Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:22

Για να ωφεληθούν δε θαυμάζοντας ακόμη περισσότερο, τους έδωσε εντολή να αναχωρήσουν πλουσιότεροι και να σπεύσουν προς τη γη που είχε υποσχεθεί στους πατέρες τους, με στρατηγό και καθοδηγητή τον πάνσοφο Μωυσή. Έπειτα, το τι ακολούθησε μετά από αυτό, το διασαφηνίζει πάλι το ιερό Κείμενο: «Οδήγησε λοιπόν, λέει, ο Μωυσής τους υιούς Ισραήλ από την Ερυθρά Θάλασσα, και τους έφερε στην έρημο Σουρ, και πορεύονταν τρεις ημέρες στην έρημο και δεν έβρισκαν νερό για να πιουν. Ήλθαν δε στη Μερρά και δεν μπορούσαν να πιουν νερό από τη Μερρά, διότι ήταν πικρό. Γι' αυτό δόθηκε στον τόπο εκείνο το όνομα Πικρία».

Και γόγγυζε ο λαός εναντίον του Μωυσή, λέγοντας: «Τι θα πιούμε;». Ο Μωυσής όμως βόησε προς τον Κύριο, και ο Κύριος του έδειξε ένα ξύλο, το οποίο έριξε μέσα στο νερό, και το νερό γλυκάθηκε. Εκεί έθεσε σε αυτόν διατάξεις, προστάγματα και κρίσεις. Και εκεί τον δοκίμασε, και είπε: «Εάν ακούσεις με προσοχή τη φωνή του Κυρίου του Θεού σου, και πράξεις τα αρεστά ενώπιόν του, και δώσεις προσοχή στις εντολές του, και φυλάξεις όλες τις διατάξεις του, καμία ασθένεια από όσες επέφερα στους Αιγυπτίους δεν θα επιφέρω σε εσένα. Διότι εγώ είμαι ο Κύριος που σε θεραπεύει». Και ήλθαν στην Ελείμ· και υπήρχαν εκεί δώδεκα πηγές υδάτων και εβδομήντα κορμοί φοινίκων. Και στρατοπέδευσαν εκεί κοντά στα ύδατα». Παρατήρησε λοιπόν πώς, κατά θεία οικονομία, δεν επιτρέπει σε αυτούς που λυτρώθηκαν να μένουν αδοκίμαστοι, ούτε να παρασύρονται στη ραθυμία εντρυφώντας στην άνεση, ώστε να μην οδηγηθούν σιγά-σιγά στη λήθη Εκείνου που έχει τη δύναμη να τους διασώζει, και επιστρέψουν εύκολα στην πλάνη της Αιγύπτου. Διότι οι θλίψεις στρέφουν τον άνθρωπο προς τον Θεό. Και γι' αυτό λέει ο προφήτης: «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε, με μικρή θλίψη ήρθε σε εμάς η παιδαγωγία σου». Διασχίζοντας, επομένως, μακρά και άνυδρη γη, βρέθηκαν να στερούνται τα αναγκαία για τη ζωή. Διότι δεν έβρισκαν νερό για να πιουν· και καθώς η δίψα παρατεινόταν έως και την τρίτη ημέρα, με δυσκολία βρίσκουν το ποθούμενο. Αλλά και αυτό ήταν εντελώς άχρηστο.

Και λοιπόν, ο Θεός των όλων απαλλάσσει τέτοιους ανθρώπους και από την οργή και από τις κατηγορίες, ακόμη κι αν περιπέσουν σε ολιγοψυχία, καθώς βαδίζουν τον ασυνήθιστο δρόμο των κόπων. Αλλά έπειτα από αυτό επιβάλλει τιμωρίες, και τους παραδίδει πλέον στις συνέπειες της οργής Του, όταν δεν εμφανίζουν αδυναμία λόγω έλλειψης συνήθειας στους κόπους, αλλά μάλλον χαλαρώνουν υποχωρώντας προς το ευχάριστο και το εύκολο, και με μεγάλη προθυμία παρασύρονται σε ό,τι αντίκειται στο καθήκον τους. Ή μήπως δεν είναι ανηφορική η αρετή, και δεν είναι τραχιά η πορεία προς αυτήν, και δεν είναι ανάγκη να ιδρώσει εκείνος που έχει επιλέξει να την κατακτήσει; ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. ΚΥΡ. Αλλά δεν θα ήταν ίσως παράλογο, ή μάλλον αντίθετο με την οσιότητα και το πρέπον, εκείνοι που μόλις τώρα έχουν οδηγηθεί σε αυτήν, να διαπαιδαγωγούνται με συγκατάβαση, αφού δεν έχουν ακόμη στερεωθεί από μεγάλη προθυμία, αλλά βαδίζουν σαν με απαλά πόδια και πάσχουν ακόμη από αδυναμία, ενώ αντίθετα ο έμπειρος να σκληραγωγείται με κόπους και φόβους, ώστε σαν από ανάγκη πλέον να οδηγείται στην καρτερία και την ευπειθία; ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά το σκέφτεσαι. ΚΥΡ. Και το πράγμα αυτό δεν είναι καθόλου ασαφές, εάν θελήσουμε να εξετάσουμε προσεκτικά τα όσα συνέβησαν τυπικά στους αρχαίους. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Ο Μωυσής οδήγησε τους υιούς Ισραήλ από την Ερυθρά θάλασσα, και τους έφερε στην έρημο Σουρ· και πορεύονταν τρεις ημέρες στην έρημο, και δεν έβρισκαν νερό για να πιουν. Ήλθαν δε στη Μερρά, και δεν μπορούσαν να πιουν νερό από τη Μερρά, διότι ήταν πικρό».

Η ιστορία αυτή βρίσκεται στον Μωυσή, στο βιβλίο των Αριθμών, όταν «μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Εκδικήσου την εκδίκηση των υιών Ισραήλ από τους Μαδιανίτες», και στη συνέχεια ο Μωυσής είπε στον λαό: «Εξοπλίστε από ανάμεσά σας άνδρες και παραταχθείτε ενώπιον του Κυρίου εναντίον της Μαδιάμ, για να αποδώσετε εκδίκηση, χίλιους από κάθε φυλή», τότε που «σκότωσε κάθε αρσενικό και τους βασιλείς της Μαδιάμ», ανάμεσα στους οποίους ήταν «και ο Βαλαάμ, ο υιός του Βεώρ». Αυτά δε έγιναν στη Σουρ του Χωρήβ· διότι η μεν έρημος ονομαζόταν Σουρ, καθώς η Γραφή διδάσκει λέγοντας: «οδήγησε ο Μωυσής τους υιούς Ισραήλ έξω από την Ερυθρά Θάλασσα και τους έφερε στην έρημο Σουρ», το δε όρος ονομαζόταν Χωρήβ· διότι έχει γραφτεί: «και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Προπορεύσου του λαού, λάβε στο χέρι σου τη ράβδο με την οποία χτύπησες τον ποταμό, και πορεύσου. Και ιδού, εγώ στέκομαι εκεί πριν από εσένα πάνω στην πέτρα, στο Χωρήβ». Όπως λοιπόν τότε επέφεραν την πληγή στη Μαδιάμ, έτσι λέει θα κάνω και στους Ασσυρίους, και όσοι πληγούν από τη δική μου μάστιγα θα επιστρέψουν από τον δρόμο προς τη θάλασσα. Και θα αφαιρεθεί ο ζυγός του Ασσυρίου από τον ώμο σου, και ο φόβος του από εσένα. Και εσύ μεν θα είσαι ελεύθερος και απαλλαγμένος από κάθε φόβο, ενώ αυτός που τρέπεται σε φυγή, αρχικά μεν θα φτάσει στην πόλη Αγγαί, έπειτα από εκεί θα περάσει σε άλλον τόπο και, αφού αποκάμει εκεί, θα αποθέσει τα σκεύη του.

Μετά τη θάλασσα ακολουθεί πορεία τριών ημερών, κατά την οποία, όταν στρατοπέδευσαν σε κάποιον τόπο, το νερό που βρέθηκε φάνηκε αρχικά ακατάλληλο προς πόση εξαιτίας της πικρίας του. Αλλά το ξύλο που τοποθετήθηκε μέσα σε αυτό κατέστησε το ποτό ευχάριστο για όσους διψούσαν.

Ο ποταμός, λοιπόν, λέγει, που εκπορεύεται από την Εδέμ χωρίζεται σε τέσσερις αρχές, σε τέσσερις οχετούς, δηλαδή στις τέσσερις αισθήσεις του γεννώμενου ανθρώπου: την όραση, [την ακοή,] τη γεύση, την όσφρηση και την αφή. Διότι αυτές μόνο τις αισθήσεις έχει το παιδί που πλάθεται στον παράδεισο. Αυτός δε, λέγει, είναι ο νόμος που έθεσε ο Μωυσής, και προς αυτόν τον ίδιο τον νόμο έχει γραφτεί το καθένα από τα βιβλία, όπως δηλώνουν οι επιγραφές τους. Διότι το πρώτο βιβλίο είναι η Γένεσις: αρκούσε, λέγει, για τη γνώση των πάντων η επιγραφή του βιβλίου. Διότι αυτή, λέγει, η Γένεσις είναι η όραση, στην οποία χωρίζεται ο ένας βραχίονας του ποταμού, επειδή ο κόσμος θεάθηκε μέσω της όρασης. Η δε επιγραφή του δεύτερου βιβλίου είναι Έξοδος: διότι έπρεπε αυτό που γεννήθηκε, αφού διέλθει την Ερυθρά θάλασσα, να έλθει στην έρημο -και ως Ερυθρά θάλασσα, λέγει, εννοεί το αίμα- και να γευθεί πικρό νερό. Διότι πικρό, λέγει, είναι το νερό μετά την Ερυθρά θάλασσα, το οποίο αντιπροσωπεύει την οδό της γνώσης κατά τον παρόντα βίο, η οποία διανύεται μέσα από επίπονα και πικρά πράγματα. Όταν όμως μεταστράφηκε από τον Μωυσή -δηλαδή από τον Λόγο- το πικρό εκείνο έγινε γλυκό. Και το ότι αυτά έχουν έτσι, μπορεί κανείς, λέγει, να το ακούσει από την κοινή παράδοση όλων των εθνών, σύμφωνα με όσα λένε οι ποιητές: στη ρίζα μεν ήταν μαύρο, ενώ το άνθος του έμοιαζε με γάλα, μώλυ το ονομάζουν οι θεοί, και είναι δύσκολο να το ξεριζώσουν οι θνητοί άνθρωποι, όμως οι θεοί μπορούν τα πάντα.