Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:5

Κεφάλ. Αʹ. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣ. Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από τα βάθη της ψυχής σας, υπηρετώντας με προθυμία και καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι ο καθένας, ό,τι καλό πράξει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Αʹ. Όσοι είναι δούλοι κάτω από ζυγό, ας θεωρούν τους κυρίους τους άξιους κάθε τιμής, για να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΒ'. Οι δούλοι, να υπακούετε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα στην καρδιά σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι εάν κάποιος άνθρωπος πράξει κάτι αγαθό, αυτό θα το λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος.

Και συζητά μαζί τους πολλά, όχι πλέον όπως με τα παιδιά, αλλά με πολύ πιο τέλειο τρόπο· διότι δεν τους δίνει την υπόσχεση για το παρόν, αλλά για το μέλλον. Γνωρίζοντας, λέει, ότι ο καθένας, όποιο καλό ή κακό κάνει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο. Και τους διδάσκει πλέον να φιλοσοφούν. Διότι, αν και ως προς το αξίωμα είναι κατώτεροι από τα παιδιά, όμως ως προς το φρόνημα είναι ανώτεροι. «Οι δούλοι», λέει, «να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας». Αμέσως ανόρθωσε τη θλιμμένη ψυχή, αμέσως την παρηγόρησε. Μη λυπάσαι, λέει, που βρίσκεσαι σε κατώτερη μοίρα και από τη γυναίκα και από τα παιδιά· η δουλεία είναι μόνο ένα όνομα· η εξουσία του κυρίου είναι μόνο κατά σάρκα, πρόσκαιρη και σύντομη· διότι ό,τι είναι σαρκικό, είναι και φθαρτό. «Με φόβο», λέει, «και τρόμο». Βλέπεις ότι δεν απαιτεί τον ίδιο φόβο από τη γυναίκα και από τους δούλους; Διότι εκεί μεν είπε απλώς: «Η δε γυναίκα να φοβάται τον άνδρα»· εδώ όμως το λέει με επίταση: «Με φόβο», λέει, «και τρόμο. Με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό». Συνεχώς το επαναλαμβάνει αυτό. Τι λες, μακάριε Παύλε; Είναι αδελφός, έχει απολαύσει τα ίδια αγαθά, ανήκει στο ίδιο σώμα· ή μάλλον, έγινε αδελφός όχι μόνο του κυρίου του, αλλά και του Υιού του Θεού, τα ίδια ακριβώς απολαμβάνει, και εσύ λες: «Να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους με φόβο και τρόμο»;

Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, το αναφέρω. Διότι, εάν παραγγέλλω στους ελεύθερους να υποτάσσονται ο ένας στον άλλον εξαιτίας του φόβου του Θεού, όπως ακριβώς έλεγε πιο πάνω: «Να υποτάσσεστε ο ένας στον άλλον με φόβο Θεού»· εάν, λοιπόν, προστάζω τη γυναίκα να σέβεται τον άνδρα, μολονότι αυτή είναι ισότιμη, πολύ περισσότερο προστάζω τον δούλο. Διότι τούτο το πράγμα δεν αποτελεί κατωτερότητα, αλλά την ύψιστη ευγένεια, το να γνωρίζει δηλαδή κανείς να ταπεινώνεται, να συμπεριφέρεται με μετριοφροσύνη και να υποχωρεί στον πλησίον. Ακόμη και ελεύθεροι υπηρέτησαν ελεύθερους με πολύ φόβο και τρόμο. «Με απλότητα», λέει, «της καρδιάς». Πολύ σωστά το είπε· επειδή είναι δυνατόν να υπηρετεί κανείς με φόβο και τρόμο, όχι όμως από καλή διάθεση, αλλά μόνον επιφανειακά.

Διότι πολλοί περνούν απαρατήρητοι ενώ δρουν κακόβουλα απέναντι στους κυρίους τους. Και ακριβώς αυτή την κακοβουλία αναιρεί, λέγοντας: Με απλότητα της καρδιάς σας, ως προς τον Κύριο. Όχι με οφθαλμοδουλεία ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού εκ ψυχής, δουλεύοντας με αγαθή προαίρεση, ως προς τον Κύριο και όχι προς τους ανθρώπους.

Η δε τιμή προς τους γονείς, επειδή δεν λαμβάνει από αυτούς ανταπόδοση άξια λόγου, εξασφάλισε αυτήν την ανταπόδοση από τον Θεό μέσω υπόσχεσης. «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, σαν να θέλετε να αρέσετε στους ανθρώπους, αλλά ως δούλοι του Χριστού, κάνοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή θέληση τον Κύριο και όχι τους ανθρώπους. Γνωρίζοντας ότι ό,τι καλό κάνει ο καθένας, αυτό θα το λάβει ως αμοιβή από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. Και οι κύριοι, να κάνετε τα ίδια σε αυτούς, σταματώντας τις απειλές, γνωρίζοντας ότι και ο δικός σας Κύριος βρίσκεται στους ουρανούς, και σε αυτόν δεν υπάρχει προσωποληψία». Πάλι, υποτάσσει πρώτα αυτόν που οφείλει υπακοή, και έπειτα διδάσκει τη χρηστότητα σε αυτόν που εξουσιάζει. Ονομάζει δε κυρίους «κατά σάρκα», διότι η δεσποτεία δεν είναι φυσική, ούτε έχει δημιουργηθεί κανείς ως δούλος κάποιου άλλου, όπως συμβαίνει με τα άλογα ζώα.

«Η ψυχή σου ας αγαπά τον συνετό υπηρέτη, και μην του στερήσεις την ελευθερία.» «Στον συνετό υπηρέτη θα υπηρετήσουν ελεύθεροι.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού· εκτελώντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, δουλεύοντας με καλή διάθεση όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι καθένας, ό,τι καλό κάνει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος, είτε ελεύθερος.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά με απλότητα καρδιάς, φοβούμενοι τον Κύριο. Ό,τι κι αν κάνετε, να εργάζεστε ολόψυχα, όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι από τον Κύριο θα λάβετε την ανταπόδοση.» «Όσοι δούλοι βρίσκονται υπό ζυγό, ας θεωρούν τους δικούς τους κυρίους άξιους κάθε τιμής, ώστε να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.»