Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5:8

Διότι λέγει ότι η μάθηση δεν προέρχεται από τη φύση, όπως η όραση ή το βάδισμα, αλλά από τη σπουδή και την επιμέλεια. Εκείνος δε που δεν έμαθε, θα αφαιρεθεί από τους ζωντανούς και δεν θα δει τη δόξα του Χριστού. Αυτοί που λένε: «Ελπίσαμε στο όνομά σου και στη μνήμη, την οποία επιθύμησε η ψυχή μας», προσθέτουν αναγκαστικά και τούτο. Διότι, αφού εγκατέστησαν στον νου τους τον θείο φωτισμό, και αφού απέβαλαν το σκοτάδι της αρχαίας πλάνης, και βλέποντας την ομίχλη της αμαρτίας να έχει εξαφανιστεί, αναπέμπουν ευχαριστήριους ύμνους, σαν να ξυπνούν νωρίς από τη νύχτα και το σκοτάδι, καθώς φέγγει μέσα τους η νοητή ημέρα, και ο αυγερινός ανατέλλει πλέον στις καρδιές τους, όπως είναι γραμμένο. Σε αυτούς ακριβώς γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος και λέγει: «Εσείς που άλλοτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα είστε φως εν Κυρίω». Αλλά και αλλού: «Διότι δεν ανήκουμε στη νύχτα, ούτε στο σκοτάδι, αλλά είμαστε υιοί φωτός και υιοί ημέρας». Διότι ο νους των πιστών καταλαμπρύνεται με τα ευαγγελικά προστάγματα. Γι' αυτόν τον λόγο λέγει και ο θεσπέσιος Δαβίδ απευθυνόμενος προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Λύχνος για τα πόδια μου είναι ο νόμος σου και φως για τα μονοπάτια μου». Διότι με ομίχλη τρόπον τινά και με σκιές, εννοώ βέβαια αυτές του γράμματος, καλυπτόταν ο νόμος που δόθηκε μέσω του πανσόφου Μωυσή.

Απευθύνθηκε λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος στους εθνικούς λέγοντας: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω». Έγινε, επομένως, για αυτούς το σκοτάδι φως· δηλαδή, τα πράγματα μεταβλήθηκαν στο εντελώς αντίθετο. Διότι οι αμαθείς έγιναν σοφοί, αυτοί που κάποτε πλανιούνταν γνώρισαν τις ευθείες οδούς κάθε δικαιοσύνης, αυτοί που δεν γνώριζαν κανένα από τα αγαθά αναδείχθηκαν γνώστες κάθε αρετής, και επιμελητές των έργων της ευσέβειας. Έγιναν για αυτούς τα σκολιά ευθεία, δηλαδή, τα δυσχερή και δυσκολοπέραστα έγιναν βατά, κατάλληλα για ιππασία, ομαλά και ανεμπόδιστα. Κάτι τέτοιο υποδηλώνεται και στα κηρύγματα του Ιωάννη του Βαπτιστή: «Διότι κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί, και τα σκολιά θα γίνουν ευθεία, και τα τραχιά ομαλοί δρόμοι».

Επειδή, αφού καταπάτησε τον Άδη αναστήθηκε τριήμερος, έπειτα είδε την ανθρώπινη φύση να έχει μεταμορφωθεί μέσα του σε αφθαρσία, και την ευδοκία του Θεού και Πατρός να απλώνεται ήδη σε όλη τη γη, και το πλήθος των εθνών να πρόκειται να καταφωτιστεί, και να απομακρύνεται μεν από την αρχαία και οικεία πλάνη, να καλείται δε προς την επίγνωση τόσο του ιδίου όσο και του Πατρός· απέβαλε τον πόνο του πάθους και έδωσε σε όσους έχουν ορθό φρόνημα τη νίκη. Διότι, μόλις αναστήθηκε εκ νεκρών, και επειδή είναι αγαθός, έχοντας χαρεί πάρα πολύ για τη σωτηρία και τη ζωή του κόσμου, είπε στους αγίους μαθητές: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.» Επομένως, εάν προσφέρετε για την αμαρτία, θα γίνετε και εσείς μέτοχοι του μακρόβιου σπέρματος, δηλαδή των αγίων. Διότι ο Θεός και Πατέρας θέλει να αφαιρέσει από τον πόνο της ψυχής του, προφανώς του Χριστού, τουτέστιν, να μεταστρέψει τη λύπη του σταυρού σε χαρά, με το να του δείξει μεταμορφωμένους σε φως αυτούς που κάποτε ήταν σκοτάδι, δηλαδή αυτούς που κάποτε βρίσκονταν στην πλάνη· στους οποίους και ο πάνσοφος Παύλος γράφει, λέγοντας: «Εσείς που ήσασταν κάποτε σκοτάδι, τώρα είστε φως εν Κυρίω». Θέλει να τους διαπλάσει με τη σύνεση.

Λατρεύσαμε «την κτίση παρά τον κτίσαντα· και ήμασταν κάποτε σκοτάδι, τώρα όμως φως εν Χριστώ», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Διότι έχουμε κληθεί στην επίγνωση του Θεού, και στις διάνοιές μας άστραψε το φως της αληθείας. Διότι αυτό είναι το θεμέλιο κάθε αγαθού και η βάση κάθε αρετής μέσα μας. Γι' αυτό λοιπόν και ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας από ψηλά, διαμέσου της φωνής των αγίων προφητών, αυτό ακριβώς επεσήμανε λέγοντας: «Ιδού, εγώ θέτω στα θεμέλια της Σιών λίθο εκλεκτό, ακρογωνιαίο, έντιμο· και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Κατανοώντας το αυτό άριστα, ο θεσπέσιος Παύλος μάς φώναζε: «Ως σοφός αρχιτέκτονας έθεσα θεμέλιο». Και ποιο είναι το θεμέλιο, ή ποια άραγε είναι η βάση μας, θα το μάθεις από τον ίδιο να το διακηρύττει φανερά: «Διότι άλλο θεμέλιο κανείς δεν μπορεί να θέσει παρά αυτό που έχει τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός». Έχοντας λοιπόν ως βάση και θεμέλιο της αληθινής θεογνωσίας τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ας κρατούμε την ομολογία, όπως λέει και η ιερή Γραφή, και ας εξετάζουμε την καρδιά μας, μήπως τυχόν διαλανθάνει κάποιο υπόλειμμα της θεομίσητης απιστίας, σαν κάποιο φίδι στη φωλιά του· μήπως κάποια «ρίζα πικρίας που φυτρώνει προς τα πάνω μάς ενοχλεί», σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Ο Παύλος λέγοντας για τον Θεό και Πατέρα: «Ο μόνος που έχει αθανασία, που κατοικεί σε φως απρόσιτο». Ο ίδιος: Ως τέκνα φωτός να πορεύεστε· διότι ο καρπός του Πνεύματος βρίσκεται σε κάθε αγαθοσύνη και αλήθεια. Ο ίδιος: Ευχαριστούμε, λέει, τον Πατέρα, που μας κατέστησε ικανούς για τον κλήρο μέσα στο φως.

Τύπος και σκιά της ποσότητας στην αρετή θα μπορούσε να είναι η σωματική. Διότι το περισσότερο ή το λιγότερο στις αρετές είναι εύκολο να το διακρίνει κανείς ανάμεσα στους πιστούς, επειδή ίσως δεν βρίσκονται όλοι στο ίδιο επίπεδο: «Αλλά καθένας από εμάς έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς.» Αν όμως κάποιος, ενώ κλέβει και κάνει διάρρηξη ακόμη, και εκτελεί τα έργα της ληστείας, συλληφθεί επ' αυτοφώρω σαν μέσα στη νύχτα και στο σκοτάδι, λέει, τότε ας πεθάνει· και το γεγονός δεν θεωρείται φόνος, ούτε υπάρχει κατηγορία γι' αυτόν που το έπραξε. Διότι αυτός που έπεσε νεκρός ήταν πλεονέκτης και βίαιος, και τραυματίστηκε θανάσιμα σύμφωνα με τον νόμο του πολέμου. Όταν όμως ανατείλει ο ήλιος, και περάσει πλέον η ώρα της ληστείας, ο νόμος συγκρατεί το χέρι εκείνου που χτυπά, και καθορίζει την κατηγορία του φόνου για το τόλμημα. Διότι, όσο ο νοητός κλέπτης καταστρέφει την ψυχή εκείνου που έχει πιστέψει στον Χριστό, και την αποσπά από την αγάπη προς τον Θεό, αν συλληφθεί μέσα σε αυτά τα αμαρτήματα, δίκαια θα υπέμενε την τιμωρία του θανάτου. Διότι σκότωσε ψυχή, η οποία είναι ανώτερη από το σώμα. Όταν όμως ανατείλει ο ήλιος και στον δικό του νου, και λάμψει η αληθινή γνώση σαν να είναι φως και ημέρα, δεν τον αφήνει να κινδυνεύει, διότι τιμωρούνται τα έργα της νύχτας και του σκότους, αλλά όχι πλέον εκείνα που γίνονται στο φως. Ο Θεός, άλλωστε, έκρινε δίκαιο να συγχωρούνται τα παλαιά αμαρτήματα, και όσα διαπράχθηκαν εν αγνοία και στο σκοτάδι. Και φυσικά, ας λέγεται σε αυτούς που έχουν φτάσει από την αμαρτία στο νοητό φως: «Κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω».

Στο παρελθόν, λοιπόν, πριν από το Πάθος και προτού απλώσουν χέρια επάνω του αυτοί που προέρχονταν από την περιτομή, ελέγετο: «για να ανορθώσει τις φυλές του Ιακώβ και να επαναφέρει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ». Επειδή όμως δεν αποδέχτηκαν τη χάρη, δεν γίνεται πλέον μνεία σε αυτούς, αλλά για τα έθνη λέει εδώ: «και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη και να κληρονομήσεις έρημες κληρονομιές», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «για να ανεγείρεις τη γη και να παραχωρήσεις αφανισμένες κληρονομιές». Τέτοιες ακριβώς ήταν οι ψυχές των αθέων και των πολυθεϊστών, «έρημες» από τον Θεό και πραγματικά, ολοκληρωτικά «αφανισμένες». Αλλά συνεχίζει λέγοντας: «προς τους δεσμίους, Εξέλθετε»· αυτοί δε, ήταν «περισφιγμένοι από τα δεσμά των δικών τους αμαρτιών», στους οποίους, αφού κήρυξε την άφεση και παρέδωσε τον τρόπο της αναγεννήσεως, είπε με τα ίδια του τα έργα: «προς τους δεσμίους, Εξέλθετε, και όσοι βρίσκονται στο σκοτάδι να φανερωθούν»· διότι «ήμασταν», λέει, «όλοι τέκνα οργής» και «ήμασταν κάποτε σκοτάδι, τώρα όμως φως εν Κυρίω». Έπειτα ευαγγελίζεται εκείνους που έχουν ελευθερωθεί από τα πρότερα «δεσμά» και το πρότερο «σκοτάδι», λέγοντας: «σε όλες τις οδούς θα βοσκήσουν, και σε όλα τα μονοπάτια θα βρίσκεται η νομή τους.

Άρα ήταν ακάθαρτη, άρα είχε ψεγάδι, άρα ήταν άμορφη, άρα ευτελής. Όποια γυναίκα κι αν πάρεις, δεν θα πάρεις τέτοια νύφη σαν κι αυτή που πήρε ο Χριστός, την Εκκλησία, ούτε που να απέχει τόσο πολύ από εσένα, όσο η Εκκλησία από τον Χριστό· αλλά παρόλα αυτά δεν την αποστράφηκε, ούτε τη μίσησε για την υπερβολική της ασχήμια. Θέλεις να ακούσεις για την ασχήμια της; Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι». Είδες τη μαυρίλα της; Τι είναι πιο μαύρο από το σκοτάδι; Αλλά δες και το θράσος της: «Ζώντας», λέει, «μέσα στην κακία και τον φθόνο». Δες και την ακαθαρσία: «Απειθείς, ανόητοι». Και τι λέω; Ήταν και ανόητη, και βλάσφημη· αλλά όμως, παρόλο που είχε τόσα ελαττώματα, σαν να επρόκειτο για ωραία, σαν να επρόκειτο για αγαπημένη, σαν να επρόκειτο για θαυμαστή, έτσι παρέδωσε τον εαυτό Του για την άμορφη. Και θαυμάζοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Διότι με δυσκολία θα πεθάνει κάποιος για έναν δίκαιο»· και πάλι: «Ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς». Και αφού την πήρε τέτοια, την καλλωπίζει και τη λούζει, και ούτε αυτό το αποφεύγει. «Για να την αγιάσει», λέει, «αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος διά του λόγου». «Για να την παρουσιάσει στον εαυτό Του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο, ή ρυτίδα, ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Με το λουτρό ξεπλένει την ακαθαρσία της. «Διά του λόγου», λέει.

«Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω. Να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός. Διότι ο καρπός του Πνεύματος συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη και δικαιοσύνη και αλήθεια, εξετάζοντας τι είναι ευάρεστο στον Κύριο, και να μην συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον να τα ελέγχετε.» Μην νομίζετε, λέγει, εφόσον ο βίος σας δεν συμπορεύεται με την πίστη, ότι η πίστη σας καθιστά μετόχους της βασιλείας του Χριστού, η οποία είναι βασιλεία του Θεού· ούτε να σας εξαπατά κανείς με κούφια λόγια, ότι δήθεν υπάρχει αληθινή πίστη σε αυτούς που ζουν παράνομα και ότι αυτή μπορεί να τους σώσει, πράγματα για τα οποία ο Θεός οργίζεται κατά του κόσμου. Διότι όσα αποτελούν γνωρίσματα της απείθειας, είναι άτοπο να υπάρχουν στους υιούς της πίστεως, και να γινόμαστε εμείς κοινωνοί σε εκείνα από τα οποία μας χώρισε η πίστη.

Ότι ο Θεός, ο οποίος κατ' ουσίαν είναι αληθινά φως, υπάρχει μέσα σε εκείνους που περιπατούν σε Αυτόν διά των αρετών, γινόμενος αληθινά φως. Όπως λοιπόν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι είναι φως κατά μέθεξιν, γίνονται φως μέσα στο κατ' ουσίαν φως εξαιτίας της φιλοθεΐας τους, έτσι και το κατ' ουσίαν φως γίνεται φως μέσα στο κατά μέθεξιν φως εξαιτίας της φιλανθρωπίας του. Εάν λοιπόν, σύμφωνα με την αρετή και τη γνώση, είμαστε μέσα στον Θεό ως μέσα σε φως, και ο ίδιος ο Θεός είναι μέσα μας ως φως μέσα σε φως. Διότι ο Θεός, που είναι φως εκ φύσεως, βρίσκεται μέσα στο φως που γίνεται τέτοιο κατά μίμησιν, όπως το αρχέτυπο μέσα στην εικόνα· και αν κάποιος Του προσφέρει καθαρό βίο, παραμένει αδιάκοπα ενοικώντας μέσα του. Διότι το χωρίο, «εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του»· και το, «ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο»· το, «φως για τους δικαίους παντοτινά»· το, «στο φως σου θα δούμε φως»· το, «ως τέκνα φωτός να περιπατείτε, για να γίνετε Υιοί φωτός»· το, «ο Θεός είναι φως, και εάν περιπατούμε στο φως όπως Αυτός είναι στο φως», και όσα άλλα παρόμοια, και προς το φως μάς οδηγούν, και μας προτρέπουν να γίνουμε φως.

«Όχι αυτό το αισθητό φως, αλλά ένα άλλο πολύ καλύτερο, το οποίο φανερώνει τον ουρανό, τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους, τα χερουβείμ, τα σεραφείμ, τις αρχές, τις εξουσίες, τους θρόνους, τις κυριότητες, ολόκληρο το στράτευμα, τις βασιλικές αυλές, τις σκηνές. Διότι, εάν αξιωθείς εκείνου του φωτός, θα δεις και αυτά και θα απαλλαγείς από τη γέεννα. Δεν είπε ότι το φως ήταν των Ιουδαίων, αλλά γενικά όλων των ανθρώπων· διότι το φως αυτό προσφέρεται κοινό σε όλους. Μην κλείσεις λοιπόν τις θύρες σε αυτό το φως, και θα απολαύσεις πολλή τρυφή. Έρχεται δε το φως αυτό μέσω της πίστεως, και όταν έλθει, καταυγάζει πλέον με μεγάλη αφθονία εκείνον που το υποδέχθηκε, και αν του προσφέρεις βίο καθαρό, παραμένει να κατοικεί συνεχώς μέσα του. Και όπως ακριβώς ο καθαρός άργυρος, όταν εκτεθεί στις ακτίνες, εκπέμπει και ο ίδιος ακτίνες, όχι μόνο από τη δική του φύση, αλλά και από την ηλιακή λαμπρότητα, έτσι και η ψυχή που καθαρίζεται και γίνεται πιο λαμπρή από το ασήμι, δέχεται ακτίνα από τη δόξα του Πνεύματος, και την αντανακλά. Γι' αυτό και λέει ότι κατοπτριζόμενοι, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από τη δόξα του Πνεύματος, προς δική μας δόξα η οποία δημιουργείται μέσα μας· και μάλιστα τέτοια, όπως είναι φυσικό να προέρχεται από το Πνεύμα του Κυρίου. Και όπως τα πυραυγή σώματα, που διαχέονται στα πλησιέστερα από τα λαμπρά σώματα, μεταδίδουν και σε εκείνα από τη δική τους λάμψη, έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τους πιστούς. Για τον λόγο αυτό απαλλάσσονται από τη γη όσοι το βιώνουν αυτό, και οραματίζονται τα επουράνια, αυτοί που απολαμβάνουν αυτή την ανείπωτη και φρικώδη δόξα. Διότι μια πυκνή ομίχλη, σκοτάδι και νέφος έχει απλωθεί πάνω σε ολόκληρη τη γη· και δηλώνοντας αυτό ο απόστολος έλεγε: "διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι"· και πάλι, "εσείς, αδελφοί, δεν είστε στο σκοτάδι". Επειδή, λοιπόν, είναι σαν να λέμε μια ασέληνη νύχτα, και μέσα σε αυτή τη νύχτα βαδίζουμε, ο Θεός μάς έδωσε μια λαμπρή λαμπάδα, ανάβοντας τη χάρη του Πνεύματος στις ψυχές μας. Όμως, αυτό το φως, άλλοι μεν που το δέχθηκαν το έκαναν πιο λαμπρό και φωτεινό, όπως ο Παύλος, όπως ο Πέτρος, όπως όλοι εκείνοι οι άγιοι· ενώ άλλοι το έσβησαν, όπως οι πέντε παρθένες, όπως εκείνοι που ναυάγησαν ως προς την πίστη. Γι' αυτό τον λόγο ο Παύλος λέει και τώρα: "Το Πνεύμα μη σβήνετε", δηλαδή το χάρισμα· διότι έτσι συνηθίζει να ονομάζει το χάρισμα του Πνεύματος· και το σβήνει ένας ακάθαρτος βίος». Αυτά, λοιπόν, αναφέρει ο Χρυσορρήμων.

«Αββά ο Πατήρ»· και· «Το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας ότι είμαστε τέκνα του Θεού.» Όσο για το ότι κανείς δεν αποκόπτει από μόνος του την αμαρτία του Αδάμ, παρά μόνο ο Χριστός ανάλογα με την πίστη προς Αυτόν, άκουσε τον Απόστολο που λέει ότι «ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές»· και πάλι: «Αποδεικνύει δε την αγάπη Του προς εμάς ο Θεός στο ότι, ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς»· και πάλι: «Συνταφήκαμε μαζί Του διά του βαπτίσματος, ώστε όπως αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών, έτσι και εμείς να περιπατήσουμε σε καινότητα ζωής», και ότι «εκείνος που πέθανε έχει απαλλαγεί από την αμαρτία»· και ότι «κατά χάρη είστε σωσμένοι και όχι από έργα, ώστε να μην καυχηθεί κανείς»· και πάλι: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω· ως τέκνα φωτός να περιπατείτε»· και πάλι: «Εσείς δε δεν είστε τέκνα της δούλης, αλλά της ελεύθερης· με την ελευθερία αυτή μας ελευθέρωσε ο Χριστός»· και πάλι: «Ως ελεύθεροι, και όχι χρησιμοποιώντας την ελευθερία ως επικάλυμμα της κακίας.» Βλέπεις πώς, αυτά που εσύ λες ότι αποτελούν αγώνες για την αποκοπή της αμαρτίας, η Γραφή τα ονομάζει έργα καινότητας και ελευθερίας και φωτός. Φανερώνει δε και τις εκτροπές του αυτεξουσίου, τις οποίες εσύ λες ότι αποτελούν την αμαρτία του Αδάμ.

Ώστε προσερχόμενοι σε αυτόν να φωτίζονται και να μην ντροπιαστούν τα πρόσωπά τους· όπως ακριβώς παραγγέλλει και ο θείος Παύλος λέγοντας, ως τέκνα φωτός να περιπατείτε. Διότι ο καρπός του Πνεύματος βρίσκεται σε κάθε αγαθωσύνη και δικαιοσύνη και αλήθεια. Και να κατανοούν επιμελώς πώς επέστρεψαν στον Θεό από τα είδωλα, για να δουλεύουν σε Θεό ζωντανό και αληθινό, και να αναμένουν τον Υιό του από τους ουρανούς, τον οποίο ανέστησε από τους νεκρούς· είναι δε δυνατό σε όποιον προσηλώνει τον νου του με φιλοπονία σε αυτά τα ιερά λόγια, να διακρίνει τον θεοφόρο να προαναγγέλλει παρόμοια πράγματα και κάπου αλλού.

«Διότι άλλοτε μεν ήσασταν σκότος, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω. Να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός· διότι ο καρπός του φωτός συνίσταται σε κάθε αγαθοσύνη, δικαιοσύνη και αλήθεια. Να εξετάζετε τι είναι ευάρεστο στον Κύριο και να μην συμμετέχετε στα άκαρπα έργα του σκότους, αλλά μάλλον να τα ελέγχετε. Διότι όσα γίνονται κρυφά από αυτούς είναι αισχρό ακόμη και να τα λέει κανείς. Όλα όμως, όταν ελέγχονται από το φως, φανερώνονται». Αυτά μεν λέει ο Απόστολος. Εάν όμως, ενώ εκτίουν ποινή ακριβώς σε αυτόν τον καιρό της οργής εξαιτίας της προηγούμενης πλεονεξίας τους που εκδηλώθηκε σε καιρό ειρήνης, κάποιοι εκτραπούν πάλι προς την πλεονεξία, αποκομίζοντας κέρδη από το αίμα και τον όλεθρο ανθρώπων που έχασαν τις εστίες τους, ή αιχμαλώτων που φονεύθηκαν, τι άλλο πρέπει να προσδοκούμε, παρά ότι, εφόσον αγωνίζονται υπέρ της πλεονεξίας, θα συσσωρεύσουν οργή και στους εαυτούς τους και σε ολόκληρο τον λαό;

Γι' αυτό ακριβώς και ένας τέτοιος άνθρωπος στη μέλλουσα κρίση και δίκη δεν κρίνεται, διότι έχει ήδη κριθεί· ούτε ελέγχεται από το φως εκείνο, διότι έχει ήδη φωτιστεί· ούτε εισερχόμενος σε τούτο το πυρ δοκιμάζεται ή καίγεται, διότι έχει ήδη δοκιμαστεί· ούτε θεωρεί ότι η ημέρα του Κυρίου φανερώθηκε τότε, διότι ολόκληρος, εξαιτίας της αναστροφής και της κοινωνίας με τον Θεό, έχει γίνει ημέρα φωτεινή και λαμπρή· ούτε βρίσκεται τότε μέσα στον κόσμο ή μαζί με τον κόσμο, αλλά βρίσκεται εξ ολοκλήρου έξω από αυτόν. «Διότι εγώ», λέει, «σας εξέλεξα από τον κόσμο», και ο Απόστολος: «Διότι, αν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι δε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», και πάλι: «Να περιπατείτε ως τέκνα φωτός», λέει.

Ιδού λοιπόν, προς το παρόν είναι αναγκαία η μετάβασή μας, η οποία μας οδηγεί στα έξω μοναστήρια, για την επίσκεψη των αδελφών μας· διότι οφείλουμε και σε εκείνους να αποδίδουμε τα πρέποντα, ώστε να μην παραμελούνται τα προστάγματα, και κατά σώμα και κατά ψυχή, εξαιτίας της σπανιότητας των επισκέψεων, έτσι ώστε να φαινόμαστε εξίσου πατέρες όλων και να μην μεροληπτούμε με τις παραλείψεις μας. Σας παρακαλώ, λοιπόν, διά της αγάπης του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, όπως κατά την ταπεινή απουσία μου παραμείνετε υγιείς τις λιγοστές ημέρες της αποδημίας μου, διαφυλάττοντας την τάξη σας τόσο με υπακοή και ταπείνωση, όσο και με κάθε άλλη αγαθή κίνηση και πράξη σας. Οι προϊστάμενοι και οι επιστημονάρχες ας μην ενεργούν αυταρχικά, ούτε αυθάδικα, ούτε ιδιοτελώς, ούτε με κανέναν άλλον ανθρώπινο τρόπο, αλλά θεοπρεπώς, ωφέλιμα, σωτήρια, προς το εκάστοτε πνευματικό συμφέρον, γνωρίζοντας ότι τους βλέπει και τους κρίνει ο Θεός και ότι θα ζητηθεί λόγος για όσα λέτε και πράττετε· και όσοι υπακούουν και υποτάσσονται, να ακολουθούν και να συμπορεύονται πειθήνια και με πραότητα σε όσα σας προστάσσονται και σας εντέλλονται, πρώτα από τον αντιπρόσωπό μου, τον κύριο καλόγερο, και έπειτα και από τους υπόλοιπους προεστώτες. Είστε λοιπόν τέκνα Θεού· να πολιτεύεσθε ως τέκνα φωτός. Είστε αμνοί του Χριστού· ως δικοί Του αμνοί να ποιμαίνεσθε ήπια και εύτακτα.