Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:2

Περί της Μερράς και του ξύλου που υποδείχθηκε στον μακάριο Μωυσή. 1. Φεύγοντας από τη γη των Αιγυπτίων οι Ισραηλίτες, και έχοντας μόλις αποβάλει τον δυσβάσταχτο ζυγό της δουλείας, πορεύονταν μέσα από τη θάλασσα σαν σε ξηρά, περνώντας την και αυτήν χωρίς κόπο. Διότι τα ύδατα πήξανε σαν τείχος, υπακούοντας στα θεία νεύματα. Έπειτα, μετά από αυτό, βλέποντας τον Φαραώ να έχει κινδυνεύσει με όλο του τον στρατό και να έχει πνιγεί στα ύδατα, και να έχουν χαθεί οικτρά εκείνοι που άλλοτε ήταν ανυπόφοροι και τους καταπίεζαν ανελέητα, ανέπεμπαν ωδές στον Θεό και τον τιμούσαν με ευχαριστήριους ύμνους λέγοντας: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ένδοξα· άλογα και αναβάτη έριξε στη θάλασσα. Βοηθός και σκεπαστής έγινε για μένα προς σωτηρία». Διότι ο Θεός των όλων θαυματούργησε ωφέλιμα. Παρόλο που τους έδειξε πάρα πολλά και λίαν αξιοθαύμαστα σημεία στην Αίγυπτο, επιπλέον με γενναιοδωρία έκανε να μπορούν αυτοί που ήταν υπό την προστασία του να διασχίσουν και την ίδια τη θάλασσα, ώστε να έχουν στο εξής μέσα τους σταθερό και εδραιωμένο νου, και βεβαίως να πιστεύουν ότι δεν είναι σαν έναν από τους ψευδώνυμους θεούς, δηλαδή εφευρήματα ανθρώπινης τέχνης και απλώς είδωλα φτιαγμένα από ξύλο και λίθο· αλλά ότι, υπάρχοντας ως Κύριος των όλων, προστάζει την κτίση σαν να βρίσκεται κάτω από τα πόδια του, και ό,τι επιλέξει να κατορθώσει, το φέρνει εις πέρας εύκολα.

Έτσι λοιπόν, με το νεύμα του Θεού, καθώς οι μηχανισμοί πάνω στη γέφυρα και η κρυμμένη σε αυτούς παγίδα διαλύθηκαν σε χρόνο διαφορετικό από τον αναμενόμενο, η διάβαση υποχώρησε, και τα σκάφη βυθίστηκαν απότομα αύτανδρα στον βυθό, και πρώτος ο ίδιος ο άθλιος, και έπειτα οι υπασπιστές και οι δορυφόροι γύρω του, ακριβώς όπως προανήγγειλαν τα θεία λόγια, «βυθίστηκαν σαν μολύβι μέσα σε ορμητικό νερό.» Ώστε δικαιολογημένα, αν όχι με λόγια, τουλάχιστον όμως με τα έργα, παρόμοια με εκείνους που βρίσκονταν γύρω από τον μεγάλο θεράποντα Μωυσή, όσοι κέρδισαν τη νίκη από τον Θεό θα μπορούσαν να ανυμνούν και να λένε τα ίδια εναντίον του παλαιού ασεβούς τυράννου κάπως έτσι: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ενδόξως. Ίππο και αναβάτη έριψε στη θάλασσα, έγινε βοηθός και σκεπαστής μου εις σωτηρίαν·» και «Ποιος είναι όμοιός σου μεταξύ των θεών, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Δοξασμένος ανάμεσα στους αγίους, θαυμαστός, που επιτελείς ενδόξως τέρατα.» Αυτά και όσα είναι αδελφά με αυτά, αφού ο Κωνσταντίνος τα ανύμνησε στον Πανηγεμόνα και αίτιο της νίκης την κατάλληλη στιγμή, όμοια με τον μεγάλο θεράποντα, με τα ίδια του τα έργα, εισήλθε με επινίκιους εορτασμούς στη βασιλεύουσα πόλη.

«Άλογο και αναβάτη έριξε στη θάλασσα· βοηθός και σκεπαστής μου είναι ο Κύριος, και έγινε για εμένα σωτηρία· και ποιος είναι όμοιός σου ανάμεσα στους θεούς, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Δοξασμένος ανάμεσα στους αγίους, θαυμαστός σε δόξα, Εσύ που επιτελείς θαυμαστά έργα». Αφού ο Κωνσταντίνος ανύμνησε τον πανηγεμόνα και αίτιο της νίκης Θεό με αυτά και με άλλα παρόμοια και συγγενικά λόγια μέσα από τα ίδια του τα έργα, εισήλθε στη Ρώμη με επινίκιους εορτασμούς. Όλοι μαζικά, μαζί με τα μικρά παιδιά και τις γυναίκες, τα μέλη της συγκλήτου και οι άλλοι επιφανέστατοι μαζί με ολόκληρο τον λαό των Ρωμαίων, τον υποδέχονταν με λαμπερά βλέμματα και με όλη τους την ψυχή σαν λυτρωτή, σωτήρα και ευεργέτη, με επευφημίες και αχόρταγη χαρά. Εκείνος όμως, έχοντας σαν έμφυτη την ευσέβεια προς τον Θεό, χωρίς να κλονιστεί καθόλου από τις ιαχές ούτε να επαρθεί από τους επαίνους, αλλά έχοντας βαθιά συναίσθηση της θεϊκής βοήθειας, διέταξε αμέσως να τοποθετηθεί το τρόπαιο του σωτηρίου πάθους στο χέρι του δικού του ανδριάντα. Και αφού τον έστησαν στον πιο πολυσύχναστο δημόσιο τόπο της Ρώμης να κρατά με το δεξί του χέρι το σωτήριο σημείο, έδωσε εντολή να χαράξουν ακριβώς αυτή την επιγραφή με τα εξής λόγια στη ρωμαϊκή γλώσσα: «Με αυτό το σωτήριο σημείο, την αληθινή απόδειξη της ανδρείας, ελευθέρωσα την πόλη σας διασώζοντάς την από τον ζυγό του τυράννου· και επιπλέον, αφού ελευθέρωσα τη σύγκλητο και τον λαό των Ρωμαίων, τους αποκατέστησα στην αρχαία τους αίγλη και λαμπρότητα».

Ωδή της Μαρίας, αδελφής του Μωυσή, κατά την Έξοδο. «Άσωμεν»: Ας ψάλουμε, δηλαδή το μυστικό άσμα. Διότι ο Χριστός δοξάστηκε στον ουρανό και στη γη, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς και κατήργησε τον θάνατο. «Ίππον»: Εννοεί τον διάβολο και την αμαρτία που κάθεται πάνω του στη θάλασσα του βαπτίσματος. «Βοηθός»: Στον πιστό άνθρωπο, ο οποίος έχει αναγεννηθεί διά του βαπτίσματος. «Ούτος Θεός»: Το λέει αυτός που έχει αναγεννηθεί διά του ύδατος και του Πνεύματος. «Θεός του πατρός»: Διότι ο πιστός άνθρωπος αναγνωρίζει τον Θεό ως Πατέρα του. «Κύριος συντρίβων»: Εννοεί τον πόλεμο στον Άδη, τον οποίο συνέτριψε, και το όνομά Του είναι Θεός. «Άρματα»: Αποκαλεί τον διάβολο Φαραώ. Τα δε άρματα του διαβόλου είναι η αμαρτία, η λήθη, η πλάνη και όσα τα ακολουθούν. Αυτά δε τα έρριψε μέσα στο βάπτισμα. «Επιλέκτους»: Το ψεύδος, η πορνεία, η κλοπή, αυτοί είναι οι τριστάτες του διαβόλου. Εννοεί επίσης και τους δαίμονες. «Κατεπόντισεν»: Δηλαδή καταπόντισε, στη θάλασσα του αίματος που εξήλθε από την πλευρά του Χριστού. Διότι αυτή είναι μεγαλύτερη και ισχυρότερη από κάθε θάλασσα. Και εκεί καταποντίστηκαν οι δαίμονες και παρασύρθηκαν σαν σε ποτάμι. «Πόντω»: Διότι οι δαίμονες καταποντίστηκαν μέσα στο ύδωρ του βαπτίσματος. «Κατέδυσαν»: Σαν σκληροί και αμετανόητοι βυθίστηκαν στον βυθό του βαπτίσματος. «Η δεξιά Σου»: Διότι με αυτήν εξέτεινε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη.

Ήλεγξας τους συνδούλους, θα κηρύξω κι εγώ τον Δεσπότη. Δεν με βαραίνει το ίχνος του Πλάστη, με αγιάζουν τα πόδια του Χριστού. Ο Μωυσής με έσχισε, αλλά Αυτός με αγίασε· τον Ιωνά τον κατάπια, αλλά ενώπιον Αυτού φρίττω· τον Νώε τον κλυδώνισα, αλλά δεν τολμώ να ατενίσω Αυτόν που με τα χέρια Του έπλασε τον άνθρωπο. Με τα πόδια Του αγίασε τη θάλασσα, με τον θρόνο Του δόξασε τον ουρανό, με τη φάτνη λάμπρυνε τη γη, και μέσω του τάφου φώτισε τον άδη. Δεν είμαι αγνώμων και άψυχη· αναγνωρίζω, ως στοιχείο της φύσεως, τον Ποιητή μου· δεν λέω μαζί με τους Ιουδαίους: «Αυτός ο άνθρωπος δεν προέρχεται από τον Θεό», αλλά κράζω με ευσέβεια: «Αυτός είναι ο Θεός μου, και θα Τον δοξάσω». Θα φανερώσω τα χαρακτηριστικά της φύσης μου, θα ελέγξω τις γνώμες των μιαιφόνων, θα διακηρύξω τη δύναμη Εκείνου που περπάτησε πάνω μου. Αυτοί είναι σύνδουλοι, Εκείνος είναι ο Δεσπότης, και από τον φόβο Εκείνου τους ταράζω. Ο μεν Δεσπότης βάδιζε πάνω στη θάλασσα χωρίς να βρέχεται, οι δε επιβαίνοντες στο πλοίο θορυβούνταν· ο φόβος έκανε αυτούς που κινδύνευαν να κραυγάζουν, ενώ ο Φιλάνθρωπος τους προέτρεπε να έχουν θάρρος λέγοντας: «Έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε». Έχετε θάρρος, κρατώντας την άγκυρα της πίστεως· διότι ο σκόπελος της ειδωλολατρίας δεν σας βύθισε. Έχετε θάρρος, η ιουδαϊκή λαίλαπα δεν σας καταπόντισε. Έχετε θάρρος, η τρικυμία των αιρέσεων δεν σας κλυδωνίζει.

Ωδή ενάτη. Εξεπλάγη γι' αυτό ο ουρανός. Μαστίγωσε με κραταιό χέρι τους εχθρούς που με θλίβουν, παντοδύναμε Λόγε του Θεού, και αφού τους καταποντίσεις στο αίμα σου όπως στην Ερυθρά Θάλασσα, μετάφερέ με αβλαβή στη γη της απαθείας, ώστε να αναφωνήσω με φαιδρότητα τον επινίκιο ύμνο στη δύναμή σου. Άσμα ασμάτων θα ψάλω στον Θεό, διότι μόνος αυτός δοξάστηκε ένδοξα· διότι έριξε στον βυθό το αφηνιασμένο άλογο της κενοδοξίας και τον αναβάτη της υπερηφάνειας· το δεξί σου χέρι, Σωτήρα, έχει δοξαστεί, με την ισχύ του το δεξί σου χέρι συνέτριψε τους εχθρούς σου.

Πρώτος ο Μωυσής αναφώνησε την επινίκια ωδή και μαζί του έψαλλαν τα πλήθη των δώδεκα φυλών, λέγοντας: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι έχει δοξαστεί ενδόξως», δηλαδή μεγαλοπρεπώς, τέλεια «έχει δοξαστεί»· το ιππικό του Φαραώ μαζί με τους αναβάτες βύθισε στη θάλασσα. «Βοηθός και προστάτης έγινε σε μένα προς σωτηρία· αυτός είναι ο Θεός μου και θα τον δοξάσω, ο Θεός του πατέρα μου», δηλαδή του Αβραάμ, «και θα τον υψώσω». Αυτός έγινε σωτήρας μου από τους διώκτες και εγώ θα υψώσω, θα κηρύξω, θα μεγαλύνω το όνομά του. «Κύριος είναι το όνομά του», ως κυρίαρχος των πάντων και «συντρίβοντας και εξαφανίζοντας τους πολέμους». «Τα άρματα», τα οχήματα «του Φαραώ και την πανοπλία του την έριξε στη θάλασσα, τους επίλεκτους», τους εκλεκτούς «αναβάτες» πάνω στο άρμα, τους «τριστάτες», δηλαδή τους τρεις που στέκονταν πάνω στο άρμα, από τους οποίους ο ένας ήταν ηνίοχος και οι δύο πολεμιστές. Διότι έτσι ήταν εξοπλισμένα τα εξακόσια εκλεκτά άρματα, με τρεις αναβάτες το καθένα και με δύο ορμητικά και θρασύτατα άλογα το καθένα, νομίζοντας ότι θα καταπατήσουν και θα συντρίψουν εκείνον τον φυγάδα λαό ως πεζικό με τα άλογα και τα άρματα, με τον ίδιο τρόπο που τα ζευγάρια των ζώων συνθλίβουν τα δεμάτια στο αλώνι.