Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 14:11

Αλληλούια. ΡΕ΄ Υπόθεση. Σε αυτόν τον ψαλμό απαριθμεί τις αμαρτίες του παλαιού λαού, διδάσκοντας πώς επήλθε και η απόρριψή τους. Αυτές είναι οι εξής: πρώτον, τον παρεπίκραναν καθώς διέβαιναν την Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλε εδώ για να μας εξολοθρεύσει»· δεύτερον, επείρασαν τον Θεό στην έρημο· τρίτον, παρόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο· τέταρτον, κατασκεύασαν τον μόσχο στο Χωρήβ· πέμπτον, περιφρόνησαν την επιθυμητή γη· έκτον, μυήθηκαν στον Βεελφεγώρ· έβδομον, τον παρόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας· όγδοον, με το να μην εξολοθρεύσουν τα έθνη, όπως τους είχε πει ο Κύριος, αλλά αντίθετα προσκύνησαν τα είδωλα, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρουν και τα ίδια τους τα παιδιά ως θυσία σε αυτά.

«Διότι έζεψε», λέγει, «τα άρματά του και πήρε μαζί του όλο τον λαό του, και αφού έλαβε εξακόσια εκλεκτά άρματα και όλο το ιππικό των Αιγυπτίων, και αξιωματικούς επικεφαλής όλων». Και λίγο πιο κάτω πάλι: «Αφού σήκωσαν τα μάτια τους οι υιοί του Ισραήλ είδαν, και ιδού, οι Αιγύπτιοι είχαν στρατοπεδεύσει πίσω τους, και φοβήθηκαν πάρα πολύ. Και αναβόησαν οι υιοί του Ισραήλ προς τον Κύριο, και κατέφερονταν φανερά εναντίον του Μωυσή λέγοντας: Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στη γη της Αιγύπτου, μας έβγαλες έξω για να μας θανατώσεις στην έρημο; Τι είναι αυτό που μας έκανες βγάζοντάς μας από την Αίγυπτο; Δεν ήταν αυτά τα λόγια που σου είπαμε στην Αίγυπτο, λέγοντας: Άφησέ μας για να δουλεύουμε τους Αιγυπτίους; Διότι είναι καλύτερο για εμάς να δουλεύουμε στους Αιγυπτίους παρά να πεθάνουμε σε αυτή την έρημο». Σε αυτά ο Μωυσής απάντησε: «Θαρρείτε, σταθείτε και δείτε τη σωτηρία από τον Κύριο, την οποία θα επιτελέσει για εμάς σήμερα. Διότι όπως είδατε τους Αιγυπτίους σήμερα, δεν πρόκειται να τους ξαναδείτε ποτέ εις τον αιώνα. Ο Κύριος θα πολεμήσει υπέρ ημών, και εσείς θα σιωπήσετε». Είπε δε ο Κύριος προς τον Μωυσή: «Τι βοάς προς εμένα; Μίλησε στους υιούς του Ισραήλ, και ας αναχωρήσουν. Και εσύ σήκωσε το ραβδί σου, και άπλωσε το χέρι σου πάνω στη θάλασσα, και ξέρανέ την. Και ας εισέλθουν οι υιοί του Ισραήλ στο μέσο της θάλασσας, πατώντας σε ξηρά».

Είναι δε ολόκληρος ο λόγος κατηγορικός εναντίον του λαού των Ιουδαίων. «Και τον παρόργισαν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά θάλασσα». Αφού πλησίασαν τον Μωυσή και του είπαν: «Μακάρι να είχαμε πεθάνει στη γη της Αιγύπτου, ή σε αυτήν εδώ την έρημο»· και, «Μήπως, επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλες για να μας θανατώσεις στην έρημο; Τι είναι αυτό που μας έκανες, βγάζοντάς μας από την Αίγυπτο;»

«Η δε καρδία»: Διότι απομακρύνθηκαν από τον Θεό και προσχώρησαν στα είδωλα. «Ουδέ επιστώθησαν»: Διότι διάβαζαν τον νόμο, αλλά δεν πίστεψαν σε Εκείνον που τον ελάλησε. «Αυτός δε εστιν»: Διότι πάντοτε ως ελεήμων τους συμπονούσε και δεν τους κατέστρεφε· διότι περίμενε την επιστροφή τους. «Και πληθυνεί»: Διότι πάντοτε συγκρατούνταν από το να τους εξολοθρεύσει. «Και ουχί εκκαύσει»: Δεν θα φτάσει την οργή του στο έπακρο, καθώς τους σπλαχνιζόταν. «Και εμνήσθη»: Διότι αναλογίστηκε ότι ποτέ το σαρκικό φρόνημα δεν ευαρεστεί τον Θεό, και ως συμπονετικός τους σπλαχνίστηκε. «Πνεύμα»: Εδώ υπαινίσσεται τον θάνατο και τους συμπονούσε ως θνητούς. «Ποσάκις παρεπίκραναν»: Διότι, αν και τους ανεχόταν στην έρημο, εκείνοι τον αθέτησαν. «Παρώργισαν»: Διότι έλεγαν στον Μωυσή: Μας έβγαλες στην έρημο για να μας θανατώσεις, λησμονώντας τα προηγούμενα αγαθά. «Και επέστρεψαν»: Πολλές φορές παρέβησαν και επέστρεψαν, και πάλι τον έβαλαν σε πειρασμό. «Και τον άγιον»: Τον Μωυσή παρόξυναν· διότι καταγόταν από τον Ισραήλ. «Ουκ εμνήσθησαν»: Πώς με μεγάλη δύναμη τους λύτρωσε από τη δουλεία των Αιγυπτίων. «Ημέρας ης»: Διότι ούτε εκείνη την ημέρα θυμήθηκαν, κατά την οποία λυτρώθηκαν από τους εχθρούς. «Ως έθετο»: Όταν οι Αιγύπτιοι βρίσκονταν σε θλίψη και αυτοί σε αγαλλίαση. «Και τα τέρατα»: Η Τάνις είναι περιοχή των Αιγυπτίων, στην οποία έγιναν τα περισσότερα σημεία. Ερμηνεύεται δε ως «ταπεινή εντολή», επειδή ταπεινώθηκαν εκεί οι Αιγύπτιοι, αλλά ούτε και έτσι πίστεψαν.

Αν λοιπόν δέχονται εκείνα με ευχαρίστηση, πώς δεν πρέπει πολύ περισσότερο να δεχόμαστε με πολλή χαρά τα προστάγματα του Θεού, τα οποία είναι σωτηριώδη και γεμάτα δόξα, που μας προσφέρουν πολλή πνευματική σοφία και καθιστούν την ψυχή καλύτερη, και να μη θεωρούμε ότι υπάρχει σε αυτά κάτι το δύσκολο; Διότι τη δυσκολία δεν συνηθίζει να τη δημιουργεί η φύση των προσταγμάτων, αλλά η ραθυμία των πολλών. Αφού, αν κάποιος τα δεχθεί με προθυμία, θα διαπιστώσει ότι είναι ελαφρά και πανεύκολα. Γι' αυτό ο Χριστός έλεγε: «Ο ζυγός μου είναι αγαθός και το φορτίο μου είναι ελαφρύ». Και για να μάθεις ότι αυτά έτσι έχουν, και ότι η μεν ραθυμία των πολλών παρουσιάζει ως δύσκολα ακόμη και τα εύκολα, ενώ ο ζήλος παρουσιάζει ως πανεύκολα και τα δύσκολα: όταν οι Ιουδαίοι απολάμβαναν το μάννα, δυσφορούσαν και εύχονταν τον θάνατο· ενώ ο Παύλος, παλεύοντας με την πείνα, χαιρόταν και σκιρτούσε από αγαλλίαση. Και εκείνοι μεν έλεγαν: «Η ψυχή μας άδειασε με το μάννα. Μας έβγαλες έξω για να μας σκοτώσεις, επειδή τάχα δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο».

Και εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και προκόβουν όσοι διαπράττουν ανομίες. Ιδού, δεν είναι αυτά γραμμένα στη Βίβλο; Άλλοι εξαιτίας του γογγυσμού, όπως λέει ο Παύλος: «Ούτε να γογγύζουμε, όπως ακριβώς γόγγυσαν μερικοί από αυτούς, και εξολοθρεύτηκαν από τον ολεθρευτή». Και πότε γόγγυσαν; Όταν έλεγαν: «Μας έβγαλες για να μας θανατώσεις στην έρημο, επειδή τάχα δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο;» Άλλοι εξαιτίας της διασκέδασης, όπως λέει: «Έφαγαν και ήπιαν, και σηκώθηκαν να παίξουν». Άλλοι εξαιτίας της λοιδορίας: «Καθένας που λέει στον αδελφό του, Μωρέ, θα είναι ένοχος στην κρίση». Και άλλοι, περισσότεροι από αυτούς, χάθηκαν για άλλα αμαρτήματα, επειδή δεν φύλαξαν τα στόματά τους.

Διότι, βλέποντας τους Αιγυπτίους να τους καταδιώκουν και τη θάλασσα να εμποδίζει τη φυγή τους, δεν θέλησαν να περιμένουν τη δική σου βοήθεια, αλλά κατακραύγαζαν εναντίον του μεγάλου Μωυσή, λέγοντας: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έβγαλες για να μας θανατώσεις σε τούτη την έρημο;» Αλλά παρόλα αυτά, αν και αποδείχθηκαν αγνώμονες, τους αξίωσες της σωτηρίας. Διότι αυτό ακριβώς πρόσθεσε στη συνέχεια: «Και τους έσωσε ένεκα του ονόματός του, για να κάνει γνωστή τη δύναμή του· και επιτίμησε την Ερυθρά Θάλασσα, και ξεράθηκε· και τους οδήγησε μέσα στην άβυσσο, σαν σε έρημο· και τους έσωσε από το χέρι εκείνου που τους μισούσε και τους λύτρωσε από το χέρι των εχθρών». Διότι, αφού με τον λόγο του αποκάλυψε τον πυθμένα της θάλασσας, κατέστησε εκείνη την απέραντη άβυσσο δρόμο ιππήλατο και έρημο γι' αυτούς.

Αλλά συγκεντρώστε την προσοχή σας σε εμένα, παρακαλώ. Λέει ο Θεός στον Μωυσή: «Λάβε αρνίο άμωμο, ενός έτους, πρωτότοκο, και θυσίασέ το, και το αίμα του ας το χρίσει ο καθένας στη θύρα, ώστε, όταν έλθει ο άγγελος έχοντας γυμνωμένη τη ρομφαία, και δει ότι το αίμα έχει χριστεί σε εκείνον τον οίκο, να αναχωρήσει· εάν όμως δει ότι δεν υπάρχει, να εισέλθει και να τους εξολοθρεύσει όλους». Έπραξε λοιπόν ο Μωυσής κατ' αυτόν τον τρόπο, και μετέφερε την εντολή στον λαό· και εκείνοι, αφού την έλαβαν, έχρισε ο καθένας τις θύρες του. Και ερχόταν ο άγγελος έχοντας γυμνωμένη τη ρομφαία του, και έβλεπε το αίμα στις θύρες και αναχωρούσε· όπου όμως δεν το έβλεπε, εισερχόταν και τους εξόντωνε όλους. Όλα αυτά όμως δεν γίνονταν τυχαία· αλλά, επειδή επρόκειτο να σωθούμε διά του αίματος και του ξύλου, για αυτόν τον λόγο είπε ο Θεός: «Ο καθένας θα χρίσει το αίμα στις θύρες». Γιατί δεν είπε: «Χρίσε το αίμα στον τοίχο»; Διότι δεν επρόκειτο να σωθούν παρά μόνο διά του ξύλου. Τους έβγαλε λοιπόν ο Μωυσής από την Αίγυπτο και τους οδήγησε στην έρημο, και λένε στον Μωυσή: «Επειδή δεν υπήρχαν μνήματα στην Αίγυπτο, μας έφερες στην έρημο για να μας θανατώσεις; Δεν ήμασταν καλά στην Αίγυπτο, όταν τρώγαμε τα αγγούρια και τα πεπόνια και τα κρεμμύδια και τα σκόρδα;». Είδες αγνωμοσύνη;