Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:28

Κεφάλαιο Γ΄. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ: Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του υπέρ αυτής, για να την αγιάσει, καθαρίζοντάς την με το λουτρό του ύδατος διά του λόγου. Και λίγο πιο κάτω: Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, ως τα ίδια τους τα σώματα, και τα εξής.

Και πάλι: «Διότι όλοι εμείς πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταμοιβή του σύμφωνα με όσα έπραξε διά του σώματος», και πάλι: «Οι μεν επιστολές του είναι βαρειές και ισχυρές, η δε σωματική του παρουσία ασθενής», και πάλι: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο εν Χριστώ πριν από δεκατέσσερα χρόνια, είτε με το σώμα δεν γνωρίζω, είτε εκτός του σώματος δεν γνωρίζω», και πάλι: «Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, όπως τα δικά τους σώματα», και πάλι: «Ο ίδιος δε ο Θεός της ειρήνης είθε να σας αγιάσει ολοκληρωτικά, και ολόκληρο το πνεύμα σας και η ψυχή και το σώμα να διατηρηθεί άμεμπτο κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Εκείνοι δε, μη έχοντας κατανοήσει με ασφάλεια απολύτως τίποτε από αυτά, θεώρησαν ότι ο απόστολος παρασύρεται μέσα σε σάλο και ταραχή, σαν να μην έχουν σταθερότητα και έρεισμα τα νοήματα των λόγων του, αλλά να πλέουν άνω και κάτω και να εκφράζονται αντιφατικά, λέγοντας πότε ότι η σάρκα ανασταίνεται και πότε ότι δεν ανασταίνεται. 55. Επομένως, για να μην παραλειφθεί κανένα από όσα έχουν προταθεί, ώστε να αποκόψουμε τελείως την ύδρα, θα επανέλθω πάλι στο προκείμενο θέμα· διότι στη συνέχεια, όπως ακριβώς υποσχέθηκα, αφού παραθέσω και τα άλλα σημεία στα οποία προβάλλουν απορίες, και αφού καταδείξω αυτά που πρέπει να ειπωθούν ως απάντηση σε αυτά, θα αποδείξω ότι και αυτά τα έχει διατυπώσει με τρόπο λογικά ακόλουθο και σύμφωνο προς την πίστη για την ανάσταση της σαρκός. Ας δούμε, λοιπόν, αυτά που κατά πρώτον οδηγηθήκαμε να πούμε για τον απόστολο.

Ή ίσως, μέσω αυτής της φωνής, διδασκόμαστε και κάποιο πιο εκλεπτυσμένο δόγμα, σχετικά με το τι είδους αγάπη αρμόζει να αφιερώνουμε στον Θεό και πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε προς τους ανθρώπους. Διότι, αν πρέπει όλα να γίνονται με τάξη και ευσχημοσύνη, πολύ περισσότερο σε τέτοια ζητήματα αρμόζει η τάξη. Εξάλλου, ούτε ο Κάιν θα είχε κατακριθεί επειδή έκανε κακό διαχωρισμό, αν, μαζί με την ορθή προσφορά, είχε τηρήσει και το πρέπον ως προς την τάξη μεταξύ των αγαθών που κρατούσε για τις δικές του ανάγκες και εκείνων που αφιέρωνε στον Θεό. Ενώ δηλαδή έπρεπε να προσφέρει στον Θεό ως απαρχή της θυσίας τα πρωτογεννήματα, αυτός, αφού κράτησε για τον εαυτό του τα πολυτιμότερα, δεξιώθηκε τον Θεό με τα υπολείμματα. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε την τάξη της αγάπης, την οποία υποδεικνύει μέσω του νόμου, δηλαδή πώς πρέπει να αγαπάται ο Θεός, πώς ο πλησίον, η γυναίκα και ο εχθρός, μήπως τυχόν η εκπλήρωση της αγάπης καταστεί άτακτη και αλλοιωμένη. Διότι πρέπει να αγαπάμε τον Θεό με όλη μας την καρδιά, την ψυχή, τη δύναμη και την αίσθηση, τον πλησίον σαν τον εαυτό μας, τη σύζυγο —εάν κάποιος είναι πιο καθαρής ψυχής— όπως ο Χριστός την Εκκλησία, ενώ εκείνος που είναι πιο εμπαθής σαν το ίδιο του το σώμα (διότι έτσι προστάζει ο ρυθμιστής αυτών των ζητημάτων Παύλος), και τον εχθρό με το να μην ανταποδίδουμε κακό αντί κακού, αλλά να ανταμείβουμε την αδικία με ευεργεσία.

Ας καθαρίσουμε τον εσωτερικό σπίλο, ας εξαλείψουμε τις εσωτερικές ρυτίδες, ας αφαιρέσουμε τα ψεγάδια από την ψυχή. Τέτοιο κάλλος επιζητεί ο Θεός· για τον Θεό, και όχι για εμάς, ας την καταστήσουμε ωραία. Ας μην αναζητούμε χρήματα, ούτε την εξωτερική ευγένεια καταγωγής, αλλά την ευγένεια της ψυχής. Κανένας ας μην αναμένει να πλουτίσει από τη σύζυγό του· διότι αισχρός και επονείδιστος είναι αυτός ο πλούτος· και γενικώς κανείς ας μην επιζητεί να πλουτίσει με αυτόν τον τρόπο. Διότι, «όσοι επιθυμούν να πλουτήσουν», λέγει η Γραφή, «εμπίπτουν σε πειρασμό, και σε επιθυμίες ανόητες και βλαβερές, και σε παγίδες και σε όλεθρο και απώλεια». Από τη σύζυγο, λοιπόν, μην αναζητάς χρηματική περιουσία, και όλα τα άλλα θα τα βρεις εύκολα. Ποιος, πες μου, εγκαταλείποντας τα κυριότερα, θα μεριμνήσει για τα κατώτερα; Αλλά, αλίμονο! Παντού το ίδιο παθαίνουμε· και αν αποκτήσουμε παιδί, δεν φροντίζουμε πώς θα γίνει ενάρετο, αλλά πώς θα του βρούμε πλούσια γυναίκα· όχι πώς θα είναι καλότροπη, αλλά πώς θα είναι εύπορη· και εάν εξασκούμε κάποιο επάγγελμα, δεν εξετάζουμε πώς θα είναι απαλλαγμένο από αμαρτίες, αλλά πώς θα μας αποφέρει μεγάλο κέρδος· και τα πάντα έχουν γίνει χρήμα. Για τον λόγο αυτόν τα πάντα έχουν διαφθαρεί, επειδή μας κατέχει εκείνος ο έρωτας (το πάθος του πλουτισμού). «Έτσι οφείλουν», λέγει, «οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, όπως τα ίδια τους τα σώματα». Τι άραγε σημαίνει αυτό; Ότι προχώρησε σε μια μεγαλύτερη εικόνα και σε ένα πιο ισχυρό παράδειγμα· και όχι μόνο σε αυτό, αλλά και σε κάτι πιο οικείο, πιο σαφές, καθώς και σε ένα πρόσθετο δίκαιο.

Γι' αυτόν τον λόγο κατέχεις τη θέση της κεφαλής, για να γνωρίζεις να θεραπεύεις το σώμα. Διότι και το δικό μας σώμα, ακόμη και αν έχει μύρια τραύματα, δεν του αποκόπτουμε την κεφαλή. Επομένως, μην αποκόπτεις ούτε τη γυναίκα από τον εαυτό σου· διότι η γυναίκα επέχει για εμάς τη θέση του σώματος. Γι' αυτό και ο μακάριος Παύλος έλεγε: «Οι άνδρες οφείλουν να αγαπούν τις γυναίκες τους, όπως τα ίδια τους τα σώματα». Αλλά και προς τις γυναίκες ισχύει για εμάς ο ίδιος κανόνας: να τον αγαπάς όπως τη δική σου κεφαλή, ω γυναίκα· και εφόσον τιμάς, έτσι να τιμάς τον άνδρα σου· διότι δεν κάνουμε τυχαία τόσο πολύ λόγο για το ζήτημα αυτό. Γνωρίζω πόσων αγαθών είναι αίτιο το να μην διχοστατεί η γυναίκα προς τον άνδρα· γνωρίζω πόσων κακών γίνεται αφορμή, όταν αυτοί στασιάζουν μεταξύ τους. Διότι τότε ούτε ο πλούτος, ούτε η απόκτηση καλών παιδιών, ούτε η πολυτεκνία, ούτε η εξουσία και η ισχύς, ούτε η δόξα και η τιμή, ούτε η τρυφή και η πολυτέλεια, ούτε καμία άλλη ευημερία θα μπορούσε ποτέ να ευφράνει τη γυναίκα ή τον άνδρα, όταν φιλονικούν μεταξύ τους.

Διότι η γυναίκα αποτελεί αναγκαίο μέλος μας· και για τον λόγο αυτόν οφείλουμε να την αγαπούμε πάρα πολύ. Αυτό ακριβώς λοιπόν διδάσκοντας πάλι ο Παύλος έλεγε: «Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις δικές τους γυναίκες, όπως τα δικά τους σώματα. Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την εκτρέφει και την περιθάλπει, όπως ακριβώς και ο Χριστός την Εκκλησία· διότι είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του». Διότι, όπως ακριβώς η Εύα, λέει, προήλθε από την πλευρά του Αδάμ, έτσι και εμείς προερχόμαστε από την πλευρά του Χριστού. Διότι αυτό σημαίνει το: «Από τη σάρκα του και από τα οστά του». Το ότι βέβαια η Εύα δημιουργήθηκε από την πλευρά του Αδάμ, όλοι το γνωρίζουμε, και η Γραφή το έχει αναφέρει με σαφήνεια, σημειώνοντας ότι επέβαλε σε αυτόν έκσταση, και έλαβε μία από τις πλευρές του, και οικοδόμησε τη γυναίκα· το ότι όμως και η Εκκλησία συστάθηκε από την πλευρά του Χριστού, από πού θα μπορούσε κανείς να το αποδείξει; Αλλά και αυτό το αποδεικνύει η Γραφή. Διότι, όταν ο Χριστός υψώθηκε στον σταυρό, προσηλώθηκε και πέθανε, πλησίασε ένας από τους στρατιώτες και του λόγχισε την πλευρά, και εξήλθε αίμα και ύδωρ· και από εκείνο το αίμα και το ύδωρ συστάθηκε ολόκληρη η Εκκλησία. Και το μαρτυρεί ο ίδιος λέγοντας: «Εάν κάποιος δεν αναγεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν μπορεί να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών». Και το αίμα το ονομάζει Πνεύμα.

Και παρατήρησε την αποστολική σοφία· διότι δεν μας οδηγεί στην αγάπη προς τις γυναίκες βασιζόμενος μόνο στους θείους νόμους ούτε μόνο στους ανθρώπινους, αλλά εναλλάσσοντας παραθέτει και τα δύο· ώστε ο μεν ανώτερος πνευματικά και πιο φιλοσοφημένος να οδηγείται στην αγάπη από τα άνω, ενώ ο ασθενέστερος από τα κάτω και από τους νόμους της φύσεως. Γι' αυτό, ξεκινώντας από τα σωτηριώδη έργα του Χριστού, εισάγει την προτροπή λέγοντας τα εξής: «Αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως ακριβώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία»· έπειτα πάλι από τα ανθρώπινα: «Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, σαν τα δικά τους σώματα»· έπειτα πάλι από τον Χριστό: «διότι είμαστε μέλη του σώματός Του, και από τη σάρκα Του, και από τα οστά Του»· έπειτα πάλι από τα ανθρώπινα: «Γι' αυτό θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του»· και αφού παραθέτει αυτόν τον νόμο λέει: «Το μυστήριο αυτό είναι μεγάλο». Πώς είναι μεγάλο; πες μου. Διότι η κόρη, η οποία σε όλη της τη ζωή ανατρέφεται προστατευμένη, χωρίς να έχει δει ποτέ τον νυμφίο, από την πρώτη κιόλας ημέρα τον ποθεί και τον αγαπά σαν δικό της σώμα· και πάλι ο άνδρας, εκείνην που δεν είχε δει ποτέ, με την οποία δεν είχε ποτέ συναναστραφεί και συνομιλήσει, αυτήν και εκείνος από την πρώτη ημέρα την προτιμά πάνω από όλους, και από τους φίλους, και από τους συγγενείς, και από τους ίδιους τους γονείς τους.

Ομιλεί για τα καθήκοντα μέσα στον οίκο, τα οποία συνίστανται στην εξουσία και την υποταγή. Υπάρχουν τρία είδη αυτών· τα δύο μεν είναι σύμφωνα με τη φύση, η γυναίκα και ο άνδρας, τα τέκνα και οι γονείς· το δε ένα είναι σύμφωνα με τον νόμο. Διότι αυτό είναι ο δούλος και ο κύριος. Σε αυτόν μεν που υποτάσσεται, λοιπόν, εισηγείται την υποταγή· στον δε άρχοντα την προστατευτική φροντίδα προς τον υποτασσόμενο. Με το πρότυπο, λοιπόν, της σχέσης προς τον Χριστό παραγγέλλει στη γυναίκα να υποτάσσεται στον άνδρα, ώστε η υποταγή να μην είναι μόνο σωματική, αλλά να καταστεί και πνευματική. «Καθώς και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος μέσω του λόγου, για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει στίγμα, ή ρυτίδα, ή κάτι από τα παρόμοια· αλλά για να είναι αγία και άμωμη. Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις δικές τους γυναίκες, όπως τα ίδια τους τα σώματα. Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του, αγαπά τον εαυτό του.» Δεν επιθυμεί η εξουσία να είναι σκληρή απέναντι στον υποτασσόμενο.

Διότι είναι προτιμότερο να έρχονται σε γάμο, παρά να φλέγονται από τα πάθη. Στους παντρεμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα της. Εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Όσον αφορά δε τους παρθένους δεν έχω προσταγή του Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό στον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο· είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα. Εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες, και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Οι άνθρωποι αυτοί όμως θα έχουν θλίψη στη σάρκα». Και πάλι: «Θέλω να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ο παντρεμένος, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος. Η γυναίκα η άγαμη και η παντρεμένη. Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η παντρεμένη, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στον άνδρα της. Αυτό το λέγω για το δικό σας συμφέρον, όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά αποσκοπώντας στην ευσχημοσύνη και στην αναπόσπαστη προσήλωση στον Κύριο.» «Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπά.»

Έτσι οφείλουν οι άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους, όπως τα δικά τους σώματα. Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, αγαπά τον εαυτό του. Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την τρέφει και την περιθάλπει, όπως ακριβώς και ο Χριστός την Εκκλησία. Επειδή είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του. Γι' αυτόν τον λόγο, ο άνθρωπος θα εγκαταλείψει τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Το μυστήριο αυτό είναι μέγα, εγώ δε σας λέγω ότι αναφέρεται στον Χριστό και στην Εκκλησία.

Έμαθες ποιοι είναι μέλη του; Άκουσε τώρα και για την ένωση των μελών, την οποία φανερώνει αυτός ακολουθώντας τον Δεσπότη. Διότι Εκείνος μας δίδαξε ομοίως να έχουμε με αυτόν τέτοια ένωση, όμοια με αυτήν που έχει Εκείνος με τον δικό του Πατέρα, ο δε μαθητής του και απόστολος περιγράφει την ένωση σαν αυτή που έχει ο άνδρας με τη γυναίκα του και η γυναίκα με τον άνδρα της. Γι' αυτό και λέει: «Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους δικούς σας άνδρες όπως στον Κύριο, διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της εκκλησίας και αυτός είναι σωτήρας του σώματος», και πάλι: «Οι άνδρες, να αγαπάτε τις γυναίκες σας, καθώς και ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει και να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Και μετά από λίγο: «Αυτός που αγαπά τη γυναίκα του» —πρόσεξε, σε παρακαλώ, το βάθος του λόγου!— «αγαπά τον εαυτό του», λέει. «Διότι κανείς ποτέ δεν μίσησε τη δική του σάρκα, αλλά την τρέφει και την περιθάλπει, καθώς και ο Κύριος την εκκλησία, διότι είμαστε μέλη του σώματός του, από τη σάρκα του και από τα οστά του».