Πατερικές αναφορές στο ΕΞΟΔΟΣ 15:6

Διότι δύο είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να οδηγηθούμε στην επίγνωση του Θεού και στην επιμέλεια του εαυτού μας: είτε μέσω των φυσικών εννοιών, αναβαίνοντας από τα ορατά προς τον Δημιουργό, είτε μέσω της διδασκαλίας που μας έχει δοθεί διά του νόμου. Αυτοί όμως φαίνεται ότι απειθούν και στο ισχυρό χέρι, δηλαδή δεν οδηγούνται από τα κτίσματα προς την κατανόηση Εκείνου που τα δημιούργησε, αλλά απειθούν και στην πορεία, δηλαδή στην οδό. Οδός δε είναι είτε ο Κύριος, ο οποίος είπε: «Εγώ είμαι η οδός». Ο ίδιος είναι και χέρι του Θεού και δεξιά. Διότι λέγει: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε εν ισχύι»· και «Εγώ με το χέρι μου στερέωσα τον ουρανό». Επομένως, κατηγορούνται όσοι δεν πιστεύουν στον Κύριο. — Είτε πάλι, ως πορεία εννοεί εδώ την οδό του παρόντος βίου, η οποία μας έχει οριστεί σύμφωνα με τον νόμο. Διότι το ότι η διδασκαλία ονομάζεται οδός, είναι γνωστό από πολλά σημεία, αφού ο Κύριος αποκαλεί τους διδασκάλους του νόμου τυφλούς οδηγούς. Επίσης: «Ευφράνθηκα στην οδό των μαρτυρίων σου». Και: «Στην οδό σου θα ζήσω». Και: «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό». Και, με μια λέξη, η Γραφή είναι πλήρης από αναφορές που ονομάζουν ως μια οδοιπορία την προκοπή μέσω του νόμου προς την τελείωση της ψυχής. — Και προσέθεσε την αιτία της απείθειας: δεν δέχονται (λέγει) τα προστάγματα της οδού, τα οποία μεταχειρίζεται ο λόγος, αλλά απειθούν σε αυτά, μη μπορώντας να υποφέρουν τη σκληρότητα των όσων έχουν διαταχθεί.

Και αν ονομάζεται δεξιά του Πατρός· «Διότι η δεξιά του Κυρίου επιτέλεσε δύναμη», και «η δεξιά σου, Κύριε, συνέτριψε εχθρούς», το δε Άγιο Πνεύμα ονομάζεται δάκτυλος του Θεού, σύμφωνα με το ρητό «Αν εγώ με δάκτυλο Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια», το οποίο σε άλλο Ευαγγέλιο είναι γραμμένο ως «Αν εγώ με Πνεύμα Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια», τότε το Άγιο Πνεύμα είναι της αυτής φύσεως με τον Πατέρα και τον Υιό.

Εκείνοι δε υφίστανται πικρές τιμωρίες, νικώμενοι παρά τη θέλησή τους από τα ρωμαϊκά στρατεύματα. «Έτσι λέγει ο Κύριος: Απειθούν στο ισχυρό χέρι, λέγοντας για την πορεία της οδού αυτού του λαού: Ας μην πουν, Σκληρό. Διότι καθετί που θα πει αυτός ο λαός, είναι σκληρό.» Ανέφερα ότι ο μακάριος προφήτης, παίρνοντας στο πρόσωπό του τον ρόλο των αγίων αποστόλων και ευαγγελιστών, συμβούλευσε και τα έθνη και τους Ιουδαίους να υποταχθούν στον Χριστό, και να τον υπακούσουν ακόμη και εκείνοι που βρίσκονται στα πέρατα της γης. Έπειτα ο Θεός, απευθυνόμενος σε αυτόν και σχεδόν εκπλησσόμενος με τη σκαιότητα και την απόλυτη αμάθεια του Ισραήλ, λέει: Απειθούν στο ισχυρό χέρι. Διότι «πανίσχυρη» και ακατάβλητη και παντοδύναμη δεξιά του Θεού και Πατρός είναι ο Υιός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα· αυτός που κατήργησε τον θάνατο, και συνέτριψε τον Σατανά, και σκύλευσε τον άδη, και χάρισε αφθαρσία σε όσους υπόκειντο στη φθορά, και ανακαίνισε τα πάντα σύμφωνα με την αρχική τους κατάσταση. Έτσι και μέσω της φωνής του ψαλμωδού όσοι σώθηκαν εν Χριστώ λένε: «Η δεξιά του Κυρίου με ύψωσε, η δεξιά του Κυρίου έδειξε τη δύναμή της». Έχει ειπωθεί επίσης στις Ωδές: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε με ισχύ· το δεξί σου χέρι, Κύριε, συνέτριψε τους εχθρούς.» Επομένως, έφτασαν σε τέτοιο σημείο ανοσιότητας αλλά και φρενοβλάβειας ταυτόχρονα, ώστε να επιλέξουν να απειθούν στο ισχυρό χέρι που σώζει με ευκολία, και να μη θεωρούν το γεγονός αυτό ως τίποτα το σπουδαίο.

Διότι τα άστρα, ο ήλιος και η σελήνη, και επιπλέον και ο ίδιος ο ουρανός, ήλθαν στην ύπαρξη, και αφού έλαβαν αρχή και γένεση, κάποτε θα οδεύσουν προς το τέλος της ύπαρξής τους· και κανείς δεν θα μπορούσε να παρατηρήσει σε αυτά τίποτε, το οποίο να μην υπολείπεται απολύτως και καθ' ολοκληρίαν της δόξας της θείας και αμόλυντης φύσεως. Ότι δε ο λόγος για αυτό το θέμα δεν θα αστοχούσε ως προς την αλήθεια, το απέδειξε αμέσως λέγοντας: Η χείρα μου εθεμελίωσε τη γη, και η δεξιά μου στερέωσε τον ουρανό. Έπειτα, πώς το δημιούργημα θα ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις με τον δημιουργό, και θα φιλονικήσει με τη δόξα εκείνου που το κατασκεύασε; Αποδεικνύει λοιπόν ότι είναι άκρως άτοπο, ή μάλλον ότι φέρει την κατηγορία κάθε ασέβειας, το να προτιμά κάποιος να προσκυνά την κτίση αντί του Κτίσαντος, και, εγκαταλείποντας Εκείνον που υπάρχει πάντοτε και πρώτος, να απονέμει στα δημιουργήματα που έγιναν μέσα στον χρόνο το όνομα και την ιδιότητα της αληθινής Θεότητος, και να χαρίζει αυτό το πράγμα στα δικά του τεχνουργήματα. Διότι προσκύνησαν αυτά που έφτιαξαν τα δάχτυλά τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Ως χείρα δε και δική του δεξιά ο Θεός και Πατέρας ονομάζει τον Υιό. Διότι έτσι θα βρούμε ότι ονομάζεται σε πάρα πολλά σημεία από τη θεόπνευστη Γραφή. Και πράγματι, ο θεσπέσιος Μωυσής είπε: «Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάσθηκε με δύναμη, η δεξιά σου χείρα, Κύριε, συνέτριψε εχθρούς.» Ο δε μακάριος Δαβίδ: «Ας κραταιωθεί η χείρα σου, ας υψωθεί η δεξιά σου.» <Θα τους καλέσω, και θα σταθούν μαζί, και θα συναχθούν όλοι, και θα ακούσουν.

Στο Ψαλτήριο. Και κατέστησες τους βραχίονές μου χάλκινο τόξο, και μου έδωσας την ασπίδα της σωτηρίας μου, και η δεξιά σου με στήριξε. Στην Έξοδο. Η δεξιά σου, Κύριε, δοξάστηκε με δύναμη, το δεξί σου χέρι, Κύριε, συνέτριψε τους εχθρούς.

Ωδή της Μαρίας, αδελφής του Μωυσή, κατά την Έξοδο. «Άσωμεν»: Ας ψάλουμε, δηλαδή το μυστικό άσμα. Διότι ο Χριστός δοξάστηκε στον ουρανό και στη γη, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς και κατήργησε τον θάνατο. «Ίππον»: Εννοεί τον διάβολο και την αμαρτία που κάθεται πάνω του στη θάλασσα του βαπτίσματος. «Βοηθός»: Στον πιστό άνθρωπο, ο οποίος έχει αναγεννηθεί διά του βαπτίσματος. «Ούτος Θεός»: Το λέει αυτός που έχει αναγεννηθεί διά του ύδατος και του Πνεύματος. «Θεός του πατρός»: Διότι ο πιστός άνθρωπος αναγνωρίζει τον Θεό ως Πατέρα του. «Κύριος συντρίβων»: Εννοεί τον πόλεμο στον Άδη, τον οποίο συνέτριψε, και το όνομά Του είναι Θεός. «Άρματα»: Αποκαλεί τον διάβολο Φαραώ. Τα δε άρματα του διαβόλου είναι η αμαρτία, η λήθη, η πλάνη και όσα τα ακολουθούν. Αυτά δε τα έρριψε μέσα στο βάπτισμα. «Επιλέκτους»: Το ψεύδος, η πορνεία, η κλοπή, αυτοί είναι οι τριστάτες του διαβόλου. Εννοεί επίσης και τους δαίμονες. «Κατεπόντισεν»: Δηλαδή καταπόντισε, στη θάλασσα του αίματος που εξήλθε από την πλευρά του Χριστού. Διότι αυτή είναι μεγαλύτερη και ισχυρότερη από κάθε θάλασσα. Και εκεί καταποντίστηκαν οι δαίμονες και παρασύρθηκαν σαν σε ποτάμι. «Πόντω»: Διότι οι δαίμονες καταποντίστηκαν μέσα στο ύδωρ του βαπτίσματος. «Κατέδυσαν»: Σαν σκληροί και αμετανόητοι βυθίστηκαν στον βυθό του βαπτίσματος. «Η δεξιά Σου»: Διότι με αυτήν εξέτεινε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη.

«Η δεξιά σου χείρ»: Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτοί είναι στην πραγματικότητα οι εχθροί του ανθρώπου. Αλλά αναφέρεται και στους Αιγυπτίους. «Και τω πλήθει»: Τους εχθρούς του σταυρού, όπως τότε τους Αιγυπτίους που ήταν εχθροί του Ισραήλ. «Απέστειλας»: Διότι η οργή του Θεού φλέγει σαν φωτιά και καταναλώνει· και καταπόντισε τότε τους Αιγυπτίους για τους Ισραηλίτες, και στην περίπτωση των πιστών τους δαίμονες. «Και δια πνεύματος»: Σχίζοντας το νερό· αυτό ήταν προτύπωση του βαπτίσματος. «Επάγη»: Τότε, ενώ ο λαός περνούσε τη θάλασσα δεξιά και αριστερά· το ίδιο συμβαίνει και στον άνθρωπο που βαπτίζεται, καθώς τα νερά στέκονται από τη μία και από την άλλη πλευρά. «Επάγη τα κύματα»: Τα κύματα της αμαρτίας μέσα στο βάπτισμα, δηλαδή ξηράνθηκαν. «Είπεν»: Ο Φαραώ για τον Ισραήλ, και καταστράφηκε στη θάλασσα. Αλλά και ο διάβολος καταδιώκει τον άνθρωπο μέχρι το βάπτισμα, και εκεί πέφτει με φοβερή πτώση. «Μεριώ»: Διότι σαν λάφυρα διαμοίρασαν τον άνθρωπο οι δαίμονες και τον κατάπιαν· αλλά τον εξέμεσαν παρά τη θέλησή τους. «Ανελώ»: Διότι μετέβαλαν τον άνθρωπο σαν με μαχαίρι. «Απέστειλας»: Το βάπτισμα κάλυψε τους δαίμονες, δηλαδή τους καταπόντισε. «Έδυσαν»: Η αμαρτία και ο θάνατος· διότι η αμαρτία είναι βαρύτερη από το μολύβι. Και βυθίστηκαν στο νερό του βαπτίσματος σφοδρά και δυνατά. «Τις όμοιός σοι»: Διότι κανείς δεν εξισώνεται με τον Θεό ούτε κατά τη δύναμη ούτε κατά τη δόξα, και μάλιστα κανένα από τα κτίσματα.

Ωδή ενάτη. Εξεπλάγη γι' αυτό ο ουρανός. Μαστίγωσε με κραταιό χέρι τους εχθρούς που με θλίβουν, παντοδύναμε Λόγε του Θεού, και αφού τους καταποντίσεις στο αίμα σου όπως στην Ερυθρά Θάλασσα, μετάφερέ με αβλαβή στη γη της απαθείας, ώστε να αναφωνήσω με φαιδρότητα τον επινίκιο ύμνο στη δύναμή σου. Άσμα ασμάτων θα ψάλω στον Θεό, διότι μόνος αυτός δοξάστηκε ένδοξα· διότι έριξε στον βυθό το αφηνιασμένο άλογο της κενοδοξίας και τον αναβάτη της υπερηφάνειας· το δεξί σου χέρι, Σωτήρα, έχει δοξαστεί, με την ισχύ του το δεξί σου χέρι συνέτριψε τους εχθρούς σου.

«Η δεξιά σου», λέει, «Κύριε, δοξάστηκε με δύναμη, η δεξιά σου χείρα, Κύριε», και τα εξής. Και πάλι: «Απέστειλε», λέει, «ο Θεός το έλεός του και την αλήθειά του», δηλαδή τον Χριστό («εγώ είμαι», λέει, «η αλήθεια»), «και έσωσε την ψυχή μου». Διότι έπρεπε, από απέραντο έλεος, να αναζητήσει το χαμένο του πρόβατο, ως καλός ποιμένας, και ως δημιουργός να ανανεώσει το παλαιωμένο φύραμα των παναγίων του χεριών και να το ανακαινίσει, και να κυβερνήσει ως πάνσοφος αρχιτέκτονας το σκάφος του που είχε σαθρώσει και βυθιστεί, και ως άριστος κυβερνήτης να το καθοδηγήσει προς τα δικά του λιμάνια και να το διασώσει, και από τον βυθό της απώλειας να το τραβήξει πάνω προς τον εαυτό του, καθώς βρίσκεται υπεράνω όλων, και να ανυψώσει το δημιούργημα των δικών του χεριών στο αρχαίο του αξίωμα.

Να γίνεστε σαν τα παιδιά, και υπενθυμίζοντάς τους αυτό, «παιδιά», λέει, «μήπως έχετε κάτι για προσφάγι;». Και εκείνοι σαν παιδιά «του αποκρίθηκαν: Όχι». Γι' αυτό και το παιδί, το αποστολικό νήπιο, «στην τρύπα», δηλαδή την ιουδαϊκή οικία, «το χέρι», δηλαδή τον Χριστό, «θα βάλει». Διότι πνευματικό χέρι είναι ο Υιός, για τον οποίο έχει γραφτεί: «γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου στο μέσο του κόλπου σου ως το τέλος;», και ότι «η δεξιά σου, Κύριε,» λέει, «έχει δοξαστεί». Γι' αυτό και το προλεχθέν νήπιο θα βάλει το προλεχθέν χέρι στην προλεχθείσα τρύπα, «και δεν θα κακοποιήσουν, ούτε θα μπορέσουν να καταστρέψουν κανέναν πάνω στο άγιο όρος μου». Και ήθελαν οι Ιουδαίοι μέσω της κακώσεως και του ατιμωτικού θανάτου να εξαλείψουν τη μνήμη του Χριστού και να εμποδίσουν το αποστολικό κήρυγμα. Συνέβη όμως το αντίθετο, «διότι γέμισε», λέει, «ολόκληρη η γη με τη γνώση του Κυρίου, όπως το πολύ νερό θα κατακαλύψει τις θάλασσες. Και κατά την ημέρα εκείνη θα υπάρχει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που ανίσταται για να εξουσιάζει τα έθνη, σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη και η ανάπαυσή του θα είναι τιμή», δηλαδή η ανάπαυσή του στον τάφο θα γίνει τιμή. πράγμα το οποίο και έγινε.

Διότι με αυτό το παράδειγμα εξομοιώνονται όσοι βλασφημούν την όντως δεδοξασμένη υιοτική δεξιά του Θεού: «Η δεξιά σου», λέει, «Κύριε, έχει δοξαστεί». Και: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου μέσα από τον κόλπο σου μέχρι τέλους;» Όσοι λοιπόν βλασφημούν την εγκόλπια, δεδοξασμένη, υιοτική δεξιά του Πατρός και δήθεν δοξάζουν τον Πατέρα, μαζί με Αυτόν αθέτησαν και Εκείνον, αν και ακούνε να λέει ότι «όποιος δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα», και όποιος αθετεί τον Υιό αθετεί και τον Πατέρα, και ότι «και είδαν και μίσησαν και εμένα και τον Πατέρα μου», και ότι «όποιος μισεί εμένα μισεί και τον Πατέρα μου», και «εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία».