Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 12:22

Θα με ραντίσεις με ύσσωπο και θα καθαριστώ. Αφού ανέφερε ότι έδωσες θείους νόμους και διατάξεις, λέγει το σπουδαιότερο, ότι δηλαδή χάρισες κάποιους καθαρμούς στον νόμο και μέσω του ραντίσματος με ύσσωπο· με αυτόν τον σκοπό, λοιπόν, παράσχε και σε εμάς τώρα τα όμοια, αφού είσαι ο ίδιος Θεός. Ή φαίνεται να αινίσσεται κάποιο μυστήριο. Διότι, όπως ο Μωυσής στην Αίγυπτο πρόσταξε να ραντιστεί το αίμα του προβάτου με ύσσωπο στους παραστάτες των θυρών, έτσι και εμείς εξαγοραστήκαμε με πολυτιμότερο αίμα. Επειδή, λοιπόν, εκείνο έγινε φυλακτήριο ώστε να μην πάθουν τίποτα οι ένοικοι από τον ολοθρευτή, εύλογα ο Δαβίδ, κάνοντας μυστικά μνεία εκείνου του αίματος, λέγει: «Θα με ραντίσεις με ύσσωπο» και τα εξής· αινισσόμενος την αποκάθαρση που πρόκειται να γίνει σε όλους μέσω του αίματος του αληθινού Αμνού, του Χριστού, και επιθυμώντας διακαώς, τρόπον τινά, να τύχει αυτής, η οποία μόνη μπορεί να ξεπλύνει τέλεια τον ρύπο και να καταστήσει τον άνθρωπο λευκότερο από το χιόνι.

Κατοικούσαν δε τότε εκεί ζώντας με τρυφή. Ότι λοιπόν μέσω της πίστεως και όχι με άλλον τρόπο ήταν δυνατόν να βρεθεί η οδός της σωτηρίας, ο Θεός το επιβεβαίωνε μέσα από σκιές και τύπους. Για τον λόγο αυτό διέταξε να σφάξουν τον αμνό στην Αίγυπτο, και ήθελε να πιστεύουν ότι, έχοντας χριστεί με το αίμα του, θα απέκρουαν τον θάνατο που είχε επιπέσει στα πρωτότοκα. Διότι δεν θα μπορούσε άραγε να πει κάποιος, και μάλιστα πολύ εύλογα, ότι αυτό που γινόταν ήταν προγύμνασμα της πίστεως; Με ποιον τρόπο δηλαδή, πες μου, θα υποχωρούσε τρομαγμένος ο θάνατος μπροστά στη σφαγή ενός προβάτου; Αλλά το γεγονός ήταν τύπος ενός μυστηρίου. Διότι ο Χριστός λυτρώνει με το δικό Του αίμα εκείνους που έχουν αγιαστεί εν πίστει, και τους καθιστά ανώτερους από τη φθορά του θανάτου. Τι είναι πάλι αυτό που συνέβη στη Μερρά, ας το εξηγήσουμε στο μέτρο του δυνατού.

Διότι, όπως μας γράφει ο σοφός Παύλος: «Εκείνος που εισήλθε στην κατάπαυσή του, δηλαδή προφανώς του Χριστού, κατέπαυσε και αυτός από τα έργα του, ακριβώς όπως κατέπαυσε από τα δικά του ο Θεός». ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Έτσι λοιπόν μας είπε ο θείος λόγος. Αναγγέλλοντας δε στους Ισραηλίτες τα προσταγμένα, ο θείος Μωυσής είπε: «Πηγαίνετε και πάρτε για τους εαυτούς σας πρόβατο σύμφωνα με τις οικογένειές σας, και θυσιάστε το Πάσχα. Θα πάρετε έπειτα ένα μάτσο ύσσωπο, και αφού το βουτήξετε στο αίμα που βρίσκεται κοντά στη θύρα, θα το επιθέσετε στο ανώφλι, και στους δύο παραστάτες από το αίμα που βρίσκεται κοντά στη θύρα. Εσείς δε δεν θα βγείτε κανείς έξω από τη θύρα του σπιτιού του μέχρι το πρωί. Και θα περάσει ο Κύριος για να πατάξει τους Αιγυπτίους, και θα δει το αίμα πάνω στο ανώφλι και στους δύο παραστάτες, και θα προσπεράσει ο Κύριος τη θύρα, και δεν θα αφήσει τον ολοθρευτή να εισέλθει στα σπίτια σας για να σας πατάξει». Το να λαμβάνεται λοιπόν ο αμνός κατά τους οίκους των οικογενειών, δηλαδή κατά συγγένειες, θα μπορούσε να υποδηλώνει, νομίζω, το ταυτόσημο της πνευματικής οικειότητας, το να είμαστε δηλαδή ένα στην πίστη και στην ομόνοια.

Διότι δεν επιτρέπεται να αμφιβάλλουμε ότι οποιοσδήποτε από εκείνους που συγκαταλέγονται στους αγιασμένους, έχοντας την αρετή σαν κάποιο σπίτι, αν τυχόν απομακρυνθεί από τον αγιασμό, θα καταστραφεί μαζί με τους άλλους και θα υποβληθεί στις ίδιες τιμωρίες που επιβάλλονται σε εκείνους οι οποίοι έχουν νοσήσει με την ασελγή και αθεράπευτη ζωή. Γι' αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Ψαλμωδός μας λέει: «Μην καταστρέψεις την ψυχή μου μαζί με τους ασεβείς, και τη ζωή μου μαζί με ανθρώπους αιμάτων, στα χέρια των οποίων βρίσκονται οι ανομίες». Πρόσεξε λοιπόν ότι λέει: «Δεν θα βγείτε από την πόρτα του σπιτιού σας μέχρι το πρωί». Διότι η Ιερή Γραφή παρομοιάζει με νύχτα τον παρόντα αιώνα, ενώ με ημέρα που αναμένεται να έρθει, τον μέλλοντα αιώνα. Και γι' αυτό ο μακάριος Παύλος, βλέποντας τον παρόντα αιώνα να φτάνει ήδη στο τέλος του, και τον μέλλοντα αιώνα να είναι πλέον κοντά, σχεδόν προ των πυλών, συμβούλευε λέγοντας: «Η νύχτα προχώρησε και η ημέρα πλησίασε. Ας αποθέσουμε λοιπόν τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός, ώστε να περπατήσουμε με ευπρέπεια όπως κατά τη διάρκεια της ημέρας». Συνεπώς, το «μέχρι το πρωί» θα μπορούσε να υποδηλώνει όλη τη διάρκεια του βίου, δηλαδή μέχρι να φανερωθεί ο μέλλων καιρός. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό σε σχέση με εμάς; Διότι στο τέλος της ζωής του καθενός έχει σχεδόν ήδη εισέλθει ο μέλλων αιώνας.

Και πάλι για την ίδια αυτή εορτή αναφέρει ότι τα έχει διατυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια, λέγοντας: «Αφού λάβουν οι άνδρες των Εβραίων αυτόν τον μήνα, κατά οικογένειες, πρόβατα και μοσχάρια από τα βόδια τους χωρίς ψεγάδι τη δέκατη ημέρα· και ας φυλαχθεί μέχρι να ξημερώσει η δέκατη τέταρτη, και αφού θυσιάσετε προς το βράδυ, να τα φάτε έτσι όλα ψητά, μαζί με τα εντόσθια: να είστε ζωσμένοι, να έχετε φορέσει κοίλα υποδήματα στα πόδια και να κρατάτε ραβδί στο χέρι. Διότι μέσα σε βιασύνη ο βασιλιάς θα διατάξει να εκδιωχθούν όλοι από τη χώρα· και θα κληθούν όλοι. Και όταν τα θυσιάσετε, αφού πάρετε στα χέρια σας μια δέσμη από κλαδιά υσσώπου, βουτήξτε την στο αίμα και αγγίξτε τους δύο παραστάτες των θυρών, ώστε να προσπεράσει ο θάνατος τους Εβραίους. Και αυτή την εορτή θα την τηρήσετε για τον Δεσπότη, τρώγοντας για επτά ημέρες άζυμα· και δεν θα φαγωθεί καθόλου προζύμι. Διότι από αυτά τα δεινά θα επέλθει απαλλαγή, και αυτόν τον μήνα ο Θεός δωρίζει την έξοδο· και αυτός καθίσταται η αρχή των μηνών και των ετών». Πάλι, μετά από άλλα, προσθέτει: «Αναφέρει δε και ο Ιεζεκιήλ στο δράμα που επιγράφεται “Εξαγωγή”, εισάγοντας έναν αγγελιαφόρο να περιγράφει την κατάσταση των Εβραίων και την καταστροφή των Αιγυπτίων ως εξής: “Διότι, καθώς ο βασιλιάς Φαραώ αναχώρησε από τα ανάκτορα με αυτό το πλήθος, μαζί με αναρίθμητα όπλα, με όλο το ιππικό, με τέθριππα άρματα και με εμπροσθοφυλακή και παραστάτες μαζί, αποτελούσε ένα τρομερό πλήθος παρατεταγμένων ανδρών. Το πεζικό και οι οπλίτες της φάλαγγας βρίσκονταν στο μέσο, έχοντας αφήσει διαδρόμους για να περνούν τα άρματα· τους δε ιππείς τούς παρέταξε, άλλους στα αριστερά και άλλους στα δεξιά ολόκληρου του αιγυπτιακού στρατού”».

Διότι μόνο η δωρεά του βαπτίσματος μπορεί να επιτελέσει αυτήν την κάθαρση. Γι' αυτό λέει, ότι έχω ανάγκη από τη χάρη που πρόκειται να δοθεί σε όλους τους ανθρώπους. Διότι μόνο αυτή μπορεί να με αποπλύνει πλήρως και να μου δώσει τη λευκότητα του χιονιού. Το ότι βέβαια ο ύσσωπος δεν παρείχε καμία άφεση αμαρτιών, είναι εύκολο να το κατανοήσει κανείς από τα μωσαϊκά συγγράμματα. Επομένως, ο ύσσωπος αποτελεί σύμβολο άλλων πραγμάτων. Διότι στην Αίγυπτο, ραντίζοντας με τον ύσσωπο τους παραστάτες των θυρών με το αίμα του προβάτου, διέφυγαν από τα χέρια του εξολοθρευτή.

Το δε πάσχα ο μεν Φίλων το ερμήνευσε ως διαβατήρια, ο δε Ιώσηπος ως υπερβάσια, ο δε Σύμμαχος ως υπερβάσεις, ο δε Θεοδοτίων ως φασέκ, διατηρώντας την ίδια την εβραϊκή λέξη. Το όνομα αυτό σημαίνει τη σωτηρία των πρωτοτόκων των Εβραίων. Διότι έδωσε εντολή να πάρουν ένα μάτσο ύσσωπο και, αφού το βουτήξουν στο αίμα του προβάτου που θυσιαζόταν, να χρίσουν τους παραστάτες και το ανώφλι, ώστε όταν φτάσει ο εξολοθρευτής για να πατάξει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων, βλέποντας το αίμα, να προσπεράσει τα σπίτια των Εβραίων. Όχι επειδή η ασώματη φύση είχε ανάγκη από τέτοια σημάδια, αλλά επειδή μέσα από το σύμβολο έπρεπε και εκείνοι να μάθουν την πρόνοια του Θεού, και εμείς, που θυσιάζουμε τον άμωμο αμνό, να κατανοήσουμε τον τύπο που προδιαγραφόταν. Δεν προστάζει δε να λάβουν αμνούς μόνο από τα πρόβατα, αλλά και ερίφια από τις αίγες· όχι για να τα θυσιάσουν ταυτόχρονα, αλλά για να θυσιάσει τον αμνό εκείνος που έχει πρόβατο, και το ερίφιο εκείνος που δεν έχει. Παραγγέλλει δε να το λάβουν τη δέκατη ημέρα του πρώτου μήνα, ώστε να το προετοιμάσουν πριν από την εορτή, και να θυσιαστεί τη δέκατη τέταρτη προς το βράδυ, διότι και ο Δεσπότης το βράδυ παραδόθηκε στους Ιουδαίους. Και να φαγωθεί με πικρά χόρτα, σε ανάμνηση της πικρότατης ζωής στην Αίγυπτο.