Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:10

«Ξεσκίστε τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας.» <Και θα κατοικήσει η Ιερουσαλήμ πάλι από μόνη της, και θα σώσει ο Κύριος τα σκηνώματα του Ιούδα όπως από την αρχή, ώστε να μη μεγαλύνεται το καύχημα του οίκου του Δαβίδ και η έπαρση εκείνων που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ εις βάρος του Ιούδα.> Λέει ότι η Εκκλησία δεν θα βρίσκεται πάντοτε σε ταραχές, ούτε θα υπομένει ατελείωτους διωγμούς· αλλά θα ηρεμεί κατά καιρούς, και θα κατοικεί από μόνη της, δηλαδή απομονωμένη, χωρίς να την ενοχλεί κανείς, ούτε να της επιφέρει θλίψη, ούτε να της προκαλεί τρόμο, ούτε να της συσσωρεύει τη δυσθυμία από τους πειρασμούς· διότι ο Κύριος θα σώσει τα σκηνώματα του Ιούδα όπως από την αρχή. Διότι με αυτόν τον τρόπο θα υπερασπιστεί τις δικές του εκκλησίες, δηλαδή τα δικά του σκηνώματα, ο Κύριος των όλων, που είναι φανερό ότι είναι ο Χριστός, ώστε να τους αποδώσει ίση φροντίδα με εκείνη που είχε δοθεί παλαιότερα στους λυτρωμένους από την Αίγυπτο Ισραηλίτες. Διότι ο Θεός των όλων εξήγαγε τον Ισραήλ από τον οίκο της δουλείας, και «από σιδερένια κάμινο», καθώς είναι γεγραμμένο, και από την ανυπόφορη πλεονεξία, «με χέρι κραταιό και με βραχίονα υψηλό», όταν και τους διώκτες «τους καταπόντισε στην Ερυθρά θάλασσα· τους σκέπασε ο πόντος, και βυθίστηκαν σαν μολύβι σε ορμητικό νερό», ενώ οι λυτρωμένοι πέρασαν απέναντι. Και στύλος πυρός προπορευόταν αυτών τη νύχτα, δείχνοντας τον δρόμο, και την ημέρα κρεμόταν από πάνω τους νεφέλη.

Έτσι λοιπόν, με το νεύμα του Θεού, καθώς οι μηχανισμοί πάνω στη γέφυρα και η κρυμμένη σε αυτούς παγίδα διαλύθηκαν σε χρόνο διαφορετικό από τον αναμενόμενο, η διάβαση υποχώρησε, και τα σκάφη βυθίστηκαν απότομα αύτανδρα στον βυθό, και πρώτος ο ίδιος ο άθλιος, και έπειτα οι υπασπιστές και οι δορυφόροι γύρω του, ακριβώς όπως προανήγγειλαν τα θεία λόγια, «βυθίστηκαν σαν μολύβι μέσα σε ορμητικό νερό.» Ώστε δικαιολογημένα, αν όχι με λόγια, τουλάχιστον όμως με τα έργα, παρόμοια με εκείνους που βρίσκονταν γύρω από τον μεγάλο θεράποντα Μωυσή, όσοι κέρδισαν τη νίκη από τον Θεό θα μπορούσαν να ανυμνούν και να λένε τα ίδια εναντίον του παλαιού ασεβούς τυράννου κάπως έτσι: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ενδόξως. Ίππο και αναβάτη έριψε στη θάλασσα, έγινε βοηθός και σκεπαστής μου εις σωτηρίαν·» και «Ποιος είναι όμοιός σου μεταξύ των θεών, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Δοξασμένος ανάμεσα στους αγίους, θαυμαστός, που επιτελείς ενδόξως τέρατα.» Αυτά και όσα είναι αδελφά με αυτά, αφού ο Κωνσταντίνος τα ανύμνησε στον Πανηγεμόνα και αίτιο της νίκης την κατάλληλη στιγμή, όμοια με τον μεγάλο θεράποντα, με τα ίδια του τα έργα, εισήλθε με επινίκιους εορτασμούς στη βασιλεύουσα πόλη.

Όπως λοιπόν στην περίπτωση του ίδιου του Μωυσή και του παλαιού θεοσεβούς γένους των Εβραίων, «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξε στη θάλασσα, επίλεκτους αναβάτες και αξιωματούχους· καταποντίστηκαν στην Ερυθρά θάλασσα, η άβυσσος τους σκέπασε», κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο και ο Μαξέντιος και οι οπλίτες και σωματοφύλακες γύρω από αυτόν «βυθίστηκαν στον βυθό σαν λίθος», όταν, στρέφοντας τα νώτα μπροστά στη θεόδοτη δύναμη που ήταν με το μέρος του Κωνσταντίνου, διέσχιζε τον ποταμό που βρισκόταν στον δρόμο του, τον οποίο ο ίδιος, αφού τον ένωσε με πλοιάρια και τον γεφύρωσε γερά, έστησε ως μηχανή ολέθρου εναντίον του εαυτού του· για αυτόν μπορούσε κανείς να πει: «Λάκκο άνοιξε και τον έσκαψε βαθιά, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε. Ο κόπος του θα στραφεί στο κεφάλι του, και στην κορυφή του κεφαλιού του θα κατέβει η αδικία του». Έτσι λοιπόν, όταν διαλύθηκε η γέφυρα πάνω στον ποταμό, η διάβαση κατέρρευσε, και τα πλοιάρια βυθίστηκαν αμέσως στον βυθό αύτανδρα, και πρώτος από όλους ο ίδιος ο ασεβέστατος, και έπειτα οι υπασπιστές του, όπως ακριβώς προαναφωνούν τα θεία λόγια: «έδυσαν σαν μολύβι σε ορμητικά ύδατα». Έτσι, εύλογα, αν όχι με τα λόγια, πάντως με τα έργα –παρόμοια με εκείνους που περιστοίχιζαν τον μέγα θεράποντα Μωυσή–, όσοι κατήγαγαν τη νίκη με τη βοήθεια του Θεού, θα μπορούσαν να υμνούν και να λένε τα ίδια ακριβώς λόγια που ειπώθηκαν εναντίον του παλαιού ασεβούς τυράννου: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ενδόξως».

Διότι, εάν δεν σε ενδιαφέρει καθόλου, ω καλέ μου, εάν κάποιος αποκαλεί τους λόγους σου ανοησία και διατηρείς τέτοια φοβερή αδιαφορία για τη γνώμη των ανθρώπων, για ποιον λόγο, όπως ο ίδιος λες, απέβαλες από τους λόγους σου εκείνο το σημείο, εάν δεν σχημάτισες και ο ίδιος χειρότερη γνώμη γι' αυτό; Και τι πειράζει εάν είναι και «αίτιο σκανδάλου», όπως ο ίδιος ισχυρίζεσαι; Είναι άραγε αυτό μικρό πράγμα; Συνεπώς, δεν είναι δίκαιο μόνο να αποβληθεί, αλλά και «να ριφθεί στα κύματα της πολυφλοίσβου θαλάσσης», ή μάλλον για να «βυθιστεί σαν μολύβι», για να μιλήσω σύμφωνα με τον Μωυσή, «σε ύδατα ορμητικά», αφού πρώτα δεθεί σε έναν πελώριο λίθο και έπειτα παραδοθεί στα κύματα. Αλλά, ω συ που ξεπερνάς σε σοφία κάθε άλλον, εάν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αφαίρεσες αυτό από εκείνους τους λόγους σου, ποια ανάγκη είχες έπειτα για τόση μακρολογία γι' αυτό, εξαιτίας της οποίας σου συνέβη όχι μόνο να τοξεύεις «εκτός σκοπού» σύμφωνα με την παροιμία, αλλά εντελώς άσκοπα; Διότι αφαιρέθηκε εντελώς από τη μέση —όπως στο τέλος αποκάλυψες στους μακροσκελείς λόγους σου, έπειτα από τα σκώμματα εκείνων που σκανδαλίζονταν και την κοπιαστική σου σκέψη ως προς το πού καταλήγουν— ως κάτι που προφανώς είχε εντεθεί προηγουμένως απερίσκεπτα. Όπως λοιπόν αυτός που οδοιπορεί άσκοπα ματαιοπονεί, έτσι και αυτός που συγγράφει άσκοπα ματαιολογεί.

«Η δεξιά σου χείρ»: Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτοί είναι στην πραγματικότητα οι εχθροί του ανθρώπου. Αλλά αναφέρεται και στους Αιγυπτίους. «Και τω πλήθει»: Τους εχθρούς του σταυρού, όπως τότε τους Αιγυπτίους που ήταν εχθροί του Ισραήλ. «Απέστειλας»: Διότι η οργή του Θεού φλέγει σαν φωτιά και καταναλώνει· και καταπόντισε τότε τους Αιγυπτίους για τους Ισραηλίτες, και στην περίπτωση των πιστών τους δαίμονες. «Και δια πνεύματος»: Σχίζοντας το νερό· αυτό ήταν προτύπωση του βαπτίσματος. «Επάγη»: Τότε, ενώ ο λαός περνούσε τη θάλασσα δεξιά και αριστερά· το ίδιο συμβαίνει και στον άνθρωπο που βαπτίζεται, καθώς τα νερά στέκονται από τη μία και από την άλλη πλευρά. «Επάγη τα κύματα»: Τα κύματα της αμαρτίας μέσα στο βάπτισμα, δηλαδή ξηράνθηκαν. «Είπεν»: Ο Φαραώ για τον Ισραήλ, και καταστράφηκε στη θάλασσα. Αλλά και ο διάβολος καταδιώκει τον άνθρωπο μέχρι το βάπτισμα, και εκεί πέφτει με φοβερή πτώση. «Μεριώ»: Διότι σαν λάφυρα διαμοίρασαν τον άνθρωπο οι δαίμονες και τον κατάπιαν· αλλά τον εξέμεσαν παρά τη θέλησή τους. «Ανελώ»: Διότι μετέβαλαν τον άνθρωπο σαν με μαχαίρι. «Απέστειλας»: Το βάπτισμα κάλυψε τους δαίμονες, δηλαδή τους καταπόντισε. «Έδυσαν»: Η αμαρτία και ο θάνατος· διότι η αμαρτία είναι βαρύτερη από το μολύβι. Και βυθίστηκαν στο νερό του βαπτίσματος σφοδρά και δυνατά. «Τις όμοιός σοι»: Διότι κανείς δεν εξισώνεται με τον Θεό ούτε κατά τη δύναμη ούτε κατά τη δόξα, και μάλιστα κανένα από τα κτίσματα.

Ομοίως, αφού διαπραγματεύθηκε τα όσα ακολουθούν περί της δόξας του Θεού και του διαχωρισμού της θάλασσας, λέει και πάλι: «Αφού έστειλες το πνεύμα σου», εκείνον δηλαδή τον σφοδρό νότιο άνεμο, «τους κάλυψε η θάλασσα» και τα εξής. Έπειτα διακηρύσσει ότι «κανείς δεν είναι όμοιός σου ανάμεσα στους θεούς, Κύριε», εφόσον επιτελείς τέτοια θαύματα.

Έτσι στρατηγοί και φυλές στα παλαιότερα χρόνια υπέταξαν αλλόγλωσσα έθνη. Έτσι οι τρεις παίδες αποδείχθηκαν καθαρότεροι από τον χρυσό και πιο ισχυροί από τη φωτιά που είχε αναφθεί στο επταπλάσιο. Έτσι ο Δανιήλ δάμασε τα λιοντάρια που πάλευαν με την πείνα. Έτσι ο Ηλίας είδε τον Θεό στο Χωρήβ και ο Μωυσής έγινε θεόπτης, ή μάλλον ονομάστηκε θεός του Φαραώ, μαστίζοντας την Αίγυπτο με τα στοιχεία της φύσης και τρέποντας σε φυγή μυριάδες με την έκταση των χεριών του. Έτσι οι Νινευίτες ανέστειλαν την απόφαση του Θεού. Αλλά και ο Ισραήλ, έχοντας εφοδιαστεί από την Αίγυπτο μόνο με άλευρα, τα οποία βεβαίως είναι σύμβολα νηστείας, διέσχισε πεζός την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να βραχεί, ενώ οι Αιγύπτιοι αξιωματούχοι, που είχαν τα χοιρινά κρέατα και τους λέβητες, βυθίστηκαν σαν μολύβι στα ορμητικά ύδατα και καταστράφηκαν.