Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 12:41

Τα πάντα, όμως, προέρχονται από τον Θεό. Αναλογίζονταν μάλιστα και αυτό που έχει γραφτεί στον Ποιμένα: «Πρώτα από όλα να πιστέψεις ότι ένας είναι ο Θεός, αυτός που έκτισε και καταρτισε τα πάντα, και τα δημιούργησε από το μη ον στο είναι». Αλλά οι επίσκοποι, επειδή αντιλήφθηκαν την πανουργία εκείνων και την κακοτεχνία της ασέβειάς τους, διατύπωσαν πιο ξεκάθαρα τη φράση «από τον Θεό», και έγραψαν ότι ο Υιός προέρχεται «από την ουσία του Θεού»· ώστε για τα μεν κτίσματα, επειδή δεν υπάρχουν από μόνα τους χωρίς αιτία αλλά έχουν αρχή δημιουργίας, να λέγεται ότι προέρχονται από τον Θεό· ο δε Υιός να αναγνωρίζεται ως ο μόνος ίδιος της ουσίας του Πατέρα· διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα του μονογενούς και αληθινού Λόγου σε σχέση με τον Πατέρα. Και σχετικά με το ότι γράφτηκε η φράση «από την ουσία», αυτή ήταν η αιτία. Και πάλι, όταν οι επίσκοποι ρωτούσαν εκείνους που φαίνονταν να αποτελούν μειοψηφία, εάν ομολογούν ότι ο Υιός δεν είναι κτίσμα, αλλά δύναμη, η μόνη σοφία του Πατέρα, και εικόνα αιώνια, απαράλλακτη σε όλα σε σχέση με τον Πατέρα, και Θεός αληθινός, πιάστηκαν οι περί τον Ευσέβιο να ανταλλάσσουν νεύματα μεταξύ τους, υπονοώντας ότι αυτά μπορούν να αναφέρονται και σε εμάς· διότι και εμείς ονομαζόμαστε εικόνα και δόξα του Θεού, και για εμάς έχει λεχθεί: «Διότι εμείς που ζούμε, πάντοτε». Και οι δυνάμεις είναι πολλές: «Και εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου». Αλλά και η κάμπια και η ακρίδα ονομάζεται μεγάλη δύναμη. Καθώς και το, «Ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, βοηθός μας ο Θεός του Ιακώβ».

Και σχετικά με τη συγγραφή της φράσης «εκ της ουσίας», αυτή ήταν η αφορμή. Όταν, πάλι, οι επίσκοποι ρωτούσαν αυτούς που θεωρούνταν λόγιοι, αν αποδέχονται ότι ο Υιός δεν είναι κτίσμα, αλλά δύναμη, η μοναδική σοφία του Πατρός, αιώνια εικόνα, απαράλλακτη σε όλα με τον Πατέρα, και αληθινός Θεός, έγιναν αντιληπτοί οι οπαδοί του Ευσεβίου να κάνουν νοήματα μεταξύ τους, εννοώντας: «Αυτά ισχύουν και για εμάς· διότι και εμείς ονομαζόμαστε "εικόνα και δόξα Θεού", και για εμάς έχει ειπωθεί: "διότι εμείς οι ζωντανοί πάντοτε", και υπάρχουν πολλές δυνάμεις: "και εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου". Η κάμπια και η ακρίδα ονομάζονται "δύναμη μεγάλη", και "ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, βοηθός μας ο Θεός του Ιακώβ". Εξάλλου, το ότι είμαστε οικείοι του Θεού δεν το έχουμε απλώς έτσι, αλλά επειδή μας ονόμασε αδελφούς του. Αν, πάλι, ονομάζουν τον Υιό αληθινό Θεό, δεν μας ενοχλεί· διότι, από τη στιγμή που έγινε, είναι αληθινός». Αυτή ήταν η διεφθαρμένη αντίληψη των Αρειανών. Αλλά και εδώ οι επίσκοποι, αφού διαπίστωσαν τη δολιότητά τους, συγκέντρωσαν από τις Γραφές το απαύγασμα, την πηγή, τον ποταμό, και τον χαρακτήρα σε σχέση με την υπόσταση, καθώς και το «στο φως σου θα δούμε φως» και το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», και τελικά έγραψαν πιο ξεκάθαρα και συνοπτικά ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα· διότι όλα όσα προαναφέρθηκαν αυτήν τη σημασία έχουν.

Όταν δε οι επίσκοποι έλεγαν πάλι ότι έπρεπε να γραφεί πως ο Λόγος είναι αληθινή δύναμη και εικόνα του Πατρός, όμοιος και απαράλλακτος σε όλα με τον Πατέρα, άτρεπτος, και ότι συνυπάρχει πάντοτε αδιαίρετα σε Αυτόν —διότι ποτέ δεν υπήρξε καιρός που δεν υπήρχε, αλλά ο Λόγος υπήρχε πάντοτε, αιώνια μαζί με τον Πατέρα ως απαύγασμα φωτός—, οι οπαδοί του Ευσεβίου το ανέχονταν, μη τολμώντας να φέρουν αντίρρηση εξαιτίας της ντροπής που αισθάνονταν για τα όσα τους είχαν ελεγχθεί. Συνελήφθησαν όμως πάλι να ψιθυρίζουν μεταξύ τους και να κάνουν νοήματα με τα μάτια, υποδεικνύοντας ότι και το «όμοιος» και το «πάντοτε» και το όνομα της «δυνάμεως» και το «εν αυτώ» είναι πάλι κοινά γνωρίσματα ανάμεσα σε εμάς και στον Υιό, και ότι καθόλου δεν τους δυσαρεστεί να συμφωνήσουν με αυτά. Για μεν το «όμοιος», διότι και για εμάς έχει γραφτεί: «ο άνθρωπος είναι εικόνα και δόξα Θεού»· για δε το «πάντοτε», διότι έχει γραφτεί: «διότι πάντοτε εμείς οι ζωντανοί»· για το «εν αυτώ», διότι «μέσα σε Αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε»· και για το «άτρεπτον», διότι έχει γραφτεί: «τίποτε δεν θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού»· και περί της «δυνάμεως», διότι και η κάμπη και ο βρούχος ονομάζονται δύναμη, και μάλιστα μεγάλη δύναμη, ενώ πολλές φορές έχει γραφτεί και για τον λαό, όπως: «εξήλθε όλη η δύναμη του Κυρίου από τη γη της Αιγύπτου», και υπάρχουν βεβαίως και άλλες ουράνιες δυνάμεις: «διότι ο Κύριος», λέει, «των δυνάμεων είναι μαζί μας· υπερασπιστής μας ο Θεός του Ιακώβ».