Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:14

αʹ. «Αφού περιζώσετε», λέει, «την οσφύ σας με αλήθεια». Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Έχει αναφερθεί από εμάς στην προηγούμενη ομιλία, ότι πρέπει να είμαστε τόσο ευσταλείς, ώστε τίποτα να μην αποτελεί εμπόδιο στο να τρέχουμε. «Και αφού ενδυθείτε», λέει, «τον θώρακα της δικαιοσύνης». Όπως ακριβώς ο θώρακας είναι άτρωτος, έτσι είναι και η δικαιοσύνη.

Διότι, εάν όσοι ζουν αυτόν τον στρατιωτικό βίο τα απαρνούνται όλα, και όπου τους καλεί ο πόλεμος, εκεί παρευρίσκονται και οδοιπορούν, και τα υπομένουν όλα με προθυμία· πολύ περισσότερο εμείς, οι στρατιώτες του Χριστού, πρέπει να προετοιμαζόμαστε με αυτόν τον τρόπο και να παρατασσόμαστε για τον πόλεμο των παθών. Δεν υπάρχει διωγμός τώρα, και μακάρι να μην υπάρξει ποτέ· αλλά υπάρχει άλλος πόλεμος, αυτός της φιλαργυρίας, της βασκανίας και των άλλων παθών. Περιγράφοντας αυτόν τον πόλεμο, ο Παύλος λέει: «Δεν είναι η πάλη μας προς αίμα και σάρκα». Αυτός ο πόλεμος είναι πάντοτε παρών. Γι' αυτό θέλει να στεκόμαστε πάντοτε οπλισμένοι. «Σταθείτε, λοιπόν», λέει, «περιζωσμένοι»· φράση που δηλώνει ενεστώτα χρόνο· και με αυτό φανέρωσε ότι πρέπει διαρκώς να οπλιζόμαστε. Διότι μεγάλος είναι ο πόλεμος μέσω της γλώσσας, μεγάλος και μέσω των οφθαλμών· αυτόν, λοιπόν, ας τον ελέγξουμε· μεγάλος είναι και ο πόλεμος των επιθυμιών. Γι' αυτό από εκεί ξεκινά να καθοπλίζει τον στρατιώτη του Χριστού. «Σταθείτε, λοιπόν», λέει, «έχοντας περιζωσμένη την οσφύ σας»· και πρόσθεσε: «εν αληθεία». Γιατί «εν αληθεία»; Διότι η επιθυμία είναι εμπαιγμός και ψεύδος, όπως κάπου είπε και ο Δαβίδ: «Οι οσφύες μου επλήσθησαν εμπαιγμάτων». Δεν είναι ηδονή το πράγμα, αλλά σκιά ηδονής. Γι' αυτό λέει, «περιζωσμένοι την οσφύ σας εν αληθεία»· δηλαδή με την αληθινή ηδονή, με τη σωφροσύνη, με την κοσμιότητα.

Ποιος από τους πνευματικούς στρατιώτες το έπραξε αυτό; Ούτε ένας. Γι' αυτόν τον λόγο στους πολέμους γινόμαστε μαλθακοί και χαμερπείς, και αποβαίνουμε ευάλωτοι στους πάντες. Και πόση νωθρότητα φανερώνει το να μη θεωρούμε ότι η παρούσα εποχή είναι καιρός πολέμου, τη στιγμή που ο Παύλος βροντοφωνάζει: «Όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ Ιησού θα διωχθούν»; Και ενώ ο Χριστός λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη»; Και πάλι, ενώ ο μακάριος Παύλος με δυνατή φωνή βροντοφωνάζει και λέει: «Η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα»; Και πάλι: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια»;

Ας είναι λοιπόν η μέση ζωσμένη με την 〈«αλήθεια»〉 κατά τον απόστολο· διότι έτσι θα είσαι καλά προετοιμασμένος για τον αγαθό δρόμο, εάν, εκλαμβάνοντας όλα τα παρόντα ως 〈ματαιότητα〉 και 〈ψεύδος〉 κατά τον Δαβίδ, επιζητείς τη μέλλουσα αλήθεια και για εκείνη τρέφεις τον πόθο.

Διότι τον στρατιώτη τον εμψυχώνει μεν η φήμη του γενναίου πολεμιστή, πολύ περισσότερο όμως η εικόνα και η θέα του, και μάλιστα όταν, εισερχόμενος στην ίδια τη σκηνή του γενναίου μαχητή, δει το ξίφος ματωμένο, το κεφάλι του εχθρού να κείτεται, τα λάφυρα να κρέμονται ψηλά, το νωπό αίμα να στάζει από τα χέρια εκείνου που έστησε το τρόπαιο, και παντού να βρίσκονται δόρατα, ασπίδες, τόξα και όλη η υπόλοιπη πανοπλία. Γι' αυτόν τον λόγο έχουμε συγκεντρωθεί και εμείς εδώ. Διότι ο τάφος των μαρτύρων είναι στρατιωτική σκηνή· και αν ανοίξεις τα μάτια της πίστης, θα δεις να βρίσκεται εδώ ο θώρακας της δικαιοσύνης, ο θυρεός της πίστης, η περικεφαλαία του σωτηρίου, η περικνημίδα του Ευαγγελίου, η μάχαιρα του Πνεύματος, και το ίδιο το κεφάλι του διαβόλου πεταμένο καταγής. Διότι, όταν βλέπεις έναν δαιμονισμένο άνθρωπο να κείτεται ανάσκελα δίπλα στον τάφο του μάρτυρα και να σφαδάζει, δεν βλέπεις τίποτε άλλο παρά το κομμένο κεφάλι του Πονηρού. Επειδή ακόμη και τώρα αυτά τα όπλα παραμένουν δίπλα στους στρατιώτες του Χριστού, και όπως ακριβώς οι βασιλείς θάβουν τους αριστείς πολεμιστές μαζί με τα όπλα τους, έτσι έπραξε και ο Χριστός, και τους έθαψε μαζί με τα όπλα τους, ώστε και πριν από την ανάσταση να δείξει όλη τη δόξα και τη δύναμη των αγίων. Γνώρισε, λοιπόν, την πνευματική τους πανοπλία, και θα αναχωρήσεις από εδώ έχοντας αποκομίσει τα μέγιστα.

Αυτά δεν έγιναν εξαιτίας του αγγέλου, αλλά εξαιτίας του αίματος που με έσωσε. Διότι, δεν μπορούσε άραγε ο άγγελος να διακρίνει τους Αιγυπτίους από τους Ιουδαίους; Αυτός που γνώριζε τα πρωτότοκα, δεν είχε τη δύναμη να ξεχωρίσει Αιγυπτίους και Εβραίους; Όταν λοιπόν σε ονειδίσει κάποιος λέγοντας: «Σε αίμα ελπίζεις;», πες του και εσύ: «Δεν ντρέπεσαι, αναίσχυντε; Εσύ σώθηκες με το αίμα ενός προβάτου, και εγώ δεν θα σωθώ με το αίμα του Δεσπότου;». Ο Ιουδαίος λοιπόν, όταν τρώει, βιάζεται να απαλλαγεί από την Αίγυπτο· ο Χριστιανός, όταν τρώει, ας βιάζεται να απαλλαγεί από τον κόσμο. Διότι και σε σένα ο Παύλος έτσι παραγγέλλει: «Να ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης και να υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμότητα του ευαγγελίου της ειρήνης».

Εκεί υποδήματα, και εδώ υποδήματα· εκεί βακτηρία, εδώ θώρακας· ο Μωυσής απευθύνεται σαν σε οδοιπόρους, ο Παύλος σαν σε στρατιώτες· εκείνοι πορεύονταν από γη σε γη, γι' αυτό ήταν οδοιπόροι· εγώ πορεύομαι από τη γη στον ουρανό, γι' αυτό είμαι στρατιώτης. Για ποιο λόγο; Διότι ο δρόμος μου δέχεται ληστρικές επιθέσεις στον αέρα, δαίμονες έρχονται να με συναντήσουν. Γι' αυτό έχω την παρρησία γυμνωμένη, γι' αυτό φέρω τον θώρακα της δικαιοσύνης, γι' αυτό φορώ τη ζώνη της αλήθειας· διότι δεν είμαι μόνο οδοιπόρος, αλλά και στρατιώτης.

Διότι, εάν μία γυναίκα που παρακαλούσε υπέρ των Ιουδαίων κατόρθωσε να καταστείλει τον βαρβαρικό θυμό, πολύ περισσότερο ο δικός μας δάσκαλος, δεόμενος υπέρ μιας τέτοιας πόλεως και μαζί με μία τόσο μεγάλη Εκκλησία, θα μπορέσει να πείσει αυτόν τον πραότατο και ημερώτατο βασιλέα. Διότι, εάν έλαβε την εξουσία να συγχωρεί τα αμαρτήματα προς τον Θεό, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να εξαλείψει και να αφανίσει αυτά που έγιναν εις βάρος ανθρώπου. Είναι και αυτός άρχοντας, και μάλιστα άρχοντας σεμνότερος από εκείνον. Διότι οι ιεροί νόμοι έφεραν και υπέταξαν στα δικά του χέρια ακόμη και αυτή την ίδια τη βασιλική κεφαλή· και όταν πρέπει να δοθεί κάτι καλό άνωθεν, ο βασιλέας συνηθίζει να καταφεύγει στον ιερέα, και όχι ο ιερέας στον βασιλέα. Έχει και αυτός θώρακα, τον θώρακα της δικαιοσύνης, έχει και ζώνη, αυτήν της αληθείας, έχει και υποδήματα πολύ πιο σεμνά, αυτά του Ευαγγελίου της ειρήνης, έχει και μάχαιρα, όχι από σίδερο, αλλά από το Πνεύμα· έχει και στέφανο τοποθετημένο στο κεφάλι του. Πιο λαμπρή είναι αυτή η πανοπλία, πιο σεμνά τα όπλα, μεγαλύτερη η παρρησία, περισσότερη η ισχύς. Ώστε και λόγω του κύρους της εξουσίας του, και λόγω της δικής του μεγαλοψυχίας, και πριν από όλα τα άλλα, λόγω της ελπίδας του στον Θεό, θα συνομιλήσει με τον βασιλέα με πολλή παρρησία και με πολλή σύνεση.

Κατέστησε τη σάρκα εύπειθη, σου χάρισε όπλα, θώρακα δικαιοσύνης, ζώνη αλήθειας, κράνος σωτηρίας, ασπίδα πίστεως, μάχαιρα του Πνεύματος, σου έδωσε αρραβώνα, με το σώμα του σε τρέφει, με το αίμα του σε ποτίζει, σου ενεχείρισε τον σταυρό ως δόρυ, δόρυ που ποτέ δεν λυγίζει· εκείνον τον έδεσε, τον έριξε κατά γης. Επομένως, είναι πλέον αδικαιολόγητη η ήττα σου, και δεν έχεις καμία δικαιολογία αν πληγείς. Διότι έχεις αμέτρητα εφόδια για να νικήσεις. Η παγίδα συντρίφθηκε, και εμείς σωθήκαμε. Η βοήθειά μας βρίσκεται στο όνομα του Κυρίου, ο οποίος εποίησε τον ουρανό και τη γη. Βλέπεις τι είδους στρατηγό έχεις; Τι είδους βασιλιά; Τον δημιουργό ολόκληρου του σύμπαντος; Αυτόν που με έναν λόγο έφερε στην ύπαρξη τόσα σώματα, τόσο όγκο, τόσο μέγεθος; Μην καταπέσεις, στάσου γενναία· τίποτα δεν εμποδίζει να στηθεί λαμπρό το τρόπαιό σου. Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, αγαπητοί, ας βρισκόμαστε σε πνευματική εγρήγορση, ας αγωνιζόμαστε, ας μην κοιμόμαστε, αλλά, αφού στιλβώσουμε τα όπλα μας και δυναμώσουμε την προθυμία μας, ας πλήττουμε ακατάπαυστα τον εχθρό, ώστε, αφού κατακτήσουμε λαμπρή τη νίκη, με πολλή δόξα να απολαύσουμε τη βασιλεία των ουρανών· την οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων.

Σταθείτε, λοιπόν, λέει, περιζωσμένοι· πράγμα που και αυτό αναφέρεται σε ενεστώτα χρόνο· και υπέδειξε ότι πρέπει πάντοτε να είμαστε οπλισμένοι. Διότι είναι μεγάλος ο πόλεμος μέσω της γλώσσας, μεγάλος μέσω των ματιών· αυτόν, λοιπόν, ας τον ελέγχουμε· μεγάλος είναι και ο πόλεμος των επιθυμιών. Γι' αυτό από εκεί ξεκινά να εξοπλίζει τον στρατιώτη του Χριστού· «Σταθείτε, λοιπόν», λέει, «έχοντας περιζωσμένη την οσφύ σας», και πρόσθεσε, «με αλήθεια». Γιατί, «με αλήθεια»; Διότι η επιθυμία είναι εμπαιγμός και ψέμα· γι' αυτό λέει ο προφήτης: «Οι ψόες μου γέμισαν από εμπαιγμούς». Δεν είναι ηδονή το πράγμα, αλλά σκιά ηδονής. «Έχοντας περιζωσμένη», λέει, «την οσφύ σας με αλήθεια». Δηλαδή, με την αληθινή ηδονή, με τη σωφροσύνη, με την κοσμιότητα. Γι' αυτό δίνει αυτές τις προτροπές, επειδή γνωρίζει την ατοπία της αμαρτίας, και επειδή επιθυμεί να είναι όλα μας τα μέλη περιφραγμένα· «Διότι», λέει, «ο άδικος θυμός δεν θα αθωωθεί»· και θέλει να φοράμε θώρακα, και ασπίδα. Διότι ο θυμός είναι θηρίο που εύκολα εφορμά, και θα μας χρειαστούν αμέτρητοι περίβολοι και διαφράγματα για να επικρατήσουμε και να τον συγκρατήσουμε. Και για τον λόγο αυτό, ο Θεός οικοδόμησε σε εμάς ιδιαίτερα αυτό το μέρος του σώματος ωσάν από πέτρες, δηλαδή με τα οστά, τοποθετώντας γύρω του ένα στήριγμα, ώστε να μην το διαρρήξει ποτέ, ούτε να το κατακόψει (ο θυμός), και έτσι να καταστρέψει εύκολα ολόκληρο τον οργανισμό. Διότι είναι πυρ, λέει, και μεγάλη ταραχή· και κανένα άλλο μέλος δεν θα μπορούσε να αντέξει αυτήν τη βία.

Εγώ όμως σήμερα, αφού έζωσα την οσφύ μου με την αλήθεια, και ενδύθηκα τον θώρακα της δικαιοσύνης, και υπόδησα τα πόδια μου με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, ξεκινώ να αναλαμβάνω αγώνα εναντίον των αιρετικών. Καταπιάνομαι με τους αγώνες, όχι αντιπαραθέτοντας λόγια στα λόγια, ούτε διαλύοντας τις αλληλουχίες των προτάσεων με ρητορική δεινότητα, αλλά διασπώντας σαν ιστό αράχνης τα επιδέξια επιχειρήματα των αιρετικών με τη φωνή του κειμένου που μόλις αναγνώστηκε στο ακέραιο. Και το αποστολικό ανάγνωσμα είναι το εξής: Ώ, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά του, και ανεξιχνίαστες οι οδοί του! Τι λες, ω Παύλε; Ο πλούτος του Θεού κείτεται στο βάθος, και γνωρίζεται στο ύψος;

Διότι θέλω να μιλήσω στους απόντες σαν να είναι παρόντες. Τέτοια είναι άλλωστε η πονεμένη ψυχή· έστω και αν δεν ακούνε οι εγκαλούμενοι, μιλάει προς αυτούς σαν να είναι παρόντες και να ακούνε. Έτρεξες, λοιπόν, να ακούσεις τις σάλπιγγες, πες μου; Μαζί με τους ανδροφόνους, μαζί με τους αγύρτες, μαζί με τους παράφρονες και μανιώδεις Ιουδαίους; Δεν άκουσες τον Χριστό που λέει: «Όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, την έχει ήδη μοιχεύσει μέσα στην καρδιά του»; Διότι, όπως ακριβώς το ακόλαστο βλέμμα διαπράττει μοιχεία, έτσι και η άκαιρη ακρόαση κατεργάζεται ασέβεια. Αλλά επιθυμείς να ακούσεις σάλπιγγα. Άκουσε λοιπόν την πνευματική σάλπιγγα του Παύλου, η οποία βοά από τους ουρανούς και λέει: αναλάβετε την πανοπλία του Θεού· περιζωστείτε τη μέση σας με την αλήθεια, ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης, υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤ΄. Ομιλία που εκφωνήθηκε στον ναό των Αποστόλων κατά την ημέρα της μνήμης του βασιλιά Θεοδοσίου, προς αυτούς που αποκαλούν τους εαυτούς τους Καθαρούς, αφού είχαν ήδη μιλήσει άλλοι δύο επίσκοποι. α΄. Πόσο ωραίο είναι το ζεύγος αυτών που μίλησαν, εκ των οποίων ο ένας σέρνει την κιβωτό με τα βόδια, και ο άλλος προσφέρει τις απαρχές των λόγων. Διότι, αν και είναι διαφορετική η ηλικία τους, είναι κοινό το είδος της πνευματικής τους καλλιέργειας. Μάλλον, όμως, ούτε η ηλικία τους είναι διαφορετική· διότι και ο νέος διαθέτει τη σταθερότητα του γέροντα, και ο ηλικιωμένος το σφρίγος και την ακμή του νέου· ώστε δεν θα έκανε λάθος κανείς αν τους αποκαλούσε και τους δύο και πρεσβύτες και νέους, όχι με βάση την κατάσταση της ηλικίας τους, αλλά με βάση τη διάθεση του φρονήματός τους. Ας καταθέσουμε, λοιπόν, και εμείς τη δική μας συνεισφορά. Διότι βλέπω ότι η ακοή σας είναι αχόρταγη, και το χρέος που οφείλουμε στον μακάριο Θεοδόσιο δεν είναι τυχαίο, όχι επειδή ήταν βασιλιάς, αλλά επειδή ήταν ευσεβής· όχι επειδή ήταν ντυμένος με την πορφύρα, αλλά επειδή είχε ενδυθεί τον Χριστό, ένδυμα που δεν παλιώνει ποτέ, και είχε φορέσει τον θώρακα της δικαιοσύνης, και τα υποδήματα του ευαγγελίου της ειρήνης, και τη μάχαιρα του πνεύματος, και την ασπίδα της πίστεως, και την περικεφαλαία του σωτηρίου. Με αυτά τα όπλα κατέλυσε τους τυράννους, και τον πρώτο και τον τελευταίο. Διότι τον πρώτο, αφού τον συνέλαβε αβίαστα και αναίμακτα, έστησε τρόπαιο, χωρίς να χάσει ούτε ένα μικρό μέρος του στρατοπέδου του· ενώ τον δεύτερο, όταν συνήφθη η μάχη, τον καθαίρεσε μόνος του.

Επομένως, με θάρρος ας αποδυθούμε στα παλαίσματα· διότι μας περιέβαλε με όπλα πιο λαμπερά από κάθε χρυσό, πιο ισχυρά από κάθε αδάμαντα, πιο θερμά και σφοδρά από κάθε φωτιά, πιο ελαφριά από κάθε αέρα. Διότι η φύση αυτών των όπλων δεν βαραίνει τα γόνατα, αλλά αναπτερώνει τα μέλη και τα ανυψώνει, και ακόμη και αν θελήσεις να πετάξεις προς τον ουρανό με τα όπλα αυτά, τίποτα δεν σε εμποδίζει. Διότι είναι καινή η φύση των όπλων, επειδή καινός είναι και ο τρόπος αυτής της μάχης· διότι, ενώ είμαι άνθρωπος, αναγκάζομαι να πυγμαχώ με δαίμονες, και ενώ περιβάλλομαι από σάρκα, παλεύω εναντίον ασώματων δυνάμεων. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Θεός έφτιαξε τον θώρακά μου όχι από σίδηρο, αλλά από δικαιοσύνη· γι' αυτό μου κατασκεύασε τον θυρεό όχι από χαλκό, αλλά από πίστη. Έχω και ακονισμένη μάχαιρα, το ρήμα του Πνεύματος. Εκείνος εκτοξεύει βέλη εναντίον μου, εγώ έχω μάχαιρα· εκείνος είναι τοξότης, εγώ είμαι οπλίτης.

Κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως δηλαδή αυτόν δεν θα τον αποκαλούσα άνδρα, αλλά πιο μαλθακό από γυναίκα, έτσι και τη γυναίκα που αποκτά ανδρείο φρόνημα τη θεωρώ πιο ισχυρή από κάθε άνδρα, εάν, αφού αρπάξει τα πνευματικά όπλα, και ντυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και φορέσει το κράνος του σωτηρίου, και προτάξει την ασπίδα της πίστεως, και ζωστεί με τη ζώνη της αληθείας, και λάβει τη μάχαιρα του Πνεύματος, σταθεί στην παράταξη λάμποντας από την πανοπλία, γινόμενη χάρη στο φρόνημά της υψηλότερη από τους ουρανούς, διαλύοντας τις φάλαγγες των δαιμόνων, συντρίβοντας την τυραννία του διαβόλου, κατατρυπώντας τα πάθη, και σωριάζοντας πτώματα πιο πυκνά από εκείνα των πολέμων — όχι ανθρώπων, αλλά άτοπων λογισμών. Διότι η γυναίκα και ο άνδρας είναι μεν διαχωρισμένοι όσον αφορά τα σωματικά έργα, και στη μεν γυναίκα έχουν οριστεί ο αργαλειός, η ρόκα, το καλαθάκι του εργόχειρου, η φροντίδα του οίκου, η παραμονή στα ενδότερα και η ανατροφή των παιδιών, στον δε άνδρα τα δικαστήρια, τα βουλευτήρια, η αγορά, οι πόλεμοι, οι μάχες και οι στρατιωτικές παρατάξεις· στα παλαίσματα όμως της ευσέβειας, το στάδιο είναι κοινό, κοινοί είναι και οι αγώνες. Ομοίως και οι γυναίκες αποδύονται για την πάλη, και δεν αποκλείονται από τον αγώνα, αλλά και αυτές παρατάσσονται, στεφανώνονται και ανακηρύσσονται νικήτριες, κερδίζουν έπαθλα ανδραγαθίας, βραβεία και στεφάνια, και κατέχουν τρόπαια λαμπρά, και νίκες συνεχείς και αλλεπάλληλες.

Γι' αυτό μας έντυσε με τον θώρακα της δικαιοσύνης, γι' αυτό μας έζωσε με τη ζώνη της αλήθειας, γι' αυτό μας φόρεσε την περικεφαλαία της σωτηρίας, γι' αυτό μας υπόδησε με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης και μας εγχείρισε τη μάχαιρα του Πνεύματος, γι' αυτό άφησε πυρ στις ψυχές μας.

Ονομάζει «μεθοδεία» την κακουργία του διαβόλου, διότι δεν φανερώνει ευθέως αυτό που θέλει να κατασκευάσει, ώστε να μην γίνει αντιληπτός, αλλά, φορώντας άλλο προσωπείο, άλλα μηχανεύεται. Και όπως ακριβώς ένας κακοποιός εχθρός, όταν επιτίθεται σε μία πόλη και στα τείχη της, σκάβει από κάτω κρυφά, ώστε με αυτόν τον τρόπο να γίνει δύσκολο να τον φυλαχτούν, και να κατορθώσει αυτά που επιδίωξε. «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αφού αναλάβετε τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού· δεχθείτε και την περικεφαλαία του σωτηρίου, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού, διαμέσου κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό εν Πνεύματι, και γι' αυτό ακριβώς αγρυπνώντας με κάθε υπομονή και δέηση». Γιατί λέει, με την αλήθεια; Διότι η επιθυμία είναι εμπαιγμός και ψεύδος· δεν είναι ηδονή το πράγμα, αλλά σκιά ηδονής· δηλαδή (εννοεί να περιζωστούμε) με την αληθινή ηδονή, τη σωφροσύνη. «Για όλους τους αγίους, και υπέρ εμού, ώστε να μου δοθεί λόγος κατά το άνοιγμα του στόματός μου, για να κάνω γνωστό με παρρησία το μυστήριο του Ευαγγελίου, υπέρ του οποίου εκτελώ χρέη πρεσβευτή όντας δεμένος με αλυσίδες, ώστε να μιλήσω γι' αυτό με παρρησία, όπως οφείλω να μιλήσω. Αλλά για να γνωρίσετε και εσείς τα δικά μου, τι πράττω».

Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης. Πάνω από όλα, αναλάβετε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού· και δεχθείτε την περικεφαλαία της σωτηρίας, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού.» «Κανένας στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και αν κάποιος συμμετέχει σε αγώνες, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες.» «Προσέχετε τους εαυτούς σας, ώστε να μην χάσετε αυτά για τα οποία κοπιάσατε, αλλά να λάβετε πλήρη μισθό.» Ο καλός αγωνιστής, εφόσον αποδυθεί μία φορά στο στάδιο της ευσέβειας, πρέπει να υπομένει γενναία τα πλήγματα των αντιπάλων, με την ελπίδα της δόξας των στεφάνων.

Έπειτα, αφού περιβληθείς την πανοπλία του Πνεύματος, ζώσεις τη μέση σου με αλήθεια, ενδυθείς τον θώρακα της δικαιοσύνης, φορέσεις την περικεφαλαία του σωτηρίου, υποδηθείς τα πόδια σου με την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης, πάρεις στα χέρια σου τον θυρεό της πίστεως και τη μάχαιρα του Πνεύματος, η οποία είναι το ρήμα του Θεού, και αφού καθοπλιστείς άριστα και οχυρωθείς από παντού, έξελθε με τέτοια πεποίθηση στον πόλεμο κατά της ασέβειας, ώστε, αφού την κατατροπώσεις και καταρρίψεις στη γη τον αρχηγό της διάβολο, να κοσμηθείς με τα στεφάνια της νίκης από τη ζωαρχική δεξιά του Δεσπότου.

Ω παμβασίλεια, πανάχραντη Μητέρα του Θεού, έντυσε τον βασιλιά μας με τη θεία σου βοήθεια από το ουράνιο ύψος, ζώσε τον με τη στερεότητα της αλήθειας και με την ασπίδα της πίστης και με το ξίφος του πνεύματος και περιφρούρησέ τον με την πανοπλία της δικαιοσύνης.

ΙΓ΄. Αυτός λοιπόν ήταν ο σκοπός του Κυρίου, να υπακούσει στον Πατέρα μέχρι θανάτου ως άνθρωπος υπέρ ημών, τηρώντας την εντολή της αγάπης, και να αμυνθεί απέναντι στον διάβολο με το να πάθει από αυτόν, μέσω των Γραμματέων και των Φαρισαίων που ενεργούνταν από εκείνον· και έτσι νίκησε, με το να νικηθεί εκουσίως, αυτόν που ήλπιζε ότι θα νικήσει, και λύτρωσε τον κόσμο από τη δυναστεία του. Με αυτόν τον τρόπο ο Χριστός «εσταυρώθη εξ ασθενείας»· μέσω της οποίας ασθένειας νέκρωσε τον θάνατο και κατήργησε εκείνον που είχε το κράτος του θανάτου. Με αυτόν τον τρόπο και ο Παύλος ασθενούσε και καυχιόταν «στις ασθένειες, για να επισκηνώσει» μέσα του «η δύναμη του Χριστού». ΙΔ΄. Έχοντας μάθει τον τρόπο αυτής της νίκης, έλεγε γράφοντας προς τους Εφεσίους: «Δεν είναι η πάλη σας προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες», και τα εξής. Και λέει να αναλάβουν τον θώρακα της δικαιοσύνης, και την περικεφαλαία της ελπίδας, και τον θυρεό της πίστεως, και τη μάχαιρα του Πνεύματος, για να μπορέσουν να σβήσουν όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, εκείνοι που διεξάγουν τον πόλεμο ενάντια στους αόρατους εχθρούς· υποδεικνύοντας δε έμπρακτα τον τρόπο της πάλης έλεγε: «Εγώ, λοιπόν, έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα· αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω, μήπως, αφού κηρύξω στους άλλους, αποδειχθώ ο ίδιος αδόκιμος».

Ας αγωνιστούμε λοιπόν, εφόσον έχουμε τον καιρό που έθεσε ενώπιόν μας ο Θεός, να κάνουμε πράξη τον σκοπό της ευσεβούς και χριστιανικής μας επαγγελίας. Και επειδή δεν είναι η πάλη μας εναντίον αίματος και σαρκός, αλλά εναντίον των αρχών, εναντίον των εξουσιών, εναντίον των κοσμοκρατόρων του σκότους του αιώνα τούτου, δηλαδή των αφανών τυράννων και εχθρών, οι οποίοι δεν παρατάσσουν τις μάχες στα φανερά, αλλά συνάπτουν τους πολέμους στα κρυφά της καρδιάς, ας αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού, όπως μας προτρέπει ο θείος απόστολος, για να μπορέσουμε να αντισταθούμε κατά την πονηρή ημέρα και, αφού τα φέρουμε όλα εις πέρας, να σταθούμε όρθιοι· έχοντας περιζωστεί την οσφύ μας με την αλήθεια και έχοντας ενδυθεί τον θώρακα της δικαιοσύνης, με τον οποίο θα σβήσουν όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού.

Τι σημαίνει κατά τον Απόστολο το «αφού περιζωθείτε τη μέση σας με την αλήθεια» και τα υπόλοιπα όπλα της πνευματικής παράταξης; Το «αφού περιζωθείτε τη μέση σας με την αλήθεια» ορθώς το ερμήνευσε ο Γρηγόριος, ο επώνυμος της Θεολογίας, λέγοντας: «μήπως [υποδηλώνει] ότι το θεωρητικό μέρος περισφίγγει το επιθυμητικό». Το δε «αφού ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης» λέγεται επειδή η δικαιοσύνη είναι έξη που απονέμει το ίσο, και πρέπει οι τρεις δυνάμεις της ψυχής που βρίσκονται μέσα μας να ισορροπούν και μέσω αυτών οι τέσσερις γενικές αρετές να συγκροτούνται με ίση ισχύ —διότι αυτό είναι η δικαιοσύνη— και, αφενός, μέσω της φρονήσεως, το λογικό μέρος, καθώς κινείται προς την εξέταση των όντων, δίκην αλυσιδωτού θώρακα συνδέει τον έναν λόγο με τον άλλον· ομοίως, συνενώνοντας τους διάφορους λόγους της σωφροσύνης και των υπολοίπων αρετών σε έναν, οφείλει κανείς να διασφαλίζει τον εαυτό του, ώστε να μην πληγώνεται από τα βέλη που εκτοξεύει ο εχθρός.

Αλλά ο δικός μας πόλεμος έχει καταστεί μεγαλύτερος από εκείνον· διότι εκείνος είναι αισθητός και έχει αισθητούς τους αντιπάλους και δέχεται αισθητά τραύματα και ίσως υπομένει αισθητό, δηλαδή σωματικό, θάνατο. Για εμάς όμως, τους τάχα στρατιώτες του Βασιλέως της δόξης, ο πόλεμος δεν είναι «προς αίμα και σάρκα», κατά τον θείο απόστολο, «αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας στα επουράνια»· και «γι' αυτό», λέει, «αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα» εκείνου του αόρατου πολέμου «και αφού τα κατεργαστείτε όλα, να σταθείτε» και να μην καταπίπτετε καθόλου με τους λογισμούς, αλλά να σταθείτε καλά· «σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια», με την αγνεία και τη σωφροσύνη, «και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης», για να τρέχετε ανεμπόδιστα στην οδό των εντολών του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού («έτρεξα», λέει, «στην οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου») «και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου» η οποία δύναται να φυλάξει την ψυχή μαζί με το σώμα και «τη μάχαιρα του πνεύματος, η οποία είναι ο λόγος του Θεού», και μέσω αυτής να εξολοθρεύετε τα στίφη των αφανών πολεμίων και τις άτοπες σκέψεις, και με αυτήν να αποκόψετε τα ολέθρια πάθη σαν ιστό αράχνης.

Διότι κακοπάθησε ως καλός στρατιώτης του παμβασιλέως Χριστού, κατέκοψε φάλαγγες πολεμίων παθών με το ξίφος της χάριτος, έτρεψε σε φυγή πλήθη ακοίμητων εχθρών έχοντας την άνωθεν προστασία. Διότι, αφού ζώστηκε την πανοπλία του Θεού και έλαβε τη μάχαιρα του Αγίου Πνεύματος και έστεψε το κεφάλι του με την περικεφαλαία της σωτηρίας και σκεπάστηκε με τον θώρακα της πίστεως, νίκησε κατά κράτος και κατέβαλε τους αντιπάλους του και τους πολεμίους εχθρούς. Και ως απόλυτα δοκιμασμένος πλέον αριστέας και τροπαιούχος νικητής, πλησιάζει και συναγάλλεται με τον βασιλιά του και στεφοδότη Χριστό, επειδή τον αγάπησε και αγαπήθηκε από αυτόν και έλαβε από αυτόν ακένωτη χάρη και βρήκε αλάνθαστα το κλέος της αψευδούς υπόσχεσής του. Ποιας υπόσχεσης παρά αυτής; «Εγώ», λέει, «αγαπώ αυτούς που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν χάρη».

Αυτήν τη νύμφη μνημονεύει και ο Δαβίδ λέγοντας «παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου» και τα εξής. Δες τον ιματισμό. Θέλεις όμως να γνωρίσεις και τα υποδήματά της; Ο Παύλος, ο νυμφαγωγός, διδάσκει λέγοντας «έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να δεις και τη ζώνη της, πώς είναι φτιαγμένη από την αλήθεια; «Αφού περιζώσετε», λέει, «τη μέση σας με αλήθεια». Θέλεις να δεις και τα πόδια; Άκουσε τον προφήτη που λέει: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη, εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά».

Έτσι, διατύπωσε τα προηγούμενα όχι επειδή έπραττε αυτά που δεν ήθελε, αλλά επειδή απλώς τα συλλογιζόταν· διότι πώς αλλιώς θα ήταν ακριβής μιμητής του Χριστού; Θα ήταν καλό λοιπόν, και εξαιρετικά ευχάριστο, να μην είχαμε αυτούς που ενεργούν εναντίον μας και μας πολεμούν· επειδή όμως αυτό είναι αδύνατο και δεν μπορούμε να έχουμε αυτό που θέλουμε (διότι θέλουμε να μην έχουμε εκείνους που μας παρασύρουν στα πάθη· καθώς έτσι θα μπορούσαμε να σωθούμε χωρίς κόπο· και δεν γίνεται αυτό που θέλουμε, αλλά αυτό που δεν θέλουμε· διότι πρέπει να δοκιμαζόμαστε όπως αρμόζει), ας μην υποχωρούμε, ω ψυχή, ας μην υποχωρούμε στον πονηρό, αλλά: «Αφού αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού για να μας προστατεύει, ας ενδυθούμε τον θώρακα της δικαιοσύνης, και ας υποδηθούμε στα πόδια την ετοιμασία του ευαγγελίου, και πάνω σε όλα ας πάρουμε την ασπίδα της πίστεως, με την οποία θα μπορέσουμε να σβήσουμε όλα τα πυρωμένα βέλη του πονηρού, καθώς και την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού», «ώστε να μπορέσουμε να σταθούμε σταθεροί απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου», «και να καθαιρέσουμε λογισμούς και κάθε ύψωμα που υψώνεται εναντίον της γνώσεως του Χριστού», «διότι ο αγώνας μας δεν είναι εναντίον αίματος και σαρκός». «Διότι δεν πράττω αυτό που θέλω, αλλά αυτό που μισώ, αυτό κάνω».

Και επειδή δεν είμαστε ικανοί για την πάλη απέναντι στις αρχές, τις εξουσίες και τα πνεύματα της πονηρίας, μας προτρέπει να αναλάβουμε την πανοπλία του Θεού: ενδυθείτε τον θώρακα της δικαιοσύνης και υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης και περιζωστείτε τη μέση σας με την αλήθεια, αναλαμβάνοντας πάνω από όλα τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο, λέει, θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, τα οποία είναι οι ενέργειες των μιαρών παθών. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και την άγια μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο λόγος του Θεού. Ο απόστολος υπέδειξε ότι μέσω αυτών των προαναφερθέντων πνευματικών όπλων, που είναι υπεράνω της ανθρώπινης φύσης μας, θα έχουμε τη δύναμη να σταθούμε απέναντι στις χαλεπές μεθοδείες του διαβόλου, τον δε τρόπο, με τον οποίο μπορούμε να τα αποκτήσουμε, τον επεσήμανε με ακρίβεια λέγοντας: Να προσεύχεστε σε κάθε καιρό εν πνεύματι με κάθε προσευχή και δέηση, και να αγρυπνείτε γι' αυτό με κάθε εγκαρτέρηση και δέηση. Γι' αυτό και απευθύνει ευχή προς όλους, λέγοντας: Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και Πατρός και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος ας είναι με όλους σας. Και πάλι: Ολόκληρο το πνεύμα σας και η ψυχή και το σώμα είθε να διατηρηθεί άμεμπτο κατά την ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Διότι εκείνος που αρνήθηκε αληθινά τον κόσμο και αγωνίστηκε και απέρριψε από τον εαυτό του το φορτίο της γης και των μάταιων επιθυμιών και των σαρκικών ηδονών και της δόξας και της εξουσίας και των ανθρώπινων τιμών, σηκώνοντας τον εαυτό του και απομακρύνοντάς τον από αυτά με όλη του την καρδιά (οπότε και σε αυτόν τον φανερό αγώνα ο Κύριος βοηθά κρυφά, ανάλογα με το μέτρο της άρνησης του θελήματος του κόσμου), και στάθηκε σταθερός στη λατρεία του Κυρίου και εγκαρτέρησε ολοκληρωτικά (με το σώμα και την ψυχή εννοώ), αυτός βρίσκει εναντιότητα και κρυφά πάθη και αόρατα δεσμά και αφανή πόλεμο και αγώνα και κρυφή άθληση. Και έτσι, αφού δεηθεί στον Κύριο και λάβει τα όπλα του Πνεύματος από τον ουρανό, τα οποία απαρίθμησε ο μακάριος απόστολος, «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «τη μάχαιρα του πνεύματος», και οπλισμένος με αυτά θα μπορέσει να σταθεί απέναντι στις κρυφές μεθοδείες του διαβόλου μέσα στις παρούσες πονηρίες. Αυτά τα όπλα, αφού τα αποκτήσει με κάθε προσευχή και εγκαρτέρηση και δέηση και νηστεία, και προπάντων μέσω της πίστεως, θα μπορέσει να κατατροπώσει τον πόλεμο ενάντια στις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες, και έτσι, αφού νικήσει τις ενάντιες δυνάμεις με τη συνεργία του Πνεύματος και τη δική του προσπάθεια σε όλες τις αρετές, θα γίνει άξιος της αιώνιας ζωής, δοξάζοντας τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες.

Έπειτα περιέρχεται σε θλίψη, δαμασμό και στενοχώρια προκειμένου να δοκιμαστεί, ώστε λίγο-λίγο να εξημερωθεί από το Πνεύμα, καθώς εκλείπει σταδιακά και αφανίζεται η αμαρτία που ενυπάρχει σε αυτήν. Και έτσι η ψυχή, αφού ενδυθεί «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «την μάχαιρα του Πνεύματος», διδάσκεται να πολεμά τους εχθρούς της. Και οπλισμένη κατ' αυτόν τον τρόπο με το Πνεύμα του Κυρίου, αγωνίζεται ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας και σβήνει τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Διότι χωρίς τα όπλα του Πνεύματος δεν παρατάσσεται σε μάχη. Έχοντας όμως τα όπλα του Κυρίου, όταν ακούσει και αντιληφθεί σφοδρούς πολέμους, «εξέρχεται με αλαλαγμό και κραυγή», όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Ιώβ. Διότι και μόνο από τη φωνή της δέησής της προσπίπτουν οι εχθροί, και έτσι, αφού αγωνιστεί και νικήσει στον πόλεμο διά του Πνεύματος, αποκομίζει νικηφόρα στεφάνια με πολλή παρρησία, και με αυτόν τον τρόπο συναναπαύεται με τον επουράνιο Βασιλέα, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα στους αιώνες. Αμήν.

Είναι αδύνατον, χωρίς τον Θεό και μόνο με τις δικές του δυνάμεις, να ελευθερώσει κανείς τον εαυτό του σε τέτοιο βαθμό ώστε να απαλλαγεί πλήρως από την πάλη με τους λογισμούς· το να αντιλέγει όμως και να μην συγκατατίθεται σε αυτούς, είναι δυνατόν. Δ'. Εάν κάποιος είναι μπλεγμένος στα πράγματα αυτού του κόσμου και στα ποικίλα δεσμά του, και παρασύρεται από τα πάθη της κακίας, απέχει πολύ από το να γνωρίζει, όπως προείπαμε, ότι υπάρχει κάποια άλλη πάλη και ένας διαφορετικός, αόρατος πόλεμος. Διότι είναι ευκταίο, αφού ελευθερώσει κανείς τον εαυτό του από όλα τα ορατά πράγματα και αποστασιοποιηθεί από τις σαρκικές ηδονές, αρχίζοντας να προσκαρτερεί στον Κύριο, να μπορέσει να αποκτήσει επίγνωση της εσωτερικής πάλης των παθών που φωλιάζει μέσα του και του κρυφού πολέμου που διεξάγεται μέσα μας. Εάν δεν γίνουν αυτά, όπως είπαμε, ούτε με όλη του την ψυχή και ολοκληρωτικά δεν θα δεχθεί κάποιος να αφοσιωθεί στον Θεό, ούτε θα επιγνώσει αυτά τα απόκρυφα πάθη της κακίας και τα εσωτερικά δεσμά· αντιθέτως, κινδυνεύει, ενώ φέρει τραύματα και υποθάλπει αόρατα πάθη, να νομίζει και να θεωρεί ότι είναι υγιής. Για εκείνον όμως που καταφρόνησε την επιθυμία και τη δόξα, πρώτον μεν καθίσταται δυνατό να τα επιγνώσει αυτά, και έπειτα, αφού δεηθεί στον Χριστό με πίστη και λάβει από τον ουρανό τα όπλα του Πνεύματος, δηλαδή τον θώρακα της δικαιοσύνης, την περικεφαλαία του σωτηρίου, τον θυρεό της πίστεως και τη μάχαιρα του Πνεύματος, να τα καταπαλαίψει.

Έπειτα εισέρχεται σε θλίψη και δαμασμό και στενοχώρια για να δοκιμαστεί, ώστε λίγο-λίγο να εξημερωθεί μέσω του Πνεύματος, καθώς εκλείπει και αφανίζεται σιγά-σιγά η αμαρτία που υπάρχει μέσα της. Και έτσι η ψυχή, αφού ενδυθεί «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «τη μάχαιρα του πνεύματος», διδάσκεται να πολεμά τους εχθρούς της. Και έτσι εξοπλισμένη με το Πνεύμα του Κυρίου αγωνίζεται «προς τα πνευματικά της πονηρίας» και σβήνει «τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού». Διότι χωρίς τα όπλα του Πνεύματος δεν καταργείται η αμαρτία. Έχοντας όμως η ψυχή τα όπλα του Κυρίου, όταν ακούσει και αισθανθεί τους σφοδρούς πολέμους, «εκπορεύεται με αλαλαγμό και κραυγή» (καθώς λέγεται στον Ιώβ), διότι και μόνο από «τη φωνή της δεήσεώς» της καταπίπτουν οι εχθροί. Και έτσι, αφού αγωνιστεί και νικήσει στον πόλεμο μέσω του Πνεύματος, φέρει νικηφόρους στεφάνους με πολλή παρρησία, και έτσι ενώνεται με τον επουράνιο Βασιλέα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο ένδοξος στρατιώτης, ο οποίος με πολλή σπουδή και ευνοϊκή διάθεση εκτελεί το διάταγμα του βασιλιά και επιθυμεί να πορευθεί στο στρατόπεδο των αλλοφύλων και να αντισταθεί και να πολεμήσει και να εκδιώξει και να εξολοθρεύσει τα έθνη, για τα οποία μίλησε ο Κύριος και Θεός, ώστε να απολαύσει τη γη και να δει τη δόξα του, την οποία και υποσχέθηκε ο βασιλιάς να δώσει, «αυτά που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν». Αυτός εξοπλίστηκε σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο, έχοντας ενδυθεί «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και τα εξής, και έτσι σε καιρό πολέμου χαλιναγωγεί το άλογό του, ώστε να βαδίζει το άλογο στα ίχνη του νου. Εάν όμως, κυριευμένο από τη δική του ασυνεσία, αρπάξει τον αναβάτη του ενώ είναι άοπλος και τον ρίξει στο μέσο του στρατοπέδου των αλλοφύλων, τότε περιγελάται από τους αλλοφύλους, διότι ο ένδοξος στρατιώτης αιχμαλωτίστηκε από αυτούς, και τον μεταχειρίζονται σύμφωνα με τον δικό τους νόμο. Επειδή λοιπόν η ψυχή είναι κυρίαρχη του σώματος, έχει το σώμα όπως το άλογο, η ψυχή χαλιναγωγεί το σώμα και το οδηγεί, καθώς ακριβώς το οδηγεί το πνεύμα. Εάν όμως η ψυχή καταληφθεί από το σαρκικό φρόνημα, πορεύεται σύμφωνα με τις επιδιώξεις της σάρκας. Σε τέτοιες ψυχές παραγγέλλει το πνεύμα μέσω του προφήτη: «Μην γίνεστε σαν το άλογο και το μουλάρι, στα οποία δεν υπάρχει σύνεση».

«Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδείες του διαβόλου. Διότι η πάλη μας δεν είναι εναντίον σε αίμα και σάρκα, αλλά εναντίον στις αρχές, εναντίον στις εξουσίες, εναντίον στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, εναντίον στα πνεύματα της πονηρίας». Ώστε υπάρχουν αρχές και εξουσίες και κοσμοκράτορες και πνεύματα της πονηρίας, εναντίον των οποίων πρέπει εμείς να αγωνιζόμαστε και να πολεμούμε. Και πού βρίσκονται αυτά και πού πολεμούν; Μέσα στην ψυχή, στους λογισμούς. Γι' αυτό προσθέτει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζώσει την οσφύ σας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, και ενδυόμενοι τον θώρακα της δικαιοσύνης. Πάνω απ' όλα, παίρνοντας τον θυρεό της πίστεως, με τον οποίο θα μπορέσετε να σβήσετε όλα τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού. Και δεχθείτε την περικεφαλαία του σωτηρίου και τη μάχαιρα του Πνεύματος». Και συνεχίζει υποδεικνύοντας πώς μπορεί κάποιος να τα βρει και να τα αποκτήσει αυτά, λέγοντας: «μέσω κάθε προσευχής και δεήσεως, προσευχόμενοι σε κάθε καιρό, και παραμένοντας προσηλωμένοι σε αυτό με κάθε καρτερία και δέηση». Δίδαξε λοιπόν πώς πρέπει εμείς να βρούμε τα πνευματικά όπλα, με τα οποία δυνάμεθα να κατατροπώσουμε τους αόρατους εχθρούς.

Διότι σε αυτόν που αρνήθηκε αληθινά τον κόσμο και αγωνίστηκε και απέρριψε από πάνω του το φορτίο της γης και των μάταιων ασχολιών και επιθυμιών και σαρκικών ηδονών και της δόξας και της εξουσίας και των ανθρώπινων τιμών, που σήκωσε τον εαυτό του και με όλη του την καρδιά απομακρύνθηκε από όλα αυτά σε αυτόν τον αγώνα, ο Κύριος βοηθά κρυφά ανάλογα με το μέτρο της θελήσεως της αρνήσεως του κόσμου. Και αφού σταθεί στη λατρεία του Κυρίου και εγκαρτερήσει εξ ολοκλήρου (με το σώμα και με την ψυχή εννοώ), εκείνος βρίσκει εναντίωση και κρυφά πάθη και αόρατα δεσμά και αφανή πόλεμο και αγώνα και κρυφή άθληση, και έτσι, αφού δεηθεί στον Κύριο με πίστη και λάβει όπλα από τον ουρανό, τα όπλα του Πνεύματος, τα οποία απαρίθμησε ο μακάριος Απόστολος, «τον θώρακα της δικαιοσύνης» και «την περικεφαλαία του σωτηρίου» και «τον θυρεό της πίστεως» και «την μάχαιρα του πνεύματος», εξοπλισμένος θα μπορέσει «να σταθεί ενάντια στις κρυφές μεθοδείες του διαβόλου» στις παρούσες πονηρές ημέρες· αφού αποκτήσει αυτά τα όπλα μέσω κάθε προσευχής και εγκαρτερήσεως και δεήσεως, και πάνω απ' όλα μέσω της πίστεως, θα μπορέσει να κατατροπώσει τον πόλεμο ενάντια στις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες, και έτσι, έχοντας νικήσει τις αντίθετες δυνάμεις μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος και της δικής του σπουδής σε κάθε αρετή, θα αξιωθεί την αιώνια ζωή στους απέραντους αιώνες των αιώνων.

Πρόσεξε λοιπόν με σύνεση τη δύναμη αυτών που πρόκειται να σου λεχθούν. Αυτά αποτελούν το μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, όταν εξετάζονται πνευματικά· και για να κάνω την αρχή της από τα κάτω, πόδια της είναι η πίστη και η αγία ταπείνωση, θεμέλιο στέρεο και ακράδαντο. Σκέλη και αστράγαλοι, κνήμες και γόνατα και μηροί, είναι η ακτημοσύνη, η γυμνότητα, η ξενιτιά, η εν επιγνώσει υποταγή για τον Χριστό, η υπακοή και η πρόθυμη δουλεία. Μέλη και μόρια που πρέπει να καλύπτονται, είναι η αδιάλειπτη νοερά προσευχή, η γλυκύτητα που γεννιέται από την έκχυση των δακρύων, η χαρά της καρδιάς και η ανέκφραστη παρηγοριά της. Νεφροί και οσφύς, είναι η ορθοστασία και η καρτερία στις προσευχές και στις συνάξεις και η πύρωση του επιθυμητικού που γεννιέται από εκεί προς τη θεωρία και την κοινωνία με τον Θεό, καθώς αναφέρεται ότι λέει ο θείος Δαβίδ: «Πύρωσε τους νεφρούς μου και την καρδιά μου». Και ο Παύλος λέει: «Σταθείτε, λοιπόν, έχοντας περιζωστεί την οσφύ σας με την αλήθεια». Και ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος λέει: «Γι' αυτό, αφού αναζώσετε την οσφύ της διανοίας σας, μένοντας τέλεια νηφάλιοι, ελπίστε στη χάρη που σας φέρεται με την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού, ως τέκνα υπακοής». Ως χάρη, εννοεί τη δωρεά του Παναγίου Πνεύματος, η οποία μας καθιστά συμμέτοχους και συγκοινωνούς του Θεού.

Σταθείτε, λοιπόν, περιζωσμένοι τη μέση σας με την αλήθεια, και ενδεδυμένοι τον θώρακα της δικαιοσύνης, και έχοντας υποδηθεί στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης· και είθε ο Κύριος ο Θεός να σας κατευοδώνει και να σας διασώζει, από τώρα και έως τον αιώνα· διότι σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Είναι χρέος να ερευνάμε τις θεόπνευστες Γραφές. Αδελφοί και πατέρες, ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας κατήχησης; Να σταθούμε γενναία έχοντας περιζωστεί τη μέση μας με την αλήθεια, και έχοντας υποδηθεί τα πόδια μας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, ατενίζοντας ψηλά, αναλογιζόμενοι και ζητώντας τα άνω, ασχολούμενοι με τα επουράνια, με τη μέριμνα της απολογίας, με την έξοδο της ψυχής από το σώμα, με τη συνάντηση με τον Κριτή, με τα θεία βιβλία, ακολουθώντας τα ίχνη των βίων των αγίων, αποστηθίζοντας καθετί καλό και καθετί χρήσιμο, ώστε έχοντάς τα, να τα προβάλλουμε ως βέλη κατά του εχθρού, όχι με φιλαυτία ούτε με κενοδοξία - διότι τότε εργαζόμαστε εναντίον του εαυτού μας - αλλά θεάρεστα, ωφέλιμα και με ταπεινοφροσύνη. Αν κάποιος πολεμείται από τα πάθη, ας μην πέφτει σε ακηδία ούτε να καταρρέει. Διότι ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται, και η ψυχή που τον ζητά θα τον βρει. Μόνο ας μείνει σταθερός, ας αναστενάξει, ας δακρύσει, ας υψώσει τα χέρια στον ουρανό, ας χτυπήσει το στήθος του. Ας αναλογιστεί την ντροπή μπροστά στο φοβερό βήμα, αλλά και αυτήν που διαπομπεύεται μέσα του και στους ανθρώπους, και από εκεί ας συγκρατηθεί, από εκεί ας στηριχθεί.

Επομένως, ο παρών καιρός δεν είναι για εμάς καιρός αναπαύσεως ούτε αμεριμνησίας· αλλά πρέπει να θωρακιστούμε με τη νοητή πανοπλία και να αναλάβουμε τη μάχαιρα του Πνεύματος, να πολεμήσουμε και να στεφανωθούμε με νικητήρια τρόπαια· και όταν γίνει γνωστή η γενναιότητά μας στον αγώνα, τότε θα τερματίσει τον πραγματικό πόλεμο. Ναι, θα μας ανακαλέσει από την προσωρινή ξενιτιά και παροικία στην αληθινή κατοικία και ελευθερία της βασιλείας των ουρανών. Αυτό λοιπόν γράφουν ο νόμος, αυτό οι προφήτες, οι απόστολοι και οι διδάσκαλοι, και αυτό μας προξένησε η απερισκεψία του προπάτορα, και η γλυκύτητα της πικρής γεύσης.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΙΔ'. Περί της έρευνας των θείων Γραφών, ώστε να μην αγνοούμε τις πολύμορφες μηχανουργίες του διαβόλου. Αδελφοί και πατέρες, ποιος είναι ο σκοπός της παρούσας κατήχησης; Το να σταθούμε γενναία, έχοντας περιζώσει τη μέση μας με την αλήθεια και έχοντας υποδηθεί τα πόδια μας με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης, βλέποντας προς τα άνω, αποβλέποντας στα άνω, ζητώντας τα άνω, ασχολούμενοι με τα επουράνια, με τη φροντίδα της απολογίας μας, με την έξοδο από το σώμα, με τη συνάντηση με τον Κριτή, με τα θεία βιβλία, ιχνηλατώντας τους βίους των αγίων, αποστηθίζοντας ό,τι είναι καλό και ό,τι είναι χρήσιμο, έχοντάς τα στον νου μας, και προβάλλοντάς τα ως βέλη κατά του εχθρού, όχι με φιλαυτία, ούτε με κενοδοξία (διότι έτσι τα στρέφουμε εναντίον του εαυτού μας), αλλά ένθεα και ωφέλιμα και ταπεινόφρονα. Εάν κάποιος ενοχλείται από κάποιο πάθος, ας μην κυριεύεται από ακηδία, ούτε ας καταπίπτει, (διότι ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται, και η ψυχή που τον ζητά θα τον βρει), αρκεί μόνο να στέκεται σταθερός, να αναστενάξει, να δακρύσει, να υψώσει τα χέρια στον ουρανό, να χτυπήσει το στήθος του, να αναλογιστεί την ντροπή που ακολουθεί μετά την πράξη, και δεν εννοώ μόνο εκείνη μπροστά στο φοβερό βήμα, αλλά και αυτήν που νιώθει μέσα του και αυτήν που γίνεται γνωστή στους ανθρώπους, και από αυτό ας συγκρατηθεί, από αυτό ας στηριχθεί. Διότι τι έχει γραφτεί; «