άμωμη. Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις δικές τους γυναίκες, όπως τα ίδια τους τα σώματα. Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του, αγαπά τον εαυτό του.» Δεν επιθυμεί η εξουσία να είναι σκληρή απέναντι στον υποτασσόμενο.

ΙΣΤ΄. Και πάλι, ο φερώνυμος Νικηφόρος, ο ευσεβέστατος και ορθόδοξος θεράπων του Χριστού μεταξύ των βασιλέων· ομοίως και οι υιοί της ευσέβειας και διάδοχοι της βασιλείας, διατηρώντας βεβαία και ασάλευτη την πίστη στον Χριστό, εμπιστεύθηκαν στον μέγα αρχιερέα πατριάρχη Νικηφόρο την Εκκλησία καθαρή και αμίαντη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα. Αλλά και πάλι ενέσκηψε εναντίον μας ένα θηρίο, φερώνυμο της δυσσέβειας, ωσάν λέων που αρπάζει και ωρύεται· η δε λύμη μιας τέτοιας ψυχοφθόρου αιρέσεως ενέσκηψε με την εξής αφορμή. Ενώ ο Μιχαήλ και ο Θεοφύλακτος, οι θεοφιλέστατοι και ευσεβέστατοι άνδρες, κυβερνούσαν το βασίλειο, και ενώ η Εκκλησία του Θεού βρισκόταν σε βαθύτατη γαλήνη και όλοι οι ιεράρχες διήγαν ήσυχο και ήρεμο βίο μαζί με τους ιερείς και τους ευλαβείς μοναχούς εν πάση ευσεβεία και σεμνότητι, δεν γνωρίζω πώς να το εκφράσω, ένα παράξενο τέρας εισέδυσε στην πανευδαίμονα πόλη: κάποια γυναίκα από τους ντόπιους γέννησε ένα βρέφος, του οποίου τα μεν άνω μέλη του σώματος μέχρι τον ομφαλό ήταν εξ ολοκλήρου φυσιολογικού παιδιού, τα δε κάτω ήταν άγριων θηρίων, λεόντων, λεοπαρδάλεων και λύκων.

Βλέπετε τη Βαβυλώνα της εποχής μας και τις παρανομίες που γίνονται σε αυτήν· πάλι πρεσβύτεροι Βαβυλώνιοι, και φρονήματα Βαβυλώνια, και Χαλδαϊκές αλαζονείες, και πάλι βγήκε η ανομία από τη Βαβυλώνα, από πρεσβυτέρους κριτές που φαινόταν ότι κυβερνούν τον λαό· και τα όσα τώρα απεργάζονται δείχνουν μεγάλη ομοιότητα συμπεριφοράς. Διότι και αυτοί, παρακινούμενοι από αισχρές επιθυμίες και αλλόκοτα πάθη, ορμούν προς το συγγενικό τους ανόμημα και, μανιώδεις εναντίον της σεμνής Σωσάννης, σαν να διαπράττουν μοιχεία, εννοώ δηλαδή κατά της Εκκλησίας του Θεού· καθώς μάλιστα και οι ίδιοι, πηδώντας σε ξένους θρόνους, και παίρνοντας με κλήρο τις πιο ψηλές πόλεις με πολλή εξουσία, και λαμβάνοντας αυτό ως μισθό για τη βλασφημία τους προς τον Θεό, συντάσσοντας γραπτή κατηγορία μοιχείας, φλυάρησαν μάταια, κατηγορώντας για ειδωλολατρία την άμωμη και άσπιλη· και αυτήν που ο άμωμος Αμνός, ο Χριστός, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου, απέκτησε με το ίδιο του το αίμα, και, γλιτώνοντάς την από την πλάνη των ειδώλων, παρουσίασε πραγματικά στον εαυτό του αγία και ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο, ή μώμο, ή ρυτίδα, δεν έφριξαν να τη συκοφαντούν, προσάπτοντάς του αδυναμία και ανημπόρια, σαν να μην μπόρεσε να μας λυτρώσει από τη μανία των ειδώλων· επιχειρώντας δε να αποδείξουν το κήρυγμα των θείων αποστόλων ως μάταιο και γεμάτο ψευδολογίες, και θέλοντας να καταστήσουν τα δόγματα των οσίων Πατέρων μας κενά και ανενεργά· και δεν πράττουν μόνο αυτοί τα άτοπα, αλλά ήδη καταναγκάζουν και όλους τους Χριστιανούς να συμπράττουν και να συμφωνούν με την αθεΐα τους, και να αποκαλούν τα ιερά και σεβάσμια σύμβολα της οικονομίας του Σωτήρα μας εξίσου με εκείνους με το όνομα των ειδώλων· έστω και αν το Πνεύμα που μίλησε μέσω του Δανιήλ αναβάλλει προς το παρόν για τα νεανικά τους αυτά τολμήματα, είτε επειδή θα μετανιώσουν για τα άθεα έργα τους, είτε, αν εμβαθύνουν σε τέτοιες ανόσιες πράξεις, για να πληρώσουν δίκαιες ποινές αντάξιες του θράσους και της παράνοιάς τους· θα απορούσε δε κανείς δικαιολογημένα, πόσο είναι το μέγεθος της κακίας τους, και σε πόση αθλιότητα έφτασε, πώς αυτοί που φάνηκαν να είναι ιερείς, σαν ωμότατοι τύραννοι και σκληροί δικαστές, με υπεροψία κάθονται μπροστά στο σεμνό βήμα, γεμάτοι αλαζονεία, και πνέοντας μανία και παραφροσύνη· τους περιστοιχίζει δε ένα στρατιωτικό σύνταγμα από ξιφοφόρους που χειροκροτούν, το οποίο υπηρετεί αυτούς που απειλούν μάλλον, παρά αυτούς που δογματίζουν.

Και πάλι, γράφοντας προς τους Εφεσίους αναφέρει: ότι έτσι ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, προκειμένου να την καθαρίσει με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, και για να παραστήσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο, αλλά για να είναι άγια και άμωμη.

Και το ότι οι συνάξεις των εθνών γύρω από τον βασιλιά συναναστρέφονται με καθαρότητα τον Καθαρό, και η οδός τους είναι καθαρή (διότι βέβαια δεν ρυπαίνονται με τα μιάσματα και τους μολυσμούς των ειδωλολατρικών θυσιών), πρέπει να προσέξουμε τι λέει: Δεν θα περάσει από εκεί ακάθαρτος, ούτε θα υπάρξει εκεί οδός ακαθάρτων· αλλά οι διασκορπισμένοι θα πορευθούν σε αυτήν. Και τόσο πολύ βεβαιώνει ο κήρυκας των εθνών ότι αυτή έχει καθαριστεί και αγιαστεί, ώστε να ονομάζεται ναός του Θεού και οίκος του Θεού, και το Πνεύμα Του να κατοικεί μέσα τους· λέει δηλαδή: Έτσι ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, και για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι τέτοιο, αλλά για να είναι αγία και άμωμη. Και αλλού: Και έδωσε τον εαυτό Του για εμάς, για να μας λυτρώσει από κάθε ανομία, και να καθαρίσει για τον εαυτό Του έναν λαό εκλεκτό, ζηλωτή των καλών έργων. Και: Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα, δια του Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας.

Διότι δεν είναι δυνατόν η αλήθεια να ψεύδεται, καθώς από τη μία ο σωτήρας όλων μας Χριστός λέει προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους», και στους αγίους μαθητές έχει υποσχεθεί ότι οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, οι οποίες πύλες είναι βέβαια οι θανατηφόρες φλυαρίες και ανοσιουργίες των αιρετικών ή των ειδωλολατρών (διότι η Εκκλησία διαφυλάσσεται ακατάσειστη και ανεπηρέαστη από τις επιθέσεις των εναντίων)· και από την άλλη ο θείος απόστολος γράφει ότι: «Έτσι αγάπησε ο Χριστός την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την καθαρίσει με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου και για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Επίσης, από τους μακάριους προφήτες, ο ένας προφητεύει τη θεόγραφη μύηση στη θεοσοφία των Χριστιανών, λέγοντας: «Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι για αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι για μένα λαός, και δεν θα διδάσκει καθένας τον συμπολίτη του και καθένας τον πλησίον του λέγοντας: “Γνώρισε τον Κύριο”, διότι όλοι θα με γνωρίσουν από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους, επειδή θα γίνω ίλεως στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους δεν θα τις θυμηθώ πια», ενώ ένας άλλος λέει ότι: «Θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πια ανάμνησή τους», και άλλα μύρια προφητεύουν με σαφήνεια έχοντας το ίδιο νόημα. Όσοι έρχονται σε αντίθεση με όλα αυτά, ως εχθροί της δικής μας πίστης, καθίστανται κατήγοροι των λογίων του Πνεύματος και συνήγοροι του ψεύδους.

Αλλά τι δεν επρόκειτο να κάνουν αυτοί που, μέσω των εκφράσεων που έπλασαν -μιλώ για το ακατάληπτο και απερίγραπτο-, δεν έφριξαν να πουν ότι το μέγα μυστήριο της σωτηρίας μας έγινε φαινομενικά και κατά δόκησιν, και να αποδώσουν στους Χριστιανούς ειδωλολατρία; Διότι η σπουδή τους ήταν να παραμερίσουν την ιερή διδασκαλία του ευαγγελίου και να βρει διείσδυση το δικό τους, το πιο μιαρό δόγμα της δοκήσεως, καθώς ελέγχονται περισσότερο από τα ίδια τα γεγονότα αυτής της ιστορίας παρά από τα λόγια που είναι γραμμένα στα ιερά βιβλία του ευαγγελίου. Οι προφήτες, λοιπόν, θεόπνευστοι άνδρες, προκήρυξαν από παλιά την κοινωνία και την επιφάνεια του θείου Λόγου προς τους ανθρώπους, και ότι από εκεί και πέρα καταστράφηκε και εξαφανίστηκε κάθε ειδωλολατρική πλάνη και ότι οι άνθρωποι λυτρώθηκαν από αυτήν, έχοντας δεχθεί τον θείο Λόγο και το σωτήριο κήρυγμα. Διότι ο μεν ένας προαναφώνησε ότι όλοι, από μικρού έως μεγάλου, θα γνωρίσουν τον Κύριο· ο δε άλλος ότι και τα ονόματα των ειδώλων, μαζί με τη μνήμη τους, θα εξαλειφθούν από τη γη. Ο ίδιος δε ο Σωτήρας, αφού έγινε άνθρωπος, υποσχέθηκε στους μαθητές του ότι οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, ενώ ο κήρυκας του ευαγγελίου διαβεβαίωσε ότι ο Σωτήρας παρουσίασε την Εκκλησία στον εαυτό του άμωμη, άσπιλη και χωρίς ρυτίδα.

Δώρισε στην καρδιά μου σωτήρια φάρμακα, απομακρύνοντας το θανατηφόρο δηλητήριο, το οποίο η ηδονή του σώματος, με τον δόλο του όφεως, ενέσπειρε μέσω των οδόντων της αμαρτίας, και ανέδειξέ την, Θεοτόκε, υγιή και ακέραιη, χωρίς να έχει ρυτίδα ή κηλίδα ασωτίας.

Ιδού πώς τον όρο, τον σκοπό και τον κανόνα της ευσέβειας και της τελειότητας τον καθιστά φανερό σε όλους με πολλά λόγια, ευχόμενος για τους δικούς του μαθητές να φθάσουν όλοι σε αυτόν. Διότι πάλι ο ίδιος σε άλλο σημείο, δείχνοντας την ανακαίνιση και τη μεταβολή που γίνεται εν Χριστώ στους πιστούς και σε όσους αγαπούν τον Κύριο, λέει: «Διότι ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση. Και όσοι ακολουθούν αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού». Και πάλι: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Με μία φράση, τη «νέα κτίση», κατέστησε φανερό τον αποστολικό κανόνα. Η δε νέα κτίση, τι άλλο είναι παρά, καθώς ο ίδιος αλλού λέει: «Για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη», την απόλυτη καθαρότητα από το αίσχος, που είναι η απόλυτη απαλλαγή από τα πάθη, και την πλήρη, άρρητη και μυστική κοινωνία της θείας δυνάμεως του Πνεύματος εν αγιασμώ, η οποία ενεργείται στις καρδιές των αγίων, οι οποίοι έχουν αξιωθεί μιας νεότερης, υπέρ φύσιν και πνευματικής απόλαυσης μέσα από τις αρετές. Αυτήν δίδαξε ο απόστολος ότι είναι η εν Χριστώ νέα κτίση. Αλλά και το «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα» και το «Ας εορτάζουμε όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας», τον ίδιο σκοπό φανερώνει.

Παρακαλώ, λοιπόν, ας μην παραμείνουμε στις εξωτερικές συνήθειες και τα προσχήματα, ας γίνουμε καθαρός «ναός του Θεού», ας ακούσουμε αυτόν που μας προτρέπει: «για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι, τέκνα Θεού αμώμητα». Διότι άμωμος είναι εκείνος που δεν εργάζεται την ανομία μέσα στην καρδιά του, εκείνος που δεν έχει «σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο», εκείνος που γνωρίζει τι σημαίνει: «όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά βρίσκεται εσωτερικά» και όχι εξωτερικά, εκείνος που λέει χωρίς ψεύδος: «έδωσες ευφροσύνη στην καρδιά μου», εκείνος που έχει σφραγιστεί από το πρόσωπο του Χριστού, ή μάλλον εκείνος μέσα στον οποίο έχει ενεργήσει η χάρη, εκείνος που αγωνίζεται να φτάσει «στο επίπεδο του τέλειου άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», εκείνος που αποφεύγει την καλή φήμη από τους ανθρώπους, αλλά επιδιώκει τη δόξα που προέρχεται από τον Θεό, η οποία ενεργεί στην καθαρή καρδιά. Διότι, όπως ακριβώς η ακτινοβολία της δόξας αυτού του ήλιου ενεργεί στα σαρκικά μάτια, έτσι ενεργεί και η δόξα του Αγίου Πνεύματος στα καθαρά μάτια του εσωτερικού ανθρώπου — ώστε, εκείνος που επιδιώκει να δικαιωθεί μέσω των κατορθωμάτων του εξωτερικού ανθρώπου και της μάταιης δύναμής του, είναι σαν αυτόν που έχει «ζήλο Θεού» «αλλά χωρίς επίγνωση», σαν εκείνον που, ενώ θα έπρεπε να είναι δάσκαλος λόγω «του χρόνου», έχει «πάλι» ανάγκη διδασκαλίας, σαν εκείνον που θα έπρεπε να αξιώνεται «στερεή τροφή», αλλά τρέφεται με «γάλα», σαν εκείνον που άρχισε με το «πνεύμα» αλλά «τώρα» καταλήγει με τη «σάρκα».

Αλλά της λέει ο Κύριος, όπως ακριβώς εκεί ο σωματικός ιατρός λέει στον τραυματισμένο «ξέπλυνε πρώτα τον πηλό που βρίσκεται πάνω στα τραύματά σου, και έτσι θα μπορέσεις να βρεις θεραπεία», δηλαδή: απόρριψε, ω ψυχή, όλα τα κακά που διαπράττεις με τα δικά σου θελήματα. Μίσησε και απομακρύνσου από τις βιωτικές και κακές προλήψεις, ας μείνουν ανενεργά μέσα σου τα πάθη απογυμνωμένα από τη δική σου προαίρεση, μην μολύνεσαι με το εκούσιο θέλημα μέσω της συγκατάθεσης και της κακής συνεργίας των αόρατων, των μολυσμών των κρυφών τραυμάτων, και εγώ θα θεραπεύσω τα ανίατα για τους ανθρώπους πάθη των πονηρών σου διαλογισμών και θα σε αποκαταστήσω στην αρχαία ευγένεια της καθαρής φύσης, ώστε να υπάρχεις πάλι αληθινά ως εικόνα και ομοίωση του Θεού, έχοντας αποτυπωμένες μέσα σου όλες τις αρετές του πνεύματος μέσω του φυσικού και ενδιάθετου νόμου, και έτσι, αφού κοινωνήσεις με το Άγιο Πνεύμα μέσω της ενεργού χάριτος και αφού δεχθείς τον επουράνιο Νυμφίο Χριστό και αφού προκαταρτιστείς μέσω του αγιασμού να γίνεις, μαζί με το σώμα, οίκος και ναός δικός Του, να απολαύσεις αιώνια τα αιώνια αγαθά της Βασιλείας. Αυτήν την υπόσχεση έδωσε ο Κύριος μέσω του Αποστόλου λέγοντας: «για να παραστήσει ο ίδιος στον εαυτό του ένδοξη την εκκλησία (η οποία είναι η ψυχή των αγίων), χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη».

Έμαθες ποιοι είναι μέλη του; Άκουσε τώρα και για την ένωση των μελών, την οποία φανερώνει αυτός ακολουθώντας τον Δεσπότη. Διότι Εκείνος μας δίδαξε ομοίως να έχουμε με αυτόν τέτοια ένωση, όμοια με αυτήν που έχει Εκείνος με τον δικό του Πατέρα, ο δε μαθητής του και απόστολος περιγράφει την ένωση σαν αυτή που έχει ο άνδρας με τη γυναίκα του και η γυναίκα με τον άνδρα της. Γι' αυτό και λέει: «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο, διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της εκκλησίας και αυτός είναι σωτήρας του σώματος», και πάλι: «Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει και να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Και μετά από λίγο: «Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του» —πρόσεξε, σε παρακαλώ, το βάθος του λόγου!— «αγαπά τον εαυτό του», λέει. «Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την τρέφει και την περιθάλπει, καθώς και ο Κύριος την εκκλησία, διότι είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του».

Διότι διαφορετικά κανένας άνθρωπος δεν θα θεάσει ούτε θα μπορέσει να δει τον Κύριο να έρχεται με δόξα· και έτσι θα χωριστούν οι άδικοι από τους δικαίους, και θα καλυφθούν με σκοτάδι οι αμαρτωλοί και όλοι όσοι δεν θα έχουν το φως μέσα τους από αυτήν εδώ τη ζωή· εκείνοι όμως που έχουν ενωθεί μαζί του από εδώ, και τότε μυστικά και γνήσια θα ενωθούν με τον Θεό, και θα είναι αχώριστοι από την κοινωνία του, ενώ εκείνοι που αναχώρησαν χωρισμένοι από το φως του, πώς τότε θα ενωθούν ή με ποιον τρόπο; Αυτό θέλω να το μάθω από εσάς ή να σας το διδάξω. Ο Θεός έγινε άνθρωπος και ενώθηκε με τους ανθρώπους, μετείχε στην ανθρωπότητα και μετέδωσε τη θεότητά του μέσω της κοινωνίας σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν και αποδεικνύουν την πίστη τους με τα έργα. Αυτούς λοιπόν είπε ότι μόνο σώζονται, αυτούς που μετείχαν στη θεότητά του, όπως ακριβώς ο ίδιος ο Δημιουργός των πάντων μετείχε στη δική μας φύση. Όπως μαρτυρεί ο Παύλος, η Εκκλησία του Χριστού θα γίνει ένα σώμα δεσποτικό και θείο, άσπιλο και άμωμο ταυτόχρονα, χωρίς καμία ρυτίδα, το οποίο θα αποτελούν οι πιστοί, και κεφαλή θα είναι ο Χριστός· εάν λοιπόν αυτό θα γίνει έτσι, όπως και είναι, ποιος άραγε τότε θα τολμήσει, όντας ρυπαρός, να τον αγγίξει, ή ποιος θα προσκολληθεί σε αυτόν, όντας ανάξιος;

Αν όμως φτάσει η είδηση ότι και αυτός αποδέχεται τον ζήλο (διότι παραλείπω να αναφέρω αγίους επισκόπους, ηγουμένους και μοναχούς και πλήθος λαϊκών), τι θα έλεγε η φιλότητά σου; Γι' αυτό, μάθε ότι δεν πρόκειται για σχίσμα της Εκκλησίας, αλλά για επικράτηση της αλήθειας και υπεράσπιση των θείων νόμων. Σε αντίθετη περίπτωση, όπως πρόλαβε να πει η τιμιότητά σου, πρόκειται για ρήξη της αλήθειας και παράλυση των κανόνων. Και θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί εκείνο το χωρίο: «Οι ιερείς αθετούσαν τον νόμο μου και βεβήλωναν τα άγιά μου· δεν έκαναν διάκριση μεταξύ βεβήλων και οσίων, αλλά όλα ήταν γι' αυτούς κοινά». Διότι το να μην έχει σπίλο ή ρυτίδα, για να το επαναλάβουμε, πρέπει να νοείται ως εξής: ότι δεν αποδέχεται ούτε τα ασεβή δόγματα και τα αντικανονικά εγχειρήματα, ούτε βέβαια και τη σύμπνοια με όσους διαπράττουν τα απαγορευμένα, όπως λέει κάπου ο θείος Βασίλειος· γι' αυτό και ο μέγας Παύλος δεν επιτρέπει ούτε καν να συντρώγει κανείς με τέτοιους ανθρώπους. Επειδή, από την εποχή των αποστόλων και έπειτα, πολλές αιρέσεις προσέκρουσαν πάνω της με πολλούς τρόπους και αθέμιτα και αντικανονικά μιάσματα εμφανίστηκαν, όπως ακριβώς και τώρα· ωστόσο, αυτή, με τον προαναφερθέντα τρόπο, παρέμεινε και θα παραμείνει αδιαίρετη και αμώμητη έως τον αιώνα, καθώς αποκόπτονται και αποπέμπονται από αυτήν όλοι όσοι είχαν κακό φρόνημα ή έπραξαν κακώς, όπως ακριβώς υποχωρούν τα κύματα που προσκρούουν σε έναν ασάλευτο παράκτιο βράχο.

Επομένως, από αυτό δεν συνάγεται τίποτα άλλο παρά το ότι ο Θεός είναι τρεπτός και αλλοιωτός, εφόσον αυτός που μιλάει εξομοιώνεται με τον δικό του λόγο, και το Ευαγγέλιο γίνεται αόριστο ως προς τη σωτηρία και την απώλεια. Άραγε λοιπόν εφαρμόζεται η οικονομία σε όλους τους ανθρώπους και σε κάθε παράβαση εντολής, ή μόνο σε ορισμένους και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις; Και ποιος είναι ο διαχωρισμός ώστε σε άλλους και για κάτι να ισχύει, ενώ σε άλλους και για κάτι άλλο καθόλου; Και από ποιους άραγε και από πόσους πρέπει να ασκείται η οικονομία; Από ιεράρχες μόνο ή και από ιερείς; Συνοδικά ή και από τον καθένα ιδιωτικά; Και αν εφαρμόζεται μόνο στους βασιλείς, εφαρμόζεται μόνο στη μοιχεία ή και σε κάθε παρανομία; Και πώς για χάρη των βασιλέων υποχωρούν οι εντολές του Θεού; Ή μήπως οπωσδήποτε με την έννοια ότι η δική Του βασιλεία έχει τέλος, δεδομένου ότι ούτε ο νόμος κάποιου βασιλιά δεν υποχωρεί, αν δεν τον διαδεχθεί άλλος βασιλιάς; Αλλά βέβαια και το εξής είναι άξιο απορίας: επειδή λέει ο θείος απόστολος, οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό Του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη την εκκλησία, που να μην έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη.

Τι να πει κανείς για τα της βλασφημίας; Διακωμωδείται η σεπτή και φρικτή εικόνα του Χριστού ως βδέλυγμα της ερημώσεως, ως είδωλο πλάνης· το ίδιο και κάθε άλλη θεομητορική και των αγίων εικόνα. Τώρα, λένε, υπάρχει καθαρή και αμώμητος πίστη. Τώρα, λένε, ο Κύριος κήρυξε ειρήνη στον λαό του και στους οσίους του και σε όσους επιστρέφουν την καρδιά τους σε αυτόν. Λες και είχε αρθεί η ειρήνη από τότε που ο Χριστός είπε, «ειρήνη αφήνω σε εσάς, την ειρήνη τη δική μου σας δίνω» μέχρι σήμερα, και λες και ήταν μολυσμένη η Εκκλησία του, για την οποία ο ιερός Παύλος διακηρύσσει με δυνατή φωνή ότι δεν έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι τέτοιο, αλλά είναι αγία και άμωμη. Έτσι, άλλοι μεν ναυάγησαν τελείως ως προς την πίστη, άλλοι δε, αν και δεν καταποντίστηκαν στους λογισμούς, παρ' όλα αυτά καταστρέφονται εξαιτίας της κοινωνίας τους με την αίρεση. Άλλωστε ακόμη και εκείνοι που ορθοδοξούν στη σκέψη, εξαιτίας της διάρκειας του διωγμού, ζαλίζονται απέναντι στην αλήθεια, όπως ακριβώς εκείνοι που σκοτίζονται από τις τρικυμίες της θάλασσας λόγω της απειρίας τους στη ναυσιπλοΐα. Όλα είναι για εμάς ελεεινά και άξια θρήνων. Παραμερίζονται οι αρχαιοπαράδοτες ψαλμωδίες, στις οποίες ψάλλεται κάτι για τις εικόνες, και ψάλλονται σε αντικατάσταση τα νέα δόγματα, τα οποία είναι καταφανώς ασεβή, ενώ άλλα διδάσκονται στα παιδιά από τους δασκάλους· και έτσι συντελείται μια άκρως αθεότατη αλλοίωση των πάντων.

Ο προφήτης Αβδιού, όταν ήταν ακόμη αξιωματούχος του Αχαάβ, ενώ η Ιεζάβελ διέπραττε φόνους, λέγεται ότι έκρυψε υιούς των προφητών ανά πενήντα σε δύο σπήλαια, τους οποίους και έτρεφε. Εδώ όμως, εάν κάποιος συλληφθεί να έχει κρύψει έστω και έναν, βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο, αλλά ακόμη και αν δρα κρυφά, αποφεύγοντας την ασεβή κοινωνία, είτε διαφυλάσσοντας κάποια εικόνα είτε κάποιο βιβλίο που αναφέρεται σε αυτήν. Τα στόματα των ευσεβών σιωπούν, η βλάσφημη γλώσσα αφήνεται ελεύθερη, και χλευάζεται το μέγα μυστήριο της οικονομίας. Τώρα, λέει, ο Κύριος μίλησε για ειρήνη στον λαό Του και στους οσίους Του και σε όσους στρέφουν την καρδιά τους σε Αυτόν, Εκείνος που στην αρχή είπε στους δικούς Του μαθητές: «Ειρήνη σας αφήνω, την δική Μου ειρήνη σας δίνω». Τώρα, λέει, απομακρύνθηκαν τα βδελύγματα της ελληνικής πολυθεΐας, ενώ ο απόστολος από την αρχή βροντοφώναζε ότι κανένα είδωλο δεν υπάρχει στον κόσμο. Τώρα, λέει, έχει καθαριστεί η Εκκλησία, την οποία παλαιά ο ίδιος απόστολος διακήρυξε ότι δεν έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο, αλλά είναι αγία και άμωμη. Τώρα, λένε, το φως έλαμψε στους χριστιανούς, που συνέχονταν από το σκοτάδι της άγνοιας, προς τους οποίους άνωθεν και εξ αρχής ο Χριστός είπε: «Εγώ ήλθα ως φως στον κόσμο, ώστε κάθε πιστεύων σε Εμένα να μην μείνει στο σκοτάδι». Βλέπετε, άγιοι αδελφοί, την αποστασία, η οποία πρέπει να έλθει πρώτα, όπως λέει ο απόστολος; Ήδη με τα ίδια μας τα μάτια βλέπουμε τις απαρχές του Αντιχρίστου.

Και ας σεβαστούμε, αδελφοί, το μυστήριο της εορτής που εορτάσαμε. «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για εμάς κατάρα», καθώς έχει γραφτεί. Ας μην γίνουμε λοιπόν πλέον επικατάρατοι, ο Χριστός μάς έλουσε με το αίμα του «διά λουτρού παλιγγενεσίας και ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος». Ας μην επιστρέψουμε πλέον στα έργα της αισχύνης που αποκηρύξαμε· διαφορετικά, ίσως μας πει την ημέρα της αποκαλύψεώς του τα εξής: Σας έκανα σύσσωμους και συμμόρφους με εμένα, εσείς όμως κάνατε τα μέλη μου μέλη πόρνης· σας έλουσα από τις αμαρτίες σας ώστε να μην έχετε «σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι» τέτοιο, εσείς όμως επιλέξατε να αναλάβετε πάλι τη δυσωδία των παθών και να μαυρίσετε από τον ρύπο των αμαρτιών· σας γέμισα με μακάριο φως μέσω του Αγίου Πνεύματος στη διάνοια, εσείς όμως αναδείξατε τον νου σας σε κατοικητήριο ληστρικών παθών· σας έκανα συγκληρονόμους των αιωνίων αγαθών, εσείς όμως προτιμήσατε να αποκτήσετε ως συγκληρονόμο τον αντίδικό μου. «Φύγετε λοιπόν από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αλλά μακάρι ποτέ να μην ακούσουμε, ω αδελφοί, αυτή την απευκταία φωνή και την αβάσταχτη οργή.