Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 12:2

Διότι είναι Ζωή εκ Ζωής, και Θεός των πάντων, ως Θεός εκ Θεού. Αναφέρει λοιπόν τα εξής το ιερό Κείμενο: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή και τον Ααρών στη γη της Αιγύπτου, λέγοντας: Αυτός ο μήνας θα είναι για εσάς η αρχή των μηνών, πρώτος θα είναι για εσάς ανάμεσα στους μήνες του έτους. Μίλησε σε ολόκληρη τη συναγωγή των υιών του Ισραήλ, λέγοντας;»

Αλλά δεν ήταν δυνατόν σε κανέναν να το πράξει αυτό με άλλον τρόπο, παρά μόνο δια του Χριστού, ο Οποίος είναι ζωή και ζωοποιός, εφόσον προέρχεται από την κατά φύσιν ζωή, τον Πατέρα. Προεικόνιζε λοιπόν ο νόμος το σχετικό με Αυτόν μυστήριο, και λέει τα εξής: «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή και τον Ααρών στη γη της Αιγύπτου, λέγοντας: Αυτός ο μήνας θα είναι για εσάς αρχή των μηνών, είναι ο πρώτος για εσάς ανάμεσα στους μήνες του έτους.»

«Ο βασιλιάς Φαραώ όμως δεν θα υπακούσει σε τίποτα από όσα λέω, παρά μόνο όταν θα έχει νεκρό το πρωτότοκο παιδί του· και τότε, αφού φοβηθεί, θα εξαποστείλει τον λαό γρήγορα. Επιπλέον, θα πεις σε όλους τους Εβραίους μαζί τα εξής: Αυτός ο μήνας θα είναι για εσάς ο πρώτος των ετών· κατά τη διάρκειά του θα οδηγήσω τον λαό σε άλλη γη, την οποία υποσχέθηκα στους πατέρες του γένους των Εβραίων. Και θα πεις σε όλο τον λαό ότι, κατά την πανσέληνο του μήνα αυτού που ορίζω, αφού θυσιάσουν στον Θεό το Πάσχα, την προηγούμενη νύχτα να αλείψουν τις θύρες με το αίμα, ώστε ο φοβερός άγγελος να προσπεράσει το σημάδι. Εσείς δε, μέσα στη νύχτα θα γευθείτε ψητά κρέατα. Και με βιασύνη ο βασιλιάς θα εκδιώξει όλο το πλήθος. Όταν δε πρόκειται να αναχωρήσετε, θα δώσω χάρη στον λαό, και κάθε γυναίκα θα λάβει από άλλη γυναίκα σκεύη και κάθε κόσμημα που φέρει ο άνθρωπος, χρυσό και άργυρο και ενδύματα, ώστε να αποδώσουν στους ανθρώπους τον μισθό για όσα εργάστηκαν. Και όταν εισέλθετε στον δικό σας τόπο, όπως ακριβώς από την αυγή που φύγατε από την Αίγυπτο, οδοιπορώντας δρόμο επτά ημερών, όλοι σας επί τόσες ημέρες κάθε έτος θα τρώτε άζυμα και θα λατρεύετε τον Θεό, θυσιάζοντας στον Θεό τα πρωτότοκα ζώα, όσα αρσενικά τέκνα γεννήσουν για πρώτη φορά όσα δεν έχουν ξαναγεννήσει, διανοίγοντας τις μήτρες των μητέρων.»

Και πάλι για την ίδια αυτή εορτή αναφέρει ότι τα έχει διατυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, λέγοντας: «Αφού λάβουν οι άνδρες των Εβραίων αυτόν τον μήνα, κατά οικογένειες, πρόβατα και μοσχάρια από τα βόδια τους χωρίς ψεγάδι τη δέκατη ημέρα· και ας φυλαχθεί μέχρι να ξημερώσει η δέκατη τέταρτη, και αφού θυσιάσετε προς το βράδυ, να τα φάτε έτσι όλα ψητά, μαζί με τα εντόσθια: να είστε ζωσμένοι, να έχετε φορέσει κοίλα υποδήματα στα πόδια και να κρατάτε ραβδί στο χέρι. Διότι μέσα σε βιασύνη ο βασιλιάς θα διατάξει να εκδιωχθούν όλοι από τη χώρα· και θα κληθούν όλοι. Και όταν τα θυσιάσετε, αφού πάρετε στα χέρια σας μια δέσμη από κλαδιά υσσώπου, βουτήξτε την στο αίμα και αγγίξτε τους δύο παραστάτες των θυρών, ώστε να προσπεράσει ο θάνατος τους Εβραίους. Και αυτή την εορτή θα την τηρήσετε για τον Δεσπότη, τρώγοντας για επτά ημέρες άζυμα· και δεν θα φαγωθεί καθόλου προζύμι. Διότι από αυτά τα δεινά θα επέλθει απαλλαγή, και αυτόν τον μήνα ο Θεός δωρίζει την έξοδο· και αυτός καθίσταται η αρχή των μηνών και των ετών». Πάλι, μετά από άλλα, προσθέτει: «Αναφέρει δε και ο Ιεζεκιήλ στο δράμα που επιγράφεται “Εξαγωγή”, εισάγοντας έναν αγγελιαφόρο να περιγράφει την κατάσταση των Εβραίων και την καταστροφή των Αιγυπτίων ως εξής: “Διότι, καθώς ο βασιλιάς Φαραώ αναχώρησε από τα ανάκτορα με αυτό το πλήθος, μαζί με αναρίθμητα όπλα, με όλο το ιππικό, με τέθριππα άρματα και με εμπροσθοφυλακή και παραστάτες μαζί, αποτελούσε ένα τρομερό πλήθος παρατεταγμένων ανδρών. Το πεζικό και οι οπλίτες της φάλαγγας βρίσκονταν στο μέσο, έχοντας αφήσει διαδρόμους για να περνούν τα άρματα· τους δε ιππείς τούς παρέταξε, άλλους στα αριστερά και άλλους στα δεξιά ολόκληρου του αιγυπτιακού στρατού”».

ΙΔ΄. Τι άλλο; Καθιερώνεται ως πρώτος μήνας, ή μάλλον, ως αρχή των μηνών· είτε ήταν τέτοιος για τους Εβραίους από την αρχή, είτε έγινε αργότερα εξαιτίας αυτού του γεγονότος, λαμβάνοντας την ιδιότητα του πρώτου από το ίδιο το μυστήριο. Τη δέκατη ημέρα του μήνα· διότι αυτός είναι ο πλέον πλήρης από τους αριθμούς, η πρώτη τέλεια μονάδα που αποτελείται από μονάδες, και είναι γεννητική της τελειότητας.

Θα παραθέσουμε δε πρώτα το ίδιο το ιερό κείμενο, ώστε με την αντιβολή και την παράθεση να εξετάσουμε το καθένα από τα θεωρήματα: Είπε δε ο Κύριος προς τον Μωυσή και τον Ααρών στη γη της Αιγύπτου λέγοντας: Ο μήνας αυτός θα είναι για εσάς η αρχή των μηνών, θα είναι ο πρώτος για εσάς ανάμεσα στους μήνες του έτους. Μίλησε σε ολόκληρη τη συναγωγή των υιών Ισραήλ, λέγοντας: Τη δέκατη ημέρα αυτού του μήνα, ας πάρουν ένα πρόβατο σύμφωνα με τις πατρικές οικογένειες, ένα πρόβατο για κάθε οικία. Εάν όμως είναι λίγοι στην οικία ώστε να μην επαρκούν για ένα πρόβατο, θα προσλάβει μαζί του τον πιο κοντινό του γείτονα σύμφωνα με τον αριθμό των ψυχών· ο καθένας θα υπολογιστεί ως προς το πρόβατο ανάλογα με την τροφή που του αρκεί. Το πρόβατο θα είναι για εσάς τέλειο, ηλικίας ενός έτους· από τα αρνιά και από τα ερίφια θα το πάρετε. Και θα το έχετε φυλαγμένο έως τη δέκατη τέταρτη ημέρα αυτού του μήνα, και θα το σφάξει ολόκληρο το πλήθος της συναγωγής των υιών Ισραήλ προς το εσπέρας. Και θα πάρουν από το αίμα και θα το επιθέσουν στους δύο παραστάτες και στο ανώφλι, και στα σπίτια μέσα στα οποία θα το φάνε. Και θα φάνε το κρέας την ίδια εκείνη νύχτα ψημένο στη φωτιά, και θα το φάνε με άζυμα και με πικρά χόρτα.

Ας εξετάσουμε λοιπόν πρώτα τι σημαίνει ότι αυτός ο μήνας είναι η αρχή των μηνών, και γιατί αυτός ο μήνας του Πάσχα είναι ο πρώτος μεταξύ των μηνών του έτους· δεύτερον, τι σημαίνει το πρόβατο που λαμβάνεται τη δέκατη ημέρα του μήνα, και το ότι το πρόβατο πρέπει να είναι τέλειο και ενός έτους, ποιος είναι ο γείτονας και ποιος ο πλησίον που προσκαλείται, και γιατί το πρόβατο φυλάσσεται μέχρι τη δέκατη τέταρτη ημέρα, και έπειτα θυσιάζεται προς το βράδυ· «και θα το σφάξει όλο το πλήθος της συναγωγής των υιών του Ισραήλ προς το βράδυ»· τι σημαίνει το αίμα πάνω στους δύο παραστάτες και στο ανώφλι, και γιατί τρώνε τα κρέατα τη νύχτα, και μάλιστα ψητά στη φωτιά, ούτε ωμά ούτε βρασμένα σε νερό· ή τι σημαίνει το «το κεφάλι μαζί με τα πόδια και τα εντόσθια», και γιατί λέει «δεν θα συντρίψετε οστό του»· και τι συμβολίζουν τα άζυμα με τα πικρά χόρτα, και γιατί «με βιασύνη θα φάτε» το Πάσχα· τι σημαίνουν οι περιζωσμένες οσφύες και τα υποδήματα στα πόδια και τα ραβδιά στα χέρια, και τι σημαίνει το «Πάσχα του Κυρίου» και το «το αίμα θα είναι σημάδι πάνω στα σπίτια όπου βρίσκεστε εκεί, και θα δω το αίμα και θα σας σκεπάσω και δεν θα πέσει σε εσάς πληγή εξολόθρευσης, όταν θα χτυπήσω τη γη της Αιγύπτου»· γιατί «επτά ημέρες θα τρώτε άζυμα»· γιατί ο αλλογενής δεν θα φάει από αυτό, ενώ ο οικογενής θα περιτμηθεί, και τι σημαίνει το «Σε ένα μόνο σπίτι θα φαγωθεί, και δεν θα βγάλετε έξω τίποτα από το κρέας, και δεν θα συντρίψετε οστό από αυτό. Κανένας απερίτμητος δεν θα φάει από αυτό».

Ας πούμε λοιπόν, πιάνοντας το νήμα από την αρχή, πρώτον μεν γιατί αυτός ο μήνας είναι η αρχή των μηνών και για ποιο λόγο ο μήνας του Πάσχα είναι ο πρώτος μεταξύ των μηνών του έτους. Η απόρρητη λοιπόν διδασκαλία των Εβραίων λέει ότι αυτή είναι η εποχή κατά την οποία ο Θεός, ο τεχνίτης και δημιουργός των όλων, δημιούργησε το σύμπαν, και ότι αυτό είναι το πρώτο άνθος της κτίσεως, το κάλλος του κόσμου, τότε που ο Δημιουργός είδε το περίτεχνο δημιούργημα να κινείται αρμονικά σύμφωνα με τον δικό Του νου.

Όταν, λοιπόν, επρόκειτο ο Θεός να επιφέρει τη δέκατη πληγή στους Αιγυπτίους —η οποία ήταν ο θάνατος των πρωτοτόκων— έλεγε προς τον Μωυσή: «Αυτός ο μήνας θα είναι για εσάς αρχή μηνών· θα είναι ο πρώτος για εσάς ανάμεσα στους μήνες του έτους», και διέτασσε στη συνέχεια τη θυσία του πάσχα και την επίχριση του αίματος στις θύρες· και με την επίχριση αυτού υποσχόταν τη σωτηρία των πρωτοτόκων. Τι σημαίνει όμως αυτό, όταν θεωρηθεί αμέσως υπό το πρίσμα της αλήθειας, το να ορίζεται δηλαδή εκείνος ο καιρός ως αρχή του έτους, κατά τον οποίο συντελείται το πάσχα και η σωτηρία των πρωτοτόκων; Σημαίνει ότι και για εμάς αρχή της αιώνιας ζωής είναι η θυσία του αληθινού πάσχα —διότι το έτος αποτελεί σύμβολο του αιώνος, επειδή, κινούμενο κυκλικά, στρέφεται πάντοτε προς τον εαυτό του και δεν καταλήγει σε κανένα τέλος— και «πατέρας του μέλλοντος αιώνος» είναι ο Χριστός που προσφέρθηκε ως θυσία υπέρ ημών, και ο οποίος, καθιστώντας άκαιρο ολόκληρο τον προηγούμενο βίο μας, παρέχει την αρχή ενός άλλου δια του λουτρού της παλιγγενεσίας, καθ' ομοίωση του δικού Του θανάτου και της αναστάσεως.

Το εύλογο των νομικών τύπων φανερώνεται στην αλήθεια, όπως το να είναι άμωμο το πρόβατο που χρησιμοποίησε ο Νόμος για τη θυσία του Πάσχα, το να είναι αρσενικό, το να είναι ενός έτους, το να λαμβάνεται τη δέκατη ημέρα του μήνα και να θυσιάζεται τη δέκατη τέταρτη προς το εσπέρας, το να λογίζεται ως αρχή των μηνών εκείνος κατά τον οποίο τελούνταν το Πάσχα. Διότι όλα αυτά συνίστανται ως αληθινά και αναγκαία στον Χριστό και στο πάθος του Χριστού, ενώ από μόνα τους δεν μπορούν να έχουν κανένα νόημα.

Διότι αυτό που έχει κάποιος τώρα, αυτό θα προέλθει έξω από το σώμα τότε, «αυτός», λέγει, «ο μήνας ας είναι ο πρώτος στους μήνες του έτους»· αυτός προσφέρει χαρά σε όλη την κτίση· αυτός ντύνει τα γυμνά δέντρα, διανοίγοντας τη γη· αυτός προσφέρει χαρά σε όλα τα ζώα· αυτός δεικνύει την ιλαρότητα σε όλους· αυτός είναι ο πρώτος μήνας των Χριστιανών, ο Ξανθικός, ο οποίος είναι ο καιρός της αναστάσεως, κατά τον οποίο θα δοξαστούν τα σώματά τους διά του άρρητου φωτός που υπάρχει μέσα τους από τώρα, δηλαδή της δυνάμεως του Πνεύματος, το οποίο θα είναι γι' αυτούς τότε ένδυμα, τροφή, ποτό, αγαλλίαση, χαρά, ειρήνη, περιβολή, ζωή αιώνια. Διότι κάθε καλλονή λαμπρότητας και ουράνιας ωραιότητας θα γίνει γι' αυτούς τότε το Πνεύμα της θεότητος, το οποίο αξιώθηκαν να δεχθούν από τώρα. Πώς λοιπόν δεν οφείλει ο καθένας μας να πιστέψει, να αγωνιστεί, να επιδείξει ζήλο με κάθε ενάρετη βιοτή και να προσδοκά με ελπίδα και πολλή υπομονή να αξιωθεί τώρα να λάβει την εξ ουρανού δύναμη και τη δόξα του Αγίου Πνεύματος μέσα στην ψυχή, ώστε τότε, όταν θα διαλύονται τα σώματα, να έχουμε αυτό που θα μας ενδύσει και θα μας ζωοποιήσει; «Εάν βεβαίως», λέγει, «όταν απεκδυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί», και «θα ζωοποιήσει τα θνητά μας σώματα διά του Πνεύματός Του που ενοικεί μέσα μας».

Διότι αυτό που έχει κάποιος τώρα, αυτό θα φανερωθεί προς τα έξω τότε, «αυτός, λέει, θα είναι για εσάς ο πρώτος μήνας μεταξύ των μηνών του έτους»· αυτός προσφέρει χαρά σε όλη την κτίση, αυτός ντύνει τα γυμνά δέντρα, αυτός ανατέλλει τα χόρτα, αυτός προσφέρει χαρά σε όλα τα ζώα ανοίγοντας τη γη, αυτός πρώτος δείχνει τη φαιδρότητα σε όλους, αυτός είναι ο πρώτος μήνας των Χριστιανών, ο Ξανθικός, ο οποίος είναι ο καιρός της αναστάσεως, κατά τον οποίο θα δοξαστούν τα σώματά τους διά του άρρητου φωτός που υπάρχει μέσα τους από τώρα (δηλαδή της δυνάμεως του Πνεύματος), το οποίο θα είναι γι' αυτούς τότε ένδυμα, τροφή, πόση, αγαλλίαση, χαρά, ειρήνη, περιβολή και το παν, ζωή αιώνια. Διότι κάθε καλλονή, λαμπρότητα και ουράνια ωραιότητα γι' αυτούς θα γίνει τότε το Πνεύμα της θεότητος, το οποίο αξιώθηκαν να δεχθούν από τώρα. Πώς λοιπόν δεν οφείλει κάποιος να αγωνιστεί, να πιστέψει και να επιδείξει σπουδή με κάθε ενάρετη βιοτή, και να προσδοκά με ελπίδα και πολλή υπομονή να αξιωθεί τώρα να λάβει την εξ ουρανού δύναμη και δόξα του Αγίου Πνεύματος μέσα στην ψυχή του, ώστε τότε, όταν θα διαλύεται η κτίση, να έχει κάτι που θα τον ντύσει και θα τον ζωοποιήσει; «Εάν βεβαίως», λέει, «και όταν απεκδυθούμε δεν θα βρεθούμε γυμνοί, και θα ζωοποιήσει», λέει, «τα θνητά μας σώματα διά του Πνεύματός του που ενοικεί μέσα μας».