Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:5

«Ξεσκίστε τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας.» <Και θα κατοικήσει η Ιερουσαλήμ πάλι από μόνη της, και θα σώσει ο Κύριος τα σκηνώματα του Ιούδα όπως από την αρχή, ώστε να μη μεγαλύνεται το καύχημα του οίκου του Δαβίδ και η έπαρση εκείνων που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ εις βάρος του Ιούδα.> Λέει ότι η Εκκλησία δεν θα βρίσκεται πάντοτε σε ταραχές, ούτε θα υπομένει ατελείωτους διωγμούς· αλλά θα ηρεμεί κατά καιρούς, και θα κατοικεί από μόνη της, δηλαδή απομονωμένη, χωρίς να την ενοχλεί κανείς, ούτε να της επιφέρει θλίψη, ούτε να της προκαλεί τρόμο, ούτε να της συσσωρεύει τη δυσθυμία από τους πειρασμούς· διότι ο Κύριος θα σώσει τα σκηνώματα του Ιούδα όπως από την αρχή. Διότι με αυτόν τον τρόπο θα υπερασπιστεί τις δικές του εκκλησίες, δηλαδή τα δικά του σκηνώματα, ο Κύριος των όλων, που είναι φανερό ότι είναι ο Χριστός, ώστε να τους αποδώσει ίση φροντίδα με εκείνη που είχε δοθεί παλαιότερα στους λυτρωμένους από την Αίγυπτο Ισραηλίτες. Διότι ο Θεός των όλων εξήγαγε τον Ισραήλ από τον οίκο της δουλείας, και «από σιδερένια κάμινο», καθώς είναι γεγραμμένο, και από την ανυπόφορη πλεονεξία, «με χέρι κραταιό και με βραχίονα υψηλό», όταν και τους διώκτες «τους καταπόντισε στην Ερυθρά θάλασσα· τους σκέπασε ο πόντος, και βυθίστηκαν σαν μολύβι σε ορμητικό νερό», ενώ οι λυτρωμένοι πέρασαν απέναντι. Και στύλος πυρός προπορευόταν αυτών τη νύχτα, δείχνοντας τον δρόμο, και την ημέρα κρεμόταν από πάνω τους νεφέλη.

Ο μεν πόλεμος των στρατιωτών είναι σύντομος, του δε μοναχού διαρκεί μέχρι την αναχώρησή του προς τον Κύριο. Γι' αυτό πρέπει να αρχίζει κανείς αυτή την εργασία με κάθε σπουδή, νήψη και υπομονή. Εάν λοιπόν, αγαπητέ, επιχειρήσεις να σφάξεις λιοντάρι, πιάσε το σταθερά, μήπως και συντρίψει τα οστά σου σαν πήλινο δοχείο. Και εάν ρίξεις τον εαυτό σου στη θάλασσα, μην ολιγοψυχήσεις μέχρι να βγεις στην ξηρά, για να μην καταβυθιστείς στον πυθμένα σαν πέτρα.

Ήδη βρισκόταν πάρα πολύ κοντά στην ίδια τη Ρώμη. Έπειτα, για να μην αναγκαστεί να πολεμήσει εναντίον των Ρωμαίων εξαιτίας του τυράννου, ο ίδιος ο Θεός σαν με κάποια δεσμά τράβηξε τον τύραννο πολύ μακριά από τις πύλες, και τα όσα παλαιότερα είχαν συμβεί εναντίον των ασεβών, τα οποία οι περισσότεροι δεν πίστευαν θεωρώντας τα ως μύθους, αν και για τους πιστούς είναι αξιόπιστα, καθώς είναι καταγεγραμμένα στα ιερά βιβλία, τα επιβεβαίωσε με τα ίδια τα γεγονότα, με λίγα λόγια σε όλους, πιστούς και απίστους, που έβλεπαν με τα μάτια τους αυτά τα παράδοξα. Όπως ακριβώς, λοιπόν, στην εποχή του ίδιου του Μωυσή και του θεοσεβούς γένους των Εβραίων, «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξε στη θάλασσα, και τους επίλεκτους αναβάτες και αξιωματικούς του τους καταπόντισε στην Ερυθρά θάλασσα», κατά τον ίδιο τρόπο και ο Μαξέντιος, καθώς και οι οπλίτες και οι σωματοφύλακες γύρω του, «βυθίστηκαν στον βυθό σαν πέτρα», όταν, τρεπόμενος σε φυγή μπροστά στη θεϊκή δύναμη που συμπαραστεκόταν στον Κωνσταντίνο, διέσχιζε τον ποταμό που βρισκόταν στην πορεία του, τον οποίο ο ίδιος είχε ενώσει με πλοία και είχε γεφυρώσει γερά, κατασκευάζοντας έτσι μια μηχανή ολέθρου εναντίον του εαυτού του, ελπίζοντας με αυτόν τον τρόπο να συλλάβει τον φίλο του Θεού. Αλλά στον μεν έναν παραστεκόταν βοηθός ο Θεός του, ενώ ο άλλος, ο άθλιος, έστηνε κρυφές παγίδες εναντίον του εαυτού του. Γι' αυτόν θα μπορούσε κανείς να πει ότι: «άνοιξε λάκκο και τον έσκαψε βαθιά, και θα πέσει μέσα στον βόθρο που κατασκεύασε. Ο πόνος που προκάλεσε θα στραφεί στο δικό του κεφάλι, και πάνω στην κορυφή του θα κατέβει η αδικία του».

Όπως λοιπόν στην περίπτωση του ίδιου του Μωυσή και του παλαιού θεοσεβούς γένους των Εβραίων, «τα άρματα του Φαραώ και τη δύναμή του τα έριξε στη θάλασσα, επίλεκτους αναβάτες και αξιωματούχους· καταποντίστηκαν στην Ερυθρά θάλασσα, η άβυσσος τους σκέπασε», κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο και ο Μαξέντιος και οι οπλίτες και σωματοφύλακες γύρω από αυτόν «βυθίστηκαν στον βυθό σαν λίθος», όταν, στρέφοντας τα νώτα μπροστά στη θεόδοτη δύναμη που ήταν με το μέρος του Κωνσταντίνου, διέσχιζε τον ποταμό που βρισκόταν στον δρόμο του, τον οποίο ο ίδιος, αφού τον ένωσε με πλοιάρια και τον γεφύρωσε γερά, έστησε ως μηχανή ολέθρου εναντίον του εαυτού του· για αυτόν μπορούσε κανείς να πει: «Λάκκο άνοιξε και τον έσκαψε βαθιά, και θα πέσει στον βόθρο που ο ίδιος κατασκεύασε. Ο κόπος του θα στραφεί στο κεφάλι του, και στην κορυφή του κεφαλιού του θα κατέβει η αδικία του». Έτσι λοιπόν, όταν διαλύθηκε η γέφυρα πάνω στον ποταμό, η διάβαση κατέρρευσε, και τα πλοιάρια βυθίστηκαν αμέσως στον βυθό αύτανδρα, και πρώτος από όλους ο ίδιος ο ασεβέστατος, και έπειτα οι υπασπιστές του, όπως ακριβώς προαναφωνούν τα θεία λόγια: «έδυσαν σαν μολύβι σε ορμητικά ύδατα». Έτσι, εύλογα, αν όχι με τα λόγια, πάντως με τα έργα –παρόμοια με εκείνους που περιστοίχιζαν τον μέγα θεράποντα Μωυσή–, όσοι κατήγαγαν τη νίκη με τη βοήθεια του Θεού, θα μπορούσαν να υμνούν και να λένε τα ίδια ακριβώς λόγια που ειπώθηκαν εναντίον του παλαιού ασεβούς τυράννου: «Ας ψάλουμε στον Κύριο, διότι δοξάστηκε ενδόξως».

Έτσι και η αλιευτική τέχνη ενεργεί, σύμφωνα με την παραβολή του Κυρίου, διαχωρίζοντας τα καλά και εδώδιμα ψάρια από τα πονηρά και δηλητηριώδη, ώστε να μην πέσει κάτι από τα βλαβερά μέσα στα δοχεία και αχρηστευθεί έτσι και η απόλαυση των χρησίμων. Αυτό ακριβώς είναι και το έργο της αληθινής σωφροσύνης: επιλέγοντας δηλαδή το καθαρό και ωφέλιμο από όλα τα επιτηδεύματα, να απορρίπτει σε κάθε περίπτωση το άχρηστο και να το εγκαταλείπει στον κοινό και κοσμικό βίο, ο οποίος μεταφορικά στην παραβολή ονομάζεται θάλασσα· όπως άλλωστε τον ονομάζει και ο ψαλμωδός, όταν σε κάποιον από τους ψαλμούς μάς παραδίδει διδασκαλία εξομολογήσεως, αποκαλώντας αυτόν τον άστατο, εμπαθή και ταραχώδη βίο «ύδατα που φθάνουν έως την ψυχή και βάθη θαλάσσης και καταιγίδα». Μέσα σε αυτήν, κάθε αποστατική διάνοια, καθ' ομοιότητα των Αιγυπτίων, «καταδύεται σαν λίθος στον βυθό», ενώ ό,τι είναι αγαπητό στον Θεό και διορατικό της αληθείας, το οποίο στην ιστορία έχει ονομαστεί Ισραήλ, αυτό και μόνο τη διασχίζει σαν να είναι ξηρά, χωρίς να έρχεται πουθενά σε επαφή με την πικρία και την αρμύρα των βιωτικών κυμάτων. Έτσι, τυπικώς, υπό την καθοδήγηση του νόμου —καθώς ο Μωυσής υπήρξε τύπος του νόμου— και ο Ισραήλ διεπέρασε τη θάλασσα χωρίς να βραχεί, ενώ ο Αιγύπτιος που επιχειρούσε να τη διασχίσει μαζί του καταποντίστηκε, ανάλογα με την εσωτερική διάθεση που κατείχε τον καθένα: ο μεν περνώντας την ανάλαφρα, ο δε ελκυόμενος προς τον βυθό.

Ωδή της Μαρίας, αδελφής του Μωυσή, κατά την Έξοδο. «Άσωμεν»: Ας ψάλουμε, δηλαδή το μυστικό άσμα. Διότι ο Χριστός δοξάστηκε στον ουρανό και στη γη, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς και κατήργησε τον θάνατο. «Ίππον»: Εννοεί τον διάβολο και την αμαρτία που κάθεται πάνω του στη θάλασσα του βαπτίσματος. «Βοηθός»: Στον πιστό άνθρωπο, ο οποίος έχει αναγεννηθεί διά του βαπτίσματος. «Ούτος Θεός»: Το λέει αυτός που έχει αναγεννηθεί διά του ύδατος και του Πνεύματος. «Θεός του πατρός»: Διότι ο πιστός άνθρωπος αναγνωρίζει τον Θεό ως Πατέρα του. «Κύριος συντρίβων»: Εννοεί τον πόλεμο στον Άδη, τον οποίο συνέτριψε, και το όνομά Του είναι Θεός. «Άρματα»: Αποκαλεί τον διάβολο Φαραώ. Τα δε άρματα του διαβόλου είναι η αμαρτία, η λήθη, η πλάνη και όσα τα ακολουθούν. Αυτά δε τα έρριψε μέσα στο βάπτισμα. «Επιλέκτους»: Το ψεύδος, η πορνεία, η κλοπή, αυτοί είναι οι τριστάτες του διαβόλου. Εννοεί επίσης και τους δαίμονες. «Κατεπόντισεν»: Δηλαδή καταπόντισε, στη θάλασσα του αίματος που εξήλθε από την πλευρά του Χριστού. Διότι αυτή είναι μεγαλύτερη και ισχυρότερη από κάθε θάλασσα. Και εκεί καταποντίστηκαν οι δαίμονες και παρασύρθηκαν σαν σε ποτάμι. «Πόντω»: Διότι οι δαίμονες καταποντίστηκαν μέσα στο ύδωρ του βαπτίσματος. «Κατέδυσαν»: Σαν σκληροί και αμετανόητοι βυθίστηκαν στον βυθό του βαπτίσματος. «Η δεξιά Σου»: Διότι με αυτήν εξέτεινε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη.

Ωδή ενάτη. Εξεπλάγη γι' αυτό ο ουρανός. Μαστίγωσε με κραταιό χέρι τους εχθρούς που με θλίβουν, παντοδύναμε Λόγε του Θεού, και αφού τους καταποντίσεις στο αίμα σου όπως στην Ερυθρά Θάλασσα, μετάφερέ με αβλαβή στη γη της απαθείας, ώστε να αναφωνήσω με φαιδρότητα τον επινίκιο ύμνο στη δύναμή σου. Άσμα ασμάτων θα ψάλω στον Θεό, διότι μόνος αυτός δοξάστηκε ένδοξα· διότι έριξε στον βυθό το αφηνιασμένο άλογο της κενοδοξίας και τον αναβάτη της υπερηφάνειας· το δεξί σου χέρι, Σωτήρα, έχει δοξαστεί, με την ισχύ του το δεξί σου χέρι συνέτριψε τους εχθρούς σου.