Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 1:22

Διότι το μεν θήλυ γένος είναι πάντοτε κάπως ασθενές και στη διάνοια και στο σώμα· το δε άρρεν, και ως προς τα δύο προαναφερθέντα ευδοκιμεί, και θεωρείται ότι βρίσκεται σε ανώτερη μοίρα. Επομένως, το γένος που διακρίνεται για τη νοητή ανδρεία και το ισχυρό φρόνημα τιμάται ως άρρεν, και βεβαίως παρίσταται ενώπιον του Θεού, και αξιώνεται της δικής Του επιστασίας. Διότι έχει γραφεί ότι: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους, και τα ώτα Του προς τη δέησή τους.» Όμως, όσα θεωρούνται αξιόλογα από τον Θεό, αυτά θεωρούνται ως μηδαμινά από τον διάβολο και τους αγγέλους του, και δεν διαφεύγουν από το να δοκιμάσουν την αγριότητά τους. Διότι επιτίθεται σε κάθε άγιο, και εφορμά άγρια εναντίον εκείνων που διαθέτουν πνευματική ανδρεία· αστοχεί όμως όταν βάλλει ο άθλιος· διότι όλες οι επινοήσεις της εγγενούς του κακίας πέφτουν έξω από τον στόχο. Το ότι το πνευματικώς άρρεν τον έχει ενοχλήσει ουκ ολίγον, και ότι τον λυπεί υπερβολικά όταν προοδεύει, θα το μάθουμε από το σύγγραμμα του πανσόφου Μωυσή. Διότι ο παράφρων Φαραώ επιβουλευόταν εκείνους που κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ. Επειδή δε το πλήθος του γένους τους αυξανόταν πλέον πέρα από κάθε αριθμό, ενοχλήθηκε βαθύτατα γι' αυτό ακριβώς το γεγονός, και μάλιστα πολύ πικρά. Και αφού προσκάλεσε, λέει, τις μαίες των Εβραίων, έδωσε εντολή λέγοντας: «Κάθε αρσενικό που γεννιέται στους Εβραίους, να το ρίχνετε στον ποταμό, και κάθε θηλυκό, να το αφήνετε να ζήσει.»

Διότι έδωσε εντολή στις μαίες των Ιουδαίων, όταν ξεγεννούσαν γυναίκες που βρίσκονταν ήδη στους πόνους και τον τοκετό, να πνίγουν το φύλο που τους προκαλούσε υποψίες, δηλαδή το αρσενικό, και να κρατούν στη ζωή το θηλυκό. Επειδή θεωρούσε ανάξιο λόγου το αδύναμο και απρόθυμο για πόλεμο φύλο, που ρέπει εύκολα στη δειλία και είναι από φυσικού του πιο μαλθακό. Αλλά οι μαίες δεν έπρατταν αυτό το ασεβές έργο, και εξαιτίας αυτού ήταν αρεστές στον Θεό. Τι έκανε λοιπόν ο αλιτήριος; Φανερώνει την οργή του και παρακινεί αναίσχυντα σε ανόσιους τρόπους συμπεριφοράς. «Διότι διέταξε ο Φαραώ όλο τον λαό του, λέγοντας: Κάθε αρσενικό που γεννιέται στους Εβραίους, να το ρίχνετε στον ποταμό, και κάθε θηλυκό να το κρατάτε στη ζωή». 3. Αλλά ας σταματήσει μέχρις εδώ η διήγηση αυτής της ιστορίας.

Σχεδόν αποπνίγει το μαχητικό στοιχείο, βυθίζοντάς το στα τέλματα των ηδονών, ενώ οικειοποιείται το αδύναμο, και ως άχρηστο το υποτάσσει αμαχητί στον δικό του ζυγό. Αυτό θα μπορούσε να το καταδείξει πολύ καθαρά η εντολή να ρίχνεται το αρσενικό στα ύδατα και να αφήνεται να ζήσει το θηλυκό. Διότι τα ορατά και ολοφάνερα πράγματα αποτελούν τύπο των αοράτων. Επομένως, έχοντας ασθενήσει από την αμαρτία άνωθεν και από τους προπάτορες, και πιεζόμενοι από τη στέρηση των αγαθών, εμείς οι ταλαίπωροι ίσως και παρά τη θέλησή μας υποζευχθήκαμε στον αρχηγό της κακίας, τον Σατανά, και υποταχθήκαμε στους επιστάτες της φαυλότητας, εννοώ τους ακάθαρτους δαίμονες. Και η κατάστασή μας βρισκόταν ήδη στο έσχατο σημείο κάθε κακού, χωρίς να απουσιάζει τίποτα που να οδηγεί στην αθλιότητα και την ταλαιπωρία, όμως ο Θεός μας ελέησε, μας ελευθέρωσε και μας έσωσε.

Επειδή όμως το πανούργο τέχνασμα του Φαραώ κατέληξε σε απροσδόκητο αποτέλεσμα, και με τα μέσα που έκανε κακό αποδείχθηκε ότι προσέφερε και ωφέλεια, το καταλαβαίνει αργά και με δυσκολία, και αλλάζει αμέσως τον τρόπο της επιβουλής του. Διότι, αφού κάλεσε τις μαίες των Εβραίων, λέει: «Όταν ξεγεννάτε τις Εβραίες και είναι έτοιμες να γεννήσουν, εάν μεν είναι αρσενικό, να το σκοτώνετε, εάν όμως είναι θηλυκό, να το αφήνετε να ζήσει». Όμως οι μαίες φοβήθηκαν τον Θεό και δεν έπραξαν όπως τους διέταξε ο βασιλιάς της Αιγύπτου, αλλά άφηναν ζωντανά τα αρσενικά. Και καθώς έμενε άπρακτη η ανόσια και μιαιφόνος βουλή του εναντίον του γένους, διότι ο Θεός δεν άφηνε τις μαίες να ασεβήσουν, προχωρά πλέον στο να αδικεί φανερά, και δεν θεωρούσε πια σωστό να προκαλεί κακό κρυφά, αλλά επιλέγει πλέον απροκάλυπτα τον πόλεμο, και καταδικάζει τα νεογέννητα σε σκληρό θάνατο. «Διότι διέταξε», λέει η Γραφή, «ο Φαραώ όλο τον λαό του λέγοντας: Κάθε αρσενικό που γεννιέται στους Εβραίους να το ρίχνετε στον ποταμό, και κάθε θηλυκό να το αφήνετε να ζει». Διότι δεν τον νοιάζει καθόλου για το θηλυκό, αφού η γυναίκα είναι πλάσμα που δεν αγαπά τον πόλεμο και δεν διακρίνεται για τέτοιου είδους σύνεση· τον ενοχλεί όμως το αρσενικό και για τα δύο, καθώς είναι και έξυπνο και πολύ μαχητικό.

Αλλά ούτε και αυτό επέτρεψε ο Θεός να επικρατήσει. Στη συνέχεια λοιπόν της επιβουλής, με τρίτο και τελευταίο τρόπο πρόσταξε σε όλο τον λαό του να καταπνίγει κάθε αρσενικό, μην επιδιώκοντας πλέον να υπερισχύσει με μυστικότητα. Επομένως, ενάντια σε όσους αγωνίζονται με ανδρεία, ο Σατανάς πολεμά αόρατα και οργανώνει την επιβουλή του με τριπλό τρόπο. Και ξεκινά τη μάχη μέσω κακόβουλων σκέψεων, εμποδίζοντας την πρόοδο του νου στην αρετή, διότι τον κάνει να καταπονείται με απροσδόκητους κόπους και να εμπλέκεται σε σκληρούς αγώνες.

Από το βιβλίο της Εξόδου, σχετικά με τον Φαραώ. Ο Φαραώ αρχικά κατέτρυχε τον ισραηλιτικό λαό με σκληρούς μόχθους, νομίζοντας ότι θα εμποδίσει την πληθυσμιακή του αύξηση. Επειδή όμως ο Θεός ενεργούσε αντίθετα - διότι, όπως λέει η Γραφή, όσο τους ταλαιπωρούσαν οι Αιγύπτιοι, τόσο περισσότερο αυξάνονταν και γίνονταν ισχυρότεροι - καταφεύγει κρυφά σε άλλη μηχανορραφία, και προστάζει τις μαίες των Εβραίων να σκοτώνουν τα αρσενικά βρέφη που γεννιούνται, ενώ να διατηρούν στη ζωή τα θηλυκά. Επειδή όμως ο Θεός εμπόδισε και αυτό - «διότι φοβήθηκαν, λέει, οι μαίες τον Θεό, και δεν έπραξαν όπως τους διέταξε ο Φαραώ» - επιχειρεί τρίτη επιβουλή, και δίνει φανερά εντολή στους υπηκόους του να ρίχνουν στον ποταμό κάθε αρσενικό βρέφος που γεννιέται, ενώ κάθε θηλυκό να το αφήνουν να ζήσει.

Επειδή και οι Ισραηλίτες, όταν καταπονήθηκαν στην Αίγυπτο με την πλινθοποιία και τον πηλό, εξαιτίας αυτού αυξήθηκαν πολύ περισσότερο σε πλήθος, και ούτε εκείνη η ανελέητη και ωμή διαταγή του Φαραώ, η οποία διέταζε να ρίχνονται τα αρσενικά βρέφη στον ποταμό, ούτε η υπόλοιπη κακουχία την οποία υπέμεναν από τους εργοδιώκτες, μπόρεσε να ελαττώσει το πλήθος τους, αλλά αντίθετα πληθύνονταν ακόμη περισσότερο. Διότι η άνωθεν επενέργεια ήταν εκείνη που τα κατεργαζόταν όλα μέσα από τις αντίξοες συνθήκες.

Δείξε στα παιδιά το ξίφος· εάν φοβηθούν και δειλιάσουν, φόνευε, κατάσφαζε· εάν όμως χαρωπά τρέξουν προς το ξίφος, γιατί προτείνεις το ξίφος σε αυτούς που του χαμογελούν; Νομίζεις, Ηρώδη, ότι θα καταδιώξεις τον Σωτήρα και θα τον δολοφονήσεις; Επειδή όμως έχεις πάρει την οριστική απόφαση, έκδωσε διάταγμα, ανακάλεσε τους μάγους, παραμέρισε τον αστέρα, φυλάκισε τον Γαβριήλ, ανάκρινε τους προφήτες, αναζήτησε μητέρα Παρθένο· εάν τα καταφέρεις αυτά, τότε θα μπορέσεις να βρεις και τον Χριστό. Δεν δοξολογείς, αλλά αναζητάς αυτόν που γεννήθηκε άρρευστα; Θεομαχείς, βασιλιά; Ερευνάς με περιέργεια αυτόν που τυγχάνει να είναι ο πραγματικός βασιλιάς; Θέλεις να συλλάβεις αυτόν που σε εξουσιάζει; Θέλεις να εξολοθρεύσεις αυτόν που θέλει να σε σώσει; Μηχανεύεσαι πανουργίες για να συλλάβεις αυτόν που στέκεται δίπλα σου, και ο οποίος εξαιτίας της πονηρίας σου δεν επιθυμεί να σου εμφανιστεί; Αυτός είναι, Ηρώδη, εκείνος που από τα πολύ παλιά χρόνια βροντοφώναξε: «Θα με αναζητήσουν οι κακοί, και δεν θα με βρουν». Τον περιφρονείς επειδή είναι νήπιο; Είναι πολύ παλαιότερος από τον Αβραάμ ως προς τη θεότητα· και δεν είναι μόνο παλαιότερος από τον Αβραάμ, αλλά είναι και ο δημιουργός του Αδάμ. Δεν έχει περιβληθεί τη δειλία, αλλά απεργάζεται σχέδιο θείας οικονομίας. Γιατί λοιπόν οργίζεσαι με προπέτεια, Ηρώδη; Το κέρδος του άκαιρου θυμού είναι η πτώση. Γιατί διαπράττεις τα ίδια με τον Φαραώ; Εκείνος στην Αίγυπτο πρόσταξε να ριχτούν στον ποταμό τα αρσενικά βρέφη των Εβραίων, και εσύ στη Βηθλεέμ προστάζεις να δολοφονηθούν τα αρσενικά βρέφη των Ιουδαίων. Ώ, παρόμοιος θυμός! Ώ, ισοβαρής ασπλαχνία!

Διότι, αφού βρέθηκαν σε άνεση και τιμή ανάμεσα στους Αιγυπτίους, ξέχασαν τον Θεό των πατέρων τους και έγιναν συμμέτοχοι της δικής τους ειδωλολατρίας, όπως αναφέρει ο Ιησούς του Ναυή, λέγοντας: «Και τώρα φοβηθείτε τον Κύριο και λατρέψτε τον με ευθύτητα δικαιοσύνης, και απομακρύνετε τους ξένους θεούς, τους οποίους λάτρευσαν οι πατέρες σας πέρα από τον ποταμό και στην Αίγυπτο». Μετέστρεψε δε την καρδιά των Αιγυπτίων, χωρίς να τους εξαναγκάσει, αλλά παραχωρώντας στο αυτεξούσιό τους. Αυτοί δε ενήργησαν με δόλο, άλλοτε διατάζοντας τις μαίες να θανατώνουν τα αρσενικά βρέφη των Εβραίων, και άλλοτε προστάζοντας να τα ρίχνουν στον ποταμό.

Ώστε η μεταβολή των νερών του ποταμού σε αίμα είχε γίνει από τον Μωυσή και τον Ααρών. Διότι αυτό συνεπάγεται και ως εύλογη συνέπεια το να γίνει ο ποταμός βδελυρός, μιασμένος και άχρηστος, εκείνος τον οποίο το έθνος των Αιγυπτίων ονόμαζε θεό, θεοποιώντας τον ως καρποδότη και ζωοδότη, και στον οποίο έριχναν τα βρέφη των Ισραηλιτών για να θανατωθούν. Διότι βοούσε και το δικό τους αίμα από τα νερά, όπως ακριβώς και του Άβελ από τη γη. Έπρεπε λοιπόν οι Αιγύπτιοι να τιμωρηθούν αφενός για τη δυσσεβή θεοπλαστία τους, μέσω της οποίας απέδιδαν στο ρέον ύδωρ, το οποίο υπόκειται σε μύρια πάθη και φθορές, το αξίωμα της αΐδιας, απαθούς και άρρευστης φύσης, και αφετέρου για το γεγονός ότι μέσω αυτού διέπρατταν τη μιαιφονία των αθώων βρεφών, επιβάλλοντας ως τιμωρία τη στέρηση αυτού του ίδιου του φωτός σε όσα ήλθαν στο φως σύμφωνα με τους νόμους της φύσης. Η δε φιλάνθρωπη φύση του Θεού προς το παρόν αναβάλλει την τιμωρία προς τους ανθρώπους, αλλά κολάζει και παιδαγωγεί με άλλον τρόπο, φθείροντας και μαστίζοντας το άψυχο στοιχείο, μέσω του οποίου αυτοί τόλμησαν να διαπράξουν και το μίασμα της μιαιφονίας και το ανοσιούργημα της δυσσέβειας προς τον Θεό.