Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:7

Κεφάλ. Αʹ. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣ. Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από τα βάθη της ψυχής σας, υπηρετώντας με προθυμία και καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι ο καθένας, ό,τι καλό πράξει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Αʹ. Όσοι είναι δούλοι κάτω από ζυγό, ας θεωρούν τους κυρίους τους άξιους κάθε τιμής, για να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.

Να μην επιδιώκει, όσο εξαρτάται από τον ίδιο, δόξα και τιμή ή έπαινο για τη διακονία ή την πολιτεία του από τους ίδιους τους αδελφούς, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί: να υπηρετείτε με κάθε καλή διάθεση, όχι μόνο όταν σας βλέπουν σαν να θέλετε να αρέσετε στους ανθρώπους, αλλά ως δούλοι του Χριστού. Και έχοντας παραδώσει τον εαυτό του στον Κύριο, ας πορεύεται στη στενή και τεθλιμμένη οδό, και ως εραστής της βασιλείας ας υποβάλλεται πρόθυμα και με αγαλλίαση στον ελαφρύ και αγαθό ζυγό του Κυρίου, καθότι θα γίνει πρόξενος μεγάλης σωτηρίας για τον εαυτό του, εάν με μακροθυμία και υπομονή παραμείνει μέχρι τέλους σε αυτή την καλή και ψυχωφελή δουλεία. Ας θεωρεί δε όλους κυρίους του, ως οικείους του Χριστού και κληρονόμους της βασιλείας, και επιδεικνύοντας πλήρη υποταγή στον καθένα, και μάλιστα στους προεστώτες των αδελφών και σε όσους έχουν αναλάβει τα βάρη των φροντίδων της μονής, θεωρώντας πάντοτε τον εαυτό του οφειλέτη της με αγάπη και απλότητα διακονίας προς τους αδελφούς, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί: «με την αγάπη να υπηρετείτε ως δούλοι ο ένας τον άλλον». Και πάλι: «Σε κανέναν να μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον».

Πρέπει λοιπόν η διακονία προς τους ανθρώπους να είναι άμισθη και να μη φέρνει σε αυτόν που διακονεί καμία τιμή ούτε δόξα, ώστε να μη φαίνεται ανθρωπάρεσκος, αντίθετα προς τα γεγραμμένα, υποκρινόμενος με οφθαλμοδουλεία, ούτε σαν να υπηρετεί ανθρώπους, αλλά σαν να υπηρετεί τον ίδιο τον Κύριο και βαδίζοντας την τεθλιμμένη οδό, στην οποία, υποβάλλοντας πρόθυμα τον αυχένα στον δικό Του ζυγό και βαστάζοντάς τον μέχρι τέλους, πορεύεται με ευφροσύνη προς το τέλος με αγαθή ελπίδα. Πρέπει, συνεπώς, να υποτάσσεται σε όλους και, σαν οφειλέτης δανείου, να περιποιείται τους αδελφούς, εναποθέτοντας στην ψυχή του τη μέριμνα για όλους και εκπληρώνοντας την οφειλόμενη αγάπη. Οφείλουν δε και οι προεστώτες αυτού του πνευματικού χορού, αναλογιζόμενοι το μέγεθος της δικής τους φροντίδας και συνυπολογίζοντας τα τεχνάσματα της κακίας που παραμονεύει ενάντια στην πίστη, να αγωνίζονται επάξια της επιστασίας τους, χωρίς να υψώνουν το φρόνημά τους εξαιτίας της εξουσίας. Διότι εδώ υπάρχει κίνδυνος, και κάποιοι ήδη, νομίζοντας ότι προΐστανται άλλων και ότι τους κατευθύνουν προς την ουράνια ζωή, κατέστρεψαν χωρίς να το καταλάβουν τον εαυτό τους από την υπερηφάνεια. Πρέπει λοιπόν, κατά την επιστασία, οι προεστώτες αφενός να κοπιάζουν περισσότερο από τους άλλους, αφετέρου να έχουν φρόνημα ταπεινότερο από τους υποτακτικούς τους, και να προσφέρουν τον δικό τους βίο στους αδελφούς ως πρότυπο διακονίας, θεωρώντας αυτούς που τους έχουν εμπιστευθεί ως παρακαταθήκη του Θεού.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΒ'. Οι δούλοι, να υπακούετε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα στην καρδιά σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι εάν κάποιος άνθρωπος πράξει κάτι αγαθό, αυτό θα το λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος.

Διότι πολλοί περνούν απαρατήρητοι ενώ δρουν κακόβουλα απέναντι στους κυρίους τους. Και ακριβώς αυτή την κακοβουλία αναιρεί, λέγοντας: Με απλότητα της καρδιάς σας, ως προς τον Κύριο. Όχι με οφθαλμοδουλεία ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού εκ ψυχής, δουλεύοντας με αγαθή προαίρεση, ως προς τον Κύριο και όχι προς τους ανθρώπους.

Βλέπεις πόσα χρειάστηκαν για να εμφυτεύσει αυτό το αγαθό, εννοώ το «με καλή θέληση» και «από τα βάθη της ψυχής»; Διότι, βλέπουμε πολλούς να προσφέρουν εκείνο στους κυρίους τους, εννοώ τον φόβο και τον τρόμο, και ως προς αυτό η απειλή του Κυρίου καταφέρνει πολλά. Αλλά δείξε, λέει, ότι υπηρετείς ως δούλος του Χριστού και όχι ως δούλος ανθρώπου· κάνε το κατόρθωμα να είναι δικό σου έργο, και όχι αποτέλεσμα ανάγκης. Όπως ακριβώς πείθει και διδάσκει αυτόν που πάσχει δεινά από άλλον, μέσα από τα όσα ακολουθούν, να κάνει το κατόρθωμα δικό του και έργο της δικής του προαιρέσεως· έτσι κάνει και με τούτον. Διότι, επειδή εκείνος που χτύπησε τη σιαγόνα δεν έφτασε σε αυτό εξαιτίας της προθέσεως του χτυπημένου, αλλά από τη δική του κακία, τι λέει; Στρέψε του και την άλλη, για να δείξεις ότι ούτε και αυτήν την υπέμεινες παρά τη θέλησή σου. Διότι εκείνος που παραδόθηκε απλόχερα στην κακοπάθεια, ακόμη και αυτό που δεν εξαρτιόταν από τον ίδιο, το έκανε δικό του κατόρθωμα με το να ραπιστεί και στην άλλη σιαγόνα, και όχι με το να υπομείνει απλώς το χτύπημα. Διότι το πρώτο ίσως φανεί ότι προέρχεται από φόβο, ενώ το δεύτερο από μεγάλη φιλοσοφία. Επομένως, απέδειξες ότι και αυτό το υπέμεινες χάρη στη φιλοσοφία σου. Ώστε και τώρα, δείξε εδώ ότι και αυτήν τη δουλεία την υπομένεις εκούσια, και όχι ως ανθρωπάρεσκος. Άρα, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι δούλος του Χριστού· ενώ ο δούλος του Χριστού δεν είναι ανθρωπάρεσκος. Διότι, ποιος, όντας δούλος του Θεού, επιθυμεί να αρέσει στους ανθρώπους; Και ποιος, αρέσκοντας στους ανθρώπους, δύναται να είναι δούλος του Θεού; Να υπηρετείτε, λέει, μέσα από την ψυχή σας, με καλή θέληση.

Η δε τιμή προς τους γονείς, επειδή δεν λαμβάνει από αυτούς ανταπόδοση άξια λόγου, εξασφάλισε αυτήν την ανταπόδοση από τον Θεό μέσω υπόσχεσης. «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, σαν να θέλετε να αρέσετε στους ανθρώπους, αλλά ως δούλοι του Χριστού, κάνοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή θέληση τον Κύριο και όχι τους ανθρώπους. Γνωρίζοντας ότι ό,τι καλό κάνει ο καθένας, αυτό θα το λάβει ως αμοιβή από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. Και οι κύριοι, να κάνετε τα ίδια σε αυτούς, σταματώντας τις απειλές, γνωρίζοντας ότι και ο δικός σας Κύριος βρίσκεται στους ουρανούς, και σε αυτόν δεν υπάρχει προσωποληψία». Πάλι, υποτάσσει πρώτα αυτόν που οφείλει υπακοή, και έπειτα διδάσκει τη χρηστότητα σε αυτόν που εξουσιάζει. Ονομάζει δε κυρίους «κατά σάρκα», διότι η δεσποτεία δεν είναι φυσική, ούτε έχει δημιουργηθεί κανείς ως δούλος κάποιου άλλου, όπως συμβαίνει με τα άλογα ζώα.

«Η ψυχή σου ας αγαπά τον συνετό υπηρέτη, και μην του στερήσεις την ελευθερία.» «Στον συνετό υπηρέτη θα υπηρετήσουν ελεύθεροι.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού· εκτελώντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, δουλεύοντας με καλή διάθεση όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι καθένας, ό,τι καλό κάνει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος, είτε ελεύθερος.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά με απλότητα καρδιάς, φοβούμενοι τον Κύριο. Ό,τι κι αν κάνετε, να εργάζεστε ολόψυχα, όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι από τον Κύριο θα λάβετε την ανταπόδοση.» «Όσοι δούλοι βρίσκονται υπό ζυγό, ας θεωρούν τους δικούς τους κυρίους άξιους κάθε τιμής, ώστε να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.»