Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:10

Διότι αγαπά, όπως είπα, τους εκλεκτούς. Κάτι τέτοιο λέει και ο προφήτης: «Ευθείες είναι οι οδοί του Κυρίου, και οι δίκαιοι θα πορευτούν σε αυτές· οι δε ασεβείς θα ασθενήσουν σε αυτές.» Επομένως, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Στο εξής να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος του· ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού για να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι ο αγώνας μας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, ενάντια στις εξουσίες, ενάντια στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου, ενάντια στα πνευματικά όντα της πονηρίας στα επουράνια· γι' αυτό αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα και, αφού τα κατεργαστείτε όλα, να σταθείτε όρθιοι.» Διότι, όπως ακριβώς όταν κατοικούν σε πόλη γειτονική και όμορη με χώρα βαρβάρων, όσοι είναι έμπειροι στον πόλεμο και γνώστες της τακτικής θεωρούν εντελώς ανάξιες λόγου τις επιδρομές εκείνων, ενώ όσοι υστερούν στον αναγκαίο κόπο και στο να αντισταθούν ανδρεία σε όσους έχουν επιλέξει να λεηλατούν, θα αποτελέσουν ευκολότατη λεία· έτσι συμβαίνει και με όσους επιμελούνται την κατά νόμον ζωή. Κοντά τους βρίσκονται αυτοί που τους πολεμούν, διότι αυτοί είναι πάρα πολλοί και σκληροί. Όμως εκείνοι που έχουν τον νου τους δυνατό, και έχοντας εφαρμόσει ως πνευματική πανοπλία την ευσέβεια προς τον Χριστό αντεπιτίθενται, θα αποδειχθούν ανώτεροι από τη σκαιότητα εκείνων.

Είναι λοιπόν σφαλερό, όπως φαίνεται, ω Παλλάδιε, και θα έλεγα μάλιστα ότι είναι εξαιρετικά βδελυρό και ξεπερνά κάθε παραδοξότητα, το να μην αγαπά κάποιος να ανδραγαθεί ενάντια στη φαυλότητα και την αμαρτία· αντίθετα, αφήνοντας τον εαυτό του να παρασύρεται από άτοπες ηδονές και εισάγοντας στον νου θηλυπρεπείς μαλθακότητες, να απομακρύνεται από τη γενναιότητα που οδηγεί στην αρετή, ενώ του είναι απολύτως δυνατό, μέσω του Χριστού, να ανέρχεται σε οποιοδήποτε από τα αξιέπαινα έργα. Και επιπλέον, ο ιερότατος Παύλος μάς παρακινεί, λέγοντας: «Στο εξής, ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος Του». ΠΑΛΛ. Καλά τα λες. ΚΥΡ. Διότι θα αποκτήσουμε δύναμη εν Χριστώ· όμως δεν νομίζω ότι θα μπορούσε κανείς χωρίς ιδρώτα να κατορθώσει να υπερνικήσει τα πάθη και να μπορέσει να ανορθώσει τον νου του προς αυτό. ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. ΚΥΡ. Είναι λοιπόν πράγμα λαμπρό και αξιοθαύμαστο, το οποίο δεν μπορεί να κατακτηθεί από όσους ραθυμούν, αλλά είναι εύκολο να αποκτηθεί από αυτούς που τιμούν τον κόπο. Έχει δε γραφτεί ότι «Ο άνθρωπος που κοπιάζει, κοπιάζει για τον εαυτό του, και αποβάλλει βιαίως από τον εαυτό του την απώλεια». Το να νομίζει κανείς ότι μπορεί με μικρούς κόπους να κατορθώσει τα σπουδαία πράγματα, θεωρώ ότι είναι σημάδι αμάθειας, έστω και μόνο να το σκέφτεται. Ή μήπως δεν θα ήταν για εμάς το πιο πολύτιμο από όλα τα άλλα, το να διασώσουμε την ψυχή μας και να αγωνιστούμε για την ίδια μας τη ζωή; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ.

Περιγράφοντας, λοιπόν, αυτόν ακριβώς τον πόλεμο ο μακάριος Παύλος, ο στρατηγός της οικουμένης, αναφωνούσε λέγοντας: «Τέλος, αδελφοί, να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος του»· και πάλι αλλού: «Διότι η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνα τούτου».

βʹ. Είδες πώς τονώνει το φρόνημα των στρατιωτών; Πώς διεγείρει τη διάνοια; Πώς εξοπλίζει το στρατόπεδο, αποκόπτοντας τη ραθυμία και αποβάλλοντας την οκνηρία; Επειδή, βέβαια, αυτά τα δύο είναι που κυρίως προδίδουν τους στρατιώτες στους πολέμους, δηλαδή αφενός το να προδίδουν την ανδρεία από δειλία, και αφετέρου το να αυξάνουν τη ραθυμία πέφτοντας σε χαλαρότητα, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους εχθρούς να τους επιτεθούν ενώ είναι αφύλακτοι. Διότι ούτε εκείνος που φοβάται υπερβολικά θα μπορούσε να φανεί χρήσιμος στον πόλεμο, καθώς γίνεται εύκολο θύμα αυτού του πάθους, ούτε πάλι εκείνος που είναι εντελώς απαλλαγμένος από τον φόβο θα μπορούσε να επικρατήσει των εχθρών, επειδή, έχοντας υπερβολικό θάρρος λόγω της αφοβίας της ψυχής του, χαλαρώνει την πολεμική προετοιμασία. Διορθώνοντας λοιπόν και τα δύο αυτά ο Παύλος, αφενός τους κρατά σε αγωνιστική ετοιμότητα, για να μη ραθυμήσουν, σκιαγραφώντας τη φάλαγγα των εχθρών, και αφετέρου τους προετοιμάζει να έχουν θάρρος, για να μην καταπέσουν, προβάλλοντας τη δύναμη του Χριστού, ο οποίος στρατηγεί σε τέτοιου είδους πολέμους. Γι' αυτό ακριβώς, σαν άριστος στρατηγός, συγκροτεί τη φάλαγγα, εξορίζοντας από τους πιστούς τα πάθη που φθείρουν την ανδρεία της διανοίας, επιδεικνύοντας τη δική του αγάπη, και συνδέοντας με το όνομα της συγγένειας ακόμη και εκείνους που απέχουν πολύ από αυτόν ως προς την ακρίβεια της πολιτείας τους. «Στο εξής λοιπόν», λέει, «αδελφοί μου».

Δεν σου φαίνεται, λοιπόν, ότι είναι σαν κάποιος βασιλιάς, αφού έχει τόσους άρχοντες υποταγμένους σε αυτόν, και ότι του αρμόζει να είναι πιο ικανός στη διαχείριση και στη διοίκηση από όλους; Διότι εκείνος που γνωρίζει να τους μεταχειρίζεται ποικιλοτρόπως, ξέρει να εκλέγει τους κατάλληλους άρχοντες, και μάλιστα θα τους εκλέξει λαμπρούς. Επομένως, η γυναίκα μέσα στο σπίτι θα είναι ένας δεύτερος βασιλιάς, χωρίς το διάδημα, και εκείνος που γνωρίζει να εκλέγει αυτόν τον βασιλιά, θα διευθετήσει καλώς και όλα τα υπόλοιπα. «Τέλος, αδελφοί μου», λέει, «να ενδυναμώνεσθε εν Κυρίω». Όταν πρόκειται να τελειώσει τον λόγο του, πάντοτε χρησιμοποιεί αυτόν τον τρόπο.

Γ΄. Δεν έλεγα ορθά από την αρχή ότι η οικία του καθενός αποτελεί ένα ολόκληρο στρατόπεδο; Διότι, ιδού, αφού καθόρισε όλες τις εξουσίες, στη συνέχεια τους εξοπλίζει και τους οδηγεί σε πόλεμο. Επειδή, αν κανείς δεν σφετερίζεται την εξουσία του άλλου, αλλά ο καθένας παραμένει στη θέση του, όλα θα βαίνουν καλώς. «Ενδυναμώνεσθε», λέγει, «εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος Του»· δηλαδή, με την ελπίδα σε Αυτόν μέσω της δικής Του βοήθειας. Διότι, επειδή παρήγγειλε πολλά που έπρεπε να γίνουν, «μη φοβάσθε», λέγει, «εναποθέστε την ελπίδα σας στον Κύριο και Εκείνος θα τα διευκολύνει όλα». Και ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου.

Της θείας δε δουλείας, την οποία υπέμεινε Εκείνος που πήρε μορφή δούλου, τύπος γίνεται η ανθρώπινη υπηρεσία εκείνων που δουλεύουν με καθαρότητα και εκούσια, εφόσον η δουλεία τους ανάγεται στον Θεό. «Στο εξής, να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος του. Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σταθείτε.» Πρέπει να δοθεί στους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν περιπέσει στην αδυναμία, δύναμη προερχόμενη από τον Θεό, προκειμένου η ανάκτηση της δυνάμεως να εξαλείψει την αδυναμία. Αυτή δε τη δύναμη την παρομοιάζει με πανοπλία, δηλώνοντας ότι, όπως ακριβώς ο γυμνός δεν είναι ικανός για πόλεμο, έτσι και εκείνος που δεν μετέχει στο Πνεύμα, δεν είναι ικανός να αντιμετωπίσει τον διάβολο που απεργάζεται την κακία. «Απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνα τούτου, προς τα πνεύματα της πονηρίας στα επουράνια. Γι' αυτό αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα και, αφού τα επιτελέσετε όλα, να σταθείτε όρθιοι.»

Διότι ή θα μισήσει τον έναν και θα αγαπήσει τον άλλον, ή θα προσηλωθεί στον έναν και θα καταφρονήσει τον άλλον. Δεν μπορείτε να δουλεύετε και στον Θεό και στον μαμωνά.» «Αλήθεια σας λέω· δεν υπάρχει κανείς που άφησε σπίτι, ή γονείς, ή αδελφούς, ή γυναίκα, ή παιδιά εξαιτίας της βασιλείας του Θεού, ο οποίος δεν θα λάβει πολλαπλάσια σε τούτον τον καιρό, και στον ερχόμενο αιώνα ζωή αιώνια.» «Εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, αλλά ένας λαμβάνει το βραβείο· έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε. Και καθένας που αγωνίζεται, εγκρατεύεται σε όλα· εκείνοι μεν λοιπόν το κάνουν για να λάβουν φθαρτό στεφάνι, εμείς όμως άφθαρτο.» «Αδελφοί αγαπητοί, να είστε σταθεροί, αμετακίνητοι, να περισσεύετε πάντοτε στο έργο του Κυρίου, γνωρίζοντας ότι ο κόπος σας δεν είναι μάταιος εν Κυρίω.» «Αδελφοί, ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το μεγαλείο της ισχύος Του. Ντυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου· διότι η πάλη σας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας στους επουράνιους τόπους. Γι' αυτό, αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα και, αφού τα φέρετε όλα εις πέρας, να σταθείτε όρθιοι.

Ομοίως και ο άλλος: «Αγόρασα ζεύγη βοδιών και πηγαίνω να τα δοκιμάσω, έχε με δικαιολογημένο». Το ίδιο και ο έτερος: «Νυμφεύθηκα γυναίκα και δεν μπορώ να έλθω». Είναι φανερό, λοιπόν, ότι αυτά είναι τα ορατά πράγματα, εξαιτίας των οποίων δεν μπόρεσαν να πάνε στους γάμους του βασιλιά. Διπλός, επομένως, είναι ο πόλεμος για τους Χριστιανούς, όπως έχει προαναφερθεί, και διπλό αγώνα και πάλη πρέπει να διεξαγάγει ο καθένας και να δοκιμαστεί από θλίψεις, όποιος θέλει να ευαρεστήσει τον Κύριο. Διότι, όταν κάποιος απομακρυνθεί από γονείς, από γυναίκα ή κτήματα ή απολαύσεις ή πατρίδα ή συνήθειες και, τρόπον τινά, τα νικήσει και τα καταπολεμήσει —διότι και αυτά αποτελούν πόλεμο—, τότε, συγκεντρώνοντας τον εαυτό του, αφιερώνοντας τον χρόνο του στον Κύριο και εγκύπτοντας βαθιά στην ίδια του την ψυχή, αντιμετωπίζει πάλι πόλεμο και μεγάλο αγώνα ενάντια στις αντίπαλες δυνάμεις, ενάντια σε αόρατους εχθρούς και στις ενέργειες του σκότους. Εναντίον αυτών οφείλει να πολεμήσει και να αγωνιστεί, αναλαμβάνοντας ουράνια όπλα, για να μπορέσει να νικήσει τον φοβερό και πικρό πόλεμο της κακίας. Και για να μη φανεί ότι τα λέμε αυτά από τον εαυτό μας, άκουσε τον Απόστολο που λέει: «Δεν σας έχει καταλάβει πειρασμός παρά μόνο ανθρώπινος» (δηλαδή φανερός), πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει πειρασμός και πόλεμος όχι ανθρώπινος, αλλά αόρατος, και πάλι: «Τέλος, αδελφοί, να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με την παντοδυναμία της ισχύος του».

Εγερθείτε από τον ύπνο σας το πρωί, τα μεσάνυχτα, το βράδυ και το μεσημέρι, για να εξομολογείστε προς τον Κύριο. Τρυγάτε τους καρπούς της υπακοής άπληστα και αχόρταγα, διότι μέσα σε αυτούς πίνετε κρασί κατανύξεως που ευφραίνει τις ιερές σας καρδιές, εφαρμόζοντας τους άλλους κανόνες των θεάρεστων έργων σας, δηλαδή να ασκείτε τη σιωπή, να μην πληγώνετε τη συνείδηση του αδελφού σας εξαιτίας μιας προσποιητής και ιδιοτελούς εγκράτειας για κάποια μικρή τροφή, να μην μιλάτε σκληρά, να μην κομπάζετε, να μην συμπεριφέρεστε με έπαρση, να μην φθονείτε, να μην επιδίδεστε σε εθελοθρησκεία, ούτε να προτιμάτε το δικό σας συμφέρον από την ανάπαυση του πλησίον. Δείχνοντας καλοσύνη ο ένας στον άλλον να κάνετε δικά σας τα προβλήματα των διπλανών σας και να είστε όλοι μία ψυχή, μία καρδιά, ένα θέλημα εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, έχοντας Εκείνον ως κεφαλή. Και στο εξής να ενδυναμώνεστε με το κράτος της δυνάμεώς Του, υπομένοντας τα θλιβερά που παρουσιάζονται, έχοντας προ οφθαλμών το κοινό μυστήριο του θανάτου μας, θεωρώντας μικρό και υπολογίζοντας το διάστημα της ζωής μας ως κάτι βραχύ και εφήμερο. Διότι ολόκληρος ο βίος, σύμφωνα με τον Γρηγόριο τον Θεολόγο, είναι μόνο μία ημέρα για εκείνους που κοπιάζουν με θεϊκό πόθο.

Ενδυναμωθείτε και εσείς από το κράτος της ισχύος του, ω τέκνα πολυπόθητα, και στους προηγούμενους αγώνες και πειρασμούς σας ενώστε τα τωρινά και τα μελλοντικά. Να θεωρείτε απόλυτη χαρά το ότι αξιωθήκατε να πάσχετε εκουσίως τέτοια δεινά για τον Σωτήρα Χριστό και να γίνεστε μιμητές των παθημάτων του. Αυτό και μόνο, για όσους κατανοούν, αποτελεί τη μέγιστη ανταπόδοση.

Εσείς όμως, «αδελφοί μου, να ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος του· ντυθείτε την πανοπλία του Θεού, ώστε να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου»· διότι δεν κοιμάται, αλλά αγρυπνεί εναντίον μας, και τόσο περισσότερο όσο βλέπει ψυχές να αγωνίζονται.