Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6:8

Κεφάλ. Αʹ. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣ. Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από τα βάθη της ψυχής σας, υπηρετώντας με προθυμία και καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι ο καθένας, ό,τι καλό πράξει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Αʹ. Όσοι είναι δούλοι κάτω από ζυγό, ας θεωρούν τους κυρίους τους άξιους κάθε τιμής, για να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.

Το πώς, λοιπόν, θα ρυθμιστούν σωστά οι σχέσεις της γυναίκας και του άνδρα, το είπε με ακρίβεια, συμβουλεύοντας αφενός τη γυναίκα να σέβεται τον άνδρα ως κεφαλή, και αφετέρου τον άνδρα να την αγαπά ως σύζυγο. Πώς, όμως, θα μπορούσαν να επιτευχθούν αυτά; λέγει: Διότι το ότι πρέπει, το απέδειξε· το πώς όμως, θα σας το πω εγώ: αν περιφρονούμε τα χρήματα, αν αποβλέπουμε σε ένα μόνο πράγμα, στην αρετή της ψυχής, αν έχουμε τον φόβο του Θεού μπροστά στα μάτια μας. Διότι αυτό που έλεγε απευθυνόμενος στους δούλους, ότι δηλαδή «ό,τι καλό ή κακό πράξει ο καθένας, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο», αυτό ισχύει και εδώ. Επομένως, ας μην την αγαπά τόσο εξαιτίας της ίδιας, όσο εξαιτίας του Χριστού. Αυτό, εξάλλου, υπονόησε λέγοντας: «Όπως στον Κύριο». Υπακούοντας, λοιπόν, σαν να απευθύνεσαι στον Κύριο, και κάνοντας τα πάντα για χάρη Του, έτσι να πράττεις τα πάντα. Αυτό είναι αρκετό για να παρακινήσει και να πείσει, και να μην αφήσει να υπάρξει καμία φιλονικία και διχόνοια. Κανείς πιστός ας μη συκοφαντεί τον άνδρα στη γυναίκα του· αλλά ούτε και ο άνδρας να δίνει άκριτα πίστη σε κατηγορίες εναντίον της γυναίκας του, ούτε η γυναίκα να εξετάζει αβασάνιστα τις εισόδους και τις εξόδους του· και βέβαια, ούτε ο άνδρας να δίνει στον εαυτό του εύλογη αφορμή για την παραμικρή υποψία. Διότι γιατί, πες μου, αφιερώνεις τον εαυτό σου όλη την ημέρα στους φίλους σου και στη γυναίκα σου μόνο το βράδυ, και ούτε έτσι μπορείς να την καθησυχάσεις και να την απαλλάξεις από τις υποψίες; Και αν η γυναίκα παραπονιέται, μη δυσανασχετείς· είναι δείγμα αγάπης, όχι παραφροσύνης· τα παράπονα αυτά προέρχονται από θερμή αγάπη, από φλογερή αφοσίωση και από φόβο.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΒ'. Οι δούλοι, να υπακούετε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα στην καρδιά σας, όπως στον Χριστό· όχι με οφθαλμοδουλεία ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού, πράττοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή διάθεση, σαν να υπηρετείτε τον Κύριο και όχι ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι εάν κάποιος άνθρωπος πράξει κάτι αγαθό, αυτό θα το λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος.

βʹ. Δες πώς σου αφαιρεί τη δυσγένεια της δουλείας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος από τον οποίο αφαίρεσαν χρήματα, εάν προσφέρει και άλλα σε αυτόν που τα πήρε, δεν συγκαταλέγεται σε αυτούς που αποστερήθηκαν, αλλά σε όσους ενεργούν μεγαλόδωρα, ούτε σε εκείνους που υπέστησαν κακό, αλλά σε αυτούς που κάνουν το καλό, και μάλλον κάλυψε με όνειδος τον άλλον με το να του τα χαρίσει, παρά ντροπιάστηκε ο ίδιος με το να του τα αφαιρέσουν· έτσι ακριβώς και εδώ, με την αφθονία της προσφοράς θα φανεί πιο μεγαλόψυχος και, δείχνοντας ότι δεν αισθάνθηκε την αρπαγή, θα ντροπιάσει τον άλλον. Επομένως, για χάρη του Χριστού ας υπηρετούμε ως δούλοι τους κυρίους μας, γνωρίζοντας, λέει, ότι όποιο αγαθό κάνει ο άνθρωπος, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε είναι ελεύθερος.

Η δε τιμή προς τους γονείς, επειδή δεν λαμβάνει από αυτούς ανταπόδοση άξια λόγου, εξασφάλισε αυτήν την ανταπόδοση από τον Θεό μέσω υπόσχεσης. «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας, όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, σαν να θέλετε να αρέσετε στους ανθρώπους, αλλά ως δούλοι του Χριστού, κάνοντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, υπηρετώντας με καλή θέληση τον Κύριο και όχι τους ανθρώπους. Γνωρίζοντας ότι ό,τι καλό κάνει ο καθένας, αυτό θα το λάβει ως αμοιβή από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος. Και οι κύριοι, να κάνετε τα ίδια σε αυτούς, σταματώντας τις απειλές, γνωρίζοντας ότι και ο δικός σας Κύριος βρίσκεται στους ουρανούς, και σε αυτόν δεν υπάρχει προσωποληψία». Πάλι, υποτάσσει πρώτα αυτόν που οφείλει υπακοή, και έπειτα διδάσκει τη χρηστότητα σε αυτόν που εξουσιάζει. Ονομάζει δε κυρίους «κατά σάρκα», διότι η δεσποτεία δεν είναι φυσική, ούτε έχει δημιουργηθεί κανείς ως δούλος κάποιου άλλου, όπως συμβαίνει με τα άλογα ζώα.

«Η ψυχή σου ας αγαπά τον συνετό υπηρέτη, και μην του στερήσεις την ελευθερία.» «Στον συνετό υπηρέτη θα υπηρετήσουν ελεύθεροι.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, με φόβο και τρόμο, με απλότητα της καρδιάς σας όπως στον Χριστό, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά ως δούλοι του Χριστού· εκτελώντας το θέλημα του Θεού από την ψυχή σας, δουλεύοντας με καλή διάθεση όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι καθένας, ό,τι καλό κάνει, αυτό θα λάβει ως ανταπόδοση από τον Κύριο, είτε είναι δούλος, είτε ελεύθερος.» «Οι δούλοι, να υπακούτε στους κατά σάρκα κυρίους σας, όχι με οφθαλμοδουλεία, ως ανθρωπάρεσκοι, αλλά με απλότητα καρδιάς, φοβούμενοι τον Κύριο. Ό,τι κι αν κάνετε, να εργάζεστε ολόψυχα, όπως για τον Κύριο, και όχι για ανθρώπους· γνωρίζοντας ότι από τον Κύριο θα λάβετε την ανταπόδοση.» «Όσοι δούλοι βρίσκονται υπό ζυγό, ας θεωρούν τους δικούς τους κυρίους άξιους κάθε τιμής, ώστε να μη βλασφημείται το όνομα του Θεού και η διδασκαλία.»

Δίνετε, και θα σας δοθεί. Μέτρο καλό, συμπιεσμένο, κουνημένο και ξεχειλισμένο θα δώσουν στον κόρφο σας. Διότι με το μέτρο που μετράτε, θα αντιμετρηθεί σε εσάς.» «Μην πλανάσθε· ο Θεός δεν εμπαίζεται. Διότι ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει. Επειδή εκείνος που σπέρνει για τη σάρκα του, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά· ενώ εκείνος που σπέρνει για το πνεύμα, από το πνεύμα θα θερίσει ζωή αιώνια.» «Καθένας, όποιο αγαθό και αν πράξει, αυτό θα λάβει από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος.» Αγαθό είναι η ελπίδα του ελέους. Διότι η δύναμη ανήκει στον Θεό, και από Αυτόν προέρχεται το έλεος· επειδή Εσύ θα αποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Με το μέτρο που μετράτε, λέει, με αυτό θα μετρηθεί σε εσάς.

ΚΑΝΟΝΑΣ ΣΤ΄ Σε όσους δε υπέβαλαν χριστιανούς δούλους αντί για τους εαυτούς τους, οι μεν δούλοι, επειδή ήταν υπό την εξουσία τους, και κατά κάποιον τρόπο βρέθηκαν και οι ίδιοι φυλακισμένοι από τους κυρίους τους, και δέχθηκαν απειλές από αυτούς, και λόγω του φόβου τους έφτασαν σε αυτό και ολίσθησαν, θα επιδείξουν τα έργα της μετάνοιας για ένα έτος, μαθαίνοντας στο εξής ως δούλοι του Χριστού να πράττουν το θέλημα του Θεού και να Τον φοβούνται, ακούοντας προπάντων ότι ο καθένας, εάν πράξει κάτι αγαθό, αυτό θα λάβει από τον Κύριο, είτε είναι δούλος είτε ελεύθερος.

Ερμηνεία. Ο παρών Κανών ορίζει ότι εκείνοι οι δούλοι, οι οποίοι, αφού φοβερίστηκαν και φυλακίστηκαν από τους κυρίους τους, εξαναγκάστηκαν να θυσιάσουν αντί για εκείνους, αυτοί πρέπει να υπόκεινται σε κανόνα για ένα έτος, προκειμένου να μάθουν ότι, ως πιστοί, είναι δούλοι του Χριστού, και συνεπώς πρέπει να εκτελούν τα θελήματά Του, και να φοβούνται Αυτόν και όχι τους ανθρώπους, ακούγοντας μάλιστα τον Παύλο που λέει ότι ό,τι καλό πράξει κάποιος, είτε δούλος είναι είτε ελεύθερος, εξίσου θα το λάβει από τον Κύριο κατά την ημέρα της ανταποδόσεως.