Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:6

Κανείς ας μην σε εξαπατά με μάταια λόγια. Διότι θα επέλθει σε εσένα αιφνίδιος όλεθρος, και η καταστροφή θα καταφθάσει όμοια με καταιγίδα. Θα έλθει σκυθρωπός άγγελος, ο οποίος θα πάρει βίαια και θα σύρει την ψυχή σου δεμένη με τις αμαρτίες της, η οποία θα στρέφεται διαρκώς προς τα επίγεια και θα οδύρεται χωρίς φωνή, εφόσον το όργανο των θρήνων θα έχει πλέον κλείσει. Ω, πόσο θα σπαράζεις τον εαυτό σου! Πόσο θα στενάζεις! Θα μετανοείς ανώφελα για τις αποφάσεις σου, όταν δεις τη λαμπρότητα των δικαίων κατά την ένδοξη διανομή των δωρεών και τη σκυθρωπότητα των αμαρτωλών στο βαθύτατο σκότος.

Εάν δε εκείνα είναι αληθή, ας μην σας εξαπατά κανείς με αυτά τα κενά λόγια. Μας διαβάλλουν ότι δήθεν καινοτομούμε σχετικά με το Άγιο Πνεύμα. Ρωτήστε, λοιπόν, ποια είναι η καινοτομία. Διότι εμείς ομολογούμε αυτό το οποίο και παραλάβαμε, ότι δηλαδή ο Παράκλητος τάσσεται μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό, και δεν συγκαταλέγεται στην κτίση. Διότι πιστέψαμε εις Πατέρα και Υιό και Άγιο Πνεύμα, και βαπτιζόμαστε εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Ο Θεός, ο οποίος καταφρονήθηκε; Αλλά θα εισακούσει τότε· διότι εσύ τον εισακούς τώρα. Θα δώσει προθεσμία· έκανες καλή χρήση αυτής που σου δόθηκε. Κανείς ας μη σε εξαπατά με κενά λόγια. Διότι θα επέλθει επάνω σου αιφνίδιος όλεθρος, και η καταστροφή θα παρουσιαστεί όμοια με καταιγίδα.

ΙΩΑΝΝΗΣ. Δες, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Κανείς ας μην σας απατά με κενά λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού πάνω στους υιούς της απείθειας. Ότι εκείνος που παιδαγωγήθηκε για τα πρώτα αμαρτήματα, και αξιώθηκε της αφέσεως, εάν αμαρτήσει πάλι, προετοιμάζει για τον εαυτό του την καταδίκη της οργής χειρότερη από την προηγούμενη.

ΑΛΛΟ. «Κανείς ας μη σας απατά με κούφια λόγια. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού στους γιους της απείθειας». Και ποιοι άραγε θα μπορούσαν να είναι οι γιοι της απείθειας, αν όχι βεβαίως εκείνοι που εξαιτίας των αμαρτημάτων τους έχουν αποσκιρτήσει από τους νόμους του Σωτήρα; Εάν λοιπόν σε αυτούς επιφέρει την οργή ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας: «Πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ», και ο μακάριος Παύλος γνωρίζει ότι Αυτός είναι Θεός και τον παρουσιάζει μέσω αυτών των λόγων, ποιος θα ανεχθεί εκείνους που λένε ότι είναι δημιούργημα;

Ας μην εξαπατήσει κανείς με κενά λόγια· δεν είναι δυνατόν να λάβει κανείς το στεφάνι μέσα σε ανέσεις, ούτε να δεχθεί το βασιλικό βραβείο μέσα στην τρυφή· μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού. Εσύ όμως οπωσδήποτε θα πεις: δεν είναι καιρός κινδύνων· οι βασιλείς δεν διώκουν, αλλά αντίθετα στεφανώνουν την Εκκλησία, δοξάζουν τους ιερείς, ενθαρρύνουν τον λαό και προστρέχουν στους αλιείς· οι άρχοντες δορυφορούν το θέατρο του Πνεύματος· τα πλήθη είναι μαζί με εμάς τους πιστούς, και εύχονται να συμμετάσχουν στα δικά μας αγαθά.

Κεφάλαιο 9. Ταπεινέ μοναχέ, κατανόησε το σχήμα που έχεις ενδυθεί και δες πόση διαφορά υπάρχει μεταξύ αυτού και του κοσμικού. Και στρέψε τον νου σου στο τι άραγε σημαίνει αυτό, ότι δηλαδή φανερώνει την αποβολή των κοσμικών ηθών και πραγμάτων, και υπενθυμίζει την πνευματική εργασία. Μην αμελείς λοιπόν την αρετή, αλλά με όλη σου τη δύναμη να φροντίζεις για τον αγιασμό σου, διότι για αυτά ακριβώς εξήλθες από τον κόσμο. Απόκτησε λοιπόν την αγνεία, για να κατοικήσει μέσα σου το Άγιο Πνεύμα. Άκουγε την αγαθή νουθεσία εν Κυρίω, αγαπητέ, και μην την περιφρονείς, για να βρεις ανάπαυση μέσα σου. Μην δίνεις προσοχή σε βδελυρές επιθυμίες και μάταιες κολακείες· ας μην σε εξαπατά κανείς με κενά λόγια, και μην παρασύρεσαι στα κακά, ούτε να δίνεις προσοχή στα σφάλματα των άλλων.

Διότι θα ήταν καλύτερο γι' αυτούς να μην είχαν γνωρίσει την οδό της αληθείας, παρά, αφού τη γνώρισαν, να στραφούν πάλι προς τα πίσω. Επομένως, αγαπητοί και πιστοί δούλοι και εκλεκτοί στρατιώτες του Χριστού, μοναχοί, ας αναλάβουμε την πανοπλία των προειρημένων μέσα στην καρδιά μας, ενθυμούμενοι αυτά καθημερινά και χωρίς καμία αναβολή, ώστε να μπορέσουμε να αγωνιστούμε τον καλόν αγώνα και να καταπατήσουμε κάθε δύναμη του Εχθρού, για να λυτρωθούμε από την οργή που επέρχεται επί τους υιούς της απειθείας και να βρούμε έλεος και χάρη κατά τη φρικτή ημέρα ενώπιον του Δικαίου Κριτού, ο οποίος αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Επομένως, αγαπητοί, πιστοί δούλοι και εκλεκτοί στρατιώτες μοναχοί, ας αναλάβουμε την πανοπλία των όσων προαναφέρθηκαν μέσα στις καρδιές μας, κάνοντας μνεία αυτών καθημερινά και χωρίς αναβολή, ώστε να μπορέσουμε να αγωνιστούμε τον καλό αγώνα και να καταπατήσουμε κάθε δύναμη του Εχθρού, για να λυτρωθούμε από την οργή που επέρχεται στους υιούς της απείθειας και για να βρούμε έλεος και χάρη κατά την ημέρα της κρίσεως ενώπιον του δίκαιου Κριτή, ο οποίος ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Στον Οποίο πρέπει κάθε δόξα, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ποιος δεν γνωρίζει το θρέμμα της ευσέβειας και πανευτυχή δεσπότη, τον πατέρα της βασιλείας σου, τον αγγελώνυμο Μιχαήλ, πώς δηλαδή αναδείχθηκε ταυτόχρονα πολύτεκνος και πατέρας καλών παιδιών, και πώς πάντρεψε τις θυγατέρες του με τους ισχυρότατους ρήγες; Διότι ο ένας κυβερνούσε το τόσο μεγάλο έθνος των Αλαμανών, και ο άλλος μια άλλη όχι μικρότερη φυλή. Πληθύνθηκαν, λοιπόν, σαν τους κέδρους του Λιβάνου οι απόγονοί του και δικές σου αδελφές, και ανυψώθηκαν σε υψηλότατη εξουσία, αλλά ξαφνικά, αφού έπεσαν με τεράστιο πάταγο, εκδιώχθηκαν από μια τόσο μεγάλη ηγεμονία και έπαθαν συμφορές άξιες δακρύων. Ποιο ήταν άραγε το αίτιο αυτού του ολέθρου; Δεν ήταν η διαφορά στη θρησκεία και το ανορθόδοξο του φρονήματος; Δεν ήταν το ότι συνέδεσε ένα μερίδιο ευσεβών πόλεων με τη δυσσεβή εξουσία των γαμπρών του; Εξαιτίας αυτών η οργή του Θεού ξέσπασε στους υιούς της απείθειας, και αυτό που επιδιώχθηκε για τη μονιμότητα της βασιλείας των θυγατέρων αποδείχθηκε αιτία κινδύνου και απώλειας. Και το μεγαλύτερο δείγμα της δικαιοκρισίας του Θεού είναι ότι, όταν ξέσπασε πόλεμος και παρατάχθηκε μαζί τους, εκείνοι μεν αιχμαλωτίστηκαν, αυτός δε δραπέτευσε άνανδρα, και αυτούς που νόμιζε ότι θα είχε ως τροπαιούχους και νικητές, τους γνώρισε ως αίτιους της ήττας. 9. Ας φοβηθούμε, παρακαλώ, αυτό το παράδειγμα.

Ποια λοιπόν από τις αξιέπαινες πράξεις καρποφορήσατε, είτε χωρίς να το γνωρίζει η αριστερά σας, είτε ώστε να λάμψει το φως σας έμπροσθεν των ανθρώπων· προκειμένου να αποδειχθεί το δέντρο από τον καρπό του και να αναγνωριστεί ο δάσκαλος μέσω των μαθητών, και να πει κάποιος από εκείνους που παρατηρούν τα δικά μας (και είναι πολλοί, άλλοι από καλή προαίρεση και άλλοι από περιέργεια), ότι όντως ο Θεός βρίσκεται ανάμεσά σας, όχι μόνο επειδή κηρύσσεται ορθώς, αλλά και επειδή λατρεύεται; Διότι, όπως ακριβώς δεν είναι αποδεκτή καμία πράξη χωρίς πίστη (επειδή πολλοί επιδιώκουν το καλό για χάρη της δόξας, και επειδή έχουν τέτοια φυσική προδιάθεση)· έτσι και η πίστη χωρίς έργα είναι νεκρή. Και ας μη σας εξαπατά κανείς με κενούς λόγους, από εκείνους που συγχωρούν τα πάντα πρόθυμα, για χάρη ενός μόνο πράγματος: του να ασεβούν στα δόγματα, καταβάλλοντας έτσι φαύλη αμοιβή για φαύλη πράξη.

Αυτός όμως προσέφερε θυσία στο δίχτυ του, το οποίο συγκεντρώνει πολλά, και, έχοντας στα σπίτια του ό,τι άρπαξε από τον φτωχό, είτε δεν θυμήθηκε τον Θεό, είτε τον θυμήθηκε με ασεβή τρόπο, λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε». Και περιέπεσε στην ανομία να θεωρεί ότι τα έχει αυτά από Εκείνον, από τον οποίο πρόκειται να τιμωρηθεί. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας· εξαιτίας αυτών ή κλείνει ο ουρανός ή ανοίγει με καταστροφικό τρόπο· και πολύ περισσότερο, εάν, αν και δεχόμαστε πλήγματα, δεν επιστρέφουμε και δεν πλησιάζουμε σύμφωνα με τη φύση μας Εκείνον που μας προσεγγίζει.

Γι' αυτό και ο απόστολος προς τους Εφεσίους λέει: «Αυτό να το γνωρίζετε καλά, ότι κανένας πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και του Θεού». Και εξασφαλίζοντάς τους ακόμη περισσότερο και αποστομώνοντας εκείνους που διδάσκουν διαφορετικά, προσθέτει: «Κανείς ας μην σας απατά με κούφια λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού στους γιους της απείθειας· μην γίνεστε, λοιπόν, συμμέτοχοί τους». Όπως ακριβώς, γράφοντας προς τους Κορινθίους, πάλι ο ίδιος λέει: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι ούτε ειδωλολάτρες ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες ούτε κλέφτες ούτε μέθυσοι ούτε λοίδοροι ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού».

Πόσοι από τους δικούς μας παραμελούν τη σωφροσύνη, μη αρκούμενοι στους νόμιμους γάμους, αλλά προστρέχοντας σε πόρνες και παράνομες συνευρέσεις; Εξαιτίας αυτών και παρόμοιων αμαρτημάτων, πολλοί από τους δικούς μας έγιναν, άλλοι θύματα μαχαιριού και άλλοι λεηλασίας· και άλλοι πρόκειται να γίνουν, αν δεν μετανοήσουν. Διότι, ακόμη κι αν ξεφύγει κανείς εδώ από εκείνη τη μέλλουσα οργή, μετά τον θάνατο, για όσους έζησαν χωρίς μετάνοια, είναι αναπόδραστη και δεν θα την αποφύγει. «Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται», λέγει, «η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας», τόσο η παρούσα όσο και η μέλλουσα. Ας επιστρέψουμε λοιπόν, αδελφοί, ο καθένας από τις πονηρίες του· ας μην κάνουμε κακά, και δεν θα μας βρουν κακά· αλλά ας μάθουμε να κάνουμε το καλό. Και τις μεν κακίες ας τις αποβάλουμε μέσω της εξομολόγησης και της πρέπουσας μετάνοιας· αν όμως δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε τέλεια τις αρετές, με την ταπείνωση προς τον Θεό, με την ελεημοσύνη στους φτωχούς από όσα διαθέτουμε, και με την ανεξίκακη διάθεση απέναντι σε όσους μας φταίνε, ας ελκύσουμε την άνωθεν συγχώρεση και ας αναπληρώσουμε τη δική μας έλλειψη στα αγαθά έργα μέσω της φιλανθρωπίας του Θεού, ώστε ο Κύριος να παραμένει αδιαλείπτως μαζί μας, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του· διότι, αφού έδωσε παραγγελία στους μαθητές να βαπτίζουν και να διδάσκουν, προσθέτει: «και ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος».

Γι' αυτό λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια: «προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως τυχόν βαρύνουν οι καρδιές σας από ηδονές και βιοτικές μέριμνες». «Διότι, εάν πει ο κακός δούλος, καθυστερεί να έλθει ο Κύριός μου», και αρχίσει να φιλονικεί και να αδιαφορεί, «θα έλθει ο Κύριος σε ημέρα που δεν περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει» (δηλαδή θα τον αποκόψει από τη χάρη που του έχει δοθεί), «και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους υποκριτές», αυτούς δηλαδή που υποκρίνονται και ονομάζονται, αλλά δεν είναι πραγματικοί Χριστιανοί. Γνωρίζοντας αυτό, ο μέγας Παύλος προσθέτει, διαμαρτύρεται και παραγγέλλει γράφοντας: «τούτο να γνωρίζετε καλά, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και του Θεού. Κανείς ας μην σας εξαπατά με κούφια λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απείθειας· μην γίνεστε λοιπόν συμμέτοχοί τους».

Ομιλία ΙΗ΄. Διότι τούτο να γνωρίζετε καλά, ότι κάθε πόρνος, ή ακάθαρτος, ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και του Θεού. Κανείς ας μην σας απατά με κενά λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απείθειας.

Αλλά το γνωρίζουν εκ των προτέρων; Πώς λοιπόν λέει: «Δεν έχετε ανάγκη να σας γράψω»; Εδώ δεν το λέει αναφερόμενος στο άδηλο, αλλά στη συμφορά· δηλαδή, ότι δεν θα έρθει για το δικό τους κακό. Διότι θα έρθει μεν απροσδόκητα και σε αυτούς, πλην όμως δεν θα τους προξενήσει καμία λύπη. «Για να σας καταλάβει η ημέρα», λέει, «σαν κλέφτης». Διότι σε όσους αγρυπνούν και βρίσκονται στο φως, ακόμη κι αν μπει ληστής, δεν θα μπορέσει να προκαλέσει καμία βλάβη. Έτσι συμβαίνει και με όσους ζουν ορθά. Αντίθετα, εκείνους που κοιμούνται, αφού τους απογυμνώσει από όλα, θα απέλθει, δηλαδή εκείνους που εναποθέτουν τις ελπίδες τους στα επίγεια. Έπειτα προσθέτει και κάτι άλλο υπέρ αυτών· διότι επιφέρει: «Επειδή όλοι εσείς», λέει, «είστε υιοί του φωτός και υιοί της ημέρας». Και πώς είναι δυνατόν, λέει, να είναι κάποιοι υιοί της ημέρας; Όπως ακριβώς ονομάζονται υιοί της απωλείας, υιοί της γέεννας. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε στους Φαρισαίους: «Αλίμονο σε εσάς, διότι περιέρχεστε τη θάλασσα και την ξηρά για να κάνετε έναν προσήλυτο, και όταν γίνει, τον κάνετε υιό της γέεννας». Και ο Παύλος: «Εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας», δηλαδή σε αυτούς που πράττουν τα έργα της γέεννας, τα έργα της απείθειας. Όπως λοιπόν υιοί του Θεού είναι εκείνοι που πράττουν τα αρεστά στον Θεό, έτσι και υιοί της ημέρας και υιοί του φωτός είναι εκείνοι που πράττουν τα έργα του φωτός.

Διότι, αν και αυτό είναι μελλοντικό, εντούτοις ο κοινός θάνατος έχει την αρχή του από το παρελθόν. Αυτό ακριβώς κάνει και ο Παύλος, αντλώντας από τα μελλοντικά και τα παρελθοντικά, τόσο όταν πρέπει να παρηγορήσει όσο και όταν πρέπει να σωφρονίσει: «Δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη, και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή· αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός». Άλλοτε πάλι από τα μελλοντικά: «Αυτοί θα υποστούν ως ποινή την αιώνια καταστροφή, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του». Και πάλι: «Έφτασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». «Διότι η ημέρα θα το φανερώσει, επειδή αποκαλύπτεται με τη φωτιά». Και πάλι: «Εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας». Αλλά αυτά τα αναφέρει όταν θέλει να σωφρονίσει. Όταν όμως πρέπει να παρηγορήσει, παρηγορεί και από τα δύο. Από τα μεν παρελθοντικά, λέγοντας τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Θεός των οικτιρμών και πατέρας κάθε παρηγοριάς, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, μέσω της παρηγοριάς με την οποία παρηγορούμαστε και εμείς οι ίδιοι από τον Θεό»· από τα δε μελλοντικά: «Τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Γι' αυτό και αυτός λέει: «Θυμήθηκα τις αρχαίες ημέρες, μελέτησα όλα τα έργα σου».

Διότι εκεί μεν λέγεται, δεν θα υπάρχει πόρνος ούτε πόρνη· εδώ όμως λέγεται, ούτε καν να ονομάζεται ή να ακούγεται. «Διότι αυτό πρέπει να γνωρίζετε, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία του Χριστού και Θεού. Κανείς ας μην σας εξαπατά με κούφια λόγια. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Μην γίνεστε λοιπόν συμμέτοχοί τους».

Ας μην σε εξαπατά κανείς με μάταια λόγια· διότι θα επέλθει σε σένα αιφνίδιος όλεθρος, και η καταστροφή θα παρουσιαστεί όμοια με καταιγίδα. Θα έρθει άγγελος σκυθρωπός, ο οποίος θα σε πάρει βίαια και θα σύρει την ψυχή σου δεμένη με τις αμαρτίες, η οποία θα στρέφεται διαρκώς προς τα εγκόσμια και θα οδύρεται δίχως φωνή, καθώς το όργανο της φωνής θα έχει πλέον αποκλειστεί από τον θρήνο. Ω, πόσο θα σπαράξεις και πόσο θα στενάξεις, μετανιώνοντας ανώφελα για όσα θέλησες! Όταν θα αντικρίσεις τη χαρά των δικαίων κατά τη λαμπρή διανομή των δωρεών, και τη σκυθρωπότητα των αμαρτωλών στο βαθύτατο σκοτάδι. Τι θα πεις μέσα στην οδύνη της καρδιάς σου τότε; «Αλίμονό μου, που δεν απέρριψα αυτό το βαρύ φορτίο της αμαρτίας, ενώ ήταν τόσο εύκολο να το αποθέσω, αλλά αντίθετα έσερνα μαζί μου τον σωρό αυτών των κακών. Αλίμονό μου, που δεν ξέπλυνα τις κηλίδες μου, αλλά παρέμεινα στιγματισμένος από τις αμαρτίες».

Αυτός όμως θυσίασε στο δικό του δίχτυ που συγκέντρωνε πολλά, και, έχοντας στο σπίτι του τα αρπαγμένα από τον φτωχό, είτε δεν θυμήθηκε τον Θεό, είτε τον θυμήθηκε με κακό τρόπο. Λέγοντας, «Ευλογητός ο Κύριος, διότι πλουτίσαμε»· και αγκάλιασε την ανομία θεωρώντας ότι έχει τα πάντα από Αυτόν, για τα οποία και πρόκειται να τιμωρηθεί. Διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας. Εξαιτίας αυτών είτε κλείνει ο ουρανός, είτε ανοίγει για κακό. Τι έχουν να πουν σε αυτά όσοι προσκυνούν τον χρυσό και τον άργυρο σαν τον Βάαλ; Όσοι μεριμνούν για την πολυτέλεια και τη διαύγεια των πολύτιμων λίθων, και για τα μαλακά και αραχνοΰφαντα ενδύματα, που αποτελούν βορά των σκώρων και θησαυρίσματα ληστών, τυράννων και κλεφτών; Όσοι υπερηφανεύονται για το πλήθος των δούλων και των ζώων τους; Όσοι εξαπλώνονται στις πεδιάδες και στα βουνά, και άλλα μεν κατέχουν, ενώ άλλα ιδιοποιούνται επιπλέον; Τι έχουν να πουν και όσοι κάθονται σε υψηλούς θρόνους και αναλαμβάνουν το σκήπτρο της εξουσίας, και δεν αναλογίζονται τον Θεό που είναι πάνω από όλα, και το απρόσιτο ύψος της αληθινής βασιλείας, ώστε να κυβερνούν τους υπηκόους τους ως σύνδουλοι, έχοντας και οι ίδιοι ανάγκη από την ίδια φιλανθρωπία; Παρατήρησέ μου, ακόμη, και εκείνους που ζουν σπάταλα πάνω σε ελεφάντινα κρεβάτια, τους οποίους πολύ σωστά επικρίνει ο θείος Αμώς, και που αλείφονται με τα πιο εκλεκτά μύρα.

Κανείς ας μη σε εξαπατά με κούφια λόγια. Διότι θα επέλθει σε σένα αιφνίδιος όλεθρος, και η καταστροφή θα καταφθάσει σαν καταιγίδα, όταν πλέον θα έχουν εκλείψει οι ζωτικές σου δυνάμεις· θα υπάρχει αδιέξοδο από παντού και θλίψη απαρηγόρητη, καθώς θα έχουν απελπιστεί οι ιατροί, θα έχουν απελπιστεί και οι οικείοι, όταν, ενώ θα πιέζεσαι από συχνή και ξηρή δύσπνοια και σφοδρός πυρετός θα κατακαίει και θα φθείρει τα σωθικά σου, θα αναστενάζεις από τα βάθη της καρδιάς σου, αλλά δεν θα βρεις κανέναν να σε συμπονέσει· και θα αρθρώσεις κάτι ισχνό και αδύναμο, αλλά δεν θα υπάρχει κανείς για να σε ακούσει· και καθετί που θα λέγεται από εσένα, θα παραβλέπεται ως παραφροσύνη.

Ο θείος νόμος, λοιπόν, νομοθετεί είτε την παρθενία είτε τη νόμιμη συζυγία, και ό,τι βρίσκεται πέρα από αυτά τα δύο δεν είναι ούτε παρθενία ούτε συζυγία, αλλά παρανομία και ακολασία άξια κατακρίσεως, διότι «τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός» και «μην πλανάσθε», λέει, «ούτε πόρνοι ούτε μοιχοί ούτε μαλακοί ούτε κλέφτες ούτε ειδωλολάτρες ούτε αρσενοκοίτες ούτε πλεονέκτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού», αλλά «νεκρώστε τα μέλη σας τα επί της γης, την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία»· διότι τούτο να γνωρίζετε, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και Θεού. Κανείς ας μην σας εξαπατά με μάταια λόγια· διότι εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας και διότι «σε ό,τι υποκύπτει κανείς, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί», δηλαδή είτε στη σωφροσύνη για αγιασμό, είτε στη φιληδονία για μολυσμό, και «ό,τι σπείρει» ο καθένας, «αυτό και θα θερίσει· εκείνος που σπέρνει στη σάρκα, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά, ενώ εκείνος που σπέρνει από το πνεύμα στο πνεύμα θα θερίσει αιώνια ζωή».

ΚΑΝΟΝΑΣ Γ' Είναι φοβερή η πλεονεξία, και δεν είναι δυνατόν μέσω μιας μόνο επιστολής να παραθέσω τις θείες Γραφές, στις οποίες όχι μόνο η ληστεία καταγγέλλεται ως απευκταία και φρικτή, αλλά γενικότερα η πλεονεξία και η οικειοποίηση ξένων πραγμάτων με σκοπό την αισχροκέρδεια, και καθένας που πράττει τέτοια αποκηρύσσεται από την Εκκλησία του Θεού. Το να τολμούν όμως κάποιοι, σε καιρό εχθρικής επιδρομής, μέσα σε τόση οδύνη και τόσους θρήνους, να θεωρούν τον καιρό που φέρνει σε όλους τον όλεθρο ως ευκαιρία για δικό τους κέρδος, αυτό είναι χαρακτηριστικό ανθρώπων ασεβών και θεομίσητων, που ξεπερνούν κάθε όριο ατοπίας. Γι' αυτό κρίθηκε ορθό να αποκηρυχθούν όλοι αυτοί, μήπως τυχόν η οργή έλθει σε όλο τον λαό, και πρώτα στους ίδιους τους προεστώτες που δεν τους ελέγχουν. Διότι φοβάμαι, όπως λέει η Γραφή, μήπως ο ασεβής συμπαρασύρει στον όλεθρο και τον δίκαιο. «Διότι η πορνεία», αναφέρει, «και η πλεονεξία είναι εκείνα εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απείθειας. Μην γίνεστε λοιπόν συμμέτοχοί τους».

Αλλά βέβαια, εκείνος που δεν φωτίζεται από το Άγιο Πνεύμα, όχι μόνο αγνοεί τον εαυτό του και όλους τους πλησίον του, αλλά και τις ίδιες τις εντολές του Θεού, αλίμονο, σαν μαργαριτάρια, και τα προστάγματά Του σαν πολύτιμους λίθους, και τους ζωοπάροχους λόγους Του σαν στατήρες και νομίσματα, που φέρουν δηλαδή τον άχραντο χαρακτήρα Του, τα καταπατά και τα θεωρεί ως άχρηστο πηλό, και ουδόλως το αντιλαμβάνεται· διότι κανείς δεν δύναται, «ας μη σας απατά κανείς», να τα δει αυτά με τα μάτια της ψυχής, εάν δεν ελλάμπεται και δεν φωτίζεται από το θείο φως.

«Κανείς ας μη σας εξαπατά», λέει, «με κενά λόγια, αδελφοί.» Ο Παύλος όμως μας ονομάζει αδελφούς εξαιτίας της πνευματικής αναγέννησης και συγγένειας που προέρχεται από το θείο βάπτισμα, επειδή ως προς τα έργα, όπως διαπιστώνω, έχουμε καταστεί εντελώς ξένοι προς την αδελφότητα των αγίων. Και αυτό θα προσπαθήσω να το αποδείξω από τα ίδια τα πράγματα, ή μάλλον τα ίδια μας τα έργα και τα λόγια θα μας ελέγξουν· γι' αυτό και, απευθύνοντας τον λόγο ωσάν προς έναν άνθρωπο, από εδώ θα αρχίσω να μιλώ.

κγ' Πριν από το πένθος και τα δάκρυα, κανείς ας μην σας απατά με κενά λόγια και ας μην πλανάμε τον εαυτό μας: δεν υπάρχει μέσα μας μετάνοια, ούτε αληθινή μεταμέλεια, ούτε φόβος Θεού στις καρδιές μας, ούτε κατακρίναμε τον εαυτό μας, ούτε η ψυχή μας έφτασε σε συναίσθηση της μέλλουσας κρίσης και των αιώνιων βασάνων. Διότι, εάν τα είχε αποκτήσει αυτά και βρισκόταν σε αυτήν την κατάσταση, αμέσως θα έχυνε και δάκρυα· επειδή χωρίς αυτά, ούτε η σκληρή μας καρδιά μπορεί ποτέ να μαλακώσει, ούτε η ψυχή μας να αποκτήσει πνευματική ταπείνωση, ούτε θα μπορέσουμε να γίνουμε ταπεινοί.

Αυτήν την ειλικρινή πίστη ας κατέχουμε, ω αδελφοί, αυτήν την καλή ομολογία ας ομολογούμε, χωρίς να παρασυρόμαστε καθόλου. Αρνησίχριστοι είναι όσοι δεν φρονούν έτσι· μάρτυρες του Χριστού είναι όσοι αντιστέκονται μαζί με τους τεσσαράκοντα, μαζί με την απ' αιώνος ομήγυρη των αθλητών της πίστεως. Αλίμονο· για το ότι δεν γεύτηκαν χοιρινό κρέας τότε παρανόμως οι Μακκαβαίοι, λογίζεται μαρτύριο, και εσύ, που πεθαίνεις για να μην απαρνηθείς τον εικονιζόμενο Χριστό, δεν είσαι μάρτυρας; Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, που θανατώθηκε υπέρ του ελέγχου της αληθείας προς τον Ηρώδη, είναι το κόσμημα των μαρτύρων, και εσύ δεν συγκαταλέγεσαι στους μάρτυρες όταν πεθαίνεις υπέρ του Χριστού; Κανείς ας μην σας εξαπατά με κούφια λόγια, εξαιτίας των οποίων έρχεται η οργή του Θεού στους υιούς της απειθείας. Αναμφισβήτητος μάρτυρας είναι αυτός που ομολογεί, και μάλιστα τόσο περισσότερο, όσο πλεονάζουν τα παθήματά του. Ας μην σας κλονίζει η επικράτηση του διωγμού· δεν περάσαμε ακόμη τόσα χρόνια όσα οι προγενέστεροι ομολογητές, δεν πυρωθήκαμε ακόμη στο διαρκές πυρ της δοκιμασμένης πείρας· υπάρχει ακόμη μόλυβδος αναμεμειγμένος, ακόμη ρυτίδα αμαρτίας. Εσύ ποιος είσαι, που εμβαθύνεις στα βάθη των ανεξερεύνητων κρίσεων του Θεού; Να συλλογίζεσαι αυτά που σου έχουν προσταχθεί. Το σπέρμα που δόθηκε με υπόσχεση και με την ευλογία του Θεού στον Αβραάμ για να κληρονομήσει την άγια γη, ο Θεός οικονόμησε να υποδουλωθεί προηγουμένως για τετρακόσια τριάντα έτη κάτω από την εξουσία του Φαραώ.

Βλέπετε, αδελφοί, την κρίση του Θεού· βλέπετε τον μεγάλο οφθαλμό του Θεού που σας παρατηρεί ακοίμητα, τον οποίο κανείς δεν μπορεί να διαφύγει ούτε αν πράττει κάτι στα κρύφια της καρδιάς, πόσο μάλλον όσον αφορά τον εξωτερικό άνθρωπο. Βλέπετε την απόφαση του θανάτου, ότι και τώρα δύο αδελφοί μας απεβίωσαν, ο Μίλης και ο Βαρνάβας, και άλλοι πριν από αυτούς, και ένας προς έναν μεταβαίνουμε. Παρακαλώ, ας μην βρει κανέναν ο θάνατος απροετοίμαστο, ας μην τον βρει ακατάρτιστο. Δεν είναι μικρός όλεθρος η απομάκρυνση από τον Θεό, η έκπτωση από τη βασιλεία των ουρανών· αιώνια κρίση και ανταπόδοση, την οποία καμία σάρκα δεν θα μπορέσει να αντέξει έστω και μόνο αν τη σκεφτεί, πόσο μάλλον αν την υποστεί εμπειρικά· και θα μας βρει αν δεν πράττουμε τα αρεστά στον Θεό. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, εμείς οι ταπεινοί να αποφύγουμε την ερχόμενη οργή «επί τους υιούς της απειθείας», ας πράξουμε, παρακαλώ, τα προσταγμένα, ας ευαρεστήσουμε τον Θεό ήδη από τώρα, και εφόσον κάποιος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του να έχει ελλείψεις, ας καθαρίζει τον εαυτό του, ας ανανεώνει την ψυχή του σύμφωνα με το θέλημα του Θεού· διότι «είναι εγγύς σε όλους όσοι τον επικαλούνται», και κάθε ημέρα δέχεται τη μετάνοια και κάθε ημέρα αίρει τις αμαρτίες μας και συνεχώς παρακαλώντας μας προτρέπει να επιλέξουμε την αιώνια ζωή, την οποία είθε να αξιωθούμε να επιτύχουμε εν αυτώ τω Χριστώ, τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΟΔʹ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΠΟΥ ΒΑΣΙΛΕΥΣΕ ΜΕ ΑΣΕΒΕΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΠΙΣΤΗ ΤΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΡΑΞΕΝΕΥΟΜΑΣΤΕ ΣΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ Αδελφοί και πατέρες, «Για μένα το να λέω τα ίδια δεν είναι κουραστικό, για σας δε είναι ασφαλές», λέει ο Απόστολος. Κι εγώ λοιπόν ο ταπεινός, σύμφωνα με τη δύναμη που έχω, δεν θα παύσω να κάνω το ίδιο, πότε παρακαλώντας, πότε νουθετώντας και πότε ασφαλίζοντάς σας, μήπως και μπορέσω μαζί με σας να ξεφύγω από την οργή που έρχεται «επί τους υιούς της απειθείας». Το ότι και τώρα υπάρχουν γιοι της απειθείας, υπάρχουν πολλά παραδείγματα, αλλά το πιο βασικό βρίσκεται στο πρόσωπο του κρατούντος (του αυτοκράτορα), όχι μόνο ως προς τη διεστραμμένη πίστη του, αλλά και ως προς την παράνομη σύζυγο που έβαλε στο σπίτι του. Για τα οποία πώς να μη στενάξει κανείς, και πώς να μην οδυνηθεί; Διότι πάλι σκάνδαλο εισήχθη στην Εκκλησία του Θεού, και καταστροφή πάνω στην καταστροφή και διωγμός πάνω στον διωγμό. Ή μήπως αγνοείτε, αδελφοί, τι συνέβη επί Κωνσταντίνου, του πατέρα αυτής που τώρα απέβαλε το μοναχικό σχήμα και ενδύθηκε το βασιλικό αξίωμα; Δεν ήταν, με την αποβολή της νομίμως συζευγμένης με αυτόν γυναίκας και την εισαγωγή της άλλης, μοιχεία σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου; Δεν άναψαν εξαιτίας αυτής της πράξης διωγμοί και θλίψεις στην Εκκλησία του Θεού; Δεν προχώρησε το κακό από τον έναν στους πολλούς και λυμάνθηκε τη δική μας οικουμένη;